Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
2-ғасырдың соңындағы еврей заңдарының жинағы.
Compilation of the Jewish law from the late 2nd century
Тосефта ("қосымша, толықтыру") – 2-ғасырдың соңындағы еврей ауызша заңдарының жинағы, Мишна дәуірінде және Танаим деп аталатын еврей ғалымдарының кезеңінде жасалған.
The Tosefta ( "supplement, addition") is a compilation of Jewish Oral Law from the late second century, the period of the Mishnah and the Jewish sages known as the Tannaim.
Шолу
Тосефта көп жағдайда Мишнаға қосымша (тосефта) рөлінде әрекет етеді. Мишна – яһуди дінінің ауызша заңдарының негізгі жинағы; дәстүр бойынша, ол 189 жылы жинақталған. Тосефта Мишнаға өте жақын, седарим ("бөлімдер") және масактот ("трактаттар") бойынша ұқсас құрылымға ие. Ол негізінен Мишна еврей тілінде, кейбір арамей тілінде жазылған. Кейде Тосефта мәтіні Мишнамен дерлік сөзбе-сөз сәйкес келеді. Ал кейде маңызды айырмашылықтар бар. Тосефта көбінесе Мишнада аты аталмаған заңдарды белгілі Танаимдерге жатқызады. Сондай-ақ, ол Мишнаны қосымша түсіндірмелермен және талқылаулармен толықтырады. Ол қосымша аггадикалық және мидрашикалық материал ұсынады, сондай-ақ кейде еврей заңын шешуде немесе заңның кімнің атынан айтылғанын көрсетуде Мишнамен қайшы келеді.
In many ways, the Tosefta acts as a supplement (toseftā) to the Mishnah. The Mishnah is the basic compilation of the Oral law of Judaism; according to the tradition, it was compiled in 189 CE. The Tosefta closely corresponds to the Mishnah, with the same divisions for sedarim ("orders") and masekhtot ("tractates"). It is mainly written in Mishnaic Hebrew, with some Aramaic. At times the text of the Tosefta agrees nearly verbatim with the Mishnah. At others there are significant differences. The Tosefta often attributes laws that are anonymous in the Mishnah to named Tannaim. It also augments the Mishnah with additional glosses and discussions. It offers additional aggadic and midrashic material, and it sometimes contradicts the Mishnah in the ruling of Jewish law, or in attributing in whose name a law was stated.
Шығу тегі
Талмудта айтылғандай, Тосефтаны Хия бар Абба және оның бір шәкірті Хошаях түзіп шығарған. Мишна саяхатты деп есептелсе, Тосефта қосымша материал болып саналды. Талмуд Мишна мәтінін қарастыру үшін Тосефтадағы дәстүрлерді жиі пайдаланады. Дәстүрлі пікір бойынша, Тосефта Мишнаның түзілуімен бірдей немесе одан кейін жазылған. Бұл пікір Тосефта Мишнаға енбеген материалдарды жазу мақсатымен жасалғанын болжайды. Қазіргі заманғы ғалымдарды шамамен екі лагерьге бөлуге болады. Мысалы, Якоб Н. Эпштейн сияқтылар, қазіргі Тосефта кейінірек пайда болған Аморай дәуірінің пікірталастарының негізі болған прото-Тосефта нұсқасынан дамыған деп санайды. Басқалары, мысалы, Ханок Альбек, Тосефта Аморай кезеңінде қолданылған бірнеше бараитот жинақтарының кейінгі жинағы деп есептейді. Жақындағы зерттеулер, мысалы, Яков Элманның зерттеулері, Тосефта біз білетіндей, орта еврей тілінің үлгісі ретінде лингвистикалық тұрғыдан қарастырылуы керек, сондықтан ол ерте Аморай дәуірінде бараитоттың ауызша таралуы арқылы жинақталған болуы мүмкін деген қорытындыға келді. Шамма Фридман Тосефтаның салыстырмалы түрде ерте Таннайт деректерінен құралғанын және Тосефтаның бөліктері Мишнадан бұрын пайда болғанын анықтады.
