Лаура Ниро: Американдық әнші және ән жазушының өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Америкалық әнші және әнші-сазгер (1947–1997)

Лаура Найро (/ˈnɪəroʊ/ NEERoh; туған Лаура Нигро; 18 қазан 1947 – 8 сәуір 1997) – американдық әнші-сазгер. Ол өзінің жеке жазбаларымен, әсіресе «Или және он үшінші мойындау» (1968) және «Нью-Йорк Тендаберри» (1969) альбомдарымен сыншылардың жоғары бағасына ие болды, сондай-ақ Барбра Стрейзанд және 5-ші өлшем сияқты әртістер оның әндерін орындап, коммерциялық табысқа жетті. Оның өнеріне кеңінен танымал болуы қазадан кейін болды, ал Элтон Джон сияқты замандастары оны құдай санады. Ол сезімтал үш октавалы меццо-сопрано дауысымен мақтанды. 1968 мен 1970 жылдар аралығында көптеген әртістер оның әндерімен хиттерге ие болды: 5-ші өлшем «Blowing Away», «Wedding Bell Blues», «Stoned Soul Picnic», «Sweet Blindness» және «Save the Country» әндерімен; Blood, Sweat & Tears және Peter, Paul and Mary «And When I Die» әнімен; Three Dog Night және Maynard Ferguson «Eli's Comin'» әнімен; ал Барбра Стрейзанд «Stoney End», «Time and Love» және «Hands off the Man (Flim Flam Man)» әндерімен. Найроның ең көп сатылған синглы – Кэрол Кинг пен Джерри Гоффиннің «Up on the Roof» әнінің орындауы болды. Найро 2010 жылы Әнші-сазгерлер даңқы залына, ал 2012 жылы Рок-н-ролл даңқы залына енгізілді.

