Каббала әдебиетінің негізгі еңбегі – Зохар

Кіріспе

Кабала әдебиетіндегі іргелі еңбек – Зохар (Зохар, lit. "Даңқ" немесе "Нұр") – каббалистік әдебиеттің негізгі еңбегі. Ол Тораның (Мұсаның бес кітабы) мистикалық аспектілеріне, жазбаларға түсіндірмелерге, сондай-ақ мистика, мифологиялық космогония және мистикалық психология туралы материалдарды қамтитын кітаптар жиынтығы. Зохар кітабында Құдайдың мәні, ғаламның шығу тегі мен құрылысы, жанның мәні, құтқарылу, Эгоның қараңғылықпен және "шынайы өзінің" "Құдайдың нұрымен" байланысы туралы талқылаулар бар. Зохарды алғаш рет Моше де Леон (шамамен 1240–1305 жж.) жариялады, ол оны Симеон бен Йохайдың (шамамен 100 жж.) үйреткендерін жазған танайлық еңбек деп мәлімдеді. Қазіргі ғалымдар бұл пікірмен келіспейді, көпшілігі де Леонның, сондай-ақ геоникалық материалдарды жалған жазғандығы үшін танымал болған, 1280 және 1286 жылдар аралығында кітапты өзі жазды деп санайды. Кейбір ғалымдар Зохарды орта ғасырлық бірнеше автордың еңбегі деп санайды және/немесе кітапта аз ғана көне материал бар екенін айтады. Кейінірек Зохарға қосылған "Тиққуне ха-Зохар" және "Рая Мехаймна" кітаптары 14 ғасырдағы бір автордың туындылары.

Зохаристік арамей тілі

Гершом Шолем мен басқа да қазіргі заманғы ғалымдардың айтуынша, Зохари арамей тілі – негізінен Вавилон Талмуды мен Таргум Онкелостың тілдік бірігуіне негізделген жасанды диалект, бірақ де Леонның қарапайым және кемелсіз грамматикасы, шектеулі сөздік қоры және қарыз сөздерге, соның ішінде ортағасырлық тілдерден де, сүйенуімен шатастырылған. Автор мәтінін арамей тіліндегі кейде түсініксіз сөздермен араластырып, құпия білімге ие екенін көрсетуге тырысқан. Мидраш ха-Неэламнан басқа, онда еврей сөздері мен тіркестері Вавилон Талмудындағыдай жиі қолданылады. «Мидраш ха-Неэламның еврей тілі жалпы алғанда ерте мидраштардың тіліне ұқсас, бірақ оның сөздік қоры, идиомалары мен стильдік ерекшеліктері ортағасырлық еврей тілінің ықпалында, ал мидраш өнері кейіннен жасалған имитация екені анық». Авраам Закутоның 1504 жылғы «Сефер Юхасин» еңбегінде (алғаш рет 1566 жылы басылған) 13 ғасырдағы Акре кабалисі Исаак бен Самуилдің жоғалған «Дивре ха-Ямим» мемуарынан үзінді келтірілген. Онда де Леонның әйелі мен қызы оның өзі жазғанын және авторлығын жеке пайда үшін Симеон бен Йохайға таңғандығын айтқан: Исаак испан кабалистерінен Зохардың шынайылығы туралы қайшылықты мәліметтер алғанын айтады, бірақ үзінді кенеттен, сөйлемнің ортасында аяқталады, ешқандай қорытынды жасалмайды. Исаак өзінің «Отзар ха-Хайим» еңбегінде оны келтіруге дайын болғанымен, оның куәлігі екінші басылымнан бастап (1580) цензураланып, 1857 жылғы басылымда 300 жылға жуық уақыт бойы қалпына келтірілгенге дейін барлық басылымдардан алынып тасталды. 1243 жылы басқа бір еврей Толедо маңындағы үңгірден ежелгі мистикалық кітап тапқан, бұл де Леонға шабыт берген болуы мүмкін. Зохар Испанияда пайда болғаннан кейін 50 жыл ішінде итальяндық мистикалық жазушы Менахем Реканати және Тодрос бен Йосеф Абулафия сияқты кабалистер оны келтірген. Алайда, Йосеф бен Вакар Зохарды шынайы емес деп санап, оған қатысты қатты сынға ұшыратқан, ал Дор Даим, Андалусия (Батыс Сефард немесе испандық және португалдық еврейлер) және кейбір итальяндық қауымдастықтар сияқты еврей қауымдастықтары оны ешқашан шынайы деп қабылдамаған. Зохардың қолжазбалары 14-16 ғасырларға жатады.

