Фу Цзуойі: Қытай генерал және саяхатшысы (1895-1974)

Кіріспе

Қытайлық генерал және саясаткер (1895–1974)

Фу Цуойи (2 маусым 1895 – 19 сәуір 1974) – қытай әскери қайраткері. Ол әскери жолын Ян Шишанның қызметінде бастады және жапон басқыншыларынан Суйюаньды қорғағаны үшін жоғары бағаланды. Қытай азамат соғысының соңғы кезеңінде Фу Бейпин маңындағы ірі және стратегиялық гарнизонды коммунистік күштерге берді. Кейін ол Қытай Халық Республикасы үкіметінде Су ресурстары министрі қызметін атқарды.

Ерте әскери мансап

Фу карьерасын Ян Шишанның Шанси әскерінде офицер ретінде бастады. Ян Гоминьданға адал екенін жариялағаннан кейін, 1927-1928 жылдардағы Солтүстік жорығында өзгеше көзге түсті. Фу 1929-1930 жылдардағы Орталық жазықтар соғысында Ян үшін күресті, ол кезде Ян президент болып сайлану арқылы орталық үкімет құруға тырысты. Янның әскерлері Чан Кайши әскерлерінен жеңіліске ұшырады, соның салдарынан Ян қысқа мерзімге шет елде өмір сүрді.

Суйюаньды қорғау

Ян 1931 жылы Шансиге оралғаннан кейін Фу Ян Шишанның Ішкі Моңғол провинциясы Суйюаньды "колонизациялау" және бақылауға алуға күшін жұмсады. Суйюаньдағы жұмыс істеу және қоныстанудың көп бөлігі Фудың басшылығымен Шанси шаруаларының күшімен істелді. Фудың шаруа-әскерлерінің қызметіне Суйюаньның темір кен орындарын (Қытайдағы барлық кен орындарының 24%) қазу және алғаш рет жерді өңдеуге беру кірді. Фу Цзян Сюэлянмен жақын қарым-қатынас орнатып, Янның Суйюаньды бақылауының заңдылығын арттырды. 1936 жылдың наурыз айында Чахарды басып алған Маньчжукоу әскерлері Суйюаньның солтүстік-шығысына басып кіріп, Фудың бақылауына қарсы тұрды. Бұл жапондықтармен байланысты әскерлер Суйюаньдың солтүгіндегі Бейлингмиао қаласын басып алды, онда жапондық Ішкі Моңғол Автономиялық Саяси Кеңесі штаб-пәтерін орналастырған еді. Үш айдан кейін Саяси Кеңестің басшысы Демчугдонгруб өзін тәуелсіз Моңғолияның (Мэнгугуо) билеушісі деп жариялады және жапондық жабдық пен оқудың көмегімен әскер ұйымдастырды. 1936 жылдың тамызында Демчугдонгрубтың әскері шығыс Суйюаньға басып кіруге тырысты, бірақ Фу Цуойидің басшылығындағы Ян әскерлері оны жеңді. Осы жеңілістен кейін Демчугдонгруб тағы бір шабуыл жоспарлады, ал жапондық агенттер Суйюаньдың қорғанысын мұқият сызып, суретке түсірді. 1936 жылдың қарашасында Демчугдонгрубтың әскері Фу Цуойиге бас тарту туралы ультиматум берді. Фу Демчугдонгрубты "белгілі бір топтардың" құрылығы деп жауап бергенде және Демчугдонгрубты орталық үкіметтің билігіне бағынуға шақырғанда, Демчугдонгрубтың әскерлері тағы бір, одан да амбициялы шабуылды бастады. Демчугдонгрубтың 15 мың сарбазы жапондық қарумен қаруланды, жапондық авиациямен қолдау көрсетілді және көбінесе жапондық офицерлер басқарды. (Мэнгугуо үшін күрескен жапондық сарбаздарды Фу тұтқынға алғаннан кейін заңсыз жауынгерлер ретінде өлім жазасына кесті, өйткені Мэнгугуо Жапонияның құрамындағы ел ретінде танылмаған). Екінші Қытай-Жапон соғысына дайындық күтіп, жапондық тыңшылар Датондағы үлкен жабдықтау қоймасын жойды және басқа да саботаж әрекеттерін жасады. Суйюаньды қорғау үшін Ян өзінің ең жақсы әскерлерін және ең қабілетті генералдарын, соның ішінде Чжао Чэньшоу мен Янның күйеу баласы Ван Цзиньгуоды Фудың басшылығына берді. Бір айға созылған шайқаста Мэнгугуо әскері ауыр шығынға ұшырады. Фудың әскерлері 1936 жылдың 24 қарашасында Бейлингмиаоны басып алды және Чахарға шабуыл жасауды қарастырды, бірақ Квантун армиясы жапон армиясының шабуылына ұшырауы мүмкін екендігі туралы ескерткенге дейін. Демчугдонгрубтың әскерлері Бейлингмиаоны қайта басып алуға әрекеттенді, бірақ бұл Фуды солтүстікке әскер жіберуге итермеледі, онда ол Суйюаньдағы Демчугдонгрубтың соңғы базасын табысты басып алып, оның әскерін толығымен жойды. Жапондықтардың Демчугдонгрубқа көмектесіп жатқаны анықталғаннан кейін Ян жапондықтарды басқыншыларға көмектесуде деп айыптады. Фудың Суйюаньдағы жапондық күштерге қарсы жеңісін қытай газеттері мен журналдары, басқа да әскери басшылар мен саяси қайраткерлер, көптеген студенттер мен қытай халқы мақтады. Фудың Суйюаньдағы жеңістері оның және Ян Шишанның беделін арттырды.