Ерте өмір

Найро Бронксте Лора Нигро болып дүниеге келді, Луи Нигроның қызы, фортепианоны күйге келтіруші және джаз трубашысы, және Гилда (құрметті аты Мирски) Нигро, бухгалтер. Лаураның кіші інісі Ян Нигро балаларға арналған музыкант болды. Лаура орыс және поляк еврей тегінен шыққан, әкесінің әкесі итальяндық американдық. Әкесі 1944 жылғы «Лора» фильмінің тақырыптық әнін естігеннен кейін оған «Лора» деген ат қойды. Нигро және оның отбасы тегін «Найгро» деп айтуға талап етті, «Нигро» деп айтудың нәсілдік коннотацияларын болдырмау үшін. Бірақ Лора орта мектепті бітіргеннен кейін өзінің «Найро» деген тегін таңдап, оны «NEARoh» деп айтуын қалады. Бала кезінде ол өздігінен фортепиано ойнауды үйренді, поэзия оқыды және анасының Леонтин Прайс, Нина Симон, Джуди Гарланд, Билли Холидей және Дебюсси мен Равель сияқты классикалық композиторлардың жазбаларын тыңдады. Алғашқы әндерін сегіз жасында жазды. Ол отбасымен бірге жазда Кэтскилл тауларында өткізді, онда әкесі курорттарда труба тартты. Ол Нью-Йорк этикалық мәдениет қоғамының жексенбілік мектебінде білім алғанын, ал Манхэттендегі Музыка және өнер орта мектебінде оқығанын айтты. Найро өзінің тәтесі және ағасы, суретшілер Тереза Бернштейн мен Уильям Мейеровицке жақын болды, олар оның біліміне және мансабының бастапқы кезеңдеріне көмектесті. Бронкстағы Джозеф Уэйд орта мектебінде оқығанда Найро музыка сабағында «Элидің келуі» әнінің алғашқы нұсқасын орындап, мұғалімге рок-н-роллдың «қоқыс емес» екенін дәлелдеді. Орта мектепте ол достарымен бірге метро станцияларында және көше бұрыштарында ән шырқады. Ол былай деді: «Мен жасөспірім кезімде ән айту үшін сыртқа шығатынмын, мейлі кешке, мейлі көшеге, өйткені сонда үйлесімді топтар болды, және бұл менің жастық шағымның қуаныштарының бірі болды». Ол былай деді: «Мен әрқашан белгілі бір әндердің әлеуметтік санасына қызығушылық білдіретінмін. Менің анам мен әжем прогрессивті ойлаушылар еді, сондықтан мен бейбітшілік қозғалысы мен әйелдер қозғалысында өз үйімде болдым, және бұл менің музыкама әсер етті». Бірақ кейіннен көпшілікке қолжетімді болған жазбалар оқиғаның осы нұсқасына қайшы келеді. Көп ұзамай Дэвид Геффен Найроның агенті болу туралы Могаллға хабарласты. Найро өзінің менеджменттік және жазба келісімшарттарын кәмелетке толмаған кезінде жасасқандығына байланысты күшін жою үшін сотқа жүгінді. Геффен оның менеджері болды, екеуі Tuna Fish Music баспасын құрды, оның болашақ композицияларының кірісі олардың арасында тең бөлінеді. Геффен сонымен қатар Найроның жаңа жазба келісімшартын Клив Дэвиспен Columbia Records-пен жасастырды және оның алғашқы композицияларының баспа құқықтарын сатып алды. Өзінің «Клайв: Жазба бизнесі ішінде» атты мемуарларында Дэвис Найроның өзіне арналған аудициясын еске түсіреді: Ол оны Нью-Йорктегі пәтеріне шақырды, пианиноның жанында орналасқан теледидардан басқа барлық жарықты сөндірді және оған «Или және он үшінші мойындау» деп аталатын материалды ойнатты. Осы уақытта ол негізін қалаушы Ал Купер кеткеннен кейін Blood, Sweat & Tears тобының әншісі болуды ойлады, бірақ Геффен оны одан бас тартты. Blood, Sweat & Tears Найроның «And When I Die» әнін қайта орындап, хитке айналдырды. Жаңа келісімшарт Найроға көбірек шығармашылық еркіндік пен бақылау берді. 