Джеймс Ловелл: Айға екі рет ұшқан американдық астронавт

Кіріспе

Американдық ғарышкер (1928 жылы туған)

Джеймс Артур Ловелл-көпші (/ˈlʌvəl/ LUVəl; 1928 жылғы 25 наурызда туған) – зейнеткер американдық ғарышкер, әскери-теңіз авиаторы, сынақ ұшқышы және механикалық инженер. 1968 жылы «Аполлон-8» ғарыш кемесінің пилоты ретінде ол Франк Борман мен Уильям Андерспен бірге Айға ұшып, оның орбитасына шыққан алғашқы үш ғарышкердің бірі болды. 1970 жылы «Аполлон-13» ай миссиясына басшылық етті, ол жол жүрісінде қиын жағдайға тап болып, Айдың айналасын айналып, аман-есен Жерге оралды. 1952 жылы Мэриленд штатының Аннаполис қаласындағы АҚШ Әскери-теңіз академиясын бітірген Ловелл F2H Banshee түнгі истребитерін ұштырды. Бұл міндетке «Шангри-Ла» әуе кемесімен Батыс Тынық мұхитындағы әскери операцияларға қатысу кірді. 1958 жылдың қаңтарында Мэриленд штатының Патуксент-Ривер әскери-әуе базасындағы Әскери-әуе сынақ орталығында 20-шы топпен бірге алты айлық сынақ ұшқышы курсын бітірді және топтағы үздік студенттердің бірі атанды. Содан кейін ол радармен жұмыс істейтін электрониканы сынауға тағайындалды және 1960 жылы Әскери-теңіз күштерінің McDonnell Douglas F-4 Phantom II бағдарламасын басқарды. Келесі жылы Вирджиния штатының Вирджиния-Бич қаласындағы Океана әскери-әуе базасында ұшу нұсқаушысы және қауіпсіздік инженері болып жұмыс істеді, сондай-ақ Оңтүстік Калифорния университетіндегі Авиациялық қауіпсіздік мектебін бітірді. Ловелл уақытша жоғары билирубин деңгейіне байланысты NASA-ның «Меркурий Жеті» астронавт тобына іріктемеден өтпеді. Бірақ 1962 жылдың қыркүйегінде «Жегілмелі» және «Аполлон» бағдарламалары үшін қажетті астронавттардың екінші тобына қабылданды. «Аполлонға» дейін Ловелл екі «Жегілмелі» миссиясына қатысты: 1965 жылы Борманмен бірге «Жегілмелі-7» және 1966 жылы «Жегілмелі-12». Ол ғарышқа төрт рет ұшқан алғашқы адам болды. Айға ұшқан 24 адамның бірі Ловелл оған екі рет ұшқан тұңғыш адам атанды. Ол Конгресс ғарыш медалімен және Президенттік бостандық медалімен марапатталды. 1994 жылы жарық көрген «Жоғалған Ай» кітабының авторы, осы кітап негізінде 1995 жылы «Аполлон-13» фильмі түсірілді. Ловелл фильмде эпизодтық рөлде ойнады.

Ерте өмір

Джеймс Артур Ловелл-күлкені 1928 жылдың 25 наурызында Огайо штатының Кливленд қаласында дүниеге келді. Ол Торонтода, Онтариода, Канадада туған, 1933 жылы автокөлік апатында қаза тапқан көмір пеші сатушысы Джеймс Ловелл-күлкенің жалғыз баласы және чех нұқұсынан шыққан Бланш Масек еді. Әкесінің қазасынан кейінгі екі жыл бойы Ловелл мен анасы Индиана штатының Терре-Хауте қаласындағы туысының үйінде тұрды. Содан кейін олар Висконсин штатының Милуоки қаласына көшіп, ол Джуно орта мектебінде білім алды. Бала кезінде ол скауттар ұйымының мүшесі болды және ұйымдағы ең жоғары дәреже – «Бүркіт» атағына ие болды. Ол ракета жасауға қызығушылық танытып, жасөспірім шағында ұшатын модельдер құрастырды. Орта мектепті бітіргеннен кейін Ловелл екі жыл бойы Висконсин университетінде оқыды. Висконсинде ол университеттік футбол командасының ойыншысы болды және Альфа Фи Омега бауырластығына қосылды. 1948 жылдың жазында Ловелл ұшуға дайындық курстарында оқып жүргенде, Әскери-теңіз күштері бағдарламаны қысқарта бастады және курсанттарға оқудан шығуға үлкен қысым көрсетілді. Теңіз авиаторы болып бітірген студенттердің кейбіреуі немесе көпшілігі ұшқыш лауазымына ие бола алмауы мүмкін деген алаңдаушылық туды. Мұндай жағдайдан қашу үшін Ловелл Мэриленд штатының Аннаполис қаласындағы АҚШ Әскери-теңіз академиясына түсуге өтініш берді. Ол жергілікті АҚШ өкілі Джон К. Брофиден ұсыныс алып, 1948 жылдың шілдесінде Аннаполиске қабылданды. Бірінші курста Ловелл сұйық отынмен жұмыс істейтін ракета двигателі туралы зерттеме жазды. 1952 жылдың көктемінде ол ғылым бакалавры дәрежесін алып, Әскери-теңіз күштеріне лейтенант болып кірді. 6 маусымда ол Мэрилин Лилли Герлахқа Аннаполистегі Сент-Анн шіркеуінде өткен салтанатты шарада үйленді. Олар орта мектепте оқып жүрген кезінде танысқан. Университетте оқыған кезінде Герлах Висконсин штатының мұғалімдер колледжінен Вашингтондағы Джордж Вашингтон университетіне ауысып, Аннаполисте болған кезде оған жақын болуға мүмкіндік алды. Олардың Барбара, Джеймс, Сьюзан және Джеффри есімді төрт баласы болды. 1962 жылдың қазан айында жаңа ғарышкерлер Хьюстон аймағына көшіп келді. Конрад пен Ловелл Адамды алып жүретін ғарыш кемелері орталығының (MSC) оңтүстігіндегі Тимбер-Коув қаласында үйлер салды. Тимбер-Коувтың құрылысшылары ғарышкерлерге аз көлемінде аванс төлеп, төмен пайызбен ипотека ұсынды. MSC кешені әлі толыққанды аяқталмағандықтан, NASA Хьюстондағы кеңселерді уақытша жалға алды. «Келесі тоғыз» ғарышкерлерінің оқу-жаттығуын бақылау міндеті Меркурий жетілігінің мүшесі Гас Гриссомға жүктелді. Бастапқыда әр ғарышкерге төрт ай бойы ғарыш кемесінің қозғалтқыштары, орбиталық механика, астрономия, есептеу техникасы және ғарыш медицинасы сияқты пәндер бойынша сабақтар берілді. Сабақтар аптасына екі күн күніне алты сағаттан өтіліп, барлық он алты ғарышкер қатысуға міндетті болды. Сонымен қатар, «Гемини» ғарыш кемесімен, «Титан II» және «Атлас» ракеталарымен, сондай-ақ «Ажена» нысаналық аппаратымен танысу жүргізілді. Джунглиде тіршілік етуге дайындық АҚШ Әуе күштерінің (USAF) Тропиктік тіршілік ету мектебінде, Панама каналы аймағындағы Альбрук әуе күштері базасында, шөлде тіршілік етуге дайындық Невада штатындағы Стейд әуе күштері базасында, ал суға түсіп тіршілік етуге дайындық Пенсакола әскери-теңіз базасындағы USN мектебінде және Галвестон шығанағында өткізілді. Меркурий жетілігінің салған үлгісіне сәйкес, «Келесі тоғыз» ғарышкерлерінің әрқайсысына басқалармен бөлісетін білім мен тәжірибе жинақтау үшін, сондай-ақ дизайнерлер мен инженерлерге ғарышкерлердің пікірін жеткізу үшін арнайы салалар берілді. Ловелл құтқару жүйелеріне жауапты болды.

