Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қалың, өткісіз ормандар (әдетте тропикалық)
An impassable dense forest (typically tropical)
Жаңғақ – тығыз ормандар мен араласып өскен өсімдіктермен жабылған жер, көбінесе тропикалық аймақтарда кездеседі. Бұл терминнің қолданылуы соңғы ғасырда едәуір өзгеріп келеді.
A jungle is land covered with dense forest and tangled vegetation, usually in tropical climates. Application of the term has varied greatly during the past recent century.
Этимология
Джунгли сөзі санскрит тіліндегі jaṅgala (जङ्गल) сөзінен шыққан, ол "қатаң және шөлді" дегенді білдіреді. Бұл сөз 18 ғасырда хиндустани тілінен (урду/хинди: جنگل / जङ्गल) (Джангал) арқылы ағылшын тіліне келген. Джангала ағылшын тілінде жангал, жангла, джунгал және джунгала деп түрліше жазылған. Ағылшын-үнділік түсіндіру нәтижесінде бұл сөз тығыз, "біте қапқан тоғай" деген мағынаға ие болды деген болжам бар. Бұл термин Үндістан субконтинентінің және Иран үстіртінің көптеген тілдерінде кең таралған, онда ол көбінесе алғашқы орманның орнына өсетін өсімдіктерді немесе тастап кетілген жерлерді жайлаған күтімсіз тропикалық өсімдіктерді білдіреді.
The word jungle originates from the Sanskrit word jaṅgala (जङ्गल), meaning rough and arid. It came into the English language in the 18th century via the Hindustani word for forest (Urdu/Hindi: جنگل / जङ्गल) (Jangal). Jāṅgala has also been variously transcribed in English as jangal, jangla, jungal, and juṅgala. It has been suggested that an Anglo Indian interpretation led to its connotation as a dense "tangled thicket". The term is prevalent in many languages of the Indian subcontinent, and the Iranian Plateau, where it is commonly used to refer to the plant growth replacing primeval forest or to the unkempt tropical vegetation that takes over abandoned areas.
Жабайы табиғат
Тропикалық ормандар барлық қоныстанған құрлықтарда кездесетіндіктен және әртүрлі климат аймақтарында сан алуан өсімдіктер мен жер типтерін қамтуы мүмкін болғандықтан, тропикалық ормандардың жануарлар әлемін нақты анықтау қиын.
Because jungles occur on all inhabited landmasses and may incorporate numerous vegetation and land types in different climatic zones, the wildlife of jungles cannot be straightforwardly defined.
Қалың , түйіспелі өсімдіктер сияқты
Джунглидің ең көп таралған мағыналарының бірі – жер бетінде, әсіресе тропиктерде, тығыз өсімдіктермен қапталған жер. Мұндай өсімдіктер көбінесе адамдардың қозғалысына кедергі келтіретіндей тығыз болады, сондықтан саяхатшылар өте алмау үшін жолын кесуге мәжбүр болады. Бұл анықтама жаңбырлы ормандар мен джунглилерді ажыратады, себебі жаңбырлы ормандардың төменгі қабаты көбінесе күн сәулесінің жетіспеуіне байланысты өсімдіктерден ашық болады, демек, оны қиындықсыз басып өтуге болады. Джунглилер тропикалық ормандардың ішінде немесе олардың шетінде, орманның табиғи құбылыстар, мысалы, дауылдар, немесе адамның әрекеттері, мысалы, ағаш кесу сияқты себептермен ашылған жерлерде кездесуі мүмкін. Мұндай құбылыстардан кейін өсетін жаңа өсімдіктер тығыз және түйіскен болып келеді, бұл "типичный" джунгли деп аталады. Джунглилер көбінесе жаңбырлы ормандардың шеттерінде, мысалы, өзендердің жағалауларында пайда болады, себебі жер бетінде көбірек жарық болады. Мангр ағаштарының тіреу тамырлары мен төменгі жапырақтары да осындай қиындықтар туғызады.
One of the most common meanings of jungle is land overgrown with tangled vegetation at ground level, especially in the tropics. Typically such vegetation is sufficiently dense to hinder movement by humans, requiring that travellers cut their way through. This definition draws a distinction between rainforest and jungle, since the understorey of rainforests is typically open of vegetation due to a lack of sunlight, and hence relatively easy to traverse. Jungles may exist within, or at the borders of, tropical forests in areas where the woodland has been opened through natural disturbance such as hurricanes, or through human activity such as logging. The successional vegetation that springs up following such disturbance, is dense and tangled and is a "typical" jungle. Jungle also typically forms along rainforest margins such as stream banks, once again due to the greater available light at ground level. while the prop roots and low canopies of mangroves produce similar difficulties.
