Кіріспе
Савидің құсқұсы (Locustella luscinioides) – Локустелла туысына жататын Еуропа және Батыс Палеарктикада көбейетін көне әлем құсының бір түрі. Ол көшпенді, қыстау үшін Солтүстік және Сахара астындағы Африкаға ұшып барады. Бұл кішкентай тұрымсық құс көбінесе бұталармен бірге қамыс арасында кездеседі. Қамыстан жасалған ұясына 3-6 жұмыртқа салады. Ересеген құстың жолақсыз сұр қоңыр арқасы, ақшыл сұр төсі және тамағында жолақтардың болмауы – бұл оны өзен құсқұсынан ажыратады. Еркек және ұрғашы құстардың түсі бірдей, бірақ жас құстардың төсі сарғыш болады. Көптеген құсқұстар сияқты, бұл да жәндіктермен қоректенеді. Бұл құс тым ұялшақ емес, бірақ ән салмаған кезде қамыста көру қиын. Оның даусы – көбінесе кешкі уақытта естілетін, монотонды, машиналық, жәндікке ұқсас сызық. Ол топтағы басқа түрлердің әндеріне ұқсас, бірақ әдетте жылдамырақ және тереңірек, сондай-ақ Розельдің бұталық жәндігінің даусына өте ұқсайды.
Savi's warbler (Locustella luscinioides) is a species of Old World warbler in the grass warbler genus Locustella. It breeds in Europe and the western Palearctic. It is migratory, wintering in northern and sub Saharan Africa. This small passerine bird is found in reed beds, usually with some bushes. Three to six eggs are laid in a nest in reeds. The adult has an unstreaked grey brown back, whitish grey underparts and a lack of throat streaks, which is a distinction from the river warbler. The sexes are identical, as with most warblers, but young birds are yellower below. Like most warblers, it is insectivorous. This is not a shy species, but can be difficult to see in the reeds except sometimes when singing. The is a monotonous mechanical insect like reeling, often given at dusk. It is similar to the song of other species in the group, but is generally faster and deeper and bears a strong resemblance to that of Roesel's bush cricket.
Таксономия
Бұл құстың жалпы атауы "Ornitologia Toscana" (1827–1831) және "Ornitologia Italiana" (1873–1876) кітаптарының авторы, итальяндық орнитолог Паоло Савиге байланысты. 1821 жылы Савиге ғылым үшін жаңа, жолақсыз, қараңғы, қызыл қоңыр түсті сойқышырауықтардың үлгілері тапсырылды. Ол 1824 жылы құстың толық сипаттамасын жариялады, және ол Савидің сойқышырауығы деген атаумен белгілі болды. Locustella туысының атауы латын тілінен алынған, locusta – "шаянтеке" сөзінің кішіртілген түрі. Бұл ортақ шегірткелер мен осы туыстағы басқа да түрлердің әніне сілтеме жасайды. Ал luscinioides атауы латынша luscinia – "бұлбұл" және ежелгі грекше oides – "ұқсас" сөздерінен құралған. Үш түршесі бар. Locustella luscinioides luscinioides – бұл атау түрдің өзі, Орталық және Шығыс Еуропа, Испания, Португалия және Солтүстік Африкаға тән. Ол Батыс Африкада, Сенегалдан Чад көліне және Гананың солтүстігіне дейін, сондай-ақ, мүмкін, Оңтүстік Суданда қыстайды.
Сипаттама
Савидің құртшасының жоғарғы бөліктері біркелкі қара қызғылт қоңыр, кейде сәл жасыл реңді болады. Оның көздері анық емес сары түсті, қара түсті қабақтары және ашық қоңыр құлақ жапқыштары бар. Қоңыр мүсігі жұқа, ал көздің қарашығы да қоңыр. Жұмбағы, тамағы және ішкі жағы ақшыл сары, ал төменгі бөліктері құмдық қоңыр. Көбейтілу маусымында жоғарғы және төменгі бөліктері сәл ақшырайды. Аяқтары қоңыр. Құстың ұзындығы шамамен сантиметрдей болады. Әні шыбыртқы құстың әніне өте ұқсас, бірақ сәл төмен дыбысты және аз ұзақ. Оған көбінесе бірнеше төменгі тіксік дыбыстар алдын ала болады, олар біртіндеп әнге қосылады. Құс қамыстың биік басына ашық мүсігімен және дірілдеген тамағымен ән айтады. Еркек және ұрғашы екеуі де ән айтады. Ұясын аналық құс қарақұрт сияқты қамыстан жасалған кішкентай платформаға салады және ол өлі қамыстар мен өсімдік шоғырлары арасында жақсы жасырылған. Ол көбінесе Глицерия жапырақтарынан жасалады, бірақ кейбір ұялар жұқа шөптермен және жапырақтармен мұқият жабылады. Оны әдетте жоғарыдан көру қиын. Төрттен алтыға дейін (кейде үш) жұмыртқа салады. Олар сұрғылт ақ түсті, сұрғылт қызыл дақтармен толық жабылып, кейде жұмыртқаның айналасында қараңғы жолақ болады. Жұмыртқаларды шайқау шамамен он екі күнге созылады және оны тек аналық құс жасайды. Ол сондай-ақ балапанды жаңадан туғанда тамақтандырады, ал еркек балапандар өссе, оған қосылады. Жастар шамамен он екі күнде ұшып кетеді және әдетте екі жұп балапан болады.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Савидің сойқысы Алжир, Испания, Майорка, Франция, Сицилия, Крит, Италия, Нидерланды, Германия, Польша, Румыния, Болгария, Албания, Хорватия, Словения, Сербия, Иордания, Түркия және Волга өзеніне дейінгі Ресейде көбейеді. Алжир, Марокко, Судан және Эфиопияда қыстайды. Ұлыбританияға (кейде бірнеше жұптары көбейеді), Ирландия, Бельгия, Швейцария, Корсика, Сардиния, Мальта, Кипр және Израильге сирек келіп тұрады. Савидің сойқысын қамыс бадалдарында, сазды жерлерде және қамыс, құрақ және басқа да су жағасындағы өсімдіктер өсетін лагуналарда кездестіруге болады. Ол ән салу үшін сабақтарға шығып, толық көрінеді, бірақ әдетте сабақтар мен тығыз өсімдіктер арасында жылдам қозғалып, көзге түспейді, ашық жерде сирек байқалады. Қыстау орнында да ұқсас ортада мекендейді, бірақ қамыстан алыс, ашық сулы, сазды жерлерде де кездеседі.
Мәртебе
Савидің сойқысы IUCN-нің Қауіп астындағы түрлердің Қызыл тізімінде ең аз уайым тудыратын түр ретінде бағаланады. Бұл оның үлкен жалпы саны мен кең таралған ареалына байланысты. Еуропадағы популяциясы 530-800 мың көбелекке дейін, ал жалпы саны 1,6-2,4 миллион жеке құсқа жетеді деп есептеледі. Еуропа оның жалпы ареалының шамамен үштен екі бөлігін құрайтындықтан, әлемдік популяциясы 2,1-4,8 миллион жеке құсқа жуық болуы мүмкін. Құстардың саны аздап төмендеуі мүмкін, бірақ Савидің сойқысын жоғары тәуекел санатына енгізуге жеткілікті емес.