Кіріспе
Роберт М. Пирсигтің 1991 жылғы романы "Лила: Моральға зерттеу" (1991) - Роберт М. Пирсигтің екінші философиялық романы, ол "Дзен және мотоциклді күтіп ұстау өнері" кітабымен әйгілі. "Лила: Моральға зерттеу" 1992 жылы Пулитцер сыйлығына үміткер болды. Бұл жартылай автобиографиялық оқиға күз мезгілінде, автор Гудзон өзенімен қайығын жүргізіп бара жатқанда өрбуде. Автордың өзінің екінші жағы Федрус, ақыл-жаны күйрелуге жақын, қарапайым, бірақ қиын жағдайдағы Лайламен кездесу арқылы өз уәдесінен жаңылып, жалғыздығынан шығады.
Lila: An Inquiry into Morals (1991) is the second philosophical novel by Robert M. Pirsig, who is best known for Zen and the Art of Motorcycle Maintenance. Lila: An Inquiry into Morals was a nominated finalist for the Pulitzer Prize for Fiction in 1992. This semi autobiographical story takes place in the autumn as the author sails his boat down the Hudson River. Phaedrus, the author's alter ego, is jarred out of his solitary routine by an encounter with Lila, a straightforward but troubled woman who is nearing a mental breakdown.
Негізгі тақырыптар
Бұл кітаптың басты мақсаты – оның алғашқы кітабында ұсынылған Сапа идеясына негізделген толық метафизикалық жүйені дамыту. Оның бұрынғы кітабындағыдай, повесть философиялық талқылаулар арасында өріледі. Алайда, бұрынғы кітабында Классикалық және Романтикалық Сапа арасында екіұшталдық жасағаннан өзгеше, бұл кітап Сапаны Статикалық және Динамикалыққа бөлуге назар аударады. Роман бойынша, белгілі ғаламды төрт Статикалық құндылыққа бөлуге болады: бейорганикалық, биологиялық, әлеуметтік және интеллектуалдық. Белгілі ғаламдағы барлық нәрсені осы төрт санаттың біріне жатқызуға болады, Динамикалық Сападан басқа. Динамикалық Сапаны анықтау мүмкін болмағандықтан, роман төрт Статикалық құндылықтың және олардың өзара әрекеттесуінің мәнін зерттейді. Бұл кітаптың тағы бір мақсаты – антропология саласын сынау. Пирсиг дәстүрлі объективтілік бұл саланың тиімділігін төмендетіп жібереді деп санайды. Одан кейін ол Сапа тұжырымын қолданып, Батыс қоғамының американдық үндістердің құндылықтары мен көзқарастарын түсінудегі қиындықтарын түсіндіруге тырысады. Бір қызықты қорытынды – қазіргі американдық мәдениеті американдық жергілікті халық пен еуропалық құндылықтардың қосылуының нәтижесі. Сапаның метафизикасын пайдаланып талданатын тағы бір тақырып – интеллектуалдық және әлеуметтік үлгілердің өзара әрекеттесуі. Пирсиг Виктория дәуірінің соңына дейін американдық мәдениет мүшелерінің мінез-құлқына әлеуметтік үлгілер басым болғанын айтады. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін, интеллектуалдық үлгілер мен ғылыми әдіс осы позицияны иеленді, елдің мақсаттары мен іс-қимылдарын бағыттап, жауапкершілікке ие болды. Фашизмнің пайда болуы – әлеуметтік үлгілерді қайтадан үстемдікке қайтаруға бағытталған зиялылыққа қарсы күрес ретінде қарастырылады. Хиппи қозғалысы әлеуметтік және интеллектуалдық үлгілердегі кемшіліктерді байқап, олардан асып түсуге тырысты, бірақ тұрақты жаңа балама табуға қол жеткізбеді, керісінше, еркін махаббатқа шақыруда көрініс тапқан төменгі деңгейдегі биологиялық үлгілерге қайта оралды. Моральдық дилемманың нақты мысалы ретінде Пирсиг Лиланың мысалын келтіреді, оның үйленген ер адаммен болған қарым-қатынасы, егер досы оны ашпағанда байқаусыз қалған болар еді, бірақ ол моральдық жауапкершілікті сезініп, оған араласып, осылайша ер адамның некесі мен мансабын қиратты және бас кейіпкердің психикалық денсаулығына қатысты бейімділігін күшейтті.
Атаудың пайда болуы
Пирсиг Банарас индуистік университетінде индуистік философияны аспирантурада оқыған және Үндістанда Рамлила тойына қатысқан, бірақ әйел кейіпкердің аты индуистік Лила ұғымымен тек кездейсоқ ғана байланысты. "Пирсигтен сұрадым, ол «сирень гүліне ұқсайды» деді, және «сирень гүлінің күшті хош иісі мен бұтаның беріктігі оның атын ойлап табуға көмектесті» деді."
Қабылдау
Бір сұхбатында автор, оның идеяларын толыққанды түсінбеген "шындығын ойлайтын" адамдардың көп болуына көңілі қалғанын айтты. Оның сөзіне қарағанда, көптеген адамдар оған кітапты қайта-қайта оқығанын, бірақ оны толық түсіне алмағанын жазған. "Мен идеяларымды сынаған көптеген рецензияларды оқыдым, бірақ менің бұрыс екенімді дәлелдейтін ештеңеге тап болған жоқпын. Мен сапа метафизикасы туралы менің ойларымның дұрыс емес екенін маған дәлелдейтін бірінші адамға сыйлық беруге дайынмын."