According to Gershom Scholem and other modern scholars, Zoharic Aramaic is an artificial dialect largely based on a linguistic fusion of the Babylonian Talmud and Targum Onkelos, but confused by de León's simple and imperfect grammar, his limited vocabulary, and his reliance on loanwords, including from contemporaneous medieval languages. The author further confused his text with occasional strings of Aramaic seeming gibberish, in order to give the impression of obscure knowledge. with the exception of the Midrash haNe'elam, where Hebrew words and phrases are often employed as in the Babylonian Talmud. "The Hebrew of the Midrash haNe'elam is similar in its overall form to the language of the early midrashim, but its specific vocabulary, idioms, and stylistic characteristics bear the imprint of medieval Hebrew, and its midrashic manner is clearly that of a later imitation." Abraham Zacuto's 1504 work Sefer Yuhasin (first printed 1566) quotes from the Kabbalist Isaac ben Samuel of Acre's 13th century memoir Divre hayYamim (lost), which claims that the widow and daughter of de León revealed that he had written it himself and only ascribed the authorship to Simeon ben Yochai for personal profit:

Isaac goes on to say that he obtained mixed evidence of Zohar's authenticity from other Spanish Kabbalists, but the fragment ends abruptly, mid sentence, without any conclusion. Though Isaac is willing to quote it in his Otzar haChayyim Isaac's testimony was censored from the second edition (1580) and remained absent from all editions thereafter until its restoration nearly 300 years later in the 1857 edition. In 1243 a different Jew had reportedly found a different ancient mystical book in a cave near Toledo, which may have been de Leon's inspiration. Within fifty years of its appearance in Spain it was quoted by Kabbalists, including the Italian mystical writer Menahem Recanati and Todros ben Joseph Abulafia. However, Joseph ben Waqar harshly attacked the Zohar, which he considered inauthentic, and some Jewish communities, such as the Dor Daim, Andalusian (Western Sefardic or Spanish and Portuguese Jews), and some Italian communities, never accepted it as authentic. The manuscripts of the Zohar are from the 14th 16th centuries.