James Arthur Lovell Jr. was born in Cleveland, Ohio, on March 25, 1928, the only child of James Lovell Sr., a Toronto, Ontario, Canada born coal furnace salesman who died in a car accident in 1933 and Blanche née Masek, who was of Czech descent. For the first two years after the death of his father, Lovell and his mother lived with a relative in Terre Haute, Indiana. They then relocated to Milwaukee, Wisconsin, where he went to Juneau High School. He was a member of the Boy Scouts during his childhood and eventually achieved Eagle Scout, the organization's highest rank. He became interested in rocketry and built flying models as a teenager. After graduating from high school, Lovell attended the University of Wisconsin in Madison for two years, where he studied engineering under the United States Navy's "Flying Midshipman" program from 1946 to 1948. At Wisconsin, he played college football and pledged to the Alpha Phi Omega fraternity. While Lovell was attending pre flight training in the summer of 1948, the Navy was beginning to make cutbacks in the program, and cadets were under a great deal of pressure to transfer out. There were concerns that some or most of the students who graduated as naval aviators would not have pilot billets to fill. To avoid this prospect, Lovell decided to apply to the United States Naval Academy in Annapolis, Maryland. He secured a nomination from his local U. S. Representative, John C. Brophy, and entered Annapolis in July 1948. During his first year, Lovell wrote a treatise on the liquid propellant rocket engine. He graduated in the spring of 1952 with a Bachelor of Science degree and was commissioned as an ensign in the Navy. On June 6, he married Marilyn Lillie Gerlach in a ceremony at St. Anne's Church in Annapolis. The two had begun dating while they were in high school. As a college student, Gerlach had transferred from Wisconsin State Teachers College to George Washington University in Washington, D. C., so she could be near him while he was at Annapolis. They had four children: Barbara, James, Susan, and Jeffrey. The new astronauts moved to the Houston area in October 1962. Conrad and Lovell built houses in Timber Cove, south of the Manned Spacecraft Center (MSC). Developers in Timber Cove offered astronauts mortgages with small down payments and low interest rates. The MSC complex was not yet complete, so NASA temporarily leased office space in Houston. The task of supervising the Next Nine's training fell to Mercury Seven astronaut Gus Grissom. Initially, each of the astronauts was given four months of classroom instruction on subjects such as spacecraft propulsion, orbital mechanics, astronomy, computing, and space medicine. Classes were for six hours a day, two days a week, and all sixteen astronauts had to attend. There was also familiarization with the Gemini spacecraft, Titan II and Atlas boosters, and the Agena target vehicle. Jungle survival training was conducted at the United States Air Force (USAF) Tropic Survival School at Albrook Air Force Station in the Panama Canal Zone, desert survival training at Stead Air Force Base in Nevada, and water survival training on the Dilbert Dunker at the USN school at the Naval Air Station Pensacola and on Galveston Bay. Following the precedent set by the Mercury Seven, each of the Next Nine was assigned a special area in which to develop expertise that could be shared with the others, and to provide astronaut input to designers and engineers. Lovell became responsible for recovery systems.

