Батыс Хань әулетінің соңғы билеушісі Лю Ин

Кіріспе

Батыс Хан әулетінің соңғы билеушісі (5–25 ж.с.)

Рузи Инг (; 5 – ақпан немесе 25 наурыз 25 ж.с.), жеке аты Лю Инг (劉嬰), Қытайдың Хан әулетінің билеушісі және Батыс Хан әулетінің соңғы билеушісі. Ол 6 жылдан 9 жылға дейін Хан империясының титулды билеушісі болды, бірақ ресми түрде таққа отырмады және тек мұрагер ханзада атағын алды. Император Ай және Император Пинг мұрагер қалдырмай қайтыс болғаннан кейін, Ван Ман үкіметтегі билігін сақтап қалу үшін қолда бар мұрагерлердің ең кішісін таңдады. Бала Ингті Ван Ман тез арада тақтан түсіріп, Хан әулетінің орнына Син әулетін жариялады. Син әулеті тұсында Инг дерлік үй қамауында болды – тіпті ересек болғаннан кейін қарапайым жануарлардың аттарын білмейтін. 23 жылы Син әулеті құлатылғанға дейін және одан кейін көптеген амбициялық адамдар Хан әулетін қайта орнатуға тырысты. 25 жылы Цинши императорына қарсы болған көтеріліс Лю Ингтің атынан пайдаланды, көтеріліс жеңілгеннен кейін Лю Инг қаза табады. Ол көбінесе трагикалық жағдайдың құрбаны болған күнәсіз бала ретінде қарастырылады.

Титул билеуші ретінде таңдау

5 жылы Ванг Манг, сол кезде император регенті ретінде билігі шексіз болған және 13 жастағы император Пинг өскеннен кейін, 3 жылы ағаларын өлтіргені үшін оған қарсы кек алудан қорқып, император Пингті уландырды. Жас императордың әйелі император Ван (Ван Манның қызы) немесе оның кез келген кәнизактарынан балалары болмағандықтан, мұрагер болған жоқ. Император Пингтің бабасы император Юаньның еркек ұрпағы қалмаған. Оның үш ұлының ішінде император Ченгтің ұрпағы болмады, ал қалған екеуінің ұлдары Лю Канг, Дингтао ханзадасы (劉康) және Лю Синг, Чжуншан ханзадасы (劉興), императорлық таққа (әрқайсысы император Ай және император Пинг ретінде) ие болды және ұрпақсыз қайтыс болды. Сондықтан император Пингтің арғы атасы император Сюаньның ұрпақтары мүмкін мұрагерлер ретінде қарастырылды. Сол кезде император Сюаньның 53 немересі тірі болды, бірақ олардың барлығы ересектер еді, ал Ван Манг бұл жағдайды ұнатпады. Ол өзін бақылай алатын бала қалаған. Сондықтан, ол бір ұрпақтың мүшелері бір-бірінің орнын алмасуы орынсыз деп жариялады (егер Император Пинг бірнеше жыл бұрын өзінің туысы Император Айдың орнын алмаса да). Ол император Сюаньның 23 шөберелерін қарастырды, олардың барлығы нәрестелер немесе кішкентай балалар еді. Тексеру процесі жүріп жатқанда Оңтүстік Чанъань қаласының әкімі "Анхан герцогы Ван Ман император болуы керек" деген құпия қызыл жазуы бар тасты ұсынды. (Үкімділік кезінде Ванг өзіне жеке тұлға культын құрып, жалған пайғамбарлықтарды жасауға шақыратын жалған пайғамбарлықтарды жасағанын ашық құпияға айналдырды; бұл осындай жағдайлардың бірі болып көрінеді.) Ванның саяси одақтастары оның әпкесі, Ұлы император жесір Ван Чжэнцзюньге "Император қызметін атқару" (假皇帝) атағын беретін жарлық шығаруға мәжбүр етті. 6 сәуірде Ванг император Пингтің орнын басатын император ретінде бір жастағы Ингті таңдады. Ол Ингке Рузи деген есім берді, Чжоу патшасы Ченг кішкентай кезінде және Чжоу герцогы Цзи Данның регенттігі кезінде болған есім, ол Чжоу герцогы сияқты адал екенін мәлімдеді. Алайда, император Рузи таққа отырмай, оған мұрагер хан атағы берілді. 14 жастағы Ван ханшайымына жесір ханшайым деген атақ берілді.