Орта ғасырдың соңы

XV ғасырда Иберия еврей қауымдастығында оның беделі соншалық болды, Жүсіп ибн Шем Тов Маймонидке қарсы күресінде оған аргументтер келтірді, тіпті мистикалық емес еврей ойшылдарының өкілдері оның қасиеттілігін мойындап, кейбір діни амалдарды шешуде оның құқықтығына жүгіне бастады. Якобс пен Бройдтің пікірінше, оларды адамды даңқтап көрсетуі, өлместік туралы доктринасы және этикалық принциптері қызықтырды. Олар мұны философтардың ұстанымдарына қарағанда Талмудтық иудаизмнің рухымен үйлесімді деп санады, бұл Маймонид пен оның ізбасарларының көзқарасына қарама-қайшы болды. Олар адамды ғаламның бір бөлігі деп есептеді, оның өлместігі белсенді ақылының даму деңгейіне байланысты. Ал Зохар адамды жаратылыстың иесі деп жариялады, оның өлместігі тек моральдық қасиеттеріне тәуелді. Зохардың нақтылығына сенушілер еврей әдебиетінде оған сілтемелердің жоқтығын Ибн Йохайдың өзінің ілімдерін жазбаға түсірмей, оларды ұрпақтан-ұрпаққа ауызша шәкірттеріне жеткізгендігімен түсіндірді. Соңынан осы ілімдер Зохарда бейнеленді. Ибн Йохайдың болашақ оқиғаларды болжауына немесе Талмудтан кейінгі кезеңдегі тарихи оқиғаларға сілтеме жасауына таң қалмады. Зохардың шынайылығын XVI ғасырдың көрнекті еврей ғалымдары Жозеф Каро (1575 ж. қайтыс болды) және Соломон Лурия (1574 ж. қайтыс болды) қабылдады, бірақ еврей заңдары Зохармен қайшылық туған жағдайда Вавилон Талмудына бағыну керек екенін айтты. Лурия Зохардың тіпті дәстүрлі қағиданы (минхаг) жоққа шығара алмайтынын мәлімдеді. Мұса Иссерлес (1572 ж. қайтыс болды) Зохардың авторы Ибн Йохай екенін естігенін жазды. Елия Левита (1559 ж. қайтыс болды), Жозеф Скалигер (1609 ж. қайтыс болды), Луи Каппель (1658 ж. қайтыс болды) және Йоханнес Друзиус (1616 ж. қайтыс болды) оның көнелігіне сенбеді. Дәуіт ибн Әби Зимра (1573 ж. қайтыс болды) Зохарды тек басқа көздермен қарама-қайшылық тудырмаған жағдайда ғана қолдануға болатынын айтты және былай деді: «Мені Зохарға сәйкес ету үшін Тора жазбаларын өзгерту туралы сұрадың. Мен таң қалдым, өйткені олар қалайша Зохарды бізге жеткен Бавли Талмудынан артық деп санауға болады? Сондықтан мен өзім жазушының үйіне бардым, ол өңдеген үш кітапты тауып, оларды түзетіп, Тораны оның лайықты мәртебесіне қайтардым».

By the 15th century, its authority in the Iberian Jewish community was such that Joseph ibn Shem Tov drew from it arguments in his attacks against Maimonides, and even representatives of non mystical Jewish thought began to assert its sacredness and invoke its authority in the decision of some ritual questions. In Jacobs' and Broyde's view, they were attracted by its glorification of man, its doctrine of immortality, and its ethical principles, which they saw as more in keeping with the spirit of Talmudic Judaism than are those taught by the philosophers, and which was held in contrast to the view of Maimonides and his followers, who regarded man as a fragment of the universe whose immortality is dependent upon the degree of development of his active intellect. The Zohar instead declared Man to be the lord of creation, whose immortality is solely dependent upon his morality. Believers in the authenticity of the Zohar countered that the lack of references to the work in Jewish literature was because ben Yochai did not commit his teachings to writing but transmitted them orally to his disciples over generations until finally the doctrines were embodied in the Zohar. They found it unsurprising that ben Yochai should have foretold future happenings or made references to historical events of the post Talmudic period. The authenticity of the Zohar was accepted by such 16th century Jewish luminaries as Joseph Karo (d. 1575), and Solomon Luria (d. 1574), who wrote nonetheless that Jewish law does not follow the Zohar when it is contradicted by the Babylonian Talmud. Luria writes that the Zohar cannot even override a minhag. Moses Isserles (d. 1572) writes that he "heard" that the author of the Zohar is ben Yochai. Elijah Levita (d. 1559) did not believe in its antiquity, nor did Joseph Scaliger (d. 1609) or Louis Cappel (d. 1658) or Johannes Drusius (d. 1616). David ibn abi Zimra (d. 1573) held that one can follow the Zohar only when it does not conflict with any other source and records that "You asked me about scribes modifying torah scrolls to accord with the Zohar . and I was shocked, for how can they consider the Zohar better than the Talmud Bavli, which has come down to us? . So I went myself to the house of the scribe and I found three scrolls which he had edited, and I fixed them, and I restored the Torah to its proper glory."

