Мишна: Ежелгі еврей дәстүрінің жазба жинағы

Кіріспе

Ауызша Таураттың алғашқы ірі жазба жинағы

Мишна немесе Мишна (‎/m//ɪ//ʃ//n//ə/; , "қайталау арқылы оқу", שנה шанаха етістігінен, немесе "оқу және қайталау", сондай-ақ "екіншілік") – Яһудилердің Ауызша Таурат деп аталатын ауызша дәстүрлерінің алғашқы ірі жазба жинағы. Бұл сонымен қатар раббилік әдебиеттің алғашқы маңызды еңбегі болып табылады. Мишна Яһуда ха-Наси тарапынан түзілген, шамамен Бет-Шеарим немесе Сепфорис қалаларында біздің заманымыздың II ғасырының соңы мен III ғасырының басында, яһудилерге қарсы қуғын-қырғын мен уақыт өтуінің салдарынан, Екінші Храм дәуіріндегі (б.з.д. 516 – б.з. 70) периштердің ауызша дәстүрлерінің еске түспеу қаупі туған кезде. Мишнаның көп бөлігі Мишналық ивритте жазылған, бірақ кейбір бөлімдері Палестиналық Батыс Арамей тілінде.

Ешқандай мәліметтер

Бірнеше маңызды заңдар Мишнада толыққанды жазылмаған. Оларға цицит, тефиллин (филактериялар), мезузот, Ханука мерекесі және яһуди дініне кіру заңдары кіреді. Бұл мәселелер кейін кіші трактаттарда талқыланды. Нисим бен Якобтың "Хакдама Лемафтеах Хаталмуд" атты еңбегінде "Иуда ханзаданың" оларды талқылауының қажеті болмағаны айтылады, себебі осы заңдардың көпшілігі жақсы белгілі болған. Марголидің пікірінше, Мишна Бар-Кохба көтерілісінен кейін жазылғандықтан, Иуда Хануканы талқылай алмаған болуы мүмкін, өйткені ол Селевкид империясына қарсы яһудилердің көтерілісін еске түсіреді (римдіктер мұндай ашық ұлтшылдыққа жол бермес еді). Сонымен қатар, сол кезде ұлттық ерекшелік белгілерін басуға бағытталған бірнеше шешімдер қабылданды, оның ішінде тефиллин мен цицит киюге тыйым салатын шешімдер де болды; яһуди дініне кіру рим заңдарына қайшы болғандықтан, Иуда бұл мәселені талқыламаған болар еді. Дэвид Цви Хоффманн ежелгі заманғы мәтіндердің, қазіргі Шульхан Арух сияқты, күнделікті өмірдің негізгі заңдарын талқылағанын және сондықтан Мишнада осы заңдарға ерекше тоқталудың қажеті болмағанын ұсынады.

Мишна, Гемара және Талмуд

Израиль және Вавилониядағы келесі төрт ғасыр ішінде Мишнаға қатысты раввиндер жасаған түсіндірмелер, пікірталастар мен талдаулар ақырында өңделді және жинақталды. Олардың өзі Гемара деп аталады. Мишнаны бастапқы құрылымында, оған қоса Гемарамен бірге баяндайтын кітаптар Талмуд деп танылады. Екі Талмуд жинақталды: Вавилон Талмуды (көбінесе "Талмуд" термині осыны білдіреді) және Иерусалим Талмуды. Гемара, еврейше Мишнадан өзгеше, негізінен арамей тілінде жазылған.

