Кіріспе
Гонконгтағы Виктория порты – Гонконгтағы табиғи, құрлық пішіндес порты, оңтүстіктегі Гонконг аралын солтүстіктегі Коулун түбегінен бөліп тұрады. Порттың терең, қорғалған сулары және Оңтүстік Қытай теңізіндегі стратегиялық орны 1841 жылы Гонконгтың британдық колония ретінде құрылуына және оның сауда орталығы ретінде дамуына зор ықпал етті. Тарихы бойында порттың екі жағалауында көптеген құрғақ жерді қайтару жобалары жүзеге асырылды, олардың көпшілігі соңғы жылдары қырқыстар тудырды. Осы кеңейтулердің су сапасы мен табиғи мекендеу ортасының жоғалуына қатысты экологиялық алаңдаушылықтар білдірілді. Сондай-ақ, құрғақ жерді қайтарудан алынған пайда, порттың енінің азаюынан туындайтын салдардан кем болуы мүмкін, бұл порт арқылы өтетін кемелердің санына әсер етеді. Дегенмен, Виктория порты жыл сайын мыңдаған халықаралық кемелерді қабылдайтын порт ретіндегі бастапқы рөлін сақтап тұр. Порт Гонконгтың маңызды туристік орталықтарының бірі болып табылады. Аумақтың тығыз қалалық аймағының ортасында орналасқан порт жыл сайынғы мерекелік отшашулардың өткізілуіне арналған орын және оның серуендеу жолдары тұрғындар мен туристердің жиналуына ыңғайлы жайлар ретінде пайдаланылады.
Victoria Harbour is a natural landform harbour in Hong Kong separating Hong Kong Island in the south from the Kowloon Peninsula to the north. The harbour's deep, sheltered waters and strategic location on South China Sea were instrumental in Hong Kong's establishment as a British colony in 1841 and its subsequent development as a trading centre. Throughout its history, the harbour has seen numerous reclamation projects undertaken on both shores, many of which have caused controversy in recent years. Environmental concerns have been expressed about the effects of these expansions, in terms of water quality and loss of natural habitat. It has also been proposed that benefits of land reclamation may be less than the effects of decreased harbour width, affecting the number of vessels passing through the harbour. Nonetheless Victoria Harbour still retains its founding role as a port for thousands of international vessels each year. The harbour is a major tourist attraction of Hong Kong. Lying in the middle of the territory's dense urban region, the harbour is the site of annual fireworks displays and its promenades are used as gathering places for residents and also tourists.
Тарих
Қазір Виктория порты деп аталатын жердің алғашқы кездесуі 1425 жылға жатқан Чжэн Хэнің Қытай жағалауының карталарында табылады, ол 17 ғасырдың әскери кітабы – «Убэй Чжи» (Қару-жарақ технологиясы туралы трактат) кітабында келтірілген. Порт кейінгі карталарда белгіленгенімен, оны егжей-тегжейлі бейнелейтін алғашқы карта 1810 жылы Шығыс Үндістан компаниясы үшін Бомбей теңіз флотының лейтенанттары Дэниел Росс пен Филип Моган дайындаған теңіз картасы болып табылады. Портта алғашқы демалыс шараларының бірі – 1850 жылдары Гонконгтың алғашқы спорт клубы, Виктория демалыс клубының мүшелері ұйымдастырған жүзу және су полосы сияқты су спорты жарыстары болды. Тайпин көтерілісі кезінде қарулы көтерілісшілер Гонконг көшелерінде шеру жасады. 1854 жылдың 21 желтоқсанында Гонконг полициясы Коулун қаласына шабуыл жасауға дайындалып жатқан бірнеше қарулы көтерілісшіні тұтқындады. 1855 жылдың 23 қаңтарында Тайпин соғыс кемелерінің флоты портты қорғап тұрған қытай императорлық соғыс кемелеріне қарсы теңіз шайқасына дайын тұрды. Британдық отарлық билігі қытай қорғаушыларын кетуге бұйырды. Бұл оқиғалар Жебе соғысына әкелген шиеленісті күшейтті. Порт бастапқыда «Гонконг порты» деп аталды, бірақ кейіннен королева Викторияның британдық флотына жайлы жағдай жасау үшін «Виктория порты» деп өзгертілді. Ластану мәселесі 1970 жылдары өндіріс секторының қарқынды өсуімен байланысты күрт өзектенді. 