Қазіргі дін көзқарастары

1892 жылы Адольф Нойбауэр православие раввиніне Зохарды жалған деп қабылдауға және Зохар дұғаларын құлшынып оқудан алып тастауға шақырды, сонымен бірге "басқа дәлел келтірудің қажеті жоқ" деді. Давид Лурия (1855 ж.ө.) және Хаим Каниевский (2022 ж.ө.). Овадия Йосеф (ө. 2013 ж.) православие яһудилерінің Зохардың ежелгілігін орта ғасырлық дәстүрге сүйене отырып, іс жүзінде қабылдауы керек екенін айтты, бірақ оны жоққа шығарудың да ақылға қонымды және діни тұрғыдан дұрыс екенімен келісті. Джозеф Герц (өлген 1946 ж.) Школемнің дәлелдерін сілтеме ретінде келтіре отырып, бен Йохайдың авторлығын "қарсы тұра алмайтын" деп атады. Сэмюэл Белкин (1976 ж.ө.) Мистикалық Мидраш бөлімінің, әсіресе, де Леоннан бұрын жазылғанын айтты. Жозеф Б. Соловейчик (1993 ж.ө.) Зохардың ежелгілігін мойындамаған секілді. Мейр Мазуз (қазірде тірі) Эмденнің аргументтерін қабылдайды.

Қазіргі сын көзқарастары

Алғашқы әрекеттерге М. Х. Ландауэрдің Авраам Абулафияны автор ретінде көрсеткен Vorläufiger Bericht über meine Entdeckung in Ansehung des Sohar (1845) және Самуэль Дэвид Луццаттоның ‏ויכוח על חכמת הקבלה (1852) кірді, бірақ Мұса де Леонның авторлығы туралы алғашқы жүйелі және сыншыл академиялық дәлелді Адольф Джеллинек 1851 жылы "Моисей бен Шем тоб де Леон және Сохарға қатысты қатынасы" атты монографиясында берді. Джеллинектің дәлелдемелері, ол бұрынғы талдауларды Исаак Акридің куәлігімен және Зохарды де Леонның еврей еңбектерімен салыстырып, Генрих Грацты қоса алғанда, осы саладағы барлық басқа ірі ғалымдар қабылдады ("Иудейлер тарихы", 7-том), Мориц Штайншнайдер, Бернхард Бир, Леопольд Зунц және Кристиан Дэвид Гинзбург. Гинзбург 1865 жылы ағылшын тілінде оқитын оқырмандар үшін Джеллинектің, Грейцтің және басқа ғалымдардың дәлелдемелерін жинақтады, сонымен қатар бірнеше жаңа дәлелдерді ұсынды, оның ішінде Зохарда Соломон ибн Габирольдің (1058 жылы қайтыс болған) өлеңінің аудармасы бар екендігі және ол 13-шы ғасырда ғана енгізілген мезуза стиліне мистикалық түсіндірме кіргізгендігі де бар. Адольф Нойбауэр мен Сэмюэл Рольс Драйвер осы аргументтерге көнді, бірақ Эдвард Бувери Пузи танайлық кезеңге қатысты тұжырымдамасын сақтап қалды. 1913 жылға қарай сын көзқарас қолдауын жоғалтқан сияқты: Израиль Абрахамс "Зунц, Грейц сияқты, Зохарға шыдамсыздықпен қарады. Осы кезде біз Каббалаға құрметпен қарауға көбірек бейімбіз" деп еске алады. Кабаланың қазіргі заманғы академиялық зерттеуін қалыптастырған Гершем Шолем 1925 жылы Иерусалимдегі Еврей университетінде өзінің мансабын Грейц пен Джеллинекті жоққа шығаруға уәде берген лекциямен бастады. Алайда, жылдар бойы зерттеу жүргізгеннен кейін, ол 1938 жылы де Леонның ең мүмкін автор екенін тағы да дәлелдеген кезде, олардың қорытындыларына келді. Схолем Зоардың арамей грамматикасындағы жиі кездесетін қателіктерін, араб және испан тілдеріндегі сөздер мен сөйлем үлгілерінің күмәнді іздерін, сондай-ақ Израиль жері туралы білімнің жетіспеушілігін және басқа да дәлелдерді атап өтті.

