Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мексика президенті 1976-1982 жылдары
President of Mexico from 1976 to 1982
Хосе Гильермо Абель Лопес Портильо и Пачеко (xoˈse ˈlopes poɾˈtiʝo; 16 маусым 1920 – 17 ақпан 2004) – мексикалық жазушы, заңгер және саясаткер, Институционалдық-революциялық партияның (ПРИ) мүшесі. Ол 1976-1982 жылдары Мексиканың 58-ші президенті болды. Лопес Портильо 1976 жылғы президенттік сайлаудағы жалғыз ресми кандидат болды және Мексика тарихында қарсылықсыз сайлауда жеңіске жеткен жалғыз президент атанды. Саяси тұрғыдан алғанда, Лопес Портильо әкімшілігі 1977 жылы сайлау реформасын қабылдау арқылы жартылай саяси ашықтық процесін бастады. Бұл реформа саяси партияларды тіркеу талаптарын жеңілдетті (сол жақтан келген диссиденттерге, олардың көпшілігі бұрын үкіметке қарсы қарулы күреске қатысқан, заңды түрде ұлттық саясатқа қатысуға мүмкіндік берді) және Депутаттар палатасында оппозициялық партиялардың өкілдігін арттырды, сондай-ақ «Қара соғыс» партизандарына амнистия жариялады. Экономикалық жағынан Лопес Портильо – «экономикалық ұлтшыл» президенттердің соңғысы болды. Оның билік кезеңі жаңа мұнай кен орындарының ашылуынан кейін ұлттық мұнай өнеркәсібіне жасалған ауыр инвестициялармен ерекшеленді, бұл бастапқы экономикалық өсімге серпін берді. Бірақ 1981 жылдың жазында халықаралық мұнай бағаларының төмендеуінен кейін ауыр борыш дағдарысы туды, нәтижесінде Мексика 1982 жылы мемлекеттік дефолт жариялады. Дағдарыстың салдарынан оның әкімшілігінің соңғы айларында капиталдың іріктеліп кетуі күш алды, Лопес Портильо қызметтен кеткенге үш ай қалғанда банктерді мемлекеттендірді. Оның өкілеттігі аяқталған кезде Мексиканың сыртқы қарызы әлемдегі ең жоғары деңгейге жетті. Оның президенттігі кең таралған жемқорлық және туыстық қатынастармен де сипатталды. Орыннан кеткеннен кейін, оның ізбасары Мигель де ла Мадридтің президенттігі кезінде Лопес Портильо әкімшілігінде жұмыс істеген көптеген шенеуніктер жемқорлық үшін сотталды, ең танымал істер Артуро Дурасо мен Хорхе Диас Серраноға қатысты. Лопес Портильоның өзі де жемқорлыққа қатысы бар деген күдік туды, бірақ оған ешқандай қылмыстық айып тағылмады. Лопес Портильо 2004 жылдың 17 ақпанында 83 жасында пневмонияның асқынуынан Мексика қаласындағы үйінде қайтыс болды және Мексика қаласының әскери зиратына жерленді.
