Кіріспе

1980 жылы қазанда құрылған Сямен арнайы экономикалық аймағы – Қытай Халық Республикасының бес арнайы экономикалық аймағының бірі. Бастапқыда Сямэнь қаласында 2,5 км² аумақты құраған бұл аймақ 1984 жылы 131 км²-ға дейін кеңейтілді. Бұл кеңею Хули және Симин аудандарынан тұратын, Гулангюді қоспағанда, Сямэнь аралының барлық аумағын қамтыды. 1989 жылғы 20 мамырда Хайчан және Синглин аудандары «Тайвань бизнесмендерінің инвестициялық аймақтары» деп белгіленді, ал 1992 жылы Цзимей ауданы белгіленді. Шетелдік инвестициялар арнайы экономикалық аймақтағыдай экономикалық саясаттың артықшылықтарына ие.

География

Сямэнь Қытайдың Фуцзянь провинциясының оңтүстік-шығысында, Тайвань бұғазының жанында орналасқан. Тайвань басқаратын Кинмен аралдары шамамен 10 км қашықтықта жатыр. Сямэнь Гонконг, Макао және Тайваньға жақын орналасқан. Сямэньде 12 метр немесе одан да терең болатын жақсы порт бар. Порт кең, сирек тұманды немесе мұзды болады және лайлы емес, сондықтан жүк кемелері кез келген уақытта еркін кіріп-шыға алады. Мин және Цин дәуірлерінен бері Сямэнь Қытайдағы шетелдік тасымал және сауданың маңызды порттарының бірі болып келген.

Демография

Арнайы экономикалық аймаққа айналу Сямэньнің демографиясы мен экономикасына зор әсер етті. 2020 жылғы халық санауы бойынша Сямэнь арнайы экономикалық аймағының тұрғындарының саны шамамен 5,1 миллион адамды құрайды. Дегенмен, қалада шамамен 2,7 миллион адамды құрайтын уақытша тұрғындар көп. 1980 жылы АЭА мәртебесі берілгеннен бері қалада халық саны қарқынды өсті.

Сямэннің экономикалық тарихы (1945 жылға дейінгі)

Сун және Юань дәуірлерінде Сямен контрабандалық сауда мен қаракшылықтың орталығы болды. 1387 жылы қаракшылардан қорғану үшін бекітілді, сонымен қатар осы кезде "Сямень" атауы алғаш рет қолданылды. Цинь династиясы кезінде, опиум соғыстарынан кейін, еуропалықтармен сауда ашылды, себебі Сямен келісім шарты порты ретінде белгіленді және теңіз саудасының орталығы болу дәстүрін жалғастырды. 1843 жылы британдық сауда 380,000 күміс доллардан 1852 жылы 2 миллионнан астамға дейін өсті. Бұл уақытта Сямен көші-қон орталығына да айналды, өйткені 1866 жылдан бастап республика дәуіріне дейін, жыл сайын 100 000-нан астам қытайлық осы келісім шарты порты арқылы Қытайға қайтып келді немесе Қытайдан шықты. Екінші дүниежүзілік соғыс, Қытай-Жапон соғысы және Қытайдағы азамат соғысы Сяменнің революцияға дейінгі кезеңдегі экономикалық өркендеуіне толық тоқтатты.

Теңіз

Теңіз саудасы жергілікті ЖІӨ-нің 22 пайызын құрайды, бұл көбінесе Сямэнь порты арқылы жүзеге асырылады. Бұл порт Қытайдағы сегізінші ірі порт болып табылады және Тайваньты және әлемдегі басқа да маңызды сауда серіктестерін қамти отырып, аймақ үшін өте маңызды. Жергілікті үкімет круиздік кемелер, балық аулау және желкендесу арқылы демалысқа бағытталған теңіз экономикасын дамытуды көздеп отыр, бұл туризмді арттыруға әкеледі.