Егіздер 7

Ловелл 1964 жылғы 29 шілдеде ресми түрде жарияланған "Жемелес-4" ғарыш кемесі үшін резервтік ұшқыш ретінде таңдалды. Бұл оны үш миссиядан кейін алғашқы ғарыш сапарына дайындады, ол Слейтон жасаған айналым жүйесі бойынша командир Фрэнк Борманмен бірге "Жемелес-7" ұшқышы болды. Борман – АҚШ Әскери-әуе күштерінің офицері, ал Ловелл оны алғаш рет астронавттарды іріктеу барысында кездестірді. Олардың "Жемелес-7" миссиясына таңдалуы 1965 жылғы 1 шілдеде Эдвард Уайт пен Майкл Коллинздің қосалқы экипаж ретінде таңдалуымен бірге ресми түрде жарияланды. Барлық "Жемелес" миссиялары сияқты, бұл да "Аполлон" бағдарламасына дайындық бөлігі болды. Ұшу мақсаты – экипаж бен ғарыш кемесінің орбитада он төрт күн өткізгеннен кейін қандай әсерге ұшырайтынын бағалау болды, бұл айға жасалатын кез келген сапар үшін жеткілікті ұзақ мерзім еді, соның салдарынан дәрігерлер мұндай сапардың медициналық жағын бағалай алатын болар еді. Осыған дейінгі "Жемелес-6" миссиясы ғарышқа шығу техникасын көрсетуді көздеген, бұл да "Аполлон" бағдарламасының маңызды талабы болды. Бұл техниканы Диан Ф. Гримм мен Базз Олдрин жасаған, ол осы тақырыпта докторлық диссертация қорғаған. Ширра басқарған және Том Стаффорд ұшқыш болған "Жемелес-6" миссиясы 1965 жылғы 15 қазанда ауыр мәселеге тап болды. Оқиға болған кезде Ловелл Кеннеди мысындағы Ұшыруды Басқару орталығында болды. "Жемелес" ғарыш кемесін жасаған McDonnell компаниясының өкілдері "Жемелес-6" мен "Жемелес-7" ғарыш кемелерінің "Жемелес-7" орбитада болған екі апта ішінде кездесу мүмкіндігін көтерді. Бұл үшін соңғысының ұшу жоспарындағы жалғыз өзгеріс – оның орбитасын Агена нысаналық көлігіне сәйкес келтіру болды. Борман Ловелл мен Стаффордты алмастыру туралы Ширраның ұсынысын қабылдамады, себебі бұл қауіпті және оттегінің жоғалуы арқасында он төрт күндік миссияның мақсатына қауіп төндіруі мүмкін еді. Миссияны жоспарлау кезінде екі астронавттың да бір уақытта ұйықтауы және таңертеңгі және түстен кейінгі жұмыс кезеңдерін бірдей бақылауы туралы шешім қабылданды. Эксперименттер жоспарланбаған, бірақ уақыт болғанда орындалды. Жиырма эксперименттің сегізі ұзақ мерзімді ғарыш сапарының әсері туралы мәліметтер жинауға бағытталған медициналық эксперименттерді қамтыды. Қалғандарының төртеуі ғарыш кемесі жүйелерін сынап көрді, бесеуі радиметрия немесе навигациямен айналысты, ал үшеуі фотосуретке түсіру және бақылаумен шұғылданды. Орынды үнемдеу үшін G5C ғарыш костюмі жасалды, ол қақпақ орнына жұмсақ капюшонды және мойын сақинасы орнына молдыраушы сыдырмаларды қамтыды. Оның салмағы стандартты "Жемелес" ғарыш костюмінен үш есе жеңіл болды және оны оңай сақтауға болады. "Жемелес-7" 1965 жылғы 4 желтоқсанда ұшып, жоспарланған дерлік дөңгелек орбитаға жетті. Ловелл Борманнан сәл биік болғандықтан, оның ғарыш костюмін киюі мен шешуі қиын болды. Бастапқыда бір ғарышкерге костюм кию керек болды, бірақ бұл оны ыңғайсыз қылып, ақырында миссияны басқару олардың екеуіне де ғарыш костюмдерін шешуге рұқсат берді. "Жемелес-6", енді "Жемелес-6А" деп аталды, 12 желтоқсанда ұшыруға тырысты; қозғалтқыштар тұтанды, бірақ электрлік ақаулық пен жанармай қақпағының кездейсоқ қалғандығына байланысты екі секундтан кейін өшті. Жөндеу жұмыстарынан кейін "Жемелес-6А" 15 желтоқсанда сәтті ұшып, "Жемелес-6А" орбитасының төртінші айналымында "Жемелес-7"пен кездесті. Екі ғарыш кемесі үш орбита бойы бірге ұшты, арақашықтығы әртүрлі болды, ал "Жемелес-6А" 16 желтоқсанда Жерге оралды. Миссияның соңғы екі күнінде Ловелл Уолтер Д. Эдмондстың "Мохок бойындағы барабан" кітабының бір бөлігін оқыды. Бұрынғы ұзақ мерзімді сапарларда болғандай, ұшудың ұзақтығына қарай ақаулар жинақталды. Екі итергіш тоқтатылды. Ұшудан кейін бұл олардың итергіш камерасында осы мәселені шешу үшін жаңа типтегі ламинаттың орнына ескі типтегі ламинат болғандығымен байланысты болды. Бұл тек ыңғайсыздық тудырды, бірақ отын жасушаларындағы қуаттың жоғалуына қатысты көбірек алаңдаушылық болды. Он үшінші күні ескерту шамшағы үнемі жанды және жасушалар толығымен істен шығып, миссия қысқартылуы мүмкін деп қорқынышты; Сент-Луисте жүргізілген сынақтар батареялар оларды ұшудың қалған бөлігіне дейін қамтамасыз ете алатынын көрсетті. "Жемелес-7" 18 желтоқсанда орбитадан сәтті оралды. Он төрт күндік сапар 206 орбита айналып, ұзақтық бойынша рекорд орнатты.

Lovell was selected as backup pilot for Gemini 4, which was officially announced on July 29, 1964. It put him in position for his first space flight three missions later, as pilot of Gemini 7 with command pilot Frank Borman, under a rotation system devised by Slayton. Borman was a USAF officer, and Lovell had first met him during the evaluation process for astronaut selection. Their selection for the Gemini 7 mission was officially announced on July 1, 1965, along with that of Edward White and Michael Collins as their backup crew. Like all Gemini missions, it was part of the preparations for Apollo. The flight's objective was to evaluate the effects on the crew and spacecraft from fourteen days in orbit, this being sufficiently long for any possible Moon mission, and would therefore enable doctors to evaluate the medical aspects of such a flight. Whereas the Gemini 6 mission preceding it was to demonstrate techniques for space rendezvous, likewise critical requirement of Apollo. These techniques had been worked out by Dean F. Grimm and Buzz Aldrin, who had written his doctoral thesis on the subject. The Gemini 6 mission, which was commanded by Schirra with Tom Stafford as pilot, had a serious setback on October 15, 1965, when the Agena target vehicle that Gemini 6 was supposed to rendezvous with exploded soon after takeoff. Lovell was present at the Launch Control Center at Cape Kennedy when this occurred. Officials from McDonnell, the manufacturer of the Gemini spacecraft, then raised the possibility of a rendezvous between Gemini 6 and Gemini 7 during the two weeks while Gemini 7 was in orbit. The only change to the latter's flight plan this required was to circularize its orbit to match that intended for the Agena target vehicle. Borman rejected a proposal by Schirra that Lovell and Stafford exchange places, on the grounds that it was hazardous and likely to jeopardize the fourteen day mission objective through loss of oxygen. In planning the mission, it was decided that both astronauts would sleep at the same time and observe the same work periods, one in the morning and one in the afternoon. Experiments were not scheduled, but fitted in when time allowed. Of the twenty experiments, eight were medical, aimed at gathering data about the effects of long duration space flight. Of the rest, four were tests of spacecraft systems, five involved radiometry or navigation, and three involved photography and observation, To save space, the G5C space suit was designed that incorporated a soft hood instead of a helmet and zippers instead of a neck ring. It weighed a third less than the standard Gemini space suit and could be stowed more easily. Gemini 7 lifted off on December 4, 1965, and reached its intended near circular orbit. Lovell was taller than Borman and had more difficulty donning and removing his space suit. Initially one astronaut had to be suited, but this made him uncomfortably warm, and eventually mission control relented and allowed both to leave their space suits off. Gemini 6, now called Gemini 6A, attempted to launch on December 12; the engines ignited, but shut down less than two seconds later due to an electrical problem and a fuel cap accidentally having been left in place. After repairs, Gemini 6A successfully lifted off on December 15, and rendezvoused with Gemini 7 on Gemini 6A's fourth orbit. The two spacecraft then flew in tandem for three orbits, the distance between them varying between Gemini 6A returned to Earth on December 16. In the final two days of the mission, Lovell had time to read part of Drums Along the Mohawk by Walter D. Edmonds. As in earlier long duration flights, malfunctions accumulated as the flight wore on. Two of the thrusters stopped working. After the flight, this was traced to the fact that they had an old type of laminate in the thrust chamber instead of the new type that had been developed to solve this problem. This proved to be only an annoyance, but there was more concern over a loss of power in the fuel cells. By day thirteen, a warning light was illuminated continuously and it was feared that the cells, which were only giving partial output, might fail completely, and the mission might have to be cut short; tests were carried out in St. Louis that demonstrated that the batteries could sustain them for the remainder of the flight. Gemini 7 made a successful return from orbit on December 18. The fourteen day flight set an endurance record, making 206 orbits.

