Кіріспе

Кесірткелер түрі

Мексикалық соқыр кесіртке (Anelytropsis papillosus) – Дибамидтер тұқымдасына жататын аяқтары жоқ кесірткелердің бір түрі және Anelytropsis туысының жалғыз түрі.

Этимология

Ертедегі авторлар этимологиясын талқыламағанмен, жалпы атауы – Anelytropsis, грек сөздеріне негізделген деп есептеледі: ana = жоғары; elytron = қалқан; ops = көз, көз қабықшаларымен жасырылған көздерге сілтеме жасайды. Папилоз – бұл латынша есім немесе түрлік атауы, ол ауыз және мұрынның алдыңғы бөліктеріндегі (ростральдық қабықша, бірінші ерін қабықшасы және лореалдық) қабықшалардағы ұсақ папиллаларға қатысты.

Сипаттама

Мексикалық соқыр кекірек - аяқтары жоқ, қазба жасауға бейімделген кекірек. Басы цилиндрлі денеден ғана емес, сәл ғана кеңдігімен де ажыратылады. Сыртқы құлақ тесігі жоқ, әрбір көз бір көз қабығының астында толығымен жасырылған. Басының үстіңгі жағында үш үлкен қабық бар. Денесінің қабыршақтары "сцинкоидты", жиектері дөңгелек, тегіс және жұп немесе тақ сандағы қатарларда кездеседі. Бұл түрдің ұзындығы 20-50 см аралығында. Құйрығы кекіректің жалпы ұзындығының шамамен төрттен бірін құрайды. Анелитропстар қоңырдан ет түсіне дейін боялған, кейбір жекелемелерде ақшыл қабыршақтардың дақтары болады, бұл оларға әлсіз дақылды түс береді.

Тарату

Anelytropsis papillosus Мексикаға эндемик. Ол елдің солтүстік-шығыс аймақтарында, 300-ден 2300 метрге дейінгі биіктікте кездеседі, оның ішінде Оңтүстік Тамаулипас, Шығыс Сан-Луис-Потоси, Солтүстік Идальго және Керетаро, Солтүстік және Орталық Веракрус, сондай-ақ Солтүстік Оахака штаттары бар. Бірнеше нақты анықталған жерлер штат шекараларына тым жақын орналасқандығын, оның сирек кездесуін және қазба жұмыстарын жақсы көретін, жасырын мінез-құлқын ескере отырып, кейбір авторлар оның расталған таралу аймағының батысындағы жерлерде де, атап айтқанда Оңтүстік Нуэво-Леон, Шығыс Гуанахуатоның шеткі шығыс бөлігі және Шығыс Пуэблада да кездесуі мүмкін деп болжайды.

Экология және табиғи тарих

Бұл сирек және жұмбақ түрдің экологиясы мен табиғи тарихы туралы өте аз ақпарат жарияланды. Сан-Луис-Потосиде екі мысал табу туралы коллекционерлердің баяндамаларында, екі кесіртке де коллекционерлердің саусақтарын үш-төрт минут бойы үздіксіз күшті шаққандығы айтылған. Содан кейін әр кесіртке танатоз (өлімдік құбыжыққа салынған мінез-құлық) көрсетті, осы кезде кесірткелердің денесі босаңсып, бірақ ауыздары жартылай ашық, біреуі екі-үш минутқа, екіншісі қысқа уақытқа тоқтады, бірақ кейін ол кенеттен денесін сілкіп, құйрығының шамамен жартысын автотомизациялады (өздігінен кесіп тастады).

Тіршілік ету ортасы

Anelytropsis papillosus фоссионының жергілікті жердегі жазбалары жер бетіндегі өсімдік қауымдастықтарымен немесе әдеттегі биогеографиялық үлгілермен сәйкес келмейді. Ол Мексика таулы жазығындағы Чихуахуа шөлінің бұталы жерлерінен бастап, Сиерра-Мадре-Ориенталдың (Эль-Сиело биосфералық қорығы) бұлтты орманға дейін және Тамаулипастағы жағалау жазығындағы тропикалық жапырақты орманға дейін, өте кең мекендеулер спектрінен тіркелді. Сонымен қатар, қарағай-емен орман, тропикалық тікенді орман және жартылай шөлейтті жапырақты өсімдіктер де жиналатын жерлер ретінде анықталды. Ол тас-тастың, тастардың және құлаған бұтақтардың, шіріген ағаштардың және өлген юкка ағаштарының астында табылған. Экологиялық осалдық баллдары (EVS) [төмен, 3–9; орташа, 10–13; жоғары, 14–20] қолданылған консервациялық бағалауда Anelytropsis papillosus 10 балл алып, орташа осалдықтағы түр деп бағаланды. Керісінше, IUCN қауіпті түрлердің Қызыл тізімі Anelytropsis papillosus түрін ең аз қызықтыратын түр ретінде санайды.