Кіріспе

Бірмингемдегі бұрынғы негізгі қоғамдық кітапхана, Англия. Бірмингем орталық кітапханасы 1974 жылдан 2013 жылға дейін Англияның Бірмингем қаласындағы басты қоғамдық кітапхана болып табылды, 1865 жылы ашылған және 1882 жылы қайта салынған кітапхананың орнына салынды. Бір кезде Еуропадағы ұлттық емес ең ірі кітапхана болған ол 2013 жылдың 29 маусымында жабылып, оның орнына Бірмингем кітапханасы ашылды. Ғимарат 41 жылдан кейін, 2016 жылы Argent Group компаниясының Paradise Circus-ты қайта жаңарту аясында бұзылды. Архитектор Джон Мадин бруталистік стильде жобалаған кітапхана, Бірмингем қалалық кеңесінің жаңа ішкі айналма жол жүйесінде азаматтық орталық құруға бағытталған амбициялық даму жобасының бір бөлігі болды. Алайда, экономикалық себептерге байланысты бас жоспардың маңызды бөліктері аяқталмады және экономиялық шара ретінде материалдардың сапасы төмендетілді. Мадиннің кітапханасы 1974 жылы ашылғанға дейін осы учаскеде екі кітапхана орналасқан. Бұрынғы кітапхананың дизайнын Джон Генри Чемберлен жасаған, ол 1883 жылы ашылды және биік терезелі оқу залына ие болды. Жаңа кітапхана ашылғаннан кейін 1974 жылы бұзылды. Түпкі көрініс толық іске асырылмаса да, кітапхана бетонды, батыл геометрияны, кері зигкурат мүсіндік пішінін және монументалды көлемін пайдалану арқасында британдық брутализмнің иконасы ретінде архитектуралық мақтауға ие болды. Оның стилі сол кезде әлеуметтік прогрессивизмнің символы ретінде қарастырылды. Осыған байланысты, English Heritage ғимаратты мұра ретінде сақтау үшін екі рет өтініш бірақ, екі рет те қабылданбады. Алайда, Бірмингем қалалық кеңесінің күшті қарсылығына байланысты ғимарат 2016 жылға дейін тізімге енгізілуден қорғалды. 2010–2011 жылдары Орталық кітапхана елдегі ең көп келушілерді тартқан кітапханалардың екіншісі болды, оны 1,197,350 адам бағындырды.

Бұрынғы кітапханалар

Алғашқы Орталық кітапхана Эдмунд көшесінің оңтүстігінде және қала әкімшілігі ғимаратының батысында орналасқан. Бұл жер 1860 жылы Бирмингем және Мидленд институтынан (BMI) сатып алынған, олар 1857 жылы Парадайс көшесі мен Ратклифф Плейс бұрышында өз ғимаратын салғаннан кейін. BMI ғимаратында кітапхана болуы тиіс еді, бірақ 1850 жылғы Қоғамдық кітапханалар заңы бойынша муниципалдық кітапхана құру жөнінде референдум өтті. Бірінші дауыс сәтсіз аяқталғаннан кейін, 1860 жылы екінші дауыс қабылданды, бұл BMI мен қала әкімшілігінің бірлескен жерде ынтымақтасуына әкелді. Э.М. Барри BMI ғимаратының архитекторы болды және оны жанындағы кітапхананың архитекторы ретінде сақтап қалуға үміттенді, бірақ оның жоспарлары қала әкімшілігі үшін тым қымбат деп танылды. Кітапхананың алғашқы пайдалануы өте жоғары болғандықтан, 1872 жылы кеңейту қажеттігі туралы келісімге келді, бірақ ол 1878 жылға дейін кейінге шегерілді. 1882 жылдың 1 маусымында екінші Орталық кітапхана ашылды. Оның инверттік зигкурат пішіні брутализм стилінің қуатты мысалы болды. Ротонда мен Альфа мұнарасымен бірге ол Бирмингемнің маңызды модернистік ғимараттарының біріне айналды. Мадин Орталық кітапхананы жаңа құрылған Бейбітшілік алаңындағы үлкен азаматтық орталықтың бөлігі ретінде жобалады. Бастапқы жоспар бойынша кітапханамен бірге Музыка мектебі, Драма орталығы, Атлетика институты, кеңселер, дүкендер, қоғамдық үй, 500 орындық автотұрақ және автобус станциясы салынуы тиіс еді. Азаматтық ғимараттардың барлығы жоғары деңгейдегі жаяу өткелдерімен және жолдарды байланыстыратын галереялар желісімен біріктірілуі керек еді. Музыка мектебі мен қоғамдық үй (The Yardbird) бастапқы жоспарлардағы жалғыз салынған ғимараттар болды, ал жоғары деңгейдегі жаяу өткелдер ешқашан аяқталған жоқ. Орталық кітапхана екі бөліктен тұрды: экстраверттік несие кітапханасы және интроверттік анықтамалық кітапханасы. Мадин сонымен қатар Чемберлен алаңындағы Чемберлен ескерткішінің айналасындағы жартылай дөңгелек амфитеатрды кітапханаға кіреберісті және жаңа азаматтық алаңды безендіру үшін жобалады. Алдын ала дайындалған қаптама панельдерінің жағдайына байланысты, одан әрі тозудың алдын алу үшін тор орнату қажет болды. 2011 жылдың қазан айында Дүниежүзілік ескерткіштер қоры Орталық кітапхананы қауіп төніп тұрған маңызды ғимараттардың тізіміне қосты.

