Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Рим саясаткері және генералы (б.з.д. 67–35 ж.)
Roman politician and general (c. 67–35 BC)
Секст Помпей Магнус Пий (б.з.д. 67–35 ж.), ағылшын тілінде Секст Помпей деп те аталады, Римнің әскери басшысы болды. Өмірінің барысында ол әкесі Ұлы Помпейдің Рим Республикасының соңғы азамат соғыстарында Юлий Цезарь мен оның қолдаушыларына қарсы күресін жалғастырды. Секст Помпей Екінші Триумвиратқа қарсы соңғы ұйымдасқан оппозицияны құрып, оған тойтарыс беріп, бірнеше жыл бойы Сицилияда тәуелсіз мемлекет құрды.
Sextus Pompeius Magnus Pius ( 67 – 35 BC), also known in English as Sextus Pompey, was a Roman military leader who, throughout his life, upheld the cause of his father, Pompey the Great, against Julius Caesar and his supporters during the last civil wars of the Roman Republic. Sextus Pompey formed the last organized opposition to the Second Triumvirate, in defiance of which he succeeded in establishing an independent state in Sicily for several years.
Өмірбаян
Секст Помпей Гней Помпей Магнустың (Ұлы Помпей) кіші ұлы болды. Ол келгеннен кейін, Секст сол жылдың 29 қыркүйегінде әкесінің опасыздықпен өлтірілуін көрді. Қылмыстан кейін Корнелия Римге оралды; келесі жылдары Секст Африка провинцияларында Цезарьге қарсы қарсылық көрсеткендерге қосылды. Олар Метелл Сципион, Кіші Катон, оның інісі Гней және басқа да сенаторлармен бірге Цезарь мен оның әскеріне аяғына дейін қарсы шығуға дайындалды. Цезарь б.з.б. 46 жылы Тапсостағы алғашқы шайқаста Метелл Сципион мен Катонға қарсы жеңіске жетті, олар өз-өздеріне қол жұмсады. Гней Помпей Лаурода соңғы күресте қаза табады, бірақ жас Секст тағы да қашып кетеді, бұл жолы Сицилияға, содан кейін Испанияда басқа да диссидент әскерін құрады. 43 жылдың басында Сенат Марк Амелий Лепидті Цезарьге қарсы Секстпен одақтасқандығы үшін мақтады; бірақ содан кейін Лепид Гей Юлий Цезарь Октавиан мен Марк Антоний құрған Екінші Триумвиратқа қосылды, ол Цезарьді кектеп, барлық басқа партияларды бағындыру ниетімен. Батыс Жерорта теңізіндегі Секст Помпей қарсылықтардың ошағы болып қала берді, бірақ Кассиус пен Брут фракциясы екінші триумвираттың бірінші кезектегі міндеті болды. Осылайша Сексттің бүкіл Сицилия аралын өзінің базасы ретінде қолдана отырып, әскерді дамытуға және сицилиялық теңізшілермен жұмыс істейтін күшті теңіз флотын құруға уақыты мен ресурстары болды. Брут пен Кассиус Филиппидегі қос шайқаста жеңіліп, 42 жылы өз-өзіне қол жұмсады. Осыдан кейін триумвирлер Сицилия мен Секстке назар аударды. Алайда Секст қатты қарсылыққа дайын еді. Келесі жылдары әскери қарсыластар екі жаққа да нақты жеңіске жеткізе алмады, бірақ 40 жылы Сексттің адмиралы, босатылған Менас, Октавианның губернаторы Маркус Лурийден Сардинияны басып алды. Римнің шығыс провинцияларының басшысы Антонийге Месопотамия, Армения және Парфия арқылы өз әскерін (көрініп тұрғандай) алып өтетін алдағы науқанға көптеген легиондар қажет болды. Осылайша, Сицилиядағы Сексттің үлкен әскерімен жасалған соғыс тоқтауы пайдалы болды. Бірақ бейбітшілік ұзаққа созылмады. Антоний болмаған кезде Октавиан Секстке қарсы соғысты қайтадан бастады. Секст пен Октавиан бір-бірін Мизен келісімінің шарттарын бұзғаны үшін айыптап, бірақ соңғы себеп Сардинияның Октавианға Менастың сатқындығы болды. Октавиан Мессинадағы теңіз шайқасында (б.з.б. 37 ж.) жеңілді, сондықтан ол достарына, Маркус Випсаниус Агриппа мен Титус Статилий Таурға, екеуі де өте талантты генералдарға жүгінді. Сонымен қатар, үшінші триумвир Маркус Эмилиус Лепид Помпеяны жеңуге көмектесу үшін өзінің африкалық провинцияларында 14 легион жинады. Агриппа қыс бойы теңіз флотын құрлықта жаттықтырып, Аверн көліне жақын жерде флотты жаңадан құрастырды. Агриппа 36 жылы тамызда Милада Секстпен шайқасты, бір айдан кейін Лепид пен Статилий Таурус Сицилияға шабуыл жасады. Наулох шайқасында Октавиан кейіннен Секстіні сотсыз өлтіруді заңсыз деп санайды, өйткені Секст Рим азаматы болғандықтан, бірақ Октавиан өзі Секстіні азамат құқығынан айырылған заңсыз деп жариялаған болатын.