Егіздер 12

1966 жылғы 24 қаңтарда Ловелл «Жеміш-10» ғарыш кемесінің қосалқы командалық ұшқышы болып тағайындалды. 21 наурызда бұл «Жеміш-9» негізгі экипажының – Эллиот Си мен Чарльз Бассеттің әуе апатында қаза табуы салдарынан өзгертілді. Том Стаффорд пен Джин Сернанның «Жеміш-9» резервтік экипажы «Жеміш-9А» негізгі экипажына айналды, ал Ловелл мен Олдрин олардың резервтік құрамы болды. Бұл Ловеллге екінші ұшуға және «Жеңіс-12» ғарыш кемесіне алғашқы басшылыққа мүмкіндік берді. Ловелл мен Олдриннің осы миссияға іріктелуі 17 маусымда Гордон Купер мен Джин Сернанның резервтік құрамы ретінде ресми түрде жарияланды. «Жеңіс-12» – «Жеміш» бағдарламасының соңғы миссиясы болғандықтан, алғашқыда оның мақсаттары нақты айқындалмаған еді. «Шын мәнінде, «Жеңіс-12»-нің міндеті болған жоқ», – деп еске алды Ловелл. «Менің ойымша, ол бағдарламаны аяқтауға және бұрынғы рейстерде назарсыз қалған барлық мәселелерді шешуге арналған еді». Шілде айына қарай миссияның мақсаты – кеңістіктегі жұмыс іс-әрекетін (EVA) меңгеру болды, бұл бұрынғы «Жеміш» миссияларында қиындық тудырған, күткеннен ауыр және қарапайым тапсырмаларды орындау күрделі болған мәселе еді. Осы мәселелерге жауап ретінде бірқатар жаңалықтар жасалды. Кеңістікте қозғалу су астында жүзуге ұқсас екені анықталды, сондықтан Олдрин осы жаңа оқу әдісін пайдаланды. Ғарыш костюміне белдікті бекітуге арналған құрылғы орнатылды, ал «Жеңіс» ғарыш кемесі мен «Агена» нысаналық кемесіне белдікке арналған құрылғыны бекіту үшін қосымша тұтқалар, қолдаулар мен сақиналар қосылды. Жүктемені азайту үшін процедуралар өзгертілді. «Жеңіс-12» 11 қарашада ұшып, тез орбитаға шықты. Оның алғашқы міндеті – «Агена» нысаналық кемесімен кездесу еді. Кездесу радиолокациялық жүйесі істен шыққан кезде бұл қиынға айналды. Оның орнына, кездесу туралы докторлық диссертациясын қорғаған Олдрин ғарыш кемесі мен «Агена» арасындағы бұрышты өлшеу үшін секстантты қолданды, содан кейін борттағы компьютерді пайдаланып қажетті әрекеттерді есептеп шығарды. Содан кейін Ловелл ғарыш кемені осыған сәйкес басқарды. Кездесу сәтті аяқталды, ал «Жеңіс» «Агена»мен сәтті қосылды, кеңістікте бесінші кездесу мен «Агена» нысаналық кемесімен төртінші қосылуға қол жеткізді. Ловелл кейін сәтті ажырасып, қайта қосылды. Олдрин үш EVA орындады. Біріншісі 12 қарашадағы тұрып қалу EVA болды, онда ғарыш кемесінің есігі ашылып, ол тұрып қалды, бірақ ғарыш кемесінен шықпады. Бұл EVA оның еркін ұшу кезінде жасайтын әрекеттерінің кейбірін имитациялады, осылайша ол екеуі арасындағы күш-жігерді салыстыра алды. Ол екі сағат жиырма минуттық EVA рекордын орнатты. Келесі күні Олдрин еркін ұшу EVA орындады. Ол жаңа орнатылған қолдаулар арқылы «Агена»ға көтеріліп, гравитациялық градиентті тұрақтандыру экспериментіне қажетті кабельді орнатты. Ол электрлік жалғауларды орнату және Аполлонға қажет болатын құралдарды сынау сияқты бірнеше тапсырмаларды орындады. EVA екі сағат алты минуттан кейін аяқталды. Ғарыш кемесіне оралар алдында Олдрин ұшқыштың терезесін матамен тазалады, ал Ловелл одан майды да ауыстыра аласың ба деп әзілдеді. Үшінші, 55 минуттық тұрып қалу EVA 14 қарашада жүргізілді, оның барысында Олдрин суреттер түсірді, тәжірибелер жүргізді және қажетсіз заттарды тастады.