1968 жылы Columbia «Или және он үшінші мойындау» атты екінші альбомын шығарды, ол өзінің орындауы мен аранжировкасының тереңдігі мен күрделілігі үшін жоғары сыншылдардан мақтау алды, ол поп құрылымын рухтандырылған бейнелермен, бай вокалмен және авангардтық джазбен біріктірді; ол оның ең жақсы шығармаларының бірі деп саналады. 1969 жылы «Нью-Йорк Тендаберри» шықты, Найроның көркемдік сенімділігін нығайтатын тағы бір жоғары бағаланған жұмыс. «Time and Love» және «Save the Country» әндері оның басқа әншілердің қолында ең танымал әндеріне айналды. 1969 жылғы қарашада Алғыс айту күнінен кейінгі демалыс күндері Карнеги залында екі концерт берді. Оның жеке жазбалары көбінесе адал жанкүйерлерге сатылды. Бұл Клив Дэвисті өзінің естеліктерінде оның жазғандары, қаншалықты берік болса да, басқа орындаушылар үшін демонстрацияларға ұқсайтынын атап өтуге итермеледі. 1969 жылы Verve Найроның тұңғыш альбомын «The First Songs» деп қайта шығарды. Сол жылы Геффен мен Найро Tuna Fish Music-ті CBS-ке 4,5 миллион долларға сатты. Найромен серіктестік шарттарына сәйкес, Геффен сатудан түскен түсімнің жартысын алды, бұл екеуін де миллионер етті. Найроның төртінші альбомы «Christmas and the Beads of Sweat» 1970 жылдың соңында шықты. Онда «Upstairs By a Chinese Lamp» және «When I Was a Freeport and You Were the Main Drag» әндері бар, сонымен қатар Дуэйн Оллман және Muscle Shoals музыканттарының қатысуы болды. Келесі жылы «Gonna Take a Miracle» Найроның сүйікті «жасөспірім жүрек соғысы» әндерінің жинағы болды, Labelle (Patti LaBelle, Nona Hendryx және Sarah Dash) вокалдық тобымен және Kenny Gamble мен Leon Huff өндірістік тобымен жазылды. «Désiree» (алғашқыда Charts тобының «Deserie») әніне жасаған сілтемесінен басқа, бұл Найроның толығымен өзі жасамаған материалдан тұратын жалғыз альбомы болды, онда «Jimmy Mack», «Nowhere to Run» және «Spanish Harlem» сияқты әндер бар. 1971 жылы Дэвид Геффен өзінің Asylum Records жазба компаниясын құруға кірісті, өйткені басқа өкілі Джексон Браунға (Найромен қарым-қатынаста болған) жазба келісімшартын жасау қиын болды. Геффен Найроны жаңа лейблға қосылуға шақырды және ол Asylum-ның алғашқы әншісі болады деп хабарлады, бірақ қол қоюға тиіс болған күннен аз уақыт бұрын Геффен Найро Columbia-мен қайта келісімшарт жасағанын білді, оны ескертпестен. 2012 жылғы PBS құжаттық фильмінде сұраққа жауап берген Геффен, Найроны өзінің ең жақын досы деп есептеген, оның қабылдамауы өміріндегі ең үлкен адалдық деп сипаттады және содан кейін «бірнеше күн бойы жыладым» деді. 1971 жылдың соңына қарай Найро ағаш шебері Дэвид Бьянкиниге үйленді. Ол өзін атақтылыққа тартуға жасалған әрекеттерге наразы болды және 24 жасында музыка бизнесінен кеткенін жариялады. 1973 жылы оның Verve тұңғыш альбомы Columbia Records-пен «The First Songs» деп қайта шығарылды.