Жабу және бұзу

Бірмингем қалалық кеңесі кітапхана қызметін Орталық кітапханадан көшіріп, ғимаратты Парадайз Цирк алаңын қайта құру үшін бос қалдыруды ұзақ уақыттан бері жоспарлаған. Парадайз Цирк алаңы 1998 жылы Argent Group компаниясына сатылды, бұл Орталық кітапхананың жабылуын білдірді. 2004 жылы Ричард Роджерс жобалаған ғимаратқа көшудің алғашқы жоспары іске аспады. Оның орнына, 2007 жылы қолданыстағы ғимараттан батысқа қарай 150 метр қашықтықтағы Centenary Square алаңы таңдалды, содан кейін жаңа Бірмингем кітапханасы салынды және 2013 жылдың 3 қыркүйегінде ашылды. Осы аралықта Argent Group Парадайз Цирк алаңы үшін жоспарлар жасады, онда кітапхана ғимаратын сақтап қалу көзделмеген. Кітапхана бұзылуы мүмкін болғандықтан, English Heritage екі рет ғимаратты тізімге енгізуге өтініш білдірді. Екі жағдайда да Бирмингем қалалық кеңесінің ықпалымен кітапханаға мұражай мәртебесі берілмеді. 2011 жылдың ақпан айында Бирмингем қалалық кеңесінің өтініші бойынша кітапхана 5 жылдық тізімге енгізуден иммунитет сертификатын алды, бұл 2016 жылға дейін оны бұзудан қорғауға болмайды дегенді білдірді. Кітапхана 2013 жылдың 29 маусымында жабылды, кітаптар мен мұрағаттар Бірмингем кітапханасына көшірілді. 2012/05116/PA жобалау өтініші қалалық кеңес тарапынан 2013 жылдың 8 ақпанында мақұлданды. Парадайз Форумның сауда орындары 2015 жылдың қаңтар айында жабылды, ал кітапхана аумағы Чемберлен және Жүзжылдық алаңдарды байланыстыратын жаяу жолдан басқа қоршалды. Кітапхананың ішкі бұзу жұмыстары 2015 жылдың жазы мен күзінде жүргізілді. 2015 жылдың 1 қарашасында Парадайз Форум жаяу жүргіншілер үшін жабылды, ал Чемберлен алаңы сыртқы бұзу жұмыстарына дайындық ретінде қоршалды. Негізгі кітапхана ғимаратының сыртқы бұзу жұмыстары 2015 жылдың 6 қарашасында басталды. 2015 жылдың 15 қарашасында кітапхананың астындағы туннель бұзу жұмыстары үшін трафикке жабылды. 2015 жылдың 14 желтоқсанында анықтамалық кітапхананың сыртқы бетон панельдері алынып тасталды, бұл сыртқы бұзу жұмыстарының басталғанын білдірді. 2016 жылдың 28 қаңтарында кітапхананың қисық фасады бұзыла бастады және 2016 жылдың 25 сәуірінде аяқталды. Ішкі атриумның шыны жабыны 2016 жылдың 26 ақпанында алынып тасталды. 2016 жылдың тамыз айының басында мұражайға жалғасқан көпір бұзылды және кітапхана ғимаратының басым бөлігі қиратылды.

Ғимаратты сақтау науқаны

Кітапхана ғимаратын бұзудан сақтау үшін бірнеше науқандық топтар құрылды. "Орталық кітапхана достары", "ХХ ғасыр қоғамы", "Ағылшын мұрасы" және "Дүниежүзілік ескерткіштер қоры" сияқты ұйымдар кітапхананы сақтап қалуды қолдады. "English Heritage" 2002 және 2007 жылдары Орталық кітапхананы тізімге енгізу үшін екі рет үсыныс жасады. Екі жағдайда да Мәдениет министрі үсынысты қабылдамады. Екінші рет Мәдениет министрі Маргарет Ходж "ғимараттың жеткілікті тарихи немесе сәулеттік маңызы жоқ" деді. 2009 жылы Бирмингем қалалық кеңесі тізімге енгізуден иммунитет алу үшін өтініш білдіргеннен кейін Маргарет Ходж 2016 жылға дейін күшінде болатын сертификатқа қол қойды. "Орталық кітапхана достары" Кеңеске және оның құрылысшыларына кітапхананы "Жәннат айнасы" жобасының орталық бөлігінде қалдыратын балама жоспар ұсынды. Олар кітапхананы түрлі мақсаттарда пайдалануға болатынын және 40 жылдан кейін бұзу тұрақтылық принциптеріне қайшы келетінін мәлімдеді. Бірақ Бирмингем қалалық кеңесі, Бирмингем азаматтық қоғамы, CABE және Argent кітапхананы сақтап қалу жоспарларына қарсы шықты, нәтижесінде күрес жеңіліспен аяқталды.