On January 24, 1966, Lovell was named as the backup command pilot of Gemini 10, with Aldrin as the pilot. On March 21, this was changed as a result of the deaths of the Gemini 9 prime crew, Elliot See and Charles Bassett, in an air crash. The Gemini 9 backup crew of Tom Stafford and Gene Cernan became the prime crew of Gemini 9A, and Lovell and Aldrin became their backups. This positioned Lovell for his second flight and first command, of Gemini 12. Lovell and Aldrin's selection for this mission was officially announced on June 17, along with that of Gordon Cooper and Gene Cernan as their backups. The goals of Gemini 12, the final Gemini mission, were ill defined at first. "Essentially Gemini 12 didn't have a mission", Lovell later recalled. "It was, I guess, by default supposed to wind up the Gemini program and catch all those items that were not caught on previous flights." By July, its mission had become to master extravehicular activity (EVA), something that had proven problematic on earlier Gemini missions, as they had been more strenuous than expected and performing simple tasks had been more complicated. A series of innovations had been developed in response to the problems that had been encountered. It had been found that moving in space was similar to being underwater, and Aldrin made use of this new training technique. A waist restraint was provided on the space suit, and the Gemini spacecraft and the Agena target vehicle had additional handrails, handholds, and rings for tethering the waist restraint. Procedures were modified to minimize fatigue. Gemini 12 lifted off on November 11, and quickly achieved orbit. Its first task was to rendezvous with its Agena target vehicle. This was complicated when the rendezvous radar set failed. Instead, Aldrin, who had written his PhD on the rendezvous, used a sextant to measure the angle between the spacecraft and the Agena, and then calculated the required actions using the onboard computer. Lovell then flew the spacecraft accordingly. Rendezvous was achieved, and Gemini successfully docked with the Agena, achieving the fifth space rendezvous and fourth space docking with an Agena target vehicle. Lovell then successfully undocked and docked again. Aldrin performed three EVAs. The first was a standup EVA on November 12, in which the spacecraft door was opened and he stood up, but did not leave the spacecraft. The standup EVA mimicked some of the actions he would do during his free flight EVA, so he could compare the effort expended between the two. It set an EVA record of two hours and twenty minutes. The next day Aldrin performed his free flight EVA. He climbed across the newly installed hand holds to the Agena and installed the cable needed for the gravity gradient stabilization experiment. He performed several tasks, including installing electrical connectors and testing tools that would be needed for Apollo. The EVA concluded after two hours and six minutes. Before returning to the spacecraft, Aldrin cleaned the pilot's window with a cloth, and Lovell jokingly asked him if he could change the oil too. A third, 55 minute standup EVA was conducted on November 14, during which Aldrin took photographs, conducted experiments, and discarded some unneeded items.

Аполлон 1

1967 жылғы 27 қаңтарда Гриссом, Уайт және Роджер Чафи «Аполлон-1» ғарыш кемесінің өртінде қаза тапты. Ол кезде Ловелл Вашингтон қаласында болды, ол жерде Нил Армстронг, Скотт Карпентер, Гордон Купер және Ричард Гордон сияқты ғарышкерлермен бірге «Сыртқы ғарыш туралы шартқа» қол қою рәсіміне және одан кейін Президент Линдон Джонсонның Ақ үйдің жасыл бөлмесінде ұйымдастырған қабылдауына қатысты. Төрт күннен кейін Ловелл Борманмен бірге NASA T-38 ұшағымен Уайттың Вест-Пойнттағы Ескі кадет шіркеуіндегі жерлеу рәсіміне ұшты. Қызметтен кейін Уайт Вест-Пойнт зиратында жерленді; Ловелл Армстронг, Борман, Конрад, Стаффорд және Олдринмен бірге табытты көтеріп жүрді. Өрттен кейін «Аполлон» командалық модулі қайта жобаланды, содан кейін бірқатар сынақтардан өтті. 1968 жылғы сәуірде Ловелл, Стюарт Руза және Чарльз Дьюкпен бірге командалық модульде 48 сағат өткізді, Мексика шығанағында «Аполлон» ғарыш кемесінің суға қалай төзімділігін сынап көрді. NASA зерттеу кемесі техникалық мамандар мен суға түсушілермен бірге болды, ал ғарышкерлер ғарыш кемесінің жүзу құрылғылары оны «тұрақты II» (көлденең) күйінен қаншалықты жылдам тіктеп қоя алатынын бағалады. Кабинаға кірген суды сыпыру үшін несеп жинау шланғы пайдаланылды. Бұл Ловеллді мазаламаса, Дьюк оны өзінің ең жағымсыз тәжірибесі деп санады, ал Руза теңіз ауруына шалдықты. NASA Roundup газеті оқиғаны «Йо, Хо, Хо және бір бөтелке Марезин» деген тақырыппен жариялады, бұл қозғалысқа қарсы дәрінің тауарлық атауын білдіреді. Олар 20 сағат 10 минутта Айдың айналасын 10 рет айналып, 25 желтоқсанда (Рождество күні) Жерге оралуды Айдың арт жағында, Жермен радиобайланысы үзілгенде ракеталық қозғалтқышты іске қосып бастады. Байланыс қалпына келтірілгеннен кейін Ловелл: «Хабарласамын, Санта Клаус бар екен» деді. Бұл ақпарат кейіннен қажетті орташа түзетулерді есептеу үшін пайдаланылды. Ловелл басқа уақытта бос уақытын навигациялық байқаулар жасауға жұмсады, «Аполлон» басқару компьютерінің пернетақтасын қолдана отырып, модульді жұлдыздарды көруге маневрледі. Ловелл қате кодтарды енгізу арқылы компьютердің жадының бір бөлігін қате өшірді, нәтижесінде инерциялық өлшеу блогында (IMU) модульдің ұшырылғанға дейінгі салыстырмалы бағытында екенін көрсететін деректер қалды; IMU кейін модульдің бағытын «түзету» үшін қозғалтқыштарды іске қосты. Экипаж компьютердің модульдің бағытын өзгерткенін түсінгеннен кейін, олар модульдің нақты бағытын компьютерге айту үшін дұрыс деректерді қайта енгізу керектігін білді. Ловеллге Rigel және Sirius жұлдыздарын туралау үшін қозғалтқыштарды пайдаланып, дұрыс мәндерді анықтау үшін он минут, ал түзетілген деректерді компьютерге енгізу үшін тағы 15 минут уақыт кетті. 16 айдан кейін, «Аполлон-13» миссиясы кезінде, Ловелл модульдің IMU энергияны үнемдеу үшін өшірілгеннен кейін, одан да қиын жағдайда ұқсас қолмен түзетуді орындауға мәжбүр болды. Ай бетіндегі бір жерге (Мэрилин тауы) Ловелл әйелінің құрметіне есім қойды. Ғарыш кемесі 27 желтоқсанда 147 сағат ұшқаннан кейін таңға жақын «Йорктаун» әуе кемесінен аман-есен жерге қонды. Экипаж саяхат еткен қашықтық естілді.