Early attempts included M. H. Landauer's Vorläufiger Bericht über meine Entdeckung in Ansehung des Sohar (1845), which fingered Abraham Abulafia as the author, and Samuel David Luzzatto's ‏ויכוח על חכמת הקבלה (1852), but the first systematic and critical academic proof for the authorship of Moses de León was given by Adolf Jellinek in his 1851 monograph "Moses ben Shem tob de León und sein Verhältnis zum Sohar". Jellinek's proofs, which combined previous analyses with Isaac of Acre's testimony and comparison of the Zohar to de Leon's Hebrew works, were accepted by every other major scholar in the field, including Heinrich Graetz ("History of the Jews", vol. 7), Moritz Steinschneider, Bernhard Beer, Leopold Zunz, and Christian David Ginsburg. Ginsburg summarized Jellinek's, Graetz's, and other scholars' proofs for the English reading world in 1865, also introducing several novel proofs, including that the Zohar includes a translation of a poem by Solomon ibn Gabirol (d. 1058) and that it includes a mystical explanation of a mezuza style only introduced in the 13th century. Adolf Neubauer and Samuel Rolles Driver were convinced by these arguments, but Edward Bouverie Pusey held to a tannaitic date. By 1913, the critical view had apparently lost some support: Israel Abrahams recalls that "Zunz, like Graetz, had little patience with the Zohar . at this date we are much more inclined to treat the Kabbalah with respect." Gershom Scholem, who was to found modern academic study of the Kabbalah, began his career at the Hebrew University in Jerusalem in 1925 with a lecture in which he promised to refute Graetz and Jellinek. However, after years of research, he came to their same conclusion by 1938, when he argued again that de León was the most likely author. Scholem noted the Zohar's frequent errors in Aramaic grammar, its suspicious traces of Arabic and Spanish words and sentence patterns, and its lack of knowledge of the land of Israel, among other proofs.

Әсерлер

Зохардың академиялық зерттеулері оның көптеген идеялары Талмудқа, әр түрлі мидраш еңбектеріне және ертедегі яһуди мистикалық еңбектеріне негізделгенін көрсетеді. Школем былай жазды: сефирот әлемінен шығатын зұлымдық жағының пайда болуын зерттеген Кастилиядағы испан каббалистерінің тобы болды. Школем Құдайдың ішіндегі жақсылық пен жамандықтың дуализмін Кабаладағы "гностикалық" ұмтылыс ретінде және Зохардағы Ситра Ахраның (басқа, зұлым жақ) алдын бағытшысы ретінде қарастырды. Кастилиялық топтың негізгі мәтіні, "Сол жақ эманация туралы трактат" Якоб ха Коэн 1265 жыл шамасында жазған.

Баспа, басылымдар және индекстеу

Тикуней ха-Зохар алғаш рет 1557 жылы Мантуяда басылды. "Зохардың" негізгі бөлігі 1558 жылы Кремонада (бір томдық басылым), 1558-1560 жылдары Мантуяда (үш томдық басылым) және 1597 жылы Салоникада (екі томдық басылым) жарық көрді. Бұл басылымдардың әрқайсысының мәтіні шамалы өзгеше болды. Олар басылған кезде көптеген толық емеген қолжазбалар айналымда болды, бірақ алғашқы баспагерлер оларға қол жеткізе алмады. Кейіннен олар "Зохар Чадаш" (яғни "Жаңа Зохар") деп басылды, бірақ Зохар Чадаш ішінде Зохарға қатысты бөлімдермен қатар, Тикуним (Тикунның көпше түрі, "Жөндеу") де бар, олар төменде сипатталатын Тикуней ха-Зохарға ұқсас. "Зохар" термині қолданылуында Зохар Чадаш бөлімдерімен немесе оларсыз, немесе Зохар мен Тикунимнің барлығын қамтуы мүмкін. Зохарға сілтемелер жасағанда әдетте Мантуя басылымының томдық және беттік нөмірлері қолданылады; ал Тикуней ха-Зохарға сілтемелер жасағанда 1719 жылғы Ортакой (Константинополь) басылымының мәтіні мен беттері негіз ретінде алынады, осы басылым кейінгі көптеген басылымдардың негізі болды. II және III томдардың нөмірлеуі қайта басталады, сондықтан сілтеме параша мен бет нөмірі бойынша (мысалы, Zohar: Nasso 127a) немесе том мен бет нөмірі бойынша (мысалы, Zohar III: 127a) берілуі мүмкін.