Мазмұны мен мақсаты

Мишна ауызша дәстүрлерді мысал арқылы үйретеді, сотқа түскен нақты жағдайларды көрсетеді, көбінесе (i) осы мәселе бойынша пікірталас пен (ii) белгілі раввиннің халаха, мицвот және оның шешімін басшылыққа алған оқудың ("Тора") рухы негізінде шығарған үкімін қосады. Осылайша, Мишна Торада келтірілген 613 міндеттің іс жүзіндегі қолданылуын күнделікті өмірге енгізеді және адам өмірінің барлық жақтарын қамтуға, болашақ сот шешімдеріне үлгі болуға, ең бастысы, 70 жылы Екінші ғибадатхананың қиратылуынан бері үлкен қажеттілік болған Киелі кітап заңдарын іс жүзінде қолдануды көрсетуге тырысады. Сондықтан, Мишна жаңа заң емес, бар болған дәстүрлердің жинағы. "Мишна" термині "оқыту, қайталау" етістігімен және "екінші" мағынасын білдіретін сөздермен байланысты. Осылайша, ол Танахтан кейінгі (жалғыз) жазбалы құжат (кодекс) ретінде, сот шешімдерінің негізі, заң шығарудың көзі және құралы, сондай-ақ Танахты белгілі бір жағынан толықтыратын көптеген кітаптардың біріншісі ретінде аталады.

Ауызша құқық

Мишнаның жариялануынан бұрын яһуди ғылымы мен сот шешімдері негізінен ауызша жүргізілген, себебі Талмудқа сәйкес, оларды жазуға рұқсат етілмеген. Ең ерте жазылған ауызша заң мидраш түрінде болуы мүмкін, онда халахикалық талқылаулар Тораға түсіндірме беру ретінде құрылған. Раввиндер жазбаша еңбектердің (Киелі кітаптардан басқа) көмегінсіз Танахты түсіндіріп, талқылаған, бірақ кейбіреулері сот шешімдерінің жеке жазбаларын (מגילות סתרים) жасаған болуы мүмкін. Ауызша дәстүрлер біртекті емес, түрлі мектептер арасында әртүрлі болды, олардың ең танымалдары – Шаммай және Хиллель үйлері. 70 жылы өткен Бірінші яһуди-рим соғысынан кейін, Иерусалимдегі Екінші ғибадатхананың құлауымен яһудилердің әлеуметтік және құқықтық нормалары күйреуге ұшырады. Раввиндер ғибадатханасыз (оқыту мен зерттеу орталығы ретінде) және Яһудеяның тәуелсіздігі жоқ яһуди дінінің жаңа шындығымен бетпе-бет келді. Осы кезеңде раввиндердің баяндамалары жазбаға түсіріле бастады. Екінші ғибадатхана дәуіріндегі парызшылдардың ауызша дәстүрлерінің егжей-тегжейлері ұмытылып қалуы мүмкін деген қауіп туды (б.з.д. 530-шы жылдар / 3230-шы жылдар – 70 ж.с. / 3830 ж.с.), сондықтан осы ауызша заңдарды жазуды негіздеу табылды. Уақыт өте келе, Ауызша заңның әртүрлі дәстүрлері пайда болды, бұл түсіндіру мәселелерін тудырды. Мево Хаталмудқа сәйкес, көптеген шешімдер нақты жағдайларда қабылданды, бірақ олар осы жағдайдан тыс қолданылды немесе шешім қайта қарастырылды, бірақ екінші шешім кеңінен танылмады. Бұл кемшіліктерді түзету үшін Яһуда ханзада Мишнаны қайта өңдеуді бастады. Егер екі пікір арасында қайшылық болмаса, ол тілін өзгеріссіз қалдырды; қайшылық болған жағдайда пікірлерді қайта реттеп, үкім шығарды және контекст берілмеген жерлерді нақтылады. Оның мақсаты жеке пікірін пайдалану емес, дәстүрді мүмкіндігінше терең зерттеп, қажет болған жағдайда ғана толықтыру болды.

