Шаусей аралдары: Францияның Нормандия жағалауындағы аралдар тобы. Гранвильден орналасқан, Манш департаментінің бөлігі. Теңіз арқылы Франциямен байланыс бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Манш ағысындағы архипелаг, Франция
Archipelago in Manche, France
Шоузи (ʃo. zɛ) – Нормандия жағалауындағы, Ла-Манш ағысындағы шағын аралдар, аралшықтар мен жартастардың тобы. Ол Гранвиль қаласынан орналасқан және Манш департаментіндегі Гранвиль коммунасының бір бөлігін құрайды. Шоузи географиялық тұрғыдан Канал аралдарының құрамына кіреді, бірақ француздық билікке бағынуы себепті, басқа Канал аралдары туралы сөз болғанда оның аты сирек айтылады. Шоузи мен басқа Канал аралдары арасында белгілі бір кесте бойынша жүзететін көлік қатынасы жоқ, алайда маусымға қарай Гранвиль арқылы Францияның материгіне күніне екіден төртке дейін шаттл рейстері жасалады. Шоузи атауының «ey» мен аяқталуы скандинавиялық «ey» (арал деген мағынаны білдіреді) сөзімен байланысты болуы мүмкін, мұндай атау Джерси, Гернси, Альдерни сияқты аралдарда ғана емес, сонымен қатар Англси, Оркни және Хеймей сияқты алыс жатқан аралдарда да кездеседі.
Chausey (ʃo. zɛ) is a group of small islands, islets and rocks off the coast of Normandy, in the English Channel. It lies from Granville and forms a quartier of the Granville commune in the Manche département. Chausey forms part of the Channel Islands from a geographical point of view, but, because it is under French jurisdiction, it is almost never mentioned in the context of the other Channel Islands. There are no scheduled transport links between Chausey and the other Channel Islands, although between two and four daily shuttles link Chausey to mainland France through Granville, depending on the season. The ey ending of the name Chausey may be assumed to be associated with the Norse ey (meaning island), as seen not only in Jersey, Guernsey, Alderney, but also islands farther away like Anglesey, Orkney and Heimaey.
Тарих
933 жылы Нормандия герцогтығы Канал аралдарын, соның ішінде Шози, Минкьер және Экрехусты қоса алды. 1022 жылы Нормандия герцогы Ричард II Шози мен Сент-Пар-сюр-Мер барониясын Мон-Сен-Мишельдің бенедиктиндік монахтарына сыйлады, олар Гранде-Ильде монастырь салды. 1066 жылы Нормандия герцогы Уильям Англияны жаулап алғаннан кейін аралдар Англия Корольдігіне бағынды. Алайда 1202 жылы король Джонмен туындаған жанжал кезінде Франция королі Филипп II Август, Нормандияға феодалдық билігін талап етіп, ағылшын королін айыптауларға жауап беруге шақырды немесе Франция короліне ақы ретінде ұстаған барлық жерлерін жоғалтуға мәжбүр етті. Джон келуден бас тартты, ал 1204 жылы Филипп континенталдық Нормандияны басып алды, бірақ Ла-Манш аралдарын жаулап алуға тырысқандары сәтсіз аяқталды. 1259 жылғы Париж шарты Нормандияны жоғалтуды, бірақ Англия королі иеленуге тиіс аралдарды (бар болса) Франция королінің билігінде қалдырды. 1360 жылғы Кале шартында вассалдық міндеті жойылды. Шози ұзақ уақыт бойы Англия мен Франция арасындағы талас нысаны болды. Ұлыбритания үкіметі 1764 жылға дейін Шози Англияға тиесілі деп мәлімдегенімен, Шози, оның Канал аралдарындағы көршілерінен айырмашылығы, шын мәнінде ғасырлар бойы француз жері болды. Ол 1499 жылға дейін Джерсиден басқарылды, содан кейін Джерси тұрғындары оны белгісіз себептермен француздарға қалдырды. Джерси тарихшысы Алек Поджер бұл аралдарды бақылау үшін ақша және еңбек күші жұмсау тым қымбат болғанын және аралдар теңіз жолдарында болмағандықтан, пайдасы бұл шығындарды ақтамайды деп болжады. Заңсыз істермен айналысатын теңізшілер осы аралдарды қарақшылар мен контрабандашылардың тығырықтары ретінде бағалап келді. Гранде-Иль бойымен өтетін табиғи канал, яки Бошамп асуы, идеалды түрде оқшауланған бекіністер болды. Матиньон бекінісі 1559 жылы төртбұрышты нысанмен, дөңгелек мұнарасы, жертөлелері, нан пісіретін пеші және мал қорасымен салынды. Ол 1740 жылы кеңейтілді. 