Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америка философы (1912–1989)
American philosopher (1912–1989)
Уилфрид Сталкер Селларс (20 мамыр 1912 – 2 шілде 1989) – американдық философ және сыншыл реализмді дамытқан көрнекті ғалым, ол "Америка Құрама Штаттарындағы философияның мазмұны мен әдістемесін түбірінен өзгертті".
Wilfrid Stalker Sellars (May 20, 1912 – July 2, 1989) was an American philosopher and prominent developer of critical realism, who "revolutionized both the content and the method of philosophy in the United States".
Өмір және мансап
Оның әкесі – канадалық-американдық философ Рой Вуд Селларс, ХХ ғасырдың бірінші жартысындағы көрнекті американдық философиялық натуралист. Уилфрид Мичиган университетінде (BA, 1933), Буффало университетінде және Оксфордтың Ориел колледжінде (1934–1937) білім алған, онда ол Родс стипендиясының иегері болды және 1940 жылы жоғары академиялық дәрежесін, MA-ны алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол әскери барлау қызметінде болды. Содан кейін ол Айова университетінде (1938–1946), Миннесота университетінде (1947–1958), Йель университетінде (1958–1963) және 1963 жылдан өліміне дейін Питтсбург университетінде оқытумен айналысты. 1977 жылы Америка метафизикалық қоғамының президенті қызметін атқарды. Ол «Философиялық зерттеулер» журналын құрушылардың бірі болды. Селларс – фундаменталистік эпистемологияны сынға салған философ ретінде белгілі, оны ол «Берілгендер туралы миф» деп атады. Дегенмен, оның философиялық еңбектері көбінесе әлемді сипаттаудың интуитивті жолдарын (жалпы сана мен дәстүрлі философияны қамтитын) шындықтың толыққанды натуралистік, ғылыми түсіндіруімен үйлестірудің басты мақсатына бағытталған. Ол аргументтерінің тереңдігімен және көптеген алуан түрлі тақырыптарды бір арнаға жинап, синтетикалық көзқарас ұсынуымен кеңінен танымал. Селларс, мүмкін, американдық прагматизм элементтерін британдық және американдық аналитикалық философия элементтерімен, сондай-ақ австриялық және неміс логикалық позитивизмімен бірінші болып синтездеген философ болды. Оның еңбектері сонымен қатар трансценденттік идеализмнің неміс дәстүрімен тығыз байланыста екенін көрсетеді, бұл ең айқын «Ғылым және метафизика: Канттық вариациялар» кітабында көрінеді.
His father was the Canadian American philosopher Roy Wood Sellars, a leading American philosophical naturalist in the first half of the twentieth century. Wilfrid was educated at the University of Michigan (BA, 1933), the University at Buffalo, and Oriel College, Oxford (1934–1937), where he was a Rhodes Scholar, obtaining his highest earned degree, an MA, in 1940. During World War II, he served in military intelligence. He then taught at the University of Iowa (1938–1946), the University of Minnesota (1947–1958), Yale University (1958–1963), and from 1963 until his death, at the University of Pittsburgh. He served as president of the Metaphysical Society of America in 1977. He was a founder of the journal Philosophical Studies. Sellars is well known as a critic of foundationalist epistemology—the "Myth of the Given" as he called it. However, his philosophical works are more generally directed toward the ultimate goal of reconciling intuitive ways of describing the world (both those of common sense and traditional philosophy) with a thoroughly naturalist, scientific account of reality. He is widely regarded both for great sophistication of argument and for his assimilation of many and diverse subjects in pursuit of a synoptic vision. Sellars was perhaps the first philosopher to synthesize elements of American pragmatism with elements of British and American analytic philosophy and Austrian and German logical positivism. His work also reflects a sustained engagement with the German tradition of transcendental idealism, most obviously in his book Science and Metaphysics: Kantian Variations.