José Guillermo Abel López Portillo y Pacheco (xoˈse ˈlopes poɾˈtiʝo; 16 June 1920 – 17 February 2004) was a Mexican writer, lawyer, and politician affiliated with the Institutional Revolutionary Party (PRI) who served as the 58th president of Mexico from 1976 to 1982. López Portillo was the only official candidate in the 1976 presidential election, being the only president in recent Mexican history to win an election unopposed. Politically, the López Portillo administration began a process of partial political openness by passing an electoral reform in 1977 [es] which loosened the requisites for the registration of political parties (thus providing dissidents from the left, many of whom had hitherto been engaged in armed conflict against the government, with a path to legally participate in national politics) and allowed for greater representation of opposition parties in the Chamber of Deputies, as well as granting amnesty to many of the guerrilla fighters from the Dirty War. On the economic front, López Portillo was the last of the so called economic nationalist Mexican presidents. His tenure was marked by heavy investments in the national oil industry after the discovery of new oil reserves, which propelled initial economic growth, but later gave way to a severe debt crisis after the international oil prices fell in the summer of 1981, leading Mexico to declare a sovereign default in 1982. As a result of the crisis, the last months of his administration were plagued by widespread capital flight, leading López Portillo to nationalize the banks three months before leaving office, and by the end of his term Mexico had the highest external debt in the world. His presidency was also marked by widespread government corruption and nepotism. Shortly after leaving office, during the presidency of his successor Miguel de la Madrid, numerous officials who had worked under the López Portillo administration were prosecuted for corruption, the most notorious cases being Arturo Durazo and Jorge Díaz Serrano. Although López Portillo himself was suspected of having been involved in corruption as well, he was never charged with any crimes. López Portillo died from complications of pneumonia at his home in Mexico City on 17 February 2004 at the age of 83, and was buried at the Mexico City Military Cemetery.
Ерте өмір және білім
Лопес Портильо Мехико қаласында әкесі Жозе Лопес Портильо и Вебер (1888–1974), инженер, тарихшы, зерттеуші және ғалым, және анасы Рефухио Пачеко и Вилла Гордоа отбасында дүниеге келді. Ол заңгер, саясаткер және әдебиетке бейім адам Хосе Лопес Портильо и Рохастың немересі болды. Оның тағы бір бабасы XVIII ғасырда Нуэва Галисия Аудиенциясында корольдік судья қызметін атқарған. Ол испандық зерттеуші Хосе Мария Нарваездің (1768–1840) шөбересі болды, ол қазіргі Британдық Колумбиядағы Джорджия бұғазына алғаш кірген және Ванкувер қаласы орналасқан жерді алғаш көрген. Саяси мансабын бастамас бұрын ол Мексиканың Ұлттық автономды университетінде (UNAM) заң мамандығын оқыды.
López Portillo was born in Mexico City, to his father, José López Portillo y Weber (1888–1974), an engineer, historian, researcher, and academic, and his mother, Refugio Pacheco y Villa Gordoa. He was the grandson of José López Portillo y Rojas, a lawyer, politician, and man of letters. Another ancestor was a Royal Judge in the Audiencia de Nueva Galicia in the eighteenth century. He was the great great great grandson of José María Narváez (1768–1840), a Spanish explorer who was the first to enter the Strait of Georgia, in present day British Columbia, and the first to view the site now occupied by Vancouver. He studied law at the National Autonomous University of Mexico (UNAM) before beginning his political career.
Ерте мансап
Мектепті бітіргеннен кейін 1959 жылы Институционалдық-революциялық партияда (ПРИ) саяси мансабын бастады. 1973-1975 жылдар аралығында бала кезінен бергі жақын досы Луис Эчеверрияның басшылығымен қаржы министрі болып тағайындалғанға дейін, ол өзінен бұрынғы екі президенттің басқармасында бірнеше лауазымды атқарды. Идеологиялық орталықшыл саналған Лопес Портильо өзінің "оңшыл да емес, солшыл да емес" екенін жиі айтатын.
After graduating, he began his political career with the Institutional Revolutionary Party (PRI) in 1959. He held several positions in the administrations of his two predecessors before being appointed to serve as finance minister under Luis Echeverría, a close friend from childhood, between 1973 and 1975. An ideological centrist, López Portillo frequently asserted that he was "neither of the right or the left".