Nyro was born Laura Nigro in the Bronx, the daughter of Louis Nigro, a piano tuner and jazz trumpeter, and Gilda (née Mirsky) Nigro, a bookkeeper. Laura had a younger brother, Jan Nigro, who has become a children's musician. Laura was of Russian Jewish and Polish Jewish descent, with Italian American ancestry from her paternal grandfather. Her father gave her the name "Laura", after hearing the title theme of the 1944 film Laura. Nigro and his family often insisted that their surname be pronounced as NIGHro instead of NEEgro to avoid racial connotations. However, after Laura left high school, she chose her own surname, "Nyro", having it pronounced as NEARoh. As a child, she taught herself piano, read poetry, and listened to her mother's records by Leontyne Price, Nina Simone, Judy Garland, Billie Holiday, and classical composers such as Debussy and Ravel. She composed her first songs at age eight. With her family, she spent summers in the Catskills, where her father played trumpet at resorts. She credited the Sunday school at the New York Society for Ethical Culture with providing the basis of her education; she also attended Manhattan's High School of Music & Art. Nyro was close to her aunt and uncle, artists Theresa Bernstein and William Meyerowitz, who helped support her education and early career. While attending Joseph Wade Junior High School in the Bronx, Nyro performed an early version of the song Eli's Coming in music class to prove to the teacher that rock and roll "wasn't junk". While in high school, she sang with a group of friends in subway stations and on street corners. She said, "I would go out singing, as a teenager, to a party or out on the street, because there were harmony groups there, and that was one of the joys of my youth." She commented: "I was always interested in the social consciousness of certain songs. My mother and grandfather were progressive thinkers, so I felt at home in the peace movement and the women's movement, and that has influenced my music." recordings later made publicly available contradict this version of events. Soon afterwards, David Geffen approached Mogull about taking over as Nyro's agent. Nyro successfully sued to void her management and recording contracts on the grounds that she had entered into them while still a minor. Geffen became her manager, and the two established a publishing company, Tuna Fish Music, under which the proceeds from her future compositions would be divided equally between them. Geffen also arranged Nyro's new recording contract with Clive Davis at Columbia Records, and purchased the publishing rights to her early compositions. In his memoir Clive: Inside the Record Business, Davis recalled Nyro's audition for him: She had invited him to her New York apartment, turned off every light except that of a television set next to her piano, and played him the material that would become Eli and the Thirteenth Confession. Around this time, she considered becoming lead singer for Blood, Sweat & Tears after the departure of founder Al Kooper, but was dissuaded by Geffen. Blood, Sweat & Tears went on to have a hit with a cover of Nyro's "And When I Die". The new contract allowed Nyro more artistic freedom and control. In 1968, Columbia released Eli and the Thirteenth Confession, her second album, which received high critical praise for the depth and sophistication of its performance and arrangements, which merged pop structure with inspired imagery, rich vocals, and avant garde jazz; it is widely considered one of her best works. It was followed in 1969 by New York Tendaberry, another highly acclaimed work that cemented Nyro's artistic credibility. "Time and Love" and "Save the Country" emerged as two of her most well regarded and popular songs in the hands of other artists. During the weekend after Thanksgiving in November 1969, she gave two concerts at Carnegie Hall. Her own recordings sold mostly to a faithful cadre of followers. This prompted Clive Davis, in his memoir, to note that her recordings, as solid as they were, came to resemble demonstrations for other performers. In 1969, Verve reissued Nyro's debut album as The First Songs. The same year Geffen and Nyro sold Tuna Fish Music to CBS for $4.5 million. Under the terms of his partnership with Nyro, Geffen received half of the proceeds of the sale, making them both millionaires. Nyro's fourth album, Christmas and the Beads of Sweat, was released at the end of 1970. It contained "Upstairs By a Chinese Lamp" and "When I Was a Freeport and You Were the Main Drag" and featured Duane Allman and other Muscle Shoals musicians. The following year's Gonna Take a Miracle was a collection of Nyro's favorite "teenage heartbeat songs", recorded with vocal group Labelle (Patti LaBelle, Nona Hendryx, and Sarah Dash) and the production team of Kenny Gamble and Leon Huff. With the exception of her attribution of "Désiree" (originally "Deserie" by the Charts), it was Nyro's sole album of wholly non original material, featuring such songs as "Jimmy Mack", "Nowhere to Run" and "Spanish Harlem". During 1971, David Geffen worked to establish his own recording label, Asylum Records, in part because of the trouble he had trying to secure a recording contract for another of his clients, Jackson Browne (with whom Nyro was in a relationship at the time). Geffen invited Nyro to join the new label and announced that she would be Asylum's first singer; however, shortly before the signing was due to take place, Geffen learned that Nyro had re signed with Columbia instead, without telling him. When interviewed about the matter for a 2012 PBS documentary on his life, Geffen, who'd considered Nyro his best friend, described her rejection as the biggest betrayal of his life up to that point, and said he "cried for days" afterwards. By the end of 1971, Nyro was married to carpenter David Bianchini. She was reportedly uncomfortable with attempts to market her as a celebrity and she announced her retirement from the music business at the age of 24. In 1973, her Verve debut album was reissued as The First Songs by Columbia Records.