"Эмпиризм және ақыл-ой философиясы"
Селларстың ең танымал еңбегі – "Эмпиризм және Ақыл-ой философиясы" (1956). Онда ол біз қабылдайтын нәрсе туралы білім, қабылдануға әкелетін түсінік процестерінен тәуелсіз болуы мүмкін деген пікірді сынап бағалайды. Ол мұны "Берілгеннің мифы" деп атады, оны білім туралы сезімдік деректер теорияларымен байланыстырды. Бұл еңбек бірнеше теорияны бірден мақсат етеді, әсіресе К. И. Льюистің Кант прагматизмін және Рудольф Карнаптың позитивизмін. Ол "Джонстың мифы" арқылы қатаң мінез-құлықтық көзқарасты қорғау мүмкіндігін көрсетеді. Осы теңеу ойлардың, саналы әрекеттердің және тіпті субъективті ішкі тәжірибелердің ғылыми модельдегі адамдарға қалай жатқызылатынын түсіндіреді. Селларс Гилберт Райлдың "Ақыл-ой тұжырымдамасы" еңбегін қарастыру үшін "Райлиандар" деп аталатын ойдан шығарылған тайпаны пайдаланды. Эрнст Кассирдің ықпалымен қалыптасқан Селларстың "миф" туралы идеясы міндетті түрде теріс емес. Ол оны шындық немесе жалған емес, пайдалы немесе басқаша ретінде қарастырды. Ол "ақыл-ой кеңістігінің" түсінік жүйесін субъективті сезімдік тәжірибе тұжырымдамасымен біріктіруді көздеді. Бұл оның ең маңызды мақсаттарының бірі болды, кейінірек жазған еңбектері оны Канттық деп сипаттады.
Sellars's most famous work is "Empiricism and the Philosophy of Mind" (1956). In it, he criticizes the view that knowledge of what we perceive can be independent of the conceptual processes which result in perception. He named this "The Myth of the Given," attributing it to sense data theories of knowledge. The work targets several theories at once, especially C. I. Lewis' Kantian pragmatism and Rudolf Carnap's positivism. He draws out "The Myth of Jones," to defend the possibility of a strict behaviorist world view. The parable explains how thoughts, intelligent action, and even subjective inner experience can be attributed to people within a scientific model. Sellars used a fictional tribe, the "Ryleans," since he wanted to address Gilbert Ryle's The Concept of Mind. Sellars's idea of "myth", heavily influenced by Ernst Cassirer, is not necessarily negative. He saw it as something that can be useful or otherwise, rather than true or false. He aimed to unite the conceptual behavior of the "space of reasons" with the concept of a subjective sense experience. This was one of his most central goals, which his later work described as Kantian.
"Теориялардың тілі"
"Теориялар тілі" (1961) атты еңбегінде Селларс Канттың эмпиризм тұжырымдамасын енгізеді. Кант эмпиризмінің ерекшелігі – (1) қайта қарау үшін оларды құрастырған ұғымдар жүйесін толығымен өзгерту немесе тастау қажет болатын мәлімдемелер мен (2) өзгеріссіз қалған ұғымдар жүйесінде жасалған байқаулар негізінде қайта қаралатын мәлімдемелерді ажырату болып табылады. Бұл білімнің негізін құрайтын, қате болу мүмкіндігі бар конститутивтік принциптер жиынтығын өзгерту, яғни салыстырмалы априорі шындықтарды өзгертумен байланысты.
In his paper "The Language of Theories“ (1961), Sellars introduces the concept of Kantian empiricism. Kantian empiricism features a distinction between (1) claims whose revision requires abandonment or modification of the system of concepts in terms of which they are framed (i. e., modification of the fallible set of constitutive principles underlying knowledge, otherwise known as framework relative a priori truths) and (2) claims revisable on the basis of observations formulated in terms of a system of concepts which remained fixed throughout.
"Функционалдық жіктеу ретінде мағына"
"Мағынаны функционалдық жіктеу ретінде" (1974) еңбегінде Селларс бұрынғы жарияланымдарында қорғаған функционалдық рөл семантикасының бір түрін кеңейтті. Селларс бойынша, ойлар тілдік тұжырымдамаларға ұқсас, және ойлар мен тілдік тұжырымдамалар екеуі де өз мазмұнын басқа ойлармен, күйзелістермен және жауаптармен нақты қатынастарда тұрған жеке ойлар немесе тұжырымдамалар арқылы иеленеді.
In "Meaning as Functional Classification" (1974) Sellars elaborated upon a version of functional role semantics that he had previously defended in prior publications. For Sellars, thoughts are analogous to linguistic utterances, and both thoughts and linguistic utterances gain their content through token thoughts or utterances standing in certain relations with other thoughts, stimuli, and responses.