Мишна мен еврей Киелі кітаптары

Раввиндік иудаизм бойынша, Мұсаға Синай тауында немесе Хориб тауында Тауратпен бірге ауызша Таурат берілген, ол соңғысына түсіндірме ретінде табылды. Мұсадан бастап әр буын ғалымдары түсіндірген ауызша заңның жинақталған дәстүрлері, Жазба заңын түсіндіру үшін, көбінесе оқу үшін қажетті негіз саналады. Яһудилер мұны кейде Масора (ивритше: מסורה) деп атайды, бұл сөз дәстүр деген мағынаны білдіреді, бірақ көбінесе Киелі кітап мәтінін редакциялау және оқуға қатысты дәстүрлерді білдіру үшін тар мағынада қолданылады (Масореттік мәтінге қараңыз). Соның нәтижесінде яһуди заңдары мен әдет-ғұрыптары халаха деп аталады. Мишнадағы көптеген талқылаулар Торада жазылған заңдарды орындаудың дұрыс жолына қатысты болғанымен, әдетте оның қорытындыларын нақты жазбаларға тікелей байланыстырмай ұсынады, бірақ жазбалардан цитаталар кездеседі. Осы себепті ол Киелі кітапқа түсініктеме түрінде емес, тақырыптар бойынша реттелген. (Кейбір жағдайларда жазбалар мүлдем болмайды және заң «Синайдан Мұсаға берілген заң» (Halakha leMoshe miSinai) деп сипатталады.) Мидраш халаха, керісінше, ұқсас заңдарды ұсынғанымен, оны Киелі кітапқа түсініктеме түрінде жасайды және өз қорытындыларын Киелі кітап мәтініндегі егжей-тегжейлі мәліметтермен тікелей байланыстырады. Бұл мидраштар көбінесе Мишнадан бұрын пайда болған. Мишна сондай-ақ заңмен байланысты емес принциптер үшін Торадан цитата келтіреді, бірақ оны практикалық кеңес ретінде, тіпті кейде әзіл үшін немесе тарихи пікірталастарды түсінуге көмектесу үшін пайдаланады.

Қатыспау

Кейбір яһудилер ауызша заңның кодификациясын мүлдем қабылдамайды. Мысалы, қараиттік иудаизм тек Танахты Халаха (иудей діни заңы) және теологияда ғана авторитетті деп мойындайды. Олар Ауызша Тораның Мишна мен Талмудтағы кодификациясын, сондай-ақ Талмудты Тораның авторитетті түсіндірмесі деп санайтын дәстүрлі раввиндік иудаизмнің кейінгі еңбектерін қабылдамайды. Қараиттер Мұсаға Құдай тарапынан берілген барлық пәрмендердің қосымша ауызша заң немесе түсіндірмелерсіз, жазба Торада тіркелгенін айтады. Осы себепті қараит яһудилері Мидраш немесе Талмудтағы ауызша дәстүрдің жазба жинақтарын міндетті деп санамайды. Қараиттер 10-шы және 11-ші ғасырларда әлемдік еврей халқының маңызды бөлігін құрады және қазірге дейін сақталып келеді, әйтсе де олардың саны мыңдаған адамды құрайды.