Кейінгі мансап

1976 жылы оның некесі ажырасып, ол «Smile» атты жаңа материалдардан тұратын альбом шығарды. Содан кейін толық құрамындағы топпен төрт айлық гастрольдік сапарға шықты, нәтижесінде 1977 жылы «Season of Lights» альбомы жарық көрді. 1978 жылы, жалғыз баласына жүкті болған кезде жазылған «Nested» альбомынан кейін, ол жазбадан үзіліс жасады, ал келесі альбомды 1984 жылы «Mother's Spiritual» атты туындысымен шығарды. 1988 жылы ол топпен гастрольде болды, бұл оның 10 жылдан кейінгі алғашқы концерттік өнері болды. Гастроль жануарлар құқығын қорғау қозғалысына арналды. Концерттер 1989 жылы шыққан «Laura: Live at the Bottom Line» альбомына әкелді, оған алты жаңа композиция енді. Оның түпнұсқа материалдарынан тұратын соңғы альбомы «Walk the Dog and Light the Light» (1993), Columbia лейблы үшін соңғы альбомы, Gary Katzбен бірлесіп жасалды, ол Steely Dan тобымен жұмысымен танымал. Бұл альбом оның танымал музыкадағы орнын қайта қарауға мүмкіндік берді және жаңа коммерциялық ұсыныстар түсе бастады. Ол жоғары төлемді фильмдерге музыка жазу ұсыныстарын қабылдамады, бірақ Навахо халқының әділетсіз орын ауыстыруы туралы «Broken Rainbow» документалды фильміне сирек кездесетін наразылық әнін жазды, ол «Оскар» сыйлығына ие болды. Найро 1980 және 1990 жылдары әйел музыканттармен, соның ішінде досы Нидия "Liberty" Матамен (барабаншы) және лесбиянка феминистка әйелдер музыкасының субмәдениетінен бірнеше өкілдермен, мысалы Isis тобының мүшелерімен бірге өнер көрсетті. Ол 1989 жылы Мичиган әйелдер музыка фестивалінде және 1989 жылы Ньюпорт фольклор фестивалінде өнер көрсетті, оның өнерлерін қамтитын CD шығарылды. 1991 жылдың 4 шілдесінде ол Массачусетс штатының Ленокс қаласындағы Tanglewood музыка орталығында Боб Диланның концертін ашты. Оның соңғы өнерлерінің ішінде 1994 жылдың қарашасында Лондонның Ислингтон қаласындағы Union Chapel, 1994 жылғы New York Bottom Line Christmas Eve Show және 1995 жылдың 11 және 12 ақпанында Лос-Анджелестегі McCabe’s кірді. The Tonight Show және Late Show with David Letterman бағдарламалары Найроны телешоуға қатысуға шақырды, бірақ ол теледидарда өнер көрсетуге қолайсыздық сезінгендіктен бас тартты. (Ол теледидарда тек бірнеше рет пайда болды, және 1990 жылы Жер күніне орай VH 1 арнасында «Broken Rainbow» әнін орындады.) Продюсер Gary Katz айтуынша, ол 1993 жылы «Saturday Night Live» бағдарламасының маусым ашылуында музыкалық қонақ болудан да бас тартты. Ол ешқашан ресми видео шығармады, бірақ 1990 жылдары The Bottom Line концерттерінің түсірілімдері туралы әңгімелер болды.

By 1976, her marriage had ended, and she released an album of new material, Smile. She then embarked on a four month tour with a full band, which resulted in the 1977 live album Season of Lights. After the 1978 album Nested, recorded when she was pregnant with her only child, she again took a break from recording, this time until 1984's Mother's Spiritual. She began touring with a band in 1988, her first concert appearances in 10 years. The tour was dedicated to the animal rights movement. The shows led to her 1989 release, Laura: Live at the Bottom Line, which included six new compositions. Her final album of predominantly original material, Walk the Dog and Light the Light (1993), her last album for Columbia, was co produced by Gary Katz, best known for his work with Steely Dan. The release sparked reappraisal of her place in popular music, and new commercial offers began appearing. She turned down lucrative film composing offers, although she contributed a rare protest song to the Academy Award winning documentary Broken Rainbow, about the unjust relocation of the Navajo people. Nyro performed increasingly in the 1980s and 1990s with female musicians, including her friend Nydia "Liberty" Mata, a drummer, and several others from the lesbian feminist women's music subculture, such as members of the band Isis. She appeared at such venues as the 1989 Michigan Womyn's Music Festival and the 1989 Newport Folk Festival, of which a CD containing portions of her performance was released. On July 4, 1991, she opened for Bob Dylan at the Tanglewood Music Center in Lenox, Massachusetts. Among her last performances were at Union Chapel, Islington, London, England in November 1994; The New York Bottom Line Christmas Eve Show in 1994; and at McCabe's in Los Angeles February 11 and 12, 1995. The Tonight Show and the Late Show with David Letterman pursued Nyro for TV appearances, but she turned them down, citing her discomfort with appearing on television. (She made only a handful of early TV appearances, and one fleeting moment on VH 1 performing the title song from Broken Rainbow on Earth Day in 1990.) According to producer Gary Katz, she also turned down an invitation to be the musical guest on the 1993 season opener of Saturday Night Live. She never released an official video, although there was talk of filming some of The Bottom Line appearances in the 1990s.