Ішкі саясат
Лопес Портильо 1976 жылы қарсылықсыз сайланды, бірақ қандай жағдайда болса да PRI партиясы осылай бекінген еді, сондықтан Эчеверрия оны PRI кандидаты етіп таңдағанда, оның жеңіске жетуіне көз жеткізілген болатын. Бүгінгі күнге дейін ол қарсылықсыз сайлауға түскен соңғы мексикалық президент. Ол қызметке келген кезде Мексика экономикалық дағдарыстың ортасында еді. Ол Мексиканың экономикалық дамуын ілгерілету үшін амбициялық бағдарламаны бастады, ол кіріс Petróleos Mexicanos (Pemex) мемлекеттік мұнай компаниясының Веракрус және Табаско штаттарында жаңа мұнай қорының табылуынан туындады. 1980 жылы Мексика Венесуэламен бірге Сан-Хосе шартына қосылды, бұл Орталық Америка және Кариб теңізі елдеріне мұнайды артықшылықты бағамен сатуға бағытталған сыртқы көмек жобасы болды. Оның қоздырған экономикалық сенімі қысқа мерзімді экономикалық өсімге алып келді, бірақ ол қызметтен кеткен кезде экономика нашарлап, ауыр қарыз дағдарысына және мемлекеттік төлем қабілетсіздікке әкелді. 1982 жылдың 1 қыркүйегінде жылдық Мемлекеттік хабарламасында жариялаған президенттік өкілеттігінің соңғы актілерінің бірі – елдің банк жүйесін мемлекеттік меншікке алу туралы бұйрық беру болды. Президенттік мерзімінде оны сыбайлас жемқорлық және жекқорлықпен айыптады. Оның президенттік мерзімінде жүргізілген сайлау реформасы Депутаттар палатасының мүшелерінің санын 400-ге дейін арттырды: 300-і көпшілік дауыс беру арқылы (uninominales) сайланды, ал 100-і пропорционалдық өкілдік (plurinominales) бойынша сайланды. Бұл реформа сонымен қатар шағын оппозициялық партиялар үшін сайлау процесін ашты.
López Portillo was elected unopposed in 1976, though in any event the PRI was so entrenched that he was effectively assured of victory when Echeverría chose him as the PRI's candidate. To date, he is the last Mexican president to run unopposed. When he entered office, Mexico was in the midst of an economic crisis. He undertook an ambitious program to promote Mexico's economic development with revenues stemming from the discovery of new petroleum reserves in the states of Veracruz and Tabasco by Petróleos Mexicanos (Pemex), the country's publicly owned oil company. In 1980, Mexico joined Venezuela in the Pact of San José, a foreign aid project to sell oil at preferential rates to countries in Central America and the Caribbean. The economic confidence that he fostered led to a short term boost in economic growth, but by the time he left office, the economy had deteriorated and gave way to a severe debt crisis and a sovereign default. One of his last acts as president, announced during his annual State of the Nation address on 1 September 1982, was to order the nationalization of the country's banking system. During his presidential term, his critics accused him of corruption and nepotism. An electoral reform conducted during his presidential term increased the number of members of the Chamber of Deputies to 400: 300 being elected single member districts by plurality voting (uninominales) and 100 being elected according to proportional representation (plurinominales). The reform furthermore opened the electoral process for small opposition parties.
Непотизм
Лопес Портильо әкімшілігі бұрынғы әкімдіктерге қарағанда президенттің туыстарының мемлекеттік қызметтерде атқаруымен ерекше көзге түсті. Ол өз қарындасы Маргарита Лопес Портильоны Радио, теледидар және кинематография бас дирекциясының (RTC) басшысы етіп тағайындады, өз інісі Гиллермо Лопес Портильоны жаңадан құрылған Ұлттық спорт институтының (INDE, 1981 жылы таратылды) бірінші және жалғыз басшысы етіп тағайындады, ал ұлы Хосе Рамон Лопес Портильоны (президент оны "өз жемқорлығымның мақтанышы" деп сипаттады) бағдарламалау және бюджет жөніндегі орынбасары етіп тағайындады. Оның қызы Паулина Лопес Портильо да оның президенттігі кезінде поп-эстрада әншісі ретінде сахнаға шықты, ал бірінші ханым Кармен Романо Мексика қаласының үкіметі құрған және қаржылаған Мексика қаласының филармониялық оркестрімен Еуропаға гастрольдік сапар жасады, бұл оркестр оның "жастарға көркем өнер білімін қолжетімді ету" жобасы арқылы құрылған еді.
