Кіріспе
Патрик Хьюстон Шоу Стюарт (17 тамыз 1888 – 30 желтоқсан 1917) – Эдвард дәуірінің британдық ғалымы және ақыны, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Корольдік теңіз жаяу әскері дивизиясының батальон командирі ретінде қызмет етіп қаза болған. Ол бүгінде Бірінші дүниежүзілік соғыстың ең белгілі соғыс өлеңдерінің бірі – "Ахилл окопта" шығармасымен танымал.
Өмір
Патрик Шоу Стюарт Уэльстің Мерионшир округындағы Лланбедрдің жанындағы Абер Артро Холлде дүниеге келді. Ол әскери инженер, генерал-майор Джон Херон Максвелл Шоу Стюарттың (1831–1908) және Мэри Кэтрин Бедингфельд Шоу Стюарттың ұлы болған. Патрик әлі кішкентай кезінде ата-анасының некесі бұзылып, оны көбінесе күтімші тәрбиеледі, оны ол әдетте «жаным» деп атады. Оның сыртқы келбеті ерекше болды: жарқын қызыл шашы, ақ, көкшіл терісі және ұзын мұрыны. Оның мансабы зор академикалық қабілетімен, сондай-ақ табысқа жетуге деген мызғымас бейінбетімен ерекшеленді. 1901 жылы ол Итон стипендиясында бірінші орын алды, ал бір жыл бұрын оның досы Рональд Нокс осы емтиханда бірінші орын алған еді. 1905 жылы ол Итон университетінде Ньюкасл стипендиясын жеңіп алды. Оксфордта ол классикадан Крейвен, Ирландия және Гертфорд стипендияларын жеңіп алды, сондай-ақ 1908 жылы классикалық модерациядан және 1910 жылы «Ұлылар» пәнінен екі рет бірінші орын алды. Оксфордтағы All Souls College-тің стипендиаты болып сайланғаннан кейін, ол айтарлықтай қаржылық сыйақы алу мүмкіндігіне байланысты 1913 жылы мансабын Barings Bank-ке арнады, онда ол банк тарихындағы ең жас басқарушы директорлардың бірі болып тағайындалды. Осы кезде ол леди Диана Мэннерске ғашық болды және оған грек және латын әдебиеттеріне эротикалық сілтемелерге толы көптеген жеке хаттар жазды, бірақ бұл жауапсыз махаббатқа айналды, өйткені Мэннерс Реймонд Асквитке адал болды және оның қайтысынан кейін Дафф Куперге үйленді. Ол «бұзылған топ» деп белгілі топтың жетекші мүшесі болды. Котерияның тағы бір мүшесі Джулиан Гренфелл бұл кезде Шоу Стюарт туралы: «Жануарлар одан қашықтап кетеді, ал жануар неғұрлым ақылды болса, соғұрлым одан қашықтап кетеді» және «Менің ойымша, оның сыртқы келбетінде бір жағымсыз нәрсе бар, зоопарктегі электр бақасы сияқты» деді. Реймонд Асквиттің қысқаша бағасы: «шарапқа жеткілікті сақталмаған». Оның байлық пен мәртебеге ұмтылуы екеуіне де жағымсыз болды. Шоу Стюарт Корольдік теңіз еріктілер резервінде қызмет етті. 1914 жылы соғыс жарияланғанда ол Руперт Брукпен бірге қызмет ететін Корольдік теңіз дивизиясына қосылды. Шоу Стюарт Бруктың Скайростағы жерлеу рәсіміне қатысып, атыс жасаушыларға басшылық етті. Ол Грециядағы жас ақынның жерлеу рәсіміндегі маңызды рөлінен қатты әсер алды: «Өмірінде ешқашан сәтсіздікке ұшырамаған, өмірдегі барлық сыйлықтар оны күтіп тұрған сияқты, достарынан ұзақ өмір сүруді қаламайтын жарқын және сүйкімді жас жігіт. Ол барлық сұлулығы мен жоғары лауазымдағы ықпалын атыс желісіне кіру үшін пайдаланды». Имброста болған кезде ол арал тұрғындарымен көне грек тілінде сөйлеуді ұнатқан, ол хатында былай деп жазды: «Мен грек ауылында тұрып, тұрғындарына Демосфеннің тілінде сөйлеп отырмын (олар менің мағынамды түсінуде өте ақылды)». Шоу Стюарт Галлиполи жорығына қатысты, бұл оның алғашқы нағыз шайқас тәжірибесі болды. Достары мен туыстарына жазған хаттарында соғысқа деген көңілінің түскенін және көңілінің тоңғанын көрсетті. Достасқандар Дарданеллден кеткеннен кейін ол Салоникаға француздермен байланыс жұмысын атқаруға жіберілді. 1916 жылы оған «қызметі үшін» француз құрметті легионының шевалье кресті табысталды, ал сол жылы ол Croix de Guerre орденін алды. 1917 жылы Шоу Стюарт Салоникада өте аз жұмыс істеп жатқанын және Корольдік теңіз дивизиясындағы достарының достығын сағынып жатқанын сезінді. Францияға ауысу туралы бірнеше өтініштерден кейін ол Англияда демалыста болған кезде тиімді түрде қашып кетті және Франциядағы ескі батальонына қосылды. Командир-лейтенант және «Худ» батальонының уақытша қолбасшысы болып тағайындалған ол 1917 жылы 30 желтоқсанда Францияда, атыс ордасының артындағы суға батып кеткен жолмен көтеріліп бара жатқанда қаза тапты. Стюарттың аузына оқ тиіп, ол дереу қайтыс болды. Ол Мец-ан-Кутурдегі британдықтардың қоғамдық зиратының кеңейтілімінде жерленген.