According to the Talmud, the Tosefta was redacted by Ḥiya bar Abba and one of his students, Hoshaiah. Whereas the Mishna was considered authoritative, the Tosefta was supplementary. The Talmud often utilizes the traditions found in the Tosefta to examine the text of the Mishnah. The traditional view is that the Tosefta should be dated to a period concurrent with or shortly after the redaction of the Mishnah. This view pre supposes that the Tosefta was produced in order to record variant material not included in the Mishnah. Modern scholarship can be roughly divided into two camps. Some, such as Jacob N. Epstein, theorize that the Tosefta as we have it developed from a proto Tosefta recension which formed much of the basis for later Amoraic debate. Others, such as Hanokh Albeck, theorize that the Tosefta is a later compendium of several baraitot collections which were in use during the Amoraic period. More recent scholarship, such as that of Yaakov Elman, concludes that since the Tosefta, as we know it, must be dated linguistically as an example of Middle Hebrew 1, it was most likely compiled in early Amoraic times from oral transmission of baraitot. Shamma Friedman has found that the Tosefta draws on relatively early Tannaitic source material and that parts of the Tosefta predate the Mishnah.
Билік
Шерира бен Ханина (987 ж.б.), өзінің Кайруандағы (қазіргі Тунис қаласындағы) еврей қауымының басшыларына жазған хатында Тосефтаның Мишнаға қатысты мәртебесін талқылайды. Ол онда былай деп жазады:
Sherira ben Hanina (987 CE), in his epistle written to the heads of the Jewish community in Kairouan (now in Tunisia), discusses the authority of the Tosefta in relation to the Mishnah. There, he writes:
Шерира содан кейін осы мысалдың кері жағын келтіреді: «Немесе, Рабби [Ехуда Ха Насси] Мишнада Р. Меир мен Р. Йоси арасындағы пікір таласын жазса. Бірақ, Р. Хия Р. Меирдің аргументін жоғарырақ бағалап, оны Барайтада жазады, Р. Йосидің қарсы пікірін атамайды. Мұндай жағдайда біз [Р. Хияның] шешімін қабылдамаймыз».
Sherira then brings down the reverse of this example: "Or, let us suppose that Rebbe [Yehuda Ha Nassi] in the Mishnah records a dispute between R. Meir and R. Yosi. However, R. Ḥiya prefers R. Meir's argument, and therefore records it in a Baraita without mentioning R. Yosi's opposing view. In such a case, we do not accept [R. Ḥiya's] decision."
Басылымдар
Екі маңызды басылым жарық көрді. Біріншісі – 1882 жылы Мұса Самуил Цукермандльдің Тосефтаның Эрфурт қолжазбасына көп сүйенген нұсқасы. Цукермандльдің еңбегі сол кезде "үлкен қадам" деп бағаланған. Бұл басылым 1970 жылы раввин Саул Либерман қосымша түсініктемелер мен түзетулермен қайта басылды. 1955 жылы Саул Либерман өзінің монументалды "Тосефта ки Фесхута" еңбегін жариялауды бастады. 1955 жылдан 1973 жылға дейін жаңа басылымның он томы жарық көрді, олар Зераим, Моэд және Нашим бөлімдерінің мәтіні мен түсіндірмелерін қамтиды. 1988 жылы Незикин бөлімі бойынша үш томдық жинақ, оның ішінде Бава Кама, Бава Метзия және Бава Батра трактаттары жарық көрді. Либерманның еңбегі – "қазіргі заманғы Тосефта зерттеулерінің ең жоғары деңгейі" деп есептеледі.
Two critical editions have been published. The first was that of Moses Samuel Zuckermandl in 1882, which relied heavily on the Erfurt manuscript of the Tosefta. Zuckermandl's work has been characterized as "a great step forward" for its time. This edition was reprinted in 1970 by Rabbi Saul Lieberman, with additional notes and corrections. In 1955, Saul Lieberman first began publishing his monumental Tosefta ki Feshutah. Between 1955 and 1973, ten volumes of the new edition were published, representing the text and the commentaries on the entire orders of Zera'im, Mo'ed and Nashim. In 1988, three volumes were published posthumously on the order of Nezikin, including tractates Bava Kama, Bava Metzia, and Bava Batra. Lieberman's work has been called the "pinnacle of modern Tosefta studies."
Аудармалар
Тосефта рабби Якоб Нойснер мен оның шәкірттері жоғарыда аталған түсіндірмеде ағылшын тіліне аударған, сондай-ақ "Тосефта: еврей тілінен аударма" (6 томдық, 1977–86 жж.) деген атпен жеке жарияланды. Тосефтаның аудармалары www.sefaria.org сайтында әртүрлі сатыларда жүріп жатыр. Ели Гуревичтің ағылшын тіліне жасаған аудармасы сияқты басқа да тырастар қолға алынуда.
The Tosefta has been translated into English by Rabbi Jacob Neusner and his students in the commentary cited above and was also published separately as The Tosefta: translated from the Hebrew (6 vols, 1977–86). Translations of the tosefta are in various stages of progress at www. sefaria. org. Other attempts such as by Eli Gurevich's English translation are also being made. .