In 5 CE, Wang Mang, then already nearly unlimited in power as the imperial regent and fearful that the 13 year old Emperor Ping, once grown up, would retaliate against him for having slaughtered his uncles in 3 CE, murdered Emperor Ping by poisoning him. Because the young emperor had not had any children by his wife Empress Wang (Wang Mang's daughter) or any of his concubines, there was no heir. Emperor Ping's grandfather, Emperor Yuan, had no surviving male issue. Of his three sons, Emperor Cheng had no issue, and sons of the other two, Liu Kang, Prince of Dingtao (劉康) and Liu Xing, Prince of Zhongshan (劉興), had succeeded to the imperial throne (as Emperor Ai and Emperor Ping, respectively) and died without issue. The descendants of Emperor Ping's great grandfather Emperor Xuan were therefore considered as possible successors. There were 53 great grandsons of Emperor Xuan then still living by this stage, but they were all adults, and Wang Mang disliked that situation. He wanted a child whom he could control. Therefore, he declared that it was inappropriate for members of the same generation to succeed each other (even though Emperor Ping had succeeded his cousin Emperor Ai several years earlier). He then considered the 23 great great grandsons of Emperor Xuan—all of whom were infants or toddlers. While the examination process was proceeding, the mayor of South Chang'an submitted a rock with a mysterious red writing on it "Wang Mang, the Duke of Anhan, should be emperor." (During his regency, Wang, building a personality cult about himself, had made it an open secret that he encouraged the manufacturing of false prophecies that would call for him to have more and more power; this appears to be one of those instances.) Wang had his political allies force his aunt, Grand Empress Dowager Wang Zhengjun, to issue an edict granting him the title of "Acting Emperor" (假皇帝), with the commission to rule as emperor until a great great grandson of Emperor Xuan could be selected and raised. On 17 April 6 CE, Acting Emperor Wang selected Ying, then just one year old, as the designated successor to Emperor Ping, claiming that soothsayers told him that Ying was the candidate most favoured by the gods. He gave Ying the epithet Ruzi—the same epithet that King Cheng of Zhou had when he was in his minority and under the regency of Ji Dan, the Duke of Zhou—to claim that he was as faithful as the Duke of Zhou. However, Emperor Ruzi did not ascend the throne, but was given the title of crown prince. Empress Wang, who was only 14, was given the title empress dowager.

Қысқа "басқару"

Лиу әулетінің бірнеше мүшесі император Вангтың ниетіне күдікпен қарады. Олар Ванға қарсы бірнеше сәтсіз көтерілістерді бастады немесе оған көмектесті: 6 жылы Анчжун графы Лю Чунг (劉崇) Ванчэнге (宛城, қазіргі Наньян, Хэнань) шабуыл жасады. Оның шабуылы сәтсіз аяқталды, бірақ тарихшылар оның тағдыры туралы нақты мәлімет бермеді, тек Ван жаза ретінде оның үйін лас сумен толтырғанын айтты. 7 жылы Дун (қазіргі Пюян, Хэнань) аймағының әкімі Чжай И (翟義) және Янсян графы Лю Синь (劉信) (Лю Куанның (劉匡), Доньпин (қазіргі Тайань, Шандонг) князінің әкесі) ең ірі көтерілісті бастады. Оларға астананың батысындағы аймақтан шыққан шаруалар көтерілісінің көшбасшылары Чжао Пэн (趙朋) және Хуо Хонг (霍鴻) қосылды. Олар Лю Синьді император деп жариялады. Ван Манг елге елшілер жіберіп, Рузи ересек болғаннан кейін таққа қайтарып беретініне уәде берді. 7 жылы қысында Ванның әскерлері Чжай мен Людің әскерлерін жеңіп, Чжайды тұтқынға алып, кесіп-кесіп өлімге кесті. Лю қашып кетіп, ешқашан қолға түспеді. Чжао мен Хуо да соңынан жеңіліп, жазаланды. 9 жылы (Ван Манг таққа отырғаннан кейін) Сюйян графы Лю Куай (劉快) өзінің ағасы Лю Инге (劉殷), бұрынғы Цзяодун князінің Фучонг герцогтігіне шабуыл жасады. Ол жеңіліп, шайқастан қашып бара жатқанда қайтыс болды. Чжай мен Лю Синь жеңілгеннен кейін Ван империя толығымен оның бақылауында екеніне көз жеткізіп, таққа отырып, жаңа әулет құруға бел буды. 8 жылы қысында Ай Чжан (哀章) табына жазылған болжам ұсынылды. Бұл болжам император Гао (Лиу Банг) -тің тақты Ванға беру керектігін және императорлық шешен Ван (Ван Мангтың өзінің қызы) осы құдайлық бұйрықты орындауы керектігін айтқан құдайлық жарлық екендігі айтылды. Ван императорлық мәртебеге ие болып, Син әулетін құру туралы жарлық шығарды.

