Кіріспе

Сандар теориясында, оң бүтін сан n және n-ге өзімен ортақ бөлшегі жоқ a бүтін саны берілгенде, a-ның n-ге қатысты көбейту реті – a^k ≡ 1 (mod n) болатын ең кіші оң бүтін сан k. Басқаша айтқанда, a-ның n-ге қатысты көбейту реті – n-ге қатысты қалдықтар сақинасының бірліктер тобындағы a-ның реті болып табылады.

a-ның n-ге қатысты реті кейде былай жазылады: .

Қасиеттері

Біз модуль n бүтін сандардың көбейту тобында жұмыс істеп жатқанымызды білмей-ақ, a-ның дәрежелерінің модуль n бойынша тек шекті сандағы әр түрлі мәндерді қабылдайтынын байқап, оның нақты реті бар екенін көрсетуге болады. Сондықтан, «көгершін ұясы» принципіне сәйкес, екі дәреже, мысалы s және t, және жоғалусыздықты сақтай отырып, s > t, сондайынша as ≡ at (mod n) болуы керек. a және n өзара жай сандар болғандықтан, a-ның кері элементі a−1 болады және біз конгруенцияның екі жағын a−t-мен көбейту арқылы as−t ≡ 1 (mod n) аламыз. Көбейту ретінің ұғымы – топ элементтерінің ретінің ерекше жағдайы. n модульді a санының көбейту реті – n-ге өзара жай сандардың n модульді қалдықтарынан тұратын көбейту тобындағы a-ның реті. Бұл Zn сақинасының бірліктерінің тобы; оның φ(n) саны бар, мұнда φ – Эйлердің тотиент функциясы, және U(n) немесе U(Zn) деп белгіленеді. Лагранж теоремасының салдары ретінде, a (mod n) реті әрқашан φ(n)-ді бөледі. Егер a-ның реті φ(n)-ге тең болса, яғни ең үлкен мүмкін мәнге ие болса, онда a, n модульді түпнұсқа түбір деп аталады. Бұл U(n) тобының циклдік екенін және a-ның қалдық класы оны тудырады дегенді білдіреді. a (mod n) реті сондай-ақ λ(n)-ді бөледі, бұл Кармайкл функциясының мәні, және φ(n)-нің бөлінуімен салыстырғанда күштірек тұжырым.