Sextus Pompeius was the younger son of Gnaeus Pompeius Magnus (Pompey the Great) Upon arrival, Sextus watched his father being killed by treachery on September 29 of the same year. After the murder, Cornelia returned to Rome; in the following years, Sextus joined the resistance against Caesar in the African provinces. Together with Metellus Scipio, Cato the Younger, his brother Gnaeus and other senators, they prepared to oppose Caesar and his army to the end. Caesar won the first battle at Thapsus in 46 BC against Metellus Scipio and Cato, who committed suicide. Gnaeus Pompeius would soon die in a last stand at Lauro, but young Sextus escaped once more, this time to Sicily, and thereafter raised another dissident army in Spain. Early in 43, the Senate commended Marcus Aemelius Lepidus for forging an alliance with Sextus against the Caesarians; but thereafter Lepidus joined the Second Triumvirate formed by Gaius Julius Caesar Octavianus and Marcus Antonius, with the intention of avenging Caesar and subduing all other parties. Sextus Pompeius in the Western Mediterranean certainly remained a focus of opposition, but the faction of Cassius and Brutus was the second triumvirate's first priority. Thus Sextus had the time and resources to develop an army, with the whole island of Sicily as his base, and (even more importantly) to establish a strong navy operated by Sicilian marines. Brutus and Cassius lost the twin battles of Philippi and committed suicide in 42 BC. After this, the triumvirs turned their attentions to Sicily and Sextus. However, Sextus was by now prepared for strong resistance. In the following years, military confrontations failed to return a conclusive victory for either side, although in 40 BC Sextus' admiral, the freedman Menas, seized Sardinia from Octavian's governor Marcus Lurius. Antony, the leader of Rome's eastern provinces, needed a large number of legions for the coming campaign, which would take his army (ostensibly) through Mesopotamia, Armenia and Parthia. Thus, an armistice with Sextus' large forces on Sicily proved useful. The peace did not last for long. In Antony's absence, Octavian renewed the conflict against Sextus. Sextus and Octavian accused each other of violating the terms of the Pact of Misenum, but the final straw was the betrayal of Sardinia to Octavian by Menas. Octavian was defeated in the naval battle of Messina (37 BC), so he now turned to his friends Marcus Vipsanius Agrippa and Titus Statilius Taurus, both very talented generals. In addition, the third triumvir, Marcus Aemilius Lepidus, raised 14 legions in his African provinces to help defeat Pompey. Agrippa spent the winter training a navy on land and building a fleet near Lake Avernus, from scratch. Agrippa fought Sextus at Mylae in August 36 BC, and again a month later, while Lepidus and Statilius Taurus invaded Sicily. In the Battle of Naulochus, Although Octavian later pretended that the execution without a trial of Sextus was illegal because Sextus was a Roman citizen, Octavian himself had declared Sextus an outlaw without citizen rights.