On January 27, 1967, Grissom, White and Roger Chaffee were killed in the Apollo 1 fire. At the time, Lovell was in Washington, D. C., where, along with fellow astronauts Neil Armstrong, Scott Carpenter, Gordon Cooper and Richard Gordon, he had attended the signing of the Outer Space Treaty and the reception afterwards in the Green Room of the White House hosted by President Lyndon Johnson. Four days later, Lovell flew to West Point, New York, with Borman in a NASA T 38 for the funeral service for White at the Old Cadet Chapel. After the service, White was laid to rest in the West Point Cemetery; Lovell served as a pallbearer along with Armstrong, Borman, Conrad, Stafford and Aldrin. The Apollo command module was redesigned after the fire, and afterwards it underwent a series of qualification tests. In April 1968, Lovell, along with fellow astronauts Stuart Roosa and Charles Duke, spent 48 hours in command module CM 007A, bobbing in the Gulf of Mexico to test the seaworthiness of the Apollo spacecraft. The NASA research vessel stood by with technicians and divers, while the astronauts assessed how quickly the spacecraft's flotation devices could right it from the "stable II" (upside down) position. The urine collection hose was used to vacuum up water that entered the cabin. Although this did not seem to bother Lovell, Duke regarded it as his worst experience as an astronaut, and Roosa became quite seasick. The NASA Roundup newspaper wrote the event up under the headline, "Yo, Ho, Ho and a Bottle of Marezine", referencing the brand name of a motion sickness drug. They made a total of ten orbits of the Moon in 20 hours and ten minutes, and began their return to Earth on December 25 (Christmas Day) with a rocket burn made on the Moon's far side, out of radio contact with Earth. When contact was re established, Lovell broadcast, "Please be informed, there is a Santa Claus." As CMP, Lovell served as the navigator, using the spacecraft's built in sextant to determine its position by measuring star positions. This information was then used to calculate required mid course corrections. Lovell used some otherwise idle time to do navigational sightings, maneuvering the module to view stars by using the Apollo guidance computer keyboard. Lovell accidentally erased some of the computer's memory by entering the wrong codes, which caused the inertial measurement unit (IMU) to contain data indicating that the module was in the same relative orientation it had been in before lift off; the IMU then fired the thrusters to "correct" the module's attitude. Once the crew realized why the computer had changed the module's attitude, they knew that they would have to reenter the correct data to tell the computer the module's actual orientation. It took Lovell ten minutes to figure out the correct values, using the thrusters to get the stars Rigel and Sirius aligned, and another 15 minutes to enter the corrected data into the computer. Sixteen months later, during the Apollo 13 mission, Lovell would have to perform a similar manual realignment under even more critical conditions after the module's IMU had been turned off to conserve energy. A feature on the Moon's surface (Mount Marilyn) was named by Lovell in honor of his wife. The spacecraft splashed down safely before dawn on December 27 after 147 hours of flight, from the recovery ship, the aircraft carrier Yorktown. It was estimated that the crew had traveled .