Авторлығы

Мишнаға үлес қосқан раввиндер танаимдер деп аталады, олардың саны шамамен 120-ға жуық. Мишнаның құрастырылу кезеңі шамамен 130 жылды, яғни біздің заманымыздың бірінші және екінші ғасырларында бес ұрпақты қамтиды. Яһуда ха-Наси Мишнаның соңғы редакциясы мен жариялануымен есімдері сақталған, бірақ оның заманынан бері бірнеше қосымшалар енгізілді: оған немесе оның немересіне (Иуда II) сілтеме жасайтын өлеңдер, және Сота трактатының соңы (Яһуданың қайтысынан кейінгі кезеңге қатысты). Мишнаны редакциялаумен қатар, Яһуда мен оның соты қай пікірлерді қабылдау керектігі туралы шешім қабылдады, бірақ осы шешімдер әрқашан мәтінде кездеспейді. Мишнаның көп бөлігі авторсыз (stam) берілген. Бұл көбінесе көптеген даналардың осылай үйреткенін немесе Яһуда ханзадасының осылай үкім шығарғанын білдіреді. Халахик үкім әдетте осы көзқарасқа сүйенеді. Кейде бұл бір дананың пікірі сияқты көрінеді, ал даналардың пікірлері (хахамим) бөлек келтіріледі. Яһуда ханзада трактаттарды қарап шыққанда Мишна баяндалды, бірақ өмірі бойына жаңа мәліметтер пайда болған сайын кейбір бөлімдері жаңартылып отырды. Бұрынғы нұсқалардың көбеюіне байланысты, бұрын жарияланған нәрсені кері қайтару қиын болды, сондықтан кейбір заңдардың екінші нұсқасы жарық көрді. Талмудта осы екі түрлі нұсқа Мишна Ришона ("Бірінші Мишна") және Мишна Ахарона ("Соңғы Мишна") деп аталады. Давид Цви Хоффманның пікірінше, Мишна Ришона шын мәнінде Рабби өзінің Мишнасын негізге алған бұрынғы даналардың мәтіндеріне сілтеме жасайды. Талмуд заңның авторсыз айтылған сөздері Рабби Меирдің (Санхедрин 86а) көзқарасын көрсетеді деген дәстүрді сақтайды, бұл теорияны (Шерира Гаонның әйгілі "Иггерет" кітабында жазылған) оның бұрынғы жинақтың авторы болғанымен байланыстырады. Осы себепті, "бұл Рабби Меирдің пікірі" деп нақты айтылған өте аз үзінділер автордың Рабби Меирдің пікірін "азаматтардың пікірі" ретінде ұсынуға ниеттенген жағдайларды көрсетеді, бұл қабылданған заңды білдірмейді. Сондай-ақ, "Рабби Акиваның Мишнасына" сілтемелер бар, бұл одан да ертерек жинақ болғанын көрсетеді; алайда, бұл сілтемелер оның жалпы ілімдерін білдіруі мүмкін. Тағы бір мүмкіндік – Рабби Акива мен Рабби Меир Мишнадағы тақырыптардың бөлінісі мен ретін белгілеп, оларды кітаптың емес, мектептік оқу бағдарламасының авторлары етіп жасаған болуы мүмкін. Салыстырушылар Рабби Яһуда ханзадасы Мишнаны жазба түрінде жазды ма, әлде оны жаттап алу үшін ауызша мәтін ретінде орнатты ма, деген мәселеде келіспейді. Оның құрамы туралы ең маңызды ертедегі есеп – "Иггерет Рав Шерира Гаон" (Рабби Шерира Гаонның хаты) бұл мәселеде нақты жауап бермейді, бірақ испандық нұсқасы Мишнаның жазылғандығы туралы теорияны қолдайды. Алайда, Талмудта әр оқу сессиясында талқыланып жатқан Мишна үзіндісін оқып беруге тағайындалған "тана" деген адам болғандығы айтылады. Бұл Мишна жазбаға түсірілгеніне қарамастан, ол жалпы қолжетімді болмағанын көрсетеді.

The rabbis who contributed to the Mishnah are known as the Tannaim, of whom approximately 120 are known. The period during which the Mishnah was assembled spanned about 130 years, or five generations, in the first and second centuries CE. Judah ha Nasi is credited with the final redaction and publication of the Mishnah, although there have been a few additions since his time: those passages that cite him or his grandson (Judah II), and the end of tractate Sotah (which refers to the period after Judah's death). In addition to redacting the Mishnah, Judah and his court also ruled on which opinions should be followed, although the rulings do not always appear in the text. Most of the Mishnah is related without attribution (stam). This usually indicates that many sages taught so, or that Judah the Prince ruled so. The halakhic ruling usually follows that view. Sometimes, however, it appears to be the opinion of a single sage, and the view of the sages collectively (, hachamim) is given separately. As Judah the Prince went through the tractates, the Mishnah was set forth, but throughout his life some parts were updated as new information came to light. Because of the proliferation of earlier versions, it was deemed too hard to retract anything already released, and therefore a second version of certain laws were released. The Talmud refers to these differing versions as Mishnah Rishonah ("First Mishnah") and Mishnah Acharonah ("Last Mishnah"). David Zvi Hoffmann suggests that Mishnah Rishonah actually refers to texts from earlier Sages upon which Rebbi based his Mishnah. The Talmud records a tradition that unattributed statements of the law represent the views of Rabbi Meir (Sanhedrin 86a), which supports the theory (recorded by Sherira Gaon in his famous Iggeret) that he was the author of an earlier collection. For this reason, the few passages that actually say "this is the view of Rabbi Meir" represent cases where the author intended to present Rabbi Meir's view as a "minority opinion" not representing the accepted law. There are also references to the "Mishnah of Rabbi Akiva", suggesting a still earlier collection; on the other hand, these references may simply mean his teachings in general. Another possibility is that Rabbi Akiva and Rabbi Meir established the divisions and order of subjects in the Mishnah, making them the authors of a school curriculum rather than of a book. Authorities are divided on whether Rabbi Judah the Prince recorded the Mishnah in writing or established it as an oral text for memorisation. The most important early account of its composition, the Iggeret Rav Sherira Gaon (Epistle of Rabbi Sherira Gaon) is ambiguous on the point, although the Spanish recension leans to the theory that the Mishnah was written. However, the Talmud records that, in every study session, there was a person called the tanna appointed to recite the Mishnah passage under discussion. This may indicate that, even if the Mishnah was reduced to writing, it was not available on general distribution.