After Yan returned to Shanxi in 1931, Fu led Yan Xishan's efforts to "colonize" and take control over the Inner Mongolian province of Suiyuan. Most of the work and settlement of Suiyuan at this time was done by Shanxi farmer soldiers under Fu's direction. The activities of Fu's farmer soldiers included mining Suiyuan's iron deposits (24% of all in China) and bringing over of farmland under cultivation for the first time. Fu cultivated a close relationship with Zhang Xueliang in order to increase the legitimacy of Yan's control over Suiyuan. In March 1936, Manchukuo troops occupying Chahar invaded northeastern Suiyuan, contesting Fu's control. These Japanese aligned troops seized the city of Bailingmiao in northern Suiyuan, where the pro Japanese Inner Mongolian Autonomous Political Council maintained its headquarters. Three months later, the head of the Political Council, Demchugdongrub declared that he was the ruler of an independent Mongolia (Mengguguo), and organized an army with the aid of Japanese equipment and training. In August 1936 Demchugdongrub's army attempted to invade eastern Suiyuan, but it was defeated by Yan's forces under the command of Fu Zuoyi. Following this defeat, Demchugdongrub planned another invasion while Japanese agents carefully sketched and photographed Suiyuan's defenses. In November 1936 the army of Demchugdongrub presented Fu Zuoyi with an ultimatum to surrender. When Fu responded that Demchugdongrub was merely a puppet of "certain quarters" and requested that Demchugdongrub submit to the authority of the central government, Demchugdongrub's armies launched another, more ambitious attack. Demchugdongrub's 15,000 soldiers were armed with Japanese weapons, supported by Japanese aircraft, and often led by Japanese officers. (Japanese soldiers fighting for Mengguguo were often executed by Fu after their capture as illegal combatants, since Mengguguo was not recognized as being part of Japan). In anticipation of the Second Sino Japanese War, Japanese spies destroyed a large supply depot in Datong and carried out other acts of sabotage. In order to defend Suiyuan, Yan placed his best troops and most able generals, including Zhao Chengshou and Yan's son in law, Wang Jingguo, under Fu's command. During the month of fighting that ensued, the army of Mengguguo suffered severe casualties. Fu's forces succeeded in occupying Bailingmiao on November 24, 1936, and was considering invading Chahar before he was warned by the Kwantung Army that doing so would provoke an attack by the Japanese Army. Demchugdongrub's forces repeatedly attempted to retake Bailingmiao, but this only provoked Fu into sending troops north, where he successfully seized the last of Demchugdongrub's bases in Suiyuan and virtually annihilated his army. After Japanese were found to be aiding Demchugdongrub, Yan publicly accused Japan of aiding the invaders. Fu's victories in Suiyuan over Japanese backed forces were praised by Chinese newspapers and magazines, other warlords and political leaders, and many students and members of the Chinese public. Fu's victories in Suiyuan greatly increased his prestige, and the prestige of Yan Xishan.

