Кіріспе
Pinot gris, Pinot grigio (/US/'/p//iː//n//oʊ// /'/ɡ//r//iː//dʒ//i//oʊ//, // //dʒ//oʊ/, /UK/'/ɡ//r//ɪ//dʒ//i//oʊ/) немесе Grauburgunder – Vitis vinifera түріне жататын ақ жүзім сорты. Пино-нуар сортының мутациялық клоны деп есептеледі, әдетте қызғылт сұр түсті болады, бірақ түсі көк сұрдан қызғылт қоңырға дейін өзгеріп отыруы мүмкін. «Пино» атауы жүзімнің шоғырлары кішкентай қарағай конусына ұқсағандықтан берілген болуы мүмкін. Осы жүзімнен жасалған шараптардың да түсі әртүрлі – алтын сарыдан мыс түске дейін, тіпті ашық қызғылтқа дейін, және ол терімен контактіде жасалатын шараптар үшін ең танымал жүзімдердің бірі. Пино-грис бүкіл әлемде өсіріледі, ең көп танылғандары – «дәмді» толық денелі Эльзас стилі және жеңіл денелі, көбірек қышқылды итальян стилі. Эльзас стилі, көбінесе Марлборо, Тасмания, Оңтүстік Австралия, Вашингтон, Орегон және Оңтүстік Африка сияқты Жаңа әлемнің шарап аймақтарында қайталанса, орташа немесе төмен қышқылдыққа, жоғары спирт құрамына және шараптың толыққанды болуына әсер ететін «майлы» текстураға ие. Дәмдері піскен тропикалық жемістердің – қарбыз бен мангоның хош иісінен бастап, ботритис әсерінен пайда болған дәмдерге дейін жетеді. Италияда Pinot grigio жүзімдері көбінесе сергітетін қышқылдықты сақтау және сорттың айқын жемістілігін азайту үшін ерте жиналады, нәтижесінде бейтарап дәмдік профиль қалыптасады. Бұл стиль Германия сияқты басқа да Ескі әлемнің шарап аймақтарында жиі еліктеледі, онда жүзім Ruländer немесе көбінесе Grauburgunder деп аталады.
Pinot gris, Pinot grigio (/US/'/p//iː//n//oʊ// /'/ɡ//r//iː//dʒ//i//oʊ//, // //dʒ//oʊ/, /UK/'/ɡ//r//ɪ//dʒ//i//oʊ/) or Grauburgunder is a white wine grape variety of the species Vitis vinifera. Thought to be a mutant clone of the pinot noir variety, it normally has a pinkish gray hue, accounting for its name, but the colors can vary from blue gray to pinkish brown. The word pinot could have been given to it because the grapes grow in small pinecone shaped clusters. The wines produced from this grape also vary in color from a deep golden yellow to copper and even a light shade of pink, and it is one of the more popular grapes for skin contact wine. Pinot gris is grown around the globe, with the "spicy" full bodied Alsatian and lighter bodied, more acidic Italian styles being most widely recognized. The Alsatian style, often duplicated in New World wine regions such as Marlborough, Tasmania, South Australia, Washington, Oregon, and South Africa, tend to have moderate to low acidity, higher alcohol levels, and an almost "oily" texture that contributes to the full bodied nature of the wine. The flavors can range from ripe tropical fruit notes of melon and mango to some botrytis influenced flavors. In Italy, Pinot grigio grapes are often harvested early to retain the refreshing acidity and minimize some of the overt fruitiness of the variety, creating a more neutral flavor profile. This style is often imitated in other Old World wine regions, such as Germany, where the grape is known as Ruländer, or more commonly, Grauburgunder.