Мәтіндік нұсқалар

Шамамен екі Мишна мәтінінің дәстүрі бар. Біреуі Мишнаның жеке басылымдарында немесе Иерусалим Талмудының бір бөлігі ретінде қолжазбаларда кездеседі. Екіншісі Вавилон Талмудының қолжазбаларында және басылымдарында сақталады; алайда, кейде талқылаудың басында басылған абзацтың толық мәтіні (ол Мишнаның жеке басылымдарымен үйлестірілген болуы мүмкін) мен талқылау барысында жол-жолдан келтірілген цитаталардың арасында айырмашылықтар болады. Роберт Броди "Мишна және Тосефта зерттеулері" (Иерусалим, 2014) еңбегінде Мишна дәстүрінің әрқашан шынайырақ деп есептеу арқылы жағдайды жөнге келтіруге тырысудан сақтандырады, сондай-ақ оның "Палестиналық" емес, "Вавилондық" дәстүрді көрсететінін айтады. Каир Генизасынан алынған қолжазбалар немесе басқа еңбектердегі цитаталар кез келген түбірдегі мәтінді немесе басқаша оқылуларын қолдауы мүмкін.

Қолжазбалар

Толық қолжазба. Қатаң. Әдеттегі атауы Ресми атау Жазылған жері Жазылған кезеңі Сипаттама Кауфман Венгрия ғылым академиясы кітапханасы Кауфман қолжазбасы А50 Шамамен Палестина 10-шы, мүмкін 11-ші ғасыр. Бұл ең жақсы қолжазба саналады және барлық сындық басылымдардың негізгі мәтінін құрайды. Дауысталуы басқа, кейінірек жазылған қолмен жасалған. Парма Biblioteca Palatina қолжазбасы Parm. 3173 Палестина немесе Оңтүстік Италия, қандай болғанда да, жазылғаннан кейін көп ұзамай ол сол жерге жеткен. Жазу стилі Codex Hebr. Vaticanus 31-ге, 1073 жылы нақтырақ белгіленген, күшті ұқсастықтарды көрсетеді. Парма қолжазбасы палеографиялық тұрғыдан Кауфман қолжазбасына жақын, бірақ мәтіндік тұрғыдан емес. Мәтін Лейден Палестина Талмудында келтірілген Мишна цитаталарына ең жақын. Кембридж / Лоу Кембридж университеті кітапханасы қолжазбасы Add. 470 (II) Сефарадилік 14-15-ші ғасырлар. Өте салмақты көшірме, бірақ Кауфман мәтіні бұзылған жерлерде пайдалы. Парма B Солтүстік Африка 12-13-ші ғасырлар. Тек Тохарот. Жоғарыда аталған барлық қолжазбалардан айырмашылығы, дауысталуы мен әріптік мәтіні бір қолмен жазылған болуы мүмкін, бұл Мишнаның бір бөлігінің ең ерте дауысталуы деп есептеледі. Йемендік қолжазбасы Израиль Ұлттық кітапханасы квартасы 1336 Йемен 17-18-ші ғасырлар. Незикиннен Тохаротқа дейін. Әріптік мәтін ерте басылған басылымдарға тәуелді. Бұл қолжазбаның құндылығы тек дауысталуында. Екінші ғибадатхана кезеңіндегі яһуди халқының әдебиеті және Талмуд, 3-том Даналардың әдебиеті: Бірінші бөлім: Ауызша Тора, Халаха, Мишна, Тосефта, Талмуд, Сыртқы трактаттар. Compendia Rerum Iudaicarum ad Novum Testamentum, Ред. Шмуэль Сафрай, Brill, 1987 жыл.