1744 жылы ағылшыздар бекіністі қиратты. Аралдың екінші жағында жаңа бекініс салынды, оны 1756 жылы ағылшыздар тағы да қиратты. 1772 жылы Людовик XV архипелагты абат Нолинге сыйлады. Наполеон III 1859 жылы қазіргі форттың құрылысын тапсырды, ал жұмыс 1866 жылы аяқталды. Кейін 1871 жылы форт қысқа мерзімге коммунарлар үшін түрме ретінде пайдаланылды. 1906 жылы форт әскери нысан болып тоқтатылса да, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде онда 300-ге жуық неміс және австриялық тұтқын ұсталды. Автомобиль инженері Луи Рено оны сатып алып, 1922-1924 жылдар аралығында қалпына келтірді, нәтижесінде ол Шато Рено деп аталды. Ол оны бизнестен демалу үшін пайдаланды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс әскері фортта гарнизон құрды. Бүгінде форттың казармалары бірнеше балықшының үйі болып табылады.
In 933, the Duchy of Normandy annexed the Channel Islands including Chausey, Minquiers and Ecrehous. In 1022, Richard II, Duke of Normandy, gave Chausey and the barony of Saint Pair sur Mer to the Benedictine monks of Mont Saint Michel, who built a priory on the Grande île. The islands became subject to the Kingdom of England following the conquest of England by William, Duke of Normandy in 1066. However, in 1202, in a conflict with King John, Philip Augustus of France, claiming feudal overlordship of Normandy, summoned the English King to answer charges or forfeit all lands which he held in fee of the King of France. John refused to appear and, in 1204, Philip occupied continental Normandy, although he failed in his attempts to occupy the islands in the Channel. The 1259 Treaty of Paris confirmed the loss of Normandy but the retention of the "islands (if any) which the King of England should hold" under suzerainty of the King of France. The vassalage requirement was extinguished in the Treaty of Calais of 1360. Chausey was for a long time an object of rivalry between England and France. Although the UK government has contended that, until about 1764, Chausey belonged to England, Chausey, unlike its Channel Islands neighbours, has, in fact, been French for centuries. It was administered from Jersey until 1499, when the Jerseymen abandoned it to the French for reasons unknown. The Jersey historian Alec Podger has suggested that it was too costly in terms of money and manpower to control and, as the islands were not on the sea lanes, it was decided that the benefits did not justify this cost. Seafarers engaged in illegal business long valued this maze of islands as a den of piracy and smuggling. The Sound, the natural channel running along the Grande île, or the Passe Beauchamp, were ideally secluded anchorages. The fortress of Matignon was built in 1559 as a quadrangular fort with a round tower, cellars, a bakery, and a cattle shed. This was expanded in 1740. The English destroyed the fort in 1744. A new fort was built at the other end of the island, which the English destroyed in 1756. In 1772, the Louis XV granted the archipelago to the Abbot Nolin. Napoleon III ordered the construction of the present fort in 1859, and the work was completed by 1866. The fort then served briefly as a prison for Communards in 1871. Although the fort ceased to be a military site in 1906, during World War I it held some 300 German and Austrian prisoners of war. The automobile engineer Louis Renault purchased it and restored it between 1922 and 1924, with the result that it became known as Château Renault. He used it as a retreat from business. During World War II German soldiers garrisoned the fort. Today the casemate serves as the home for several fishermen.