"The brilliant and beguiling youth who had never failed in anything, for whom all life's prizes seemed to wait his taking, had little wish to outlive his friends. He now used all his charm and influence in high places to get into the firing line." While he was at Imbros he seemed to enjoy speaking ancient Greek to the inhabitants of the island; in one of his letters he wrote: "here I am, living in a Greek village and talking the language of Demosthenes to the inhabitants (who are really quite clever at taking my meaning)." Shaw Stewart was involved in the Gallipoli campaign which was his first experience of real combat. His letters home to friends and relations showed an increasing sense of frustration and disillusionment with the war. After the Allied withdrawal from the Dardanelles, he was posted to Salonika in a liaison role with the French. In 1916 the Cross of Chevalier of the French Legion of Honour was conferred upon him "in recognition of valuable services rendered" and, later the same year, he was awarded the Croix de Guerre. During 1917 Shaw Stewart increasingly felt that he was doing very little of any use in Salonika, and was missing the comradeship of his friends in the Royal Naval Division. After having several requests to be moved to France turned down, he effectively absconded while on leave in England, and rejoined his old battalion in France. Promoted to lieutenant commander and in temporary command of the Hood Battalion, he was killed in France on 30 December 1917 while making his way up a sunken road just behind the fire trenches. Stewart was struck in the mouth by a shell fragment and died almost immediately. He is buried at Metz en Couture in the British extension to the communal cemetery.
Жұмыс
Оның бүгінгі даңқы Бірінші дүниежүзілік соғыстың ең танымал соғыс өлеңдерінің бірі – "Ахилл шабуда" өлеңінен бастау алады. Бұл өлең Шоу Стюарт Галлиполи шайқасына жіберілуді күтіп, Имброс аралында демалысқа шыққанда, Ғисарлыққа (көне Трой қаласының орны) қарап отырып жазылған. Өлеңде Шоу Стюарт "Илиадаға" көптеген сілтемелер жасайды, "Ахилл, / Өлу соншалықты қиын болды ма?" деп сұрайды. "О, кемелер мен қалалардың тозағы" деп басталатын шумақта ол "тозақ" және "Гелена" сөздерінің ұқсастығын пайдаланады, бұл Эсхилдің "Агамемнон" трагедиясындағы 681-690-шы жолдардағы сөз тіркесін еске түсіреді. Соңғы шумақта ол Патроклдың қазасынан кейін Ахай қамалдарынан отпен қапталған Ахиллдің айқайлап тұрған бейнесін көзге елестетеді және шайқаста Ахиллдің де оны айқайлап шақыруын тілейді.
Мұра
Шоу Стюарттың алғашқы өмірбаянын Рональд Нокс 1920 жылы жариялады. Элизабет Вандивердің "Ахилл орнында тұр" еңбегі Шоу Стюартты егжей-тегжейлі талқылайды. Майлс Джеббтің жаңа өмірбаяны 2010 жылдың мамырында жарық көрді. Оксфордтың Балиол колледжінде Капелль дәлізінің батыс қабырғасында оған ескерткіш орнатылды. Ол сондай-ақ Оксфордтағы All Souls College кіреберісіндегі соғыс ескерткішінде және Шотландияның Росс және Кромарти графтығындағы Нокбейн ауылдық соғыс ескерткішінде есімдері тізілген.