Кіріспе

Құс түрі. Cetti's warbler '/tʃ//ɛ//t//i/ (Cettia cetti) – Оңтүстік және Орталық Еуропа, Солтүстік-Батыс Африка және Ауғанстан мен Солтүстік-Батыс Пәкістанға дейінгі Шығыс Палеарктикада көбейетін шағын, қоңыр түсті бұталы құс. Еркек және ұрғашысы бір-бірінен ажыратылмайды. Бұл құс 18 ғасыр итальян зоологы Франческо Цетидің құрметіне аталған. Оның жасырын мінезіне байланысты осы түрді көру өте қиын. Түрлік атау итальяндық зоолог Франческо Цетиді еске алу үшін таңдалған. Cetti's warbler қазір 1834 жылы француз орнитологы Шарль Люсьен Бонапарт құрған Cettia туысына жатқызылған, ал Cetti's warbler оның типтік түрі болып табылады. Үш түршесі бар: Cetti's warbler – әдетте он екі емес, он құйрық қауырсынына (ректриса) ие болғандықтан, сайрақтар арасында ерекше болып табылады. Cetti's warbler өзінің бар екенін жоғары дауыста әнмен хабарлайды.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Сетидің құсқұйрығы әдетте ылғалды жерлерде мекендейді, оның ішінде тоғандарда, көлдерде, батпақтарда және өзендерде. Ол жәндіктермен қоректенеді. 1990 жылдан бері Еуропа бойынша Сетидің құсқұйрығының саны күрт өсті. Ол алғаш рет 2013 жылы Ирландияда байқалды, ал алғашқы көбейісі 2022 жылы тіркелді.

Өсіру

Жаз айларында аталықтардың көп бөлігі өз аумақтарын белгілеумен айналысады. Осы кезеңде олар жұмыртқаларға немесе жас қозыларға күтім жасауға аз уақыт бөледі. Соңынан аталықтар өз аумағына бірнеше ұрғашыны тартады. Олардың әні маңызды рөл атқарады. Еуропада жұмыртқа салудың басты кезеңі маусымның ортасынан соңына дейін созылады. Ұясы көбінесе жерден біршама биіктікте, тығыз өсімдіктердің арасында салынады. Дөңгелек пішіндес ұя жапырақтар мен сабақтардан құралады, ал іші қауырсын, жүн және басқа да жұмсақ материалдармен төселген. Оны әйелдер толығымен өздері салады. Жұмыртқалар ерте таңда күн сайын біртіндеп салынады және каштаны қызыл түсті болады. Бір ұяда 4-5 жұмыртқа болады. Жұмыртқаларды аналығы инкубациялайды, ұя толыққаннан кейін бастап, 16-17 күннен кейін жарылады. Жастарды көбінесе аналығы тамақтандырып, жылытады. Олар 14-16 күннен кейін ұшып кетеді, бірақ ата-аналары кем дегенде 15 күн бойы оларды тамақтандыруды жалғастырады. Жастар 30 күнге келгенде өздігімен тіршілік ете бастайды. Еуропада Cetti's warblers әдетте жылына екі рет көбейеді. Олар бір жасқа толғанда көбейе бастайды.

Тамақтандыру

Кеттидің құсқұйрығы кішкентай, жұмсақ денелі жәндіктер мен дернәсілдер сияқты буынтұқымдылармен қоректенеді. Кеттидің құсқұйрықтары ұсақ жәндіктерді артық жақсы көреді, себебі оларды жылдам қорыта алады.