География
Гранде-Иль, негізгі арал, ең ұзын және ең кең (шамамен ), бірақ бұл төмен су кезінде көрінетін үлкен және күрделі архипелагтың бір бөлігі ғана. Архипелагта төмен су кезінде 365 арал, ал жоғары су кезінде тек 52 арал бар. Жоғары су деңгейінен бірнеше ондаған гектар жер көтеріледі, төмен су кезінде архипелагтың ауданы шамамен еседей артады. Аралдардың арасындағы су деңгейінің айырмасы Еуропадағы ең үлкендердің біріне жатады, төмен және жоғары су арасындағы айырмашалыққа дейін жетеді. Аралдар гранитті геологиялық құрылымнан тұрады, ол теңіз және желдің әсерінен эрозияға ұшыраған. Шаузидің бірнеше бөлігін құм сілкіптер байланыстырады. Гранд-Иль – бұл топтағы жалғыз тұрғын арал, онда шамамен 30 адам тұрады. Жазда туристердің көп келуіне байланысты халық саны артады, ол аралдағы маңызды қызмет болып табылады және жылына шамамен 200 000 келушіні қабылдайды. Аралда қонақ үй, мейрамхана және дүкен сияқты бірнеше туристік кәсіпорын жұмыс істейді. Туризмнен басқа, балық аулау негізгі экономикалық қызмет болып табылады. Омар, креветка, конгер, бас және мулет ауланады, ал мидиялар мен устрицалар өсіріледі. 1989 жылға дейін аралда мал шаруашылығымен айналысатын ферма жұмыс істеді. Бұрын аралдың граниті карьерде қазылып, экспортталған. Мон-Сен-Мишель құрылысында Шаузи тасы қолданылды. Шаузидің дәстүрлі қайықтары – дорис (дори), бұл ескектермен немесе қазіргі уақытта қозғалтқышпен жүргізілетін, балықшылар пайдаланатын тегіс түпті қайық, және клинкерлі конструкциямен жасалған шағын желкенді қайық – canot chausiais. Әр тамызда тұңғиық толқынының алғашқы күндері Chausey регатасы өтеді. Мереке апта соңына дейін жалғасады, оның ішінде бірнеше қайық жарыстары ұйымдастырылады.
Grande Île, the main island, is long and wide at its widest (approximately ), though this is just the tip of a substantial and complex archipelago which is exposed at low tide. The archipelago comprises 365 islands at low tide, compared to only 52 islands at high tide. From a few dozen hectares of ground above the high tide line, the archipelago increases to around at low water, within an area roughly The tidal range is one of the largest in Europe, with up to difference between low and high tide. The islands consist of a granitic geological formation, which has been subjected to erosion by sea and wind. Sandbars connect several parts of Chausey. Grand Île is the only inhabited island of the group, with a population of around 30. In summer the population increases, due to the tourism which constitutes an essential activity on the island, with nearly 200,000 annual visitors. Several tourist businesses operate on the island, including a hotel, restaurant and shop. Besides tourism, fishing is the main economic activity. Lobster, shrimp, conger, bass and mullet are caught, while mussels and oysters are farmed. Until 1989, a cattle farm operated on the island. The island's granite was formerly quarried, and the stone exported. Chausey stone was used in the construction of Mont Saint Michel. The typical boats of Chausey are the doris (dory), a flat bottomed boat traditionally propelled by oars or nowadays an engine, used by the fishermen, and the canot chausiais, a small clinker built sailing boat used for pleasure. Every August, the Chausey Regatta takes place on the first weekend of the neap tide. The festivities last all weekend, during which several boat races are organized.