Баспа басылымдары

Мишнаның алғашқы басылған нұсқасы Неапольде жарық көрді. Содан кейін көптеген басылымдар шықты, оның ішінде 19 ғасырдың соңындағы Вильня басылымы, ол қазіргі діни қауым қолданатын басылымдардың негізі болып табылады. Дауыстамалы басылымдар Италияда жарық көрді, олардың ең танымалсы – Давид бен Соломон Алтарас басылымы, Венеция, 1737 жыл. Алтарас басылымы 1777 жылы Мантуяда, 1797 және 1810 жылдары Пизада, ал 1823 жылдан 1936 жылға дейін Ливорнода көптеген рет қайта басылды. Ливорно басылымдарының қайта басылымдары Израильде 1913, 1962, 1968 және 1976 жылдары жарық көрді. Бұл басылымдар күмәнді сөздер мен бөлімдерді жақшаға алып, мәтіндік айырмашылықтарды көрсетеді, бірақ толыққанды мәтіндік талдау жасамайды. Ливорно басылымдары сефардтық дәстүрде оқылудың негізі болып табылады. Мишна жеке басылыммен қатар, Вавилон және Иерусалим Талмудтарының барлық басылымдарына да енгізілген. Әрбір абзац жеке басылып, одан кейін тиісті Гемара талқылауы келеді. Дегенмен, Гемарадағы талқылаудың өзі де Мишнаның әрбір жолын сілтеме жасайды. Абзац түрінде басылған мәтін көбінесе Вильня басылымымен үйлестірілген стандартталған түрде келсе, Гемарадағы жол-жол сілтеме жасалған мәтін маңызды айырмашылықтарды сақтайды, олар кейде ескі қолжазбалардағы нұсқаларды көрсетеді. Критикалық басылымға ең жақын нұсқа – Ханок Альбектің басылымы. Сондай-ақ, Йосеф Кафихтың Маймонидтің түсіндірмелерімен бірге Мишнаның басылымы бар, ол Маймонид қолданған негізгі мәтінді Неаполь және Вильня басылымдарымен, сондай-ақ басқа да көздермен салыстырады.