The López Portillo administration was notorious, more than previous administrations, for the number of relatives of the President who held public office. He appointed his sister Margarita López Portillo head of the General Directorate of Radio, Television and Cinematography (RTC), his cousin Guillermo López Portillo as the first and only head of the newly created National Institute of Sport (INDE, which was dissolved in 1981), and his son José Ramón López Portillo (who was described by the President as "the pride of my nepotism") was appointed Subsecretary of Programming and the Budget. His daughter Paulina López Portillo also debuted as a pop singer during his Presidency, and the First Lady Carmen Romano toured Europe with the Philharmonic Orchestra of Mexico City, which was founded and financed by the government of Mexico City through her initiative "to make fine arts education accessible to youths".
Сыртқы саясат
1981 жылы Канкунда Солтүстік-Оңтүстік диалогы өтті. Саммитте өнеркәсіптік дамыған (Солтүстік) және дамушы (Оңтүстік) елдердің 22 мемлекет басшысы мен үкімет басшысы қатысты. Лопес Портильо президенттік лауазымда болған кезде Мексика Никарагуадағы Сандинистер Ұлттық Азаттық фронтына қолдау көрсетті. Алайда, оның бұл құмар сөйлеуі оның беделін жақсартуға көмектеспеді, ол соңғы жылдары Мексиканың ең беделді президенттерінің бірі болып қала берді. Олардың екі баласы болды (Набила мен Алехандро), бірақ кейін ажырасып кетті. Ол 2006 жылдың 8 мамырында табиғи себептерден қайтыс болған мексикалық жазушы Маргарита Лопес Портильоның інісі болды. Ол 83 жасында Мехико қаласында дүниеден өтті. Оның өліміне пневмония салдарынан туындаған жүрек асқынуы себеп болды. Ол Мехико әскери бейіште жерленді.
In 1981, the Cancun Summit, a North South dialogue, took place. The summit was attended by 22 heads of state and government from industrialized countries (North) and developing nations (South). During López Portillo's presidential term, Mexico supported the Sandinista National Liberation Front in Nicaragua. This passionate speech, however, did little to repair his image, and he remains one of the most unpopular Mexican presidents in recent history. They had two children (Nabila and Alejandro) but later separated. He was the brother of late Mexican novelist Margarita López Portillo, who died on 8 May 2006, of natural causes. He died in Mexico City when he was 83 years old. He was the victim of a cardiac complication generated by pneumonia. He was buried at the Mexico City Military Cemetery.
Қоғамдық имидж және пікір
2012 жылы жүргізілген ұлттық сауалнамада сұрақтың 25%-ы Лопес Портильо басқаруын "өте жақсы" немесе "жақсы" деп бағаласа, 17%-ы "орташа" деді, ал 44%-ы "өте нашар" немесе "нашар" деп жауап берді.
In a national survey conducted in 2012, 25% of respondents considered that the López Portillo administration was "very good" or "good", 17% responded that it was an "average" administration, and 44% responded that it was a "very bad" or "bad" administration.
Шығармалары
Қазіргі мемлекеттің пайда болуы және теориясы (1965). Кетцалькоатль (1965). Дон Кью (1975, 1976 және 1987 жылдардағы қайта басылымдар). Олар келеді. Мексиканы жаулап алу (1987). Менің уақытым (2 том, 1988). Шекаралар (1997). El súper PRI (2002).
Génesis y teoría del Estado moderno (1965). Quetzalcóatl (1965). Don Q (1975, reimpresiones en 1976 y 1987). Ellos vienen La conquista de México (1987). Mis tiempos (2 tomos, 1988). Umbrales (1997). El súper PRI (2002).