Жаңа Зохар (זוהר חדש)

"Зохар" кітабы басылғаннан кейін (Мантуяда және Кремонада, яһуди жылдары 5318-5320, я болмаса 1558-1560 ж. ш.), басылымдарға енбеген "Зохарға" қатысты абзацтарды қамтитын көптеген қолжазбалар табылды. Бұл қолжазбалар "Зохардың" барлық бөлімдеріне қатысты: кейбіреулері Тораға арналған "Зохарға" ұқсас, ал кейбіреулері "Зохардың" ішкі бөлімдеріне (Мидраш ха-Неэлам, Ситрей Отиот және тағы да басқалар) ұқсас, ал енді біреулері Тикуней ха-Зохарға қатысты. "Зохардың" алғашқы басылымы жарық көргеннен кейін шамамен отыз жыл өткен соң, қолжазбалар жиналып, Тораның парашалары мен мегилоттар бойынша реттелді (бұл реттеуді, әдетте, каббалист Авраам ха-Леви Цфат жасаған), алғаш рет Салоникада яһуди жылы 5357 (1587 ж. ш.), содан кейін Краковта (5363 ж.), және одан кейін түрлі басылымдарда жарық көрді.

Құрылымы

Школемнің айтуынша, Зохарды мазмұнының 21 түріне бөлуге болады, оның алғашқы 18-і (а. с.) түпнұсқа автордың (вероятно де Леонның) еңбегі, ал соңғы 3-і (т. в.) кейінгі еліктеушінің туындысы. а. Атауы жоқ Тораға түсіндірме.

"Тораның әртүрлі үзінділеріне арналған дискурсивті түсіндірмелерден тұтастай құралған" үлкен көлемді бөлім. Мидраш ха-Неламның тілі кейде иврит, кейде арамей, ал кейде олардың қосындысы. Зохардың негізгі мәтінінен айырмашылығы, оның драшалары қысқа, созыңқы емес. Сондай-ақ, онда талқыланатын тақырыптар – жаратылыс жұмысы, жанның мәні, Мәсіх күндері және Олам Хаба – Зохардағыдай Құдайдың мәні, әлемдердің шығуы, жамандық күштері сияқты емес. с. Рут кітабына мистикалық мидраш.

Осы стильдегі Рут кітабына түсіндірме. t. Адал Шаршы (רעיא מהימנא). Зохарға енген ең ірі "кітап", бұл Бен Йохай мен оның серіктеріне аян болған Мұсаның ілімдеріне арналған каббалалық түсіндірме. u. Зохарды түзетулер (תקוני זוהר).

