Кіріспе

Жапон жазушысы Такидзи Кобаяши (小林 多喜二) – пролетариат әдебиетінің жапон жазушысы. Ол 1929 жылы жарық көрген «Кеникосен» немесе «Шабақ консерві кемесі» атты қысқа повесімен ең жақсы танымал. Бұл консерві зауытының жұмысшыларының, балықшылардың және теңізшілердің кемедегі ауыр өмірі мен компанияға және оның басшыларына қарсы көтеріліс басталуы туралы баяндайды. Жас жазушы екі жылдан кейін, 29 жасында Токко полициясының ұстауынан кейін қатыгез азаптаудан көз жұмды.

Өмірбаян

Кобаяши Жапонияның Акита префектурасындағы Одате қаласында дүниеге келген. Төрт жасында отбасы Хоккайдоның Отару қаласына көшіп келді. Отбасының жағдайы жақсы болмаса да, Кобаяшидің ағасы оның оқу ақысын төлеп, Хоккайдо Отару коммерциялық орта мектебінде және Отару коммерциялық жоғары оқу орнында, қазіргі Отару коммерциялық университетінде оқуға мүмкіндік берді. Оқу кезінде ол жазуға қызығушылық танытып, әдеби журналдарға эсселер жіберді, мектептің түлектер клубы журналының редакциялық комиссиясында жұмыс істеді және өзінің туындыларын жариялады. Мектептегі ұстаздарының бірі экономист, сыншы және ақын болды. Осы кезеңде қаржылық қиындықтар мен экономикалық дағдарысқа байланысты ол еңбек қозғалысына қатысты. Мектепті бітіргеннен кейін Хоккайдо Такюшоку банкінің Отару бөлімшесінде жұмыс істеді. 1928 жылғы жалпы сайлауда Кобаяши сайлау үміткері Кензо Ямамотоның науқанына көмектесіп, Ямамотоның Йотей тауының етегіндегі ауылдағы сөйлемін тыңдады. Бұл тәжірибе кейіннен оның (東倶知安行) кітабына енгізілді. Сол жылы оның "15 наурыз" (15 наурыз оқиғасына негізделген) әңгімесі әдеби журналда жарияланды. Бұл әңгімеде Токко арнайы жоғары полициясының жасаған азаптаулары бейнеленген, бұл үкімет шенеуніктерін ашуландырды. 1929 жылы Кобаяшидің "Каникосен" романы – қатыгез менеджерге қарсы тұруға бел буған шабақ және консервілеу кемесі экипажы туралы шығармасы "Сенки" журналында жарияланды. Роман тез арада танымал болды және марксистік пролетариат әдебиетінің белгілі бір туындысына айналды. Сол жылдың шілдесінде ол театрландырылып, Императорлық бақ театрында "50 градус солтүстік ендігінен солтүстікке" (北緯五十度以北) деген атпен қойылды. "Каникосеннің" толық мәтіні, қазір қысқа роман көлемінде, 1948 жылға дейін Жапонияда қолжетімді болған жоқ. Кейіннен "Каникосен" ағылшын тіліне үш рет аударылды: "The Cannery Boat" (1933), "The Factory Ship" (1973) және "The Crab Cannery Ship" (2013), сондай-ақ басқа тілдерде жарық көрді. Сондай-ақ 1929 жылы Кобаяши бірнеше нұсқада жұмыс істегеннен кейін "Жолсыз жер иесі" кітабын жариялады. Бұл кітап Хоккайдоның солтүстік аймағындағы жергілікті немесе көшіп келген шаруалардың ауыр өмірін және бай жер иелерімен күресін сипаттайды, өйткені Жапония осы аймақты отарлауды күшейтуге және ауыл шаруашылығы мен өнеркәсібін дамытуға тырысып жатқан кезде. Оқиға Кобаяши тұрған Отарудан солтүстік-шығысқа қарай 80 шақырым жерде, Ишикари өзенінің бойындағы аталмаған "С." ауылының жанындағы Асахикава қаласына жақын орналасқан. Полиция (әсіресе Токубецу Кото Кейсацу немесе Токко) Кобаяшиді қадағалауға алып, сол жылы "Чюкорон" журналында жарық көрген "Жолсыз жер иесі" (不在地主) кітабы банктегі жұмысынан босатуға себеп болды. 1930 жылдың көктемінде Кобаяши Токиоға көшіп, Жапонияның Пролетариат Жазушылар Гильдиясының бас хатшысы болды. 23 мамырда ол Жапон Коммунистік партиясына қаржылай көмек көрсеткен деген күдікпен тұтқындалды және 7 маусымда уақытша босатылды. 24 маусымда Токиоға оралғаннан кейін ол қайтадан тұтқындалды және шілдеде "Каникосен" романына байланысты патшаға қарсы қылмыс жасады деген айып тағылды. Тамызда ол 1900 жылғы қоғамдық тәртіп және полиция заңы бойынша сотталып, Тойотама түрмесіне қамалды. 1931 жылдың 22 қаңтарында ол кепілдікпен босатылды. Содан кейін ол Канагава префектурасындағы Нанасава ыстық бұлағына барып, оңашаланды. 1931 жылдың қазан айында Кобаяши тыйым салынған Жапон Коммунистік партиясының мүшесі болды. Қараша айында ол Наоя Шиганың Нара префектурасындағы үйіне барып, 1932 жылдың көктемінде жасырын өмірге көшті. Токкодан қорқып, ешбір аурухана өлімнің себебін анықтауға келіспеді.