Ауызекі дәстүрлер мен айтылу

Мишна дәстүрлі түрде (ауыздан айту арқылы) оқылды және осы күнге дейін де солай оқылады. Әлемдегі еврей қауымдастықтары Мишнаны әндету үшін жергілікті әуендерді сақтап қалды, сондай-ақ оның сөздерін айтудың ерекше тәсілдерін дамытты. Мишнаның ортағасырлық көптеген қолжазбалары дауысты белгілермен жазылған, ал кейбіреулерінде, әсіресе Генизадан табылған үзінділерде, Тибериялық кантилляция белгілерінің ішінара қолданылғаны байқалады. Бүгінде көптеген қауымдарда жұма күні кешкі құлшылықта "Бамме мадликин" Мишна тарауына арнап ерекше әуен орындалады; литургияның басқа бөліктерінде де Мишна тарауына әуендер болуы мүмкін, мысалы, күнделікті дұғалардағы құрбандықтар мен құбилаға қатысты тараулар, сондай-ақ Шаббат күні Мұсаф құлшылығының соңында оқылған абзацтар. Басқа жағдайларда, Мишна немесе Талмудты оқығанда қолданылатын әдеттегі интонация бар, ол араб мауаліне ұқсас, бірақ Құдай сөздеріне арналғандай нақты жүйеге келтірілмейді. (Кейбір дәстүрлерде бұл интонация Пасха мерекесінде оқылған Хагадағамен бірдей немесе ұқсас болады.) Израильдің ұлттық мұрағаттары үшін жазбалар жасалған, ал Франк Альварес Перейр осы жазбалар негізінде Сирия Мишнасын оқу дәстүрін зерттейтін кітап жариялаған. Бүгінгі таңда Мишнаның көптеген дауысты басылымдары стандартты Ашкеназ дауысты белгілерін көрсетеді және көбінесе қателіктерге толы. Мишнаның Альбек басылымын Ханок Елон дауыстаған, ол ортағасырлық қолжазбаларды және әлемдегі еврей қауымдастықтарының қазіргі ауызша дәстүрлерін мұқият пайдаланған. Альбек басылымына Елонның өзінің эклектикалық әдісін егжей-тегжейлі түсіндірген кіріспесі қоса берілген. Иерусалимдегі Еврей университетінің екі институты еврейлердің әртүрлі әуендер мен әртүрлі айтылу тәсілдерін қолдана отырып, Мишнаны оқығандарын жатқан кең ауқымды жазбаларды жинаған. Бұл институттар – еврей ауызша дәстүрлерін зерттеу орталығы және Ұлттық дауыс мұрағаттары (Еврей ұлттық және университеттік кітапханасындағы Фонотека). Сыртқы сілтемелер төменде келтірілген.

The Mishnah was and still is traditionally studied through recitation (out loud). Jewish communities around the world preserved local melodies for chanting the Mishnah, and distinctive ways of pronouncing its words. Many medieval manuscripts of the Mishnah are vowelized, and some of these, especially some fragments found in the Genizah, are partially annotated with Tiberian cantillation marks. Today, many communities have a special tune for the Mishnaic passage "Bammeh madliqin" in the Friday night service; there may also be tunes for Mishnaic passages in other parts of the liturgy, such as the passages in the daily prayers relating to sacrifices and incense and the paragraphs recited at the end of the Musaf service on Shabbat. Otherwise, there is often a customary intonation used in the study of Mishnah or Talmud, somewhat similar to an Arabic mawwal, but this is not reduced to a precise system like that for the Biblical books. (In some traditions this intonation is the same as or similar to that used for the Passover Haggadah.) Recordings have been made for Israeli national archives, and Frank Alvarez Pereyre has published a book length study of the Syrian tradition of Mishnah reading on the basis of these recordings. Most vowelized editions of the Mishnah today reflect standard Ashkenazic vowelization, and often contain mistakes. The Albeck edition of the Mishnah was vocalized by Hanoch Yelon, who made careful eclectic use of both medieval manuscripts and current oral traditions of pronunciation from Jewish communities all over the world. The Albeck edition includes an introduction by Yelon detailing his eclectic method. Two institutes at the Hebrew University in Jerusalem have collected major oral archives which hold extensive recordings of Jews chanting the Mishnah using a variety of melodies and many different kinds of pronunciation. These institutes are the Jewish Oral Traditions Research Center and the National Voice Archives (the Phonoteca at the Jewish National and University Library). See below for external links.

Мәдени сілтемелер

Мишнаның құрамы туралы маңызды әдеби еңбек – Милтон Штайнбергтің "Қозған жапырақ" романы.