Коммунистер мен жапондарға қарсы қорғаныс

Екінші Қытай-Жапон соғысы кезінде Фу Солтүстік Қытайда көптеген қолбасшылықтарды басқарды. 7-ші армия тобының қолбасшысы ретінде ол Чахар операциясында, Тайюань шайқасында және 1939-1940 жылдардағы Қысқы науқанында, оның ішінде Уюань шайқасын жеңіп алды. Фу соғысты Рехе, Чахар және Суйюань аймақтарын қамтитын 12-ші соғыс аймағының қолбасшысы ретінде аяқтады. Қытай Азамат соғысы кезінде Фудың күштері (500 000 сарбаз) Маньчжурияны Қытайдың негізгі бөлігінен бөліп тұратын маңызды Суйюань-Бейпин дәлізін бақылады. 1948 жылдың соңында коммунистер Маньчжурия провинцияларын басып алғаннан кейін, коммунистер Фудың жақын шеңберіне еніп, Фуға коммунистер билікке келген кезде бейбіт шешім табу үшін қысым жасады. Сонымен қатар Фу Чжанға көңілі толыққандай тоймады. Фу мен Чжан арасындағы жақындасу 1948 жылдың қазан айында өршіп, Фудың басқаруындағы аумақтарды қорғау жөніндегі маңызды кеңестен Чжанның кенеттен шығып кетуімен аяқталды. Чжанның кенеттен кетуінің себептері кейін ғана анықталды. Алдында Чжанның ұлы Чжан Чинго өзінің туысы Кунг Лингканды тұтқындап, оны босатудан бас тартқан. Бұл экономикалық және қаржылық қылмыскерлерді жазалауға бағытталған іс-қимылдың бір бөлігі болды. Немере інісінің қылмысы үшін жазалануы мүмкін екенін, ал Чжан Чингоның Конгты үлгі ретінде жазалауға дайын тұрғанын сезген Сон Мэйлин күйеуі Чжан Кайшенге Конгты құтқару үшін дереу Шанхайға ұшуын өтінді. Чжан Кайшен Конгты құтқаруға келісіп, қорғаныс жоспарларының ең маңызды кезеңінде кетіп қалды. Чжанның кенеттен кетуі ұлтшылдардың рухын құлатты және Фу мен көптеген ұлтшыл қолбасшыларға Чжанның отбасының мүддесін елдің мүддесінен жоғары қойғанын көрсетті. Фудың жақын шеңберіне енген коммунистік агенттердің ішінде Фудың өзінің қызы Фу Донгжу және Фудың ең сенімді жеке хатшысы генерал-майор Янь Ювэнь (阎又文) болды, ол Фумен (Юньчэн қаласындағы Ронгхе) бір қалалық еді. Фу Донгжу, Янь Ювэнь және басқа да агенттер Фуды бас беруге мәжбүр етті және коммунистерге маңызды ақпаратты үнемі жеткізіп отырды. Фу Линь Бяомен құпия келіссөздер жүргізіп, 1949 жылдың 31 қаңтарында 250 мың сарбазды құрайтын Бейпин гарнизонының бас беруін ұйымдастырды. Янь Ювэнь Фудың Линьмен байланысы кезінде Фудың өкілі ретінде әрекет етті, бірақ Фу Қытай Халық Республикасы құрылғанға дейін Яньнің нағыз адалдығын білмеді.

During the Second Sino Japanese War, Fu held numerous commands in North China. As Commander of 7th Army Group he fought in Operation Chahar, the Battle of Taiyuan and the 1939–1940 Winter Offensive, in which he was responsible for winning the Battle of Wuyuan. Fu ended the war as Commander of the 12th War Area, comprising Rehe, Chahar, and Suiyuan. During the Chinese Civil War, Fu's forces (500,000 men) controlled the critically important Suiyuan Beiping Corridor that separated Manchuria from China proper. After the Communists captured the Manchurian provinces in late 1948, Communists infiltrated Fu's inner circle and pressured Fu to negotiate a peaceful solution for the inevitable Communist take over. At the same time, Fu became increasingly disillusioned with Chiang. Fu's personal estrangement from Chiang reaching a climax in October 1948, when Chiang suddenly withdrew from a critical meeting on the defense of territory under Fu's command without giving any immediate explanation. The circumstances for Chiang's sudden departure were not discovered until later. Sometime earlier Chiang's son, Chiang Ching kuo, had arrested and refused to release his cousin, Kung Ling kan, as part of a broader effort to punish economic and financial criminals. Realizing that her nephew could be executed for his crimes, and that Chiang Ching kuo was highly likely to execute Kong to set an example, Soong Mei ling begged her husband Chiang Kai shek to fly immediately to Shanghai to rescue Kung. Chiang Kai shek agreed to save Kong, and left in the middle of the most important stage of defensive planning. Chiang's sudden departure was a great blow to Nationalist morale and left an impression on Fu and many other Nationalist commanders that Chiang had placed the welfare of his family above the welfare of the nation. Communist agents active within Fu's inner circle included Fu's own daughter, Fu Dongju, and Fu's most trusted personal secretary, Major General 阎又文 (閻又文), who was from the same hometown as Fu (Ronghe, in Yuncheng). Fu Dongju, Yan Youwen, and other agents pressured Fu to surrender and repeatedly passed vital intelligence to the Communists. Fu began secret negotiations with Lin Biao, in which he arranged the surrender of the Beiping garrison, totaling a quarter of a million men, on January 31, 1949. Yan Youwen acted as Fu's representative during Fu's communication with Lin, but Fu did not know the true allegiance of Yan until after the establishment of the People's Republic of China.

Коммунистік Қытайдағы өмір

Фудың Қытай Коммунистік партиясының жетістігіне қосқан үлесі жоғары лауазымдармен сыйландырылды, оның ішінде 1972 жылға дейін басқарған Гидротехника министрі лауазымы және Қытай Халық Саяси Кеңес Конференциясындағы қызметтері. Мәдени революция кезінде (1966–1975) Фу Чжоу Энлай жасаған және Мао бекіткен, қорғауға алынуға тиіс адамдардың тізіміне енді және қауіпсіздігі үшін Цзиньси қонақ үйіне көшірілді. Фудың қызы Фу Донджу да осы дүрбелеңнен зардап көрмеді. 1982 жылы Фу Донджу Синьхуа ақпарат агенттігінің Гонконгтағы бөлімшесінің бас редактордың орынбасары болды. 1995 жылы зейнетке шығып, 2007 жылы дүние салды.