Аполлон 13

Ловелл Аполлон-11 ғарыш кемесінің CDR-інің резервтік құрамында болды, Андерс CMP, ал Хейз LMP міндеттерін атқарды. 1969 жылдың басында Андерс Ұлттық аэронавтика және ғарыш кеңесіне жұмысқа қабылданды және 1969 жылдың тамызында астронавт ретінде зейнетке шығатынын мәлімдеді. Кен Маттингли қолдау экипажынан Андерспен бірге оқу-жаттығуларға ауыстырылды, егер Аполлон-11 ұшырылымы шілде айына кешіктірілсе, Андерс қолжетімді болмайтын еді. Аполлон бағдарламасындағы экипажтарды кезекпен алмастыру ережесі бойынша Ловелл, Маттингли және Хейз Аполлон-14 миссиясын негізгі экипаж ретінде орындауға жоспарланған, бірақ NASA-ның Адамды ғарышқа ұшу кеңсесінің директоры Джордж Мюллер Слейтонның Аполлон-13 миссиясын басқаруға Меркурий-7 астронавты Алан Шепардты таңдауын қабылдамады. Шепард бірнеше жыл бойы ұшуға тыйым салынғаннан кейін жақында ғана ұшуға қайта оралған еді, және Мюллер оған Айға миссияға дайындалу үшін көбірек оқу уақыты қажет деп ойлады. Слейтон Ловеллден Шепардтың экипажымен орындарын ауыстыруға, оларға көбірек оқу уақыты беруге дайын екенін сұрады. "Әрине, неге болмасын?" – деді Ловелл. – "Аполлон-13 пен Аполлон-14 арасында қандай айырмашылық болуы мүмкін?" Тағы бір өзгеріс болды. Ұшырылуға жеті күн қалғанда Аполлон-13 миссиясының резервтік экипажының мүшесі Дьюк, ұлының досынан қызылша жұқтырды. Бұл негізгі және резервтік экипаждардың екеуіне де, бірге жаттығулар өткізгендеріне де қауіп тудырды. Бесінің ішінде тек Маттинглидің бұрын жұқтырғаннан иммунитеті болмады. Әдетте, егер негізгі экипаждың кез келген мүшесі ұшуға жарамсыз болса, қалған экипаж да ауыстырылып, резервтік экипаж қойылған болар еді, бірақ Дьюктің ауруы осыны болдырмады, сондықтан ұшырылудан екі күн бұрын Маттинглидің орнына резервтік экипаждан Джек Свигерт келді. Маттинглиде қызылша болған жоқ, кейіннен ол Аполлон-16 миссиясымен Айға ұшты. Ловелл 1970 жылдың 11 сәуірінде Аполлон-13 кемесімен ұшып кетті. Ол және Хейз Фра-Мауро кратеріне жақын жерге қонуға тиіс болды. Фра-Мауро формациясында Ай тарихының басында Имбриум бассейнін толтырған соққыдан шашыраған көптеген материалдар бар деп саналды, және оның жасын анықтау Жер мен Айдың ерте тарихы туралы ақпарат берер еді. Айға бара жатқанда сұйық оттегі резервуарының әдеттегі араластыру кезінде оттегі резервуарының ішінде өрт шықты. NASA анықтаған ең ықтимал себеп – сымдардың электр оқшаулағышының зақымдануынан пайда болған ұшқын. Миссияға дейін резервуарды тазарту мәселесі туралы хабарланған еді, және Ловелл миссияны бір айға кешіктіретін ақаулы резервуарды ауыстырудың орнына оттегіні тазарту үшін жылытқыштарды қосуды мақұлдаған еді. Ол да, ұшыру алаңындағы экипаж да резервуарда термостат ауыстырғышының дұрыс емес екенін білмеген. Жылытқыштар сегіз сағатқа қосылып тұрды, бұл оттегіні тазартуға көмектескенімен, мыс электр сымдарынан тефлон оқшаулауын да алып тастады. Сұйық оттегі тез арада жоғары қысымды газға айналды, резервуарды жарып, екінші оттегі резервуарынан ағып кетуге себеп болды. Екі сағаттан астам уақыт ішінде барлық оттегі жоғалып, "Одиссей" командалық-қызметтік модуліне электр қуатын беретін сутегі отын жасушалары істен шықты. Аполлон-13 – Айдың батыс аймақтарын зерттеу үшін еркін қайту траекториясын қолданбаған екінші миссия болды. Аполлонның Ай модулін "құтқару қайығы" ретінде пайдаланып, батарея қуатын, оттегі мен қозғалтқышты қамтамасыз ете отырып, Ловелл және оның экипажы олар тастаған еркін қайту траекториясын қайта орнатты және Айдың айналымын айналып, үйге оралды. Жердегі ұшуды басқару орталығының есептеулеріне сүйенсек, Ловелл Ай модулінің қозғалтқыштары мен рульдерін қолмен басқару арқылы екі рет бағытты түзетуі керек болды. Аполлон-13 17 сәуірде Жерге аман-есен оралды. "Менің ойымша, бұл көпке дейін Айға соңғы сапар болады", – деді Ловелл. Оның бұл сөзін NASA әкімшісі Томас О. Пэйн жоққа шығарды, ол NASA Айға тағы да көп миссиялар жіберетініне халықты сендірді. Тоғыз айдан кейін Аполлон-14 Фра-Мауроға сапар шекті, жаңартылған оттегі резервуарларымен және төтенше жағдайларға арналған қосымша батареямен. Ловелл – Айға екі рет барған үш астронавттың бірі, бірақ Джон Янг пен Джин Сернан сияқты ешқашан Айға бас қоймаған. Ол Gemini және Apollo бағдарламаларында 715 сағат 5 минут ғарышта болды, бұл жеке рекорды 1973 жылы Skylab-3 миссиясына дейін сақталды. 1975 жылы бас директор болып тағайындалды. 1977 жылы Fisk Telephone Systems компаниясының президенті болды, кейіннен Чикагодағы Centel Corporation компаниясында жұмыс істеді, 1991 жылдың 1 қаңтарында атқарушы вице-президент ретінде зейнетке шықты. Ловелл – "Ерекше скаут" орденінің иегері. Ол Америкалық скауттар ұйымынан күміс буйвол орденімен де марапатталды. Ловелл бірнеше ұйымның директорлар кеңесіне кірді, соның ішінде 1984 жылдан 2003 жылға дейін Чикагодағы Federal Signal Corporation, 1990 жылдан 1999 жылға дейін туған қаласы Милуокидегі Astronautics Corporation of America және 1987 жылдан 1991 жылға дейін Centel компаниясы. 1999 жылы Ловелл отбасы Иллинойс штатындағы Лейк-Форест қаласында "Lovell's of Lake Forest" ресторанын ашты. Ресторанда Ловеллдің NASA-дағы және Аполлон-13 фильмінің түсіріліміндегі естеліктері қойылған. 2006 жылы ресторан ұлы және бас аспаз Джеймен сатылды. 2014 жылдың ақпанында ресторан сатуға қойылды және 2015 жылдың сәуірінде жабылды, ал мүлігі сол айда аукционға сатылды. Мэрилин Ловелл (1930 жылдың 11 шілдесінде дүниеге келген) 2023 жылдың 27 тамызында Иллинойс штатындағы Лейк-Форест қаласындағы Lake Forest Place зейнеткерлер үйінен табиғи себептерден 93 жасында қайтыс болды. 2023 жылдың 7 қарашасында Фрэнк Борман қайтыс болғаннан кейін Ловелл ең қарт тірі бұрынғы астронавт атанды.