Саясат
Социалисттің ұлы Селарс солшыл саясатқа қатысты. Мичиган университетінің студенті болған кезде Уилфрид Селларс университет студенттері үшін Солтүстік Америкадағы алғашқы кооперативтік үйдің құрылуына бастама жасаған құрылтайшы мүшелерінің бірі болды, ол үй сол кезде "Мичиган Социалистік Үйі" деп аталып, кейін "Мичиган Кооперативтік Үйі" деп өзгертілді. Ол сондай-ақ Америка Социалистік партиясынан бағытталған социалистік кандидат Норман Томасқа қолдау көрсетіп, сайлау науқанына қатысты.
The son of a socialist, Sellars was involved in left wing politics. As a student at the University of Michigan, Wilfrid Sellars was one of the founding members of the first North American cooperative house for university students, which was then called "Michigan Socialist House" (and which was later renamed "Michigan Cooperative House"). He also campaigned for the socialist candidate Norman Thomas of the Socialist Party of America.
Мұра
Роберт Брэндом, Питтсбургтегі кіші әріптесі, Селларс пен Уиллард Ван Орман Куинді өз буынының ең терең және маңызды философтары деп атады. Селларстың күнделікті және ғылыми шындыққа қарайыстарды біріктіретін синоптикалық философияға ұмтылысы, кейде Питтсбург мектебі деп аталатын мектептің негізі және архетипі болып табылады, оның мүшелеріне Брэндом, Джон Макдауэлл және Джон Хоугеланд кіреді. Әсіресе Брэндом Питтсбург мектебінің гегельдік бағытын енгізді, оны көбінесе аналитикалық гегельдік деп атайды. Селларстың күшті ықпалына тап болған басқа философтар қазіргі ағылшын тіліндегі философияның барлық спектрін қамтиды, неопрагматизмнен (Ричард Рорти) бастап, жоюшы материализмге (Пол Черчленд) және рационализмге (Лоуренс БонЖур) дейін. Селларстың философиялық мұрагерлеріне Рут Милликан, Гектор Нери Кастаньеда, Брюс Ауне, Джей Розенберг, Йоханна Сейбт, Мэтью Бурштейн, Рэй Брассье, Эндрю Чруки, Джеффри Сича, Педро Амарал, Томас Винчи, Виллем А. де Врис, Дэвид Розенталь, Кен Вилбер және Майкл Уильямс жатады. Селларстың еңбектері феминистік тұрғыдан қарау теориясында, мысалы, Квилл Кукланың еңбектерінде пайдаланылған. Селларс 1989 жылы ұзақ жылдар бойы алкогольге тәуелді болғандықтан қайтыс болды. 2016 жылы Оксфорд университетінің баспасында «Селларс және оның мұрасы» атты мақалалар жинағы жарық көрді (Джеймс О'Шиа, редактор, Уилфрид Селларс және оның мұрасы), онда Брэндом, деВрис, Краут, Кукла, Ланс, Макдауэлл, Милликан, О'Шиа, Розенталь, Сейбт және Уильямстың еңбектері енгізілген.
Robert Brandom, his junior colleague at Pittsburgh, named Sellars and Willard Van Orman Quine as the two most profound and important philosophers of their generation. Sellars's goal of a synoptic philosophy that unites the everyday and scientific views of reality is the foundation and archetype of what is sometimes called the Pittsburgh School, whose members include Brandom, John McDowell, and John Haugeland. Especially Brandom introduced a Hegelian variety of the Pittsburgh School, often called analytic Hegelianism. Other philosophers strongly influenced by Sellars span the full spectrum of contemporary English speaking philosophy, from neopragmatism (Richard Rorty) to eliminative materialism (Paul Churchland) to rationalism (Laurence BonJour). Sellars's philosophical heirs also include Ruth Millikan, Héctor Neri Castañeda, Bruce Aune, Jay Rosenberg, Johanna Seibt, Matthew Burstein, Ray Brassier, Andrew Chrucky, Jeffrey Sicha, Pedro Amaral, Thomas Vinci, Willem A. de Vries, David Rosenthal, Ken Wilber and Michael Williams. Sellars's work has been drawn upon in feminist standpoint theory, for example in the work of Quill Kukla. Sellars's death in 1989 was the result of long term alcohol use. A collection of essays devoted to 'Sellars and his Legacy' was published by Oxford University Press in 2016 (James O'Shea, ed., Wilfrid Sellars and his Legacy), with contributions from Brandom, deVries, Kraut, Kukla, Lance, McDowell, Millikan, O'Shea, Rosenthal, Seibt, and Williams.