2008 жылғы бестселлер

2008 жылы «Каникосен» романы жұмыс істейтін жағдайы нашар адамдармен байланысты жарнамалық кампанияның нәтижесінде күтпеген оқиғаға толы бестселлерге айналды.

Аудармалар

Кобаяшидің негізгі еңбектері көптеген тілдерге аударылған, соның ішінде орыс, қытай, ағылшын, корей, испан, баск, итальян, португал, неміс, француз, поляк және норвег тілдеріне. 1933 жылы Нью-Йорктегі International Publishers компаниясы «Кансерлік қайық» және басқа да жапондық әңгімелерді басып шығарды. Аноним аудармашы Уильям Максвелл «Макс» Бикертон болды. Цензура салдарынан, атау мәтінінің («Каникосен») аудармасы толық емес, түпнұсқаның жартысынан азын құрайды. Романның толық мәтіні Жапонияда 1948 жылға дейін қолжетімді болған жоқ. 1973 жылы Кобаяшидің екі романының ағылшын тіліндегі аудармасын Франк Мотофудзи «Фабрикалық кеме» («Канькосен») және «Жолда жоқ үй иесі» («Фузай джинюши») деген атаумен Токио университетінің баспасы ЮНЕСКО-ның демеушілігімен басып шығарды. 2013 жылы «Креб консервілеу кемесі және күрестің басқа да романдары» Гавай университетінің баспасында жарық көрді. Кітаптың атау мәтінінің жаңа аудармасынан («Канькосен») басқа, кітапта «Ясуко» және «Партия мүшесінің өмірі» («Тосэйкацуша») кіреді. Кіріспе Токио университетінің жапон әдебиеті профессоры Йоичи Коморидің. Аудармашы Желжико Чиприш болды. 2013 жылы «Kani Kosen: Sebuah Revolusi» атты шығармасын Индонезияның Jalasutra Publisher баспасы Такиджидің «Kani Kosen» шығармасының индонезиялық нұсқасы ретінде жариялады. «Креб консервілеу кемесі» («Le bateau usine») және «Жолда жоқ үй иесі» («Le propriétaire absent») 2010 және 2017 жылдары француз тілінде жарық көрді.

Такиджи Саи

Отару Такиджи сай Джикко Иинкай – Такиджи Кобаяшидің жанкүйерлерінің үйірмесі. Олар Хоккайдода Кобаяшидің қайтысының 80 жылдығын еске алуға арналған шара ұйымдастырды. 80 жылдық мерекеге Норма Филд та қатысты. Кацуо Терай Такиджи сай төрағасы қызметін атқарады. Көлемді Takiji Sai шаралары Такиджи өмірі үшін маңызды болған Отару, Акита және Үлкен Токио Сугинами Накано Шибуя ескерткіштері сияқты жерлерде өткізіледі. Takiji Sai кешкі іс-шаралар болып табылады, оларда музыкалық бағдарламамен қатар Такиджи өмірі мен туындылары туралы баяндамалар оқылады.

Қой үйі

Suite Slaughter (Kumikyoku Gyakusatsu) - Иноуэ Хисасидің мюзиклі. Мюзикл 1930 жылы мамыр айында Осакада сұраққа алынғаннан бастап, үш жылдан кейін қайтыс болғанға дейін Кобаяшидің өмірін көрсетеді. Пьеса 2009 жылдың 3 қазанында Токиодағы Теннозу аралындағы Галактика театрында (Ginga Gekijō) алғаш рет қойылды. 25 қазанда "Suite Slaughter" Галактика театрында жабылып, содан кейін Нишиномиядағы Хёго өнер орталығына және Ямагатадағы Каванисичо достық алаңына баратын жоспарланған. The Japan Times басылымының мәліметінше, "Suite Slaughter" 2009 жылдың қазан айындағы премьерасында сәтті өтіп, бірнеше маңызды наградаға ие болды.

Такиджи кітапханасы

Такиджи кітапханасын Сано Чикара құрды, ол Кобаяшидің Отару сауда университетінің түлегі, кәсіпкер болған. Такиджи кітапханасы ақпараттың орталықтандырылған көзіне айналды. Ол он кітапты, оның ішінде "Кансерлік кеме" мангасының жариялануын қаржылады. Такиджи кітапханасы Отару университетімен бірлесіп бірнеше халықаралық симпозиумдарды ұйымдастырды. Такиджи кітапханасы және Отару сауда университеті "Кансерлік кеме" тақырыбында эссе жарысуын өткізді.

Сағатты белгіле, Такиджи.

"Страйк та Уор, Такиджи" — Кобаяши өміріне арналған деректі фильм. Ол 2005 жылы шықты.

Отару әдеби мұражайы

Отару әдеби мұражайында бірнеше жапон жазушыларының туындылары қойылған, олардың ішінде Такидзи Кобаяши да бар. Такидзидің қоладан жасалған өлім маскасы Отару әдеби мұражайында сақталуда. Мұражай кураторы Тамагава Каору "Кань косен" қызығушылығының арқасында мұражайға келушілер саны артып отырғанын мәлімдеді.