Lovell was backup CDR of Apollo 11, with Anders as CMP, and Haise as LMP. In early 1969, Anders accepted a job with the National Aeronautics and Space Council effective August 1969, and announced he would retire as an astronaut at that time. Ken Mattingly was moved from the support crew into parallel training with Anders as backup CMP in case Apollo 11 was delayed past its intended July launch date, at which point Anders would be unavailable. Under the normal crew rotation in place during Apollo, Lovell, Mattingly, and Haise were scheduled to fly as the prime crew of Apollo 14, but George Mueller, the director of NASA's Office of Manned Space Flight, rejected Slayton's choice of fellow Mercury Seven astronaut Alan Shepard to command Apollo 13. Shepard had only recently returned to flight status after being grounded for several years, and Mueller thought that he needed more training time to prepare for a mission to the Moon. Slayton then asked Lovell if he was willing to switch places with Shepard's crew to give them more training time. "Sure, why not?" Lovell replied, "What could possibly be the difference between Apollo 13 and Apollo 14?" There was one more change. Seven days before launch, a member of the Apollo 13 backup crew, Duke, contracted rubella from a friend of his son. This exposed both the prime and backup crews, who trained together. Of the five, only Mattingly was not immune through prior exposure. Normally, if any member of the prime crew had to be grounded, the remaining crew would be replaced as well, and the backup crew substituted, but Duke's illness ruled this out, so two days before launch, Mattingly was replaced by Jack Swigert from the backup crew. Mattingly never developed rubella and later flew to the Moon on Apollo 16. Lovell lifted off aboard Apollo 13 on April 11, 1970. He and Haise were to land near the Fra Mauro crater. The Fra Mauro formation was believed to contain much material spattered by the impact that had filled the Imbrium basin early in the Moon's history, and dating it would provide information about the early history of the Earth and the Moon. During a routine liquid oxygen tank stir in transit to the Moon, a fire started inside an oxygen tank. The most probable cause determined by NASA was damaged electrical insulation on wiring that created a spark that started the fire. A problem with draining the tank had been reported before the mission, and Lovell had approved the action taken to turn on the heaters to purge the oxygen rather than to replace the faulty tank, which would have delayed the mission by a month. Neither he nor the launch pad crew were aware that the tank contained the wrong thermostat switch. The heaters were left on for eight hours, and while this successfully purged the oxygen, it also removed teflon insulation from the copper electrical wiring. Liquid oxygen rapidly turned into a high pressure gas, which burst the tank and caused the leak of a second oxygen tank. In just over two hours, all onboard oxygen was lost, disabling the hydrogen fuel cells that provided electrical power to the Command/Service Module Odyssey. Apollo 13 was the second mission not to use a free return trajectory, so that they could explore the western lunar regions. Using the Apollo Lunar Module as a "life boat" providing battery power, oxygen, and propulsion, Lovell and his crew re established the free return trajectory that they had left, and swung around the Moon to return home. Based on the flight controllers' calculations made on Earth, Lovell had to adjust the course twice by manually controlling the Lunar Module's thrusters and engine. Apollo 13 returned safely to Earth on April 17. "I'm afraid", Lovell said, "this is going to be the last lunar mission for a long time." His comment was rebutted by NASA Administrator Thomas O. Paine, who hastened to reassure the public that NASA would be mounting more missions to the Moon. Nine months later, Apollo 14 would make the voyage to Fra Mauro, with modified oxygen tanks and an extra battery for emergencies. Lovell is one of only three men to travel to the Moon twice, but unlike the other two, John Young and Gene Cernan, he never walked on it. He accrued 715 hours and 5 minutes in space flights on his Gemini and Apollo flights, a personal record that stood until the Skylab 3 mission in 1973. taking on the role of CEO in 1975. He became president of Fisk Telephone Systems in 1977, and later worked for Centel Corporation in Chicago, retiring as an executive vice president on January 1, 1991. Lovell was a recipient of the Distinguished Eagle Scout Award. He was also recognized by the Boy Scouts of America with their Silver Buffalo Award. Lovell served on the board of directors for several organizations, including Federal Signal Corporation in Chicago from 1984 to 2003, the Astronautics Corporation of America in his hometown of Milwaukee from 1990 to 1999, and Centel from 1987 to 1991. In 1999, the Lovell family opened a restaurant in Lake Forest, Illinois, "Lovell's of Lake Forest". The restaurant displayed memorabilia from Lovell's time with NASA and the filming of Apollo 13. The restaurant was sold to son and executive chef James ("Jay") in 2006. The restaurant was put on the market for sale in February 2014, and it closed in April 2015, the property being auctioned the same month. Marilyn Lovell (born on July 11, 1930) died of natural causes at the age of 93, at her home in the Lake Forest Place retirement community in Lake Forest, Illinois on August 27, 2023. Upon the death of Frank Borman on November 7, 2023, Lovell became the oldest living former astronaut.

Құрметтеулер

1970 жылы Айдың шалқа жағындағы кішкентай кратер оның құрметіне Ловелл деп аталды. Милуокидегі Discovery World Джеймс Ловелл атындағы ғылым, экономика және технология мұражайы болып қайта аталды. Бұрын ол Джеймс Ловелл көшесінде де орналасқан, ол да Ловеллдің есімімен аталған. Капитан Джеймс А. Ловелл федералдық денсаулық сақтау орталығы 2010 жылдың қазан айында аяқталды, ол Ұлы көлдердегі Әскери-теңіз күштерінің денсаулық сақтау клиникасы мен Солтүстік Чикагодағы Ардагерлер ісі жөніндегі медициналық орталықты біріктірді.

Ұйымдар

Ұлттық ғарыш институтының қамқоршысы Ловелл 1976 жылы Николас Рогтың «Жерге құлаған адам» фильмінде эпизодтық рөлде ойнады. Ловелл мен Джеффри Клюгер 1994 жылы «Жоғалған Ай: Аполлон-13-тің қауіпті саяхаты» атты Аполлон-13 миссиясы туралы кітап жазды, ол 1995 жылы Рон Ховардтың «Аполлон-13» фильмінің негізі болды. Ловеллдің фильм туралы алғашқы ойы Кевин Костнердің физикалық ұқсастығына байланысты оны сомдауға лайықты екендігі болды, бірақ рөлге Том Хэнкс таңдалды. Дайындық үшін Хэнкс Техастағы Джеймс пен Мэрилин Ловеллдердің үйіне барып, Ловеллдің жеке ұшағымен бірге ұшты. Кэтлин Куинлан Мэрилин рөлі үшін «Оскар» сыйлығына ие болды. Фильмде Ловелл «Иво Джима» кемесінің капитаны рөлінде эпизодтық түсірілімде ойнайды. Ол Хэнкс қолдағысынан қол алысқан теңіз офицері ретінде көрінеді, Хэнкс дауыстап сөйлейтін сахнада ғарышкерлер «Иво Джимаға» келеді. Фильм жасаушылар Ловеллдің кейіпкерін кемеде адмирал етіп көрсетуді ұсынды, бірақ Ловелл: «Мен капитан болып зейнетке шықтым және капитан болып қаламын» деді. Ол кеме капитаны, капитан Лиланд Киркемо рөлін ойнады. Әйелі Мэрилинмен бірге, ол да фильмде эпизодтық рөлде ойнады, Ловелл бір дискілік және екі дискілік арнайы басылым DVD-ге түсіндірмелер жазды. Тим Дейли 1998 жылы HBO-ның «Жерден Айға» телесериалында Ловелл рөлін, ал 2018 жылы Армстронг туралы «Бірінші адам» фильмінде Пабло Шрайбер сомдады.