Жеке өмір

Найро бисексуал болған, бірақ бұл фактіні оның ең жақын достары ғана білген. 1968 жылдан бастап ол Blood, Sweat & Tears тобының бас гитаристі Джим Филдермен шамамен бір жыл бойы қарым-қатынаста болды, содан кейін Crosby, Stills and Nash тобының барабаншысы Даллас Тейлормен шамамен алты ай бойы. Ол сондай-ақ әнші-әндер авторы Джексон Браунмен 1970 жылдың соңында және 1971 жылдың басында қысқа ғана қарым-қатынаста болды (Браун сол кезде Найроның концерттерінде алғашқы әнші болып шығып тұрған). Найро 1971 жылдың қазанында Вьетнам соғысының қатысушысы Дэвид Бианчиниге тұрмысқа шықты, одан кейін үш жыл бойы Массачусетс штатындағы шағын қаланың тұрғыны болды. Үш жылдан кейін неке аяқталды, осы уақыт ішінде ол қалалық өмірге қарағанда ауылдық өмірге үйреніп үлкерді, осы қалада ол өзінің алғашқы бес альбомын жазған болатын. 1975 жылы Бианчиниден ажырасқаннан кейін, Найро анасы Гилданың 49 жасында жұмыртқа безінің қатерлі ісігінен қайтыс болуының ауыртпалығын бастан өткерді. Ол өзін жаңа альбом жазу арқылы көңіл көтеріп, бұрын «Или және он үшінші мойындау» альбомында бірге жұмыс істеген Чарли Каллелоның қызметін пайдаланды. 1978 жылы Хариндра Сингхпен болған қысқа мерзімді қарым-қатынастан Гил Бианчини (кейде музыкант Гил Т деп те аталады) атты ұлы дүниеге келді, ол ұлына бұрынғы күйеуінің тегін берді. 1980 жылдардың басында Найро суретші Мария Дезидериомен (1954–1999) бірге өмір сүре бастады, бұл қарым-қатынас Найроның өмірінің соңына дейін, 17 жылға созылды. Найро феминист болған және осы мәселені бірнеше рет ашық талқылаған, бірде ол: «Мен өмірді осылай көретінімді ескеретін болсам, мен өзімнің әндерімде белгілі бір феминистік көзқарас ұсына аламын» деген еді. 1980 жылдардың соңында Найро жануарлар құқығын қорғаушы және вегетариан болды, сонымен қатар концерттерінде осы тақырыптағы әдебиеттерді ұсына бастады.

Өлім

1996 жылдың соңында Найро, анасы сияқты, жұмыртқа безінің қатерлі ісігіне шалдықты. Диагноз қойылғаннан кейін, «Колумбия рекордс» лейблы, Найроның қатысуымен, оның лейблде болған жылдарынан материалдардың екі дискілік шолуын дайындады. Ол 1997 жылы «Stoned Soul Picnic: The Best of Laura Nyro» жинағының жарық көргеніне куә болды. 1997 жылдың 8 сәуірінде Коннектикут штатының Денбери қаласында 49 жасында жұмыртқа безінің қатерлі ісігінен көз жұмды, бұл оның анасы қайтыс болған жасқа тең еді. Оның күлі Денберидегі үйінің ауласындағы шаған ағашының астына шашылды.

Өлімнен кейін шығарылғандар

Найроның өлімнен кейін жарық көрген туындыларының ішінде Angel In The Dark (2001) альбомы бар, ол 1994 және 1995 жылдары студияда жазылған оның соңғы жазбаларын қамтиды, сондай-ақ The Loom's Desire (2002) альбомы да бар, ол 1993 және 1994 жылдардағы The Bottom Line Рождестволық концерттеріндегі жеке фортепианомен және үйлесімді әншілермен тікелей жазылған үнділер жинағы.