Тикуней ха-Зохар, жеке кітап ретінде басылған, "Тикуним" (әдеби мағынасында – түзетулер) деп аталатын жетпіс түсіндірме және қосымша он бір Тикунимді қамтиды. Кейбір басылымдарда Зохар Чадашта жарық көрген Тикунимдер де бар, олардың мазмұны мен стилі Тикуней ха-Зохарға да қатысты. Тикуней ха-Зохарда "чибура кадмаа" (яғни "алдыңғы кітап") дегенге көп сілтемелер бар. Бұл Зохардың негізгі мәтініне қатысты. Олардың осы сенімге келуіне Зохардың кейбір ілімдері мен христиан догмаларының, мысалы, адамның құлдырауы мен құтқарылуы, сондай-ақ Үштік туралы догма арасындағы ұқсастықтар себеп болды, ол Зохарда былай сипатталған: Күндердің Ежелгісінің үш басы бар. Ол өзін үш архетипте көрсетеді, олардың үшеуі де біртұтас. Сондықтан оны Үш санымен бейнелейді. Олар бір-біріне ашылады. [Олар:] біріншіден, құпия, жасырын «Даналық»; одан жоғары – Қасиетті Ежелгі; ал одан жоғары – Танылмаған. Оның ішінде не бар екенін ешкім білмейді; ол барлық түсініктерден жоғары. Сондықтан ол адам үшін «Жоқ» [Айн] деп аталады (Зохар, III. 288б). «Еврей энциклопедиясы» мәлімдейді: «Зохардағы осы және басқа да осындай ілімдер христиандықтан гөрі әлдеқайда ертерек екені белгілі, бірақ осы ілімдердің христиан догмаларымен ұқсастығына байланысты христиан ғалымдары Зохарды таратуды өздерінің міндеті деп санады».

Комментарийлер

"Зохар" кітабына белгілі алғашқы түсініктеме "Кетем Паз" авторы Ливиялық Симеон Лави болды. "Зохар" туралы тағы бір маңызды және ықпалды түсініктеме, 22 томдық "Or Yakar", 16 ғасырда Цфат (яғни Сафед) каббала мектебінің Моше Кордоверосы жазды. Вильна Гаоны "Зохарға" түсініктеме жазды. Зидиховтың Цви Хирші "Атерес Цви" деп аталатын "Зохарға" түсініктеме жазды. "Зохарға" қатысты маңызды түсініктемелердің бірі - Йехуда Ашлагтың жазған "Сулам" еңбегі. "Зохардың" толық еврей тіліне аудармасын Иерусалимдік Даниэль Фриш, қайтыс болғаннан кейін "Masok MiDvash" деген атпен жасады.

Ағылшын тіліндегі аудармалары

"Зохар" беттері ағылшын тілінде, ha zohar.net сайтында, соның ішінде ағылшын тіліне аударылған Кіріспе.
Берг, Майкл: "Зохар" 23 томдық жинақ. Халықаралық Каббала орталығы. Толық 23 томдық ағылшын тіліндегі аударма, түсіндірмелермен және аннотациялармен. Мэтт, Дэниел С., Натан Вольски және Джоэл Хеккер аударған. "Зохар": Притцкер басылымы (12 том). Стэнфорд: Стэнфорд университетінің баспасы, 2004–2017 жж.
Мэтт, Дэниел С. "Зохар": Анотацияланған және түсіндірілген. Вудсток, Вт.: SkyLights Paths Publishing Co., 2002 ж. (Таңдамалар)
Мэтт, Дэниел С. "Зохар": "Нұр кітабы". Нью-Йорк: Paulist Press, 1983 ж. (Таңдамалар)
Шолем, Гершом, ред. "Зохар": "Даңқ кітабы". Нью-Йорк: Schocken Books, 1963 ж. (Таңдамалар)
Сперлинг, Гарри және Морис Саймон, ред. "Зохар" (5 том). Лондон: Soncino Press.
Тишби, Исаия, ред. "Зохардың даналығы: мәтіндер антологиясы" (3 том). Дэвид Голдштейн еврей тілінен аударған. Оксфорд: Oxford University Press, 1989 ж.
Симеон Бен Йохай. "Сефер ха-Зохар" (1-том, 2-том, 3-том, 4-том, 5-том, 6-том, 7-том, 8-том, 9-том, 10-том, 11-том, 12-том, 13-том, 14-том, 15-том (ағылшын тілінде)). Createspace, 2015 ж.