Ағылшын тіліндегі аудармалары

Шей Джей Ди Коэн, Роберт Голденберг, Хайим Лапин (ред.), Оксфорд түсіндірмелі Мишна: Мишнаның кіріспелермен және түсіндірмелермен жаңа аудармасы, Нью-Йорк, Оксфорд университетінің баспасы, 2022. Филип Блэкман. Мишнайот. The Judaica Press, Ltd., 2000 жылғы онлайн PDF нұсқасы HebrewBooks сайтында: Зераим, Моед, Нашим, Незикин, Кодашим, Техорот. Герберт Денби. Мишна. Оксфорд, 1933. Якоб Нойснер. Мишна: Жаңа аударма. Нью-Хейвен, 1991 жылғы қайта басылым. Исидор Эпштейн (ред.). Сончино Талмуды. Лондон, 1935-1952 жылдар. Гемарасы жоқ трактаттарға арналған Мишна аудармаларын қамтиды. Әр түрлі редакторлар. Мишна, Яд Авраам түсіндірмесімен жаңа аударма. Нью-Йорк: Mesorah Publications, 1990 жылдардан бері. (Жоғарыда аталған ArtScroll) Йозеф Милштейн және басқалар. Мишна, Раббину Овадия М'Бартенура негізінде жасалған жаңа біріктірілген аударма және түсіндірме, Machon Yisrael Trust, eMishnah.com сайтында қолжетімді (архивтелген). Әр түрлі редакторлар. Sefaria Мишнаның толық мәтіні, әр түрлі ашық кодты ағылшын аудармаларымен.

Жазбаларды оқу

Франк Альварес Перейр, "Мишнаның ауызша берілуі". Алеп дәстүріне қолданылған талдау әдісі: Иерусалим 1990 ж.

Басқа электрондық мәтіндер

Мишна. Мишнаның толық мәтінін еврей тілінде онлайн оқып, ағылшын тіліндегі аудармасымен танысыңыз және Шлошим мен Яхрцайт оқу үшін «Ақылды Мишна кестелерін» жасаңыз. Біреудің естелігі үшін Мишнаны оқыңыз – Шлошим Мишна тізімін онлайн құру мүмкіндігі. Мехон Мамре (иврит) – Маймонид нұсқасы бойынша Мишнаның еврей мәтіні (оның Мишнаға түсіндірмелерінің қолжазбасына сүйенген). Құрылымдық Мишна – Альбек басылымы бойынша еврей мәтіні (дауыс белгілерісіз), ерекше форматтаумен. Талмуд қолжазбаларының онлайн қоймасы, еврей ұлттық және университеттік кітапханасы, еврей тілінде. Мишнаның Кауфман кодексі – Бұл маңызды мәтіндік куәліктің жоғары сапалы суреттері. eMishnah – Ағылшын тіліндегі аударма және түсіндірмелер. Мишна (иврит және ағылшын) – Уильям Дэвидсон басылымындағы «Корен Ноэ» Талмудының ағылшын тіліндегі аудармасы, раввин Адин Эвен-Израиль Штейнсалцтың түсіндірмелерімен.

Мишнаны зерттеу және күнделікті Мишна

Күнде бір Мишна. (Ескертпе: Бұл оқу циклы стандартты кестеден өзгеше; ағылшын тіліндегі кеңейтілген мұрағаттар бар). Мишна Йомит – MishnahYomit.com сайты тұрақты бағдарламаны оқып жүргендерге арналған апталық жарияланымды ұсынады. Онда мақалалар, қайталау сұрақтары және оқуға көмектесетін материалдар бар. – Күнде екі Мишнаны оқу бағдарламасы. Қазіргі уақытта тоқтатылған, бірақ мұрағаттарда Moed, Nashim, Nezikin және Kodashim-нің шамамен жартысы Кехатидің ағылшын тіліндегі толық мәтіні сақталған. – Мишнаны жеке оқу және қайталау бағдарламалары. Мишна Сдура – Еврей мәтінінің көп мектепте қолданылатын, дауыш белгілерімен жазылған танымал басылымы, қайталауды және жаттауды жеңілдету үшін арнайы форматталған. Мазмұнды қорытындылайтын кестелер. Мишна әндері мен жазбалары. Мишна Сдура туралы еврей тіліндегі Уики-мақала. Перек ХаЙоми (Иврит) – Махарал құрған Мишнадағы Перек ХаЙоми бойынша сабақтарды, оқуды және қайталауды ұсынады. Күнде екі Мишна – Күн сайын екі Мишнаны оқу бағдарламасы. Сайтта еврей және ағылшын тілдерінде мәліметтер, сондай-ақ әр күнге арналған аудио сілтемесі бар.