Several members of the imperial Liu clan were suspicious of Acting Emperor Wang's intentions. They started or assisted in several failed rebellions against Wang:

In 6 CE, Liu Chong (劉崇), the Marquess of Anzhong, made an attack against Wancheng (宛城, in modern Nanyang, Henan). His attack failed, but historians did not specify what happened to him, only that as punishment, Wang had his house filled with filthy water. In 7 CE, Zhai Yi (翟義), the governor of the Commandery of Dong (roughly modern Puyang, Henan) and Liu Xin (劉信), the Marquess of Yanxiang (and the father of Liu Kuang (劉匡), the Prince of Dongping (roughly modern Tai'an, Shandong) started the largest of these rebellions. They were joined by agrarian rebellion leaders Zhao Peng (趙朋) and Huo Hong (霍鴻) from the area immediately west of the capital Chang'an. They declared Liu Xin emperor. Wang Mang responded by sending messengers around the nation to pledge that he would in fact return the throne to Emperor Ruzi once Ruzi was an adult. Wang's armies defeated Zhai and Liu's armies in the winter of 7 CE, and Zhai was captured and executed by drawing and quartering. Liu fled and was never captured. Zhao and Huo were also eventually defeated and executed. In 9 CE (after Wang Mang had usurped the throne), Liu Kuai (劉快), the Marquess of Xuxiang, attacked the Fuchong dukedom of his brother Liu Ying (劉殷), the former Prince of Jiaodong. He was defeated and died while fleeing from the battle. After Zhai and Liu Xin were defeated, Wang became even more satisfied that the empire was entirely under his control, and decided to finally seize the throne and start a new dynasty. In the winter of 8 CE, a prophecy written on a casket was presented by Ai Zhang (哀章). The prophecy was said to be a divine decree from Emperor Gao (Liu Bang) stating that the throne should be given to Wang, and that Empress Dowager Wang (who was Wang Mang's own daughter) should follow this divine will. Wang issued a decree accepting the position of emperor and establishing the Xin dynasty.

Синь әулеті кезінде өмір

9 жылы көктемде, қазіргі император Ван Манг бұрынғы император Рузиді Диньань герцогы етіп тағайындады (және оның қызы, бұрынғы императрица жесір, герцогиня жесір болды). Герцогтыққа 10 000 үй кірген, онда Хан императорларына арналған ғибадатханалар салынып, Хан күнтізбесі мен киім-кешегіне рұқсат берілуі тиіс еді. Бірақ Ван бұл уәделерін орындамады. Шындығында, ол Диньань герцогының өз герцогтығын басқаруына ешқашан рұқсат бермеді, керісінше, бала герцогты қатаң күзетпен үй қамауына алды. Тіпті оны күтіп баққан әйелдерге де оның жанында болуға жол берілмеді. Есейген соң, Ең (Ин) сиыр, жылқы, қой, тауық, ит, шошқа сияқты қарапайым жануарлардың бар екенін білмеді. Ван өзінің немере қызын Диньань герцогына әйел ретінде берді. Ол оның ұлы Ван Ю (王宇) қызы еді, оны Ван Ю өзінің диктаторлық билігіне наразы болып, 3 жылы өзіне-өзі қол жұмсауға мәжбүр еткен, ал Ван Ю Император Пиннің Уэй тайпасынан шыққан туыстарымен оны құлатуды жоспарлаған. Осыдан басқа, Синь әулеті кезінде Диньань герцогының өмірі туралы көп мәлімет белгілі емес.

Өлім

23 жылы Синь әулеті құлатылып, Ван Манг өлтірілгеннен кейін императорлық ұрпақ Лю Сюань (劉玄) Чжэнши императоры ретінде таққа отырды. Алайда, Чжэнши императорының тиімсіздігіне байланысты империяның түкпір-түкпірінде оны биліктен ығыстыруға бағытталған қастандықтар мен көтерілістер көтерілді. 25 жылы екі адам осы көтерілістердің бірін бастады – Фанг Ван (方望), бұрынғы жергілікті әскербасы Вэй Сяоның (隗囂) стратегиялық кеңесшісі, және Гонг Лин (弓林) есімді адам. Олардың бірнеше мың адамнан тұратын тобы Ингті (應) ұстап алып, Линьцзиньді (臨涇, қазіргі Циньян, Ганьсу) басып алды. 25 жылдың ақпан немесе наурыз айында Чжэнши императоры өзінің премьер-министрі Ли Сонгты (李松) оларға қарсы шабуылға жіберді және осы көтерілісші күштерді талқандап, Лю Ингті (劉英) өлтірді.