Тарих
Пино-гри орта ғасырлардан бері Бургундия аймағында белгілі болған, онда оны, мүмкін, Фромэнто деп атаған. Ол Пино-Нуармен бірге Бургундиядан таралып, 1300 жылға қарай Швейцарияға жеткен. Жүзімнің император Карл IV-тің өте ұнаған өнімі болғандығы айтылады, ол цистерциандық монахтар арқылы Венгрияға қалдықтарды жіберген: монахтар 1375 жылы Балатон көлінің жанындағы Бадаксонь тауларының беткейлеріне жүзімді отырғызған. Біраз уақыттан кейін бұл өсімдікке "сұр монах" деген мағына беретін Шюркебарат деген ат қойылды. 1711 жылы неміс саудагері Иоганн Сегер Руланд Пфальц аймағының далаларында жабайы өсетін жүзімді (қайта) ашты. Одан кейін ол жасаған шарап Руландер деп аталды, және кейіннен оның Пино-гри екені анықталды. Италияның солтүстігінде орналасқан Santa Margherita Wine Group компаниясы 1961 жылы Пино-гриджоның қызғылт жүзімін ақ шарап ретінде жасаған әлемдегі алғашқы компания болды. 2005 жылға қарай Пино-гри нарықта, әсіресе Пино-гриджо нұсқасымен және ұқсас Жаңа әлемнің сортты шараптарымен бірге танымалдылығын арттырды.
Эльзас
Алсастағы маңызды жүзім, 2006 жылы аймақтың жүзімдіктерінің 13,9% құрады, бұл сорт басқа жерлерде кездесетін Пино гриден ерекшеленеді. Эльзастың салқын климаты мен жылы жанартаулық топырағы Пино григе өте қолайлы, құрғақ күздері жүзімнің лозада көп уақыт ілуіне мүмкіндік береді, нәтижесінде әдетте өте қуатты дәмді шараптар шығады. Пино гри – Рислинг, Гевюрцтраминер және Мускатпен бірге Альзастың құнды жүзімдерінің бірі, олар Альзас Grand Cru AOC сорттарына, сондай-ақ Vendange Tardive және Sélection de Grains Nobles кешкі жиналым шараптарына қолданылуы мүмкін. Бұрын Эльзаста өндірілген Пино гри шараптары бастапқыда Tokay d'Alsace деп белгіленген. Орта ғасырларда венгр саудагерлері бұл жүзімді Бургундиядан әкеліп, аймақта танымал етті. Сол кезде Токаджи нарықтағы ең танымал және ізделіс шараптардың бірі болды, ал бұл атау Эльзас шарабына бедел беру үшін қолданылған болуы мүмкін. Пино гридің 16 ғасырда генерал Лазарус фон Швенди түріктерге қарсы жорығынан кейін Эльзасқа әкелінгеніне сенеді. Ол Кентсхаймда "Токай" деген атпен отырғызылды. Дегенмен, Пино гри жүзімінің Токаджи шараптарында дәстүрлі түрде қолданылатын Фурминт, Харслевел, Сары мускат және Оремус жүзімдерімен генетикалық байланысы жоқ. 1980 жылы Еуропалық экономикалық қауымдастық қорғалған атаулар (ҚА) туралы ережелерді қабылдады, ал Венгрия Еуропалық Одаққа қосылу келіссөздерін бастағанда, Токай атауы Токай Хегиалья аймағының ҚА-сы болуы керек екені анық болды. Сондықтан 1993 жылы Венгрия мен Еуропалық Одақ арасында Венгриядан тыс шараптарда "Токай" атауын жою туралы келісімге қол жеткізілді. Эльзас жағдайында Tokay Pinot gris аралық қадам ретінде қабылданды, ал "Tokay" бөлігі 2007 жылы алынып тасталды. Көптеген өндірушілер 2000 жылдардың басында, мерзімнен бірнеше жыл бұрын өз таңбаларында қарапайым Пино григе өтті. Лоара аңғарында Пино гри Reuilly AOC-де "gris" деп сипатталатын бір сортты розе шараптарын өндіреді.
Австралия
Пино-грис тұңғыш рет 1832 жылы Джеймс Басби әкелген жүзімдер жинағы арқылы Австралияға енгізілді. Виктория штатында жүзімнен жасалған шараптар, шараптың тәттілігіне қарай, Pinot gris немесе Pinot grigio деп белгіленеді, ал құрғақ шараптар Pingt Grigio деп аталады.
Венгрия
Венгрияда бұл шарап түрі Сзүркебарат деп аталады және негізінен Бадачсони, Матра және Балатон фелвидек аймақтарында өндіріледі.