Ылғалды орман
Еуропалық зерттеушілер тропикалық ормандар арқылы көбінесе өзендермен сапар шеккендіктен, өзен жағалауларындағы тығыз, өріліп жатқан өсімдіктер бүкіл орманның осындай жағдайға тап болғандай жаңылысқан ой тудырды. Осының салдарынан, бүкіл орманның өтуге мүмкін емес джунгли деп дұрыс емес тұжырым жасалды. Бұл өз кезегінде джунгли сөзінің екінші кең таралған мағынасына әкелді, ол кез келген ылғалды тропикалық орманды білдіреді. Бұл контексте джунгли көбінесе тропикалық жаңбырлы орманмен байланысты, бірақ бұлтты орманға, қоңыржай жаңбырлы орманға және мангрлерге де қатысты болуы мүмкін, өсімдік құрылымына немесе саяхаттаудың қиындығына еш сілтеме жасамайды. "Тропикалық орман" және "жаңбырлы орман" терминдері 1970 жылдардан бері ылғалды тропикалық ормандарды сипаттау үшін "джунгли" сөзін ауыстырды, бұл тілдік өзгеріс болды. "Жаңбырлы орман" сөзі 1970 жылдарға дейін ағылшын тілінің сөздіктерінде кездеспеген. 1970 жылдарға дейін баспа баспасөздерінде тропикалық ормандарды атау үшін қолданылған терминдердің 80% астамы "джунгли" сөзін құрады; содан бері ол "жаңбырлы орман" сөзімен біртіндеп ауыстырылды, бірақ "джунгли" тропикалық жаңбырлы ормандар туралы сөз қозғалғанда әлі де кеңінен қолданылады. "Жангал заңы" термині де ұқсас контексте қолданылады, ол Рудярд Киплингтің "Жангал кітабынан" (1894) алынған. Бұл фраза, кітапта бейнеленген және адам қоғамының метафорасы ретінде қарастырылған, Киплинг егжей-тегжейлі сипаттаған заңдардың күрделі кодексін білдіреді, емес, заңсыз хаос. "Джунгли" сөзі бақытсыз және бақыланбайтын табиғат пен өркениеттен оқшаулануды білдіреді, сонымен қатар ол тудыратын сезімдерді: қауіп, шатасу, әлсіздік, бағдарсыздық және қимылсыздық. Тропикалық ормандарды сипаттау үшін "джунглиден" "жаңбырлы орманға" ауысу осы ормандарды нәзік және рухани орындар ретінде көрудің артуына жауап болды, бұл "джунглидің" қараңғы мағыналарына сәйкес келмейтін көзқарас. Мәдениеттанушылар, әсіресе постколониалдық сыншылар, джунглині иерархиялық үстемдік тұжырымдамасы және батыс мәдениеттерінің басқа мәдениеттерге өздерінің өркениет стандарттарына сәйкес келуді талап етуі тұрғысынан талдайды. Мысалы, Эдвард Саид Джонни Вайсмуллер бейнелеген Тарзанды жабайы, ояусыз және жабайы, бірақ әлі де ақ қожайын ретінде бейнелейтін джунглидің тұрғыны деп атап өтті; ал оның "Африканың бейнесі" атты эссесінде "Қараңғылық жүрегі" романы туралы Нигериялық романист және теоретик Чинуа Ачебе джунгли мен Африканың Марлоу және Курц сияқты ақ еуропалық кейіпкерлер үшін азғыру көзіне айналғанын атап өтті. Израильдің бұрынғы премьер-министрі Эхуд Барак Израильді "джунглидегі виллаға" теңеді, бұл салыстыру Израильдің саяси пікірталастарында жиі айтылды. Израиль саясатының сол жағындағы Баракты сынға алғандар бұл салыстыруды қатты сынады.
Because European explorers initially travelled through tropical forests largely by river, the dense tangled vegetation lining the stream banks gave a misleading impression that such jungle conditions existed throughout the entire forest. As a result, it was wrongly assumed that the entire forest was impenetrable jungle. This in turn appears to have given rise to the second popular usage of jungle as virtually any humid tropical forest. Jungle in this context is particularly associated with tropical rain forest, but may extend to cloud forest, temperate rainforest, and mangroves with no reference to the vegetation structure or the ease of travel. The terms "tropical forest" and "rainforest" have largely replaced "jungle" as the descriptor of humid tropical forests, a linguistic transition that has occurred since the 1970s. "Rainforest" itself did not appear in English dictionaries prior to the 1970s. The word "jungle" accounted for over 80% of the terms used to refer to tropical forests in print media prior to the 1970s; since then it has been steadily replaced by "rainforest", although "jungle" still remains in common use when referring to tropical rainforests. The term "The Law of the Jungle" is also used in a similar context, drawn from Rudyard Kipling's The Jungle Book (1894)—though in the society of jungle animals portrayed in that book and obviously meant as a metaphor for human society, that phrase referred to an intricate code of laws which Kipling describes in detail, and not at all to a lawless chaos. The word "jungle" carries connotations of untamed and uncontrollable nature and isolation from civilisation, along with the emotions that evokes: threat, confusion, powerlessness, disorientation and immobilisation. The change from "jungle" to "rainforest" as the preferred term for describing tropical forests has been a response to an increasing perception of these forests as fragile and spiritual places, a viewpoint not in keeping with the darker connotations of "jungle". Cultural scholars, especially post colonial critics, often analyse the jungle within the concept of hierarchical domination and the demand western cultures often places on other cultures to conform to their standards of civilisation. For example: Edward Said notes that the Tarzan depicted by Johnny Weissmuller was a resident of the jungle representing the savage, untamed and wild, yet still a white master of it; and in his essay "An Image of Africa" about Heart of Darkness Nigerian novelist and theorist Chinua Achebe notes how the jungle and Africa become the source of temptation for white European characters like Marlowe and Kurtz. Former Israeli Prime Minister Ehud Barak compared Israel to "a villa in the jungle", a comparison which had been often quoted in Israeli political debates. Barak's critics on the left side of Israeli politics strongly criticised the comparison.