1973 жылы порттағы ластану салдарынан су спорты жарыстары тоқтатылды. Зерттеулер көрсеткендей, Перл өзені дельтасының портқа құйған суларында ондаған жылдар бойы азоттың мөлшері артық болды. 1989 жылы Орталық және Ван Чайды мелиорациялау мүмкіндігін зерттеу аяқталғаннан кейін, Жерді дамыту саясаты комитеті осы қосымша мелиорацияны кезең-кезеңмен жүзеге асыру тұжырымдамасын бекітті. Ол Central, Tamar және Exhibition деп аталатын үш аудандық дамыту орталығынан тұрады. Шеунг-Ваннан Каузвей-Бейге дейін жағалау бойында созылатын соңғы ұсынылған мелиорация жобасы, Гонконг тұрғындары үшін маңызды орын болғандықтан, көпшіліктің қарсылығына тап болды. Белсенділер үкіметтің әрекеттерін табиғи ортаға ғана емес, сонымен қатар аумақтың ең бағалы табиғи активтерінің біріне зиян келтіретінін айтты. Портты қорғау қоғамы сияқты бейүкіметтік ұйымдар су айдынының көлемін азайтуға қарсы тұру үшін құрылды, оның төрағасы Кристин Лох: «Порт – құнды ұлттық байлық және біз оны болашақ ұрпақ үшін сақтауымыз керек. Менің ойымша, көреген және болашақты ойлайтын басшы біздің ұстанымымызды қолдап, портты қорғау үшін бізбен бірге жұмыс істейтін болады» деді. Мелиорация жұмыстары тарихи маңызы бар Куинс Пир және Эдинбург Плейс паромдарының бұзылуына әкелді, бұл көпшіліктің наразылығын тудырды.
Туризм
Виктория порты панорамалық түнгі көрінісімен және көкжиегімен танымал, әсіресе Гонконг аралына қарайтын бағытта, мұнда көкжиектердің қабаттары артындағы төбелерге орналасқан. Портты көруге ең қолайлы орындар – Виктория төбесіндегі Пик мұнарасы, Мәдениет орталығының алаңы немесе Коулун жағындағы Цим Ша Цуи жағажайы. «Жұлдызды пароммен» саяхаттау, оның ішінде Орталық пен Цим Ша Цуи арасындағы бағыт, порт пен қала көрінісін тамашалаудың тағы бір мүмкіндігі. Аймақтың табиғи орталығы ретінде, порт көптеген маңызды қоғамдық шараларға, соның ішінде Ай мерекесінің екінші түнінде өтетін жыл сайынғы әсем фейерверк көрсетілімдеріне ұйымдастырылады. Бұл шаралар туристер мен жергілікті тұрғындардың бәріне де ұнайды, ал көрсетілім әдетте жергілікті телеарналарда көрсетіледі. Порттың танымалдығын арттыру мақсатында үкімет «Жарықтар симфониясы» атты көрсетілімді ұсынды. Сонымен қатар, жақында Цим Ша Цуидегі «Жаңа әлем орталығының» жанындағы жағажай бойында «Жұлдыздар аллеясы» ашылды. Голливудтың «Атақ-даңқ аллеясына» ұқсас, ол Гонконг киноиндустриясының соңғы онжылдықтарда тәрбиелеген ең көрнекті тұлғаларын құрметтейді. Жыл сайын қараша айының соңында порттың екі жағындағы орталық бизнес аудандарының ғимараттары Рождествоға арналған әшекейлермен безендіріледі, ал қаңтар айында олар Жаңа жылға арналған әшекейлермен ауыстырылады.
Порт құрылғылары
Виктория порты Гонконгтың көптеген порттық құрылыстарына орын беріп, Гонконгты әлемдегігі ең қарбалас порттардың қатарына қосады. Жыл сайын шамамен 220 000 кеме осы портқа келіп, оның ішінде теңіз және өзен кемелері жүк пен жолаушыларды тасымалдайды. Порттың батыс бөлігінде орналасқан Квай Цин контейнерлік терминалдары – контейнерлерді өңдеудің басты орталығы, ол тәулік бойы үздіксіз жұмыс істейді. 2016 жылы аймақта 19,8 миллион контейнер (TEU есебімен) өңделді. Гонконгқа апта сайын 400-ге жуық контейнер тасымалдайтын кемелер келіп, олар әлемнің 500-ден астам түкпіліне қатынайды. 2004 жылға дейін көп жылдар бойы Гонконг контейнерлердің ең көп TEU көлемін өңдеген, бірақ 2016 жылға қарай көлем азайып, алтыншы орынға түсті.