Италия
Италияда, жүзім Pinot grigio деп белгілі, Ломбардия аймағындағы Ольтрепо Павезе және Италияның ең солтүстік шарап аймағы – Оңтүстік Тирольде өсіміне тап болады. Бұл жүзім сонымен қатар Фриули Венеция Джулия аймағында да маңызды орынға ие.
Жаңа Зеландия
Пино гри Солтүстік аралда (Уайхэке аралы, Хокс шығанағы, Гисборн) және Оңтүстік аралда (Отаго, Нельсон, Марлборо, Вайпара) өсіріледі, 2019 жылғы деректер бойынша өндіріс көлемі артқан. Бұл 2003 жылдан бері шамамен сегіз есеге ұлғайды. 2007 жылы Пино гри Рислингті басып озып, Саувиньон блан мен Шардоннадан кейін үшінші ең көп егілетін ақ сортқа айналды. Барлық егістің жартысы Кентербери және Марлборо аймақтарында шоғырланған, ал шарап "тоқ, кремнийлі, жемісті" сипатқа ие болады.
Америка Құрама Штаттары
1965 жылы Орегон штатында Дэвид Летт Eyrie Vineyards компаниясынан алғашқы американдық Пино Гри жүзімдерін отырғызды. Сатуды арттыруды көздеген Летт 1979 жылы Рислинг жүзімін Пино Григе қанаптай бастады. Бастапқыда жүзімнің тұрақты нарығын табу қиын болды, бірақ Летт шарапты лосось саудагерлеріне балыққа өте жақсы үйлесетін өнім ретінде ұсынғаннан кейін жағдай өзгерді. Шараптың танымалдылығы 1990 жылдардың ортасына дейін бірте-бірте өсті, содан кейін жеткілікті өндіріс көлеміне ие, қаржылық мүмкіндігі зор ірі өндірушілер қымбат маркетингтік кампанияларды жүргізуге кірісті. Калифорнияның орталық және оңтүстік жағалау аймақтарында шамамен отырғызылған. Калифорниялық Пино Гри көбінесе Италия шарабына ұқсас болғандықтан Пино Гриджо деп аталады. Пино Гри Огайо штатының солтүстік аймақтарында да кездеседі, бұл аймақ Пино жолының бір бөлігі саналады.
Жүзім шаруашылығы
Пино-гри салқын климатта жақсы өседі, оның негізгі өсірілетін аймақтары Францияның Эльзас аймағы, Солтүстік-Шығыс Италия және АҚШ-тың Орегон штаты болып табылады. Одан тәтті шарап немесе толық ашытылғанда спирттің жоғары құрамы бар шарап жасалуы мүмкін. Пино-гри жүзімінің шоғырларында түрлі-түрлі түстер кездеседі. Жүзімдер кішкентай шоғырлармен өседі (сондықтан оны қарағай шоғыры деп атайды) және піскен кезде көбінесе қызғылт сұр түске боялады, бірақ түстері көк сұрдан қызғылт қоңырға дейін өзгеріп отырады.
Шараптың ерекшеліктері
Пино-гризден жасалған шараптар өңірге және шарап жасау стиліне қарай әртүрлі болады. Эльзас Пино Грис – бай, сәл гүлді хош иісі бар орташа денеліден толық денелі шараптар. Олар басқа Пино-гриздерге қарағанда дәмді әрі иісті болады. Көптеген Пино-гриздер жас кезінде ішуге арналса, Эльзас Пино-грисі жақсы қартайып, сақталады. Неміс Пино-грисі толық денелі, қышқылдығы мен жеңіл тізімділігі тепе-тең болады. Орегондағы шараптар орташа денелі, сарыдан қола түске дейін болып келеді және алмұрт, алма және/немесе қарбыздың хош иісін сезінуге болады. Калифорниядағы Пино-гриздер жеңіл денелі, жаңартылмалы, қызыл бұрыш пен рукколаның ноталарымен сергітетін дәмге ие. Италияның Пино Гриджо стилі – жеңіл денелі, көбінесе жұқа шарап, ашық түсті және кейде көпіршікті, жақсы сезілетін қышқылдыққа ие. Пино-гриз ферментациядан кейін 4-12 апта ішінде бөтелкеге салынып, нарыққа шығарылатын "тез нарыққа шығарылатын" шарап саналады.