Отбасылық байланыстар
Секст Скрибонияға үйленді. Ол б.з.б. 34 жылы консул болған Луций Скрибоний Либоның қызы және Октавианның екінші әйелі Скрибонияның сіңлісінің қызы болды. Секст пен Скрибонияның жалғыз баласы, Помпея Магна есімді қызы дүниеге келді. Скрибоний Либо Секст пен Октавианның туысқандығын пайдаланып, Секст пен Триумвирлер арасындағы бейбіт келісімге көмектесті, және 36/35 жылдары Сексттен өте теріс пікірмен бас тартты, оның орнына консулдыққа ие болды.
Sextus had married Scribonia, a distant relative. She was the daughter of Lucius Scribonius Libo, consul of 34 BC and the niece of another Scribonia, the second wife of Octavian. Sextus and Scribonia had a daughter, their only child, called Pompeia Magna. As an affine to both Sextus and Octavian, Scribonius Libo had played a role in brokering peace between Sextus and the Triumviri, and had very reluctantly abandoned Sextus in 36/35, in return for which he had received the consulship.
Тарихи-жазулық көрсеткіштер
Плутарх Секстке Рим Республикасы құлауына байланысты болған шатас оқиғаларда екінші дәрежелі рөл берсе, Аппиан оны орталық тұлға деп санайды, тіпті ол соңғы жеңімпаз болып, Цезарь емес, Помпейлер әулетін орнатуға мүмкіншілігі болған.
Where Plutarch gives Sextus only a minor role in the confused events surrounding the fall of the Roman Republic, Appian sees him as a more central figure, who might even have emerged as the final victor, so as to establish a dynasty of Pompeys, not Caesars.
Драмалық қойылымдар
Шекспирдің "Антоний мен Клеопатра" (1606-07) пьесасында Секст Помпей маңызды кейіпкер ретінде бейнеленген. Британдық актер Дональд Самптер 1981 жылы BBC Шекспирдің "Антоний мен Клеопатра" телеспектаклінде Секст Помпей рөлін сомдады. Американдық актер Уолтер Кениг 1983 жылы Bard Productions телеспектаклінде Секст Помпей рөлін ойнады. "Сесто" (итальян тілінде "Секст") 1682 жылы итальян барокко композиторы Алессандро Скарлаттидің "Il Pompeo" операсында басты кейіпкер ретінде көрінеді. Секст ("Sesto" итальян тілінде) Джордж Фридерик Генделдің 1724 жылғы "Giulio Cesare in Egitto" ("Египеттегі Юлий Цезарь") операсында пайда болады. Операда Секстке әкесі Помпейді өлтірген Мысыр патшасы Птолемей XIII-ті өлтіруі жайлы айтылады. Бұл дерек тарихи түрде расталмаған.
Shakespeare had Sextus Pompey as a major character in his play Antony and Cleopatra (1606–07). British actor Donald Sumpter portrayed Sextus Pompey in the 1981 BBC Shakespeare television production of Antony and Cleopatra. American actor Walter Koenig portrayed Sextus Pompey in the 1983 Bard Productions television production of the play. Sesto (Italian for Sextus) appears as main character in 1682 opera titled Il Pompeo by Italian baroque composer Alessandro Scarlatti. Sextus ("Sesto" in Italian) appears in George Frideric Handel's 1724 opera Giulio Cesare in Egitto ("Julius Caesar in Egypt"). The opera attributes to Sextus the killing of the Egyptian King Ptolemy XIII, who had killed his father Pompey. This is not historically attested.