Кіріспе
Григориан күнтізбесінің онжылдығы 1890 жылдар (айтылуы "он сегіз тоқсандықтар") – Григориан күнтізбесінің 1890 жылдың 1 қаңтарында басталып, 1899 жылдың 31 желтоқсанында аяқталған онжылдығы. Америка мәдениетінде бұл онжылдық кейіннен «Қуанышты тоқсандар» деп аталды («қуанышты» сөзі «күңкілсіз», «шаттыққа толы» немесе «жарқыраған» мағынасында қолданылды). Британ империясында 1890 жылдар кеш Виктория дәуірін бейнелейді. Еуропалық державалар отаршылдық экспансиясын жалғастыра келе, онжылдықта Эди (1890), Сиам (1893), Марокко (1894), Дагомея (1894), араб суахили басшылары (1894), Ломборк (1894), Паханг (1895), Мерина (1895), Занзибар (1896), Хауа және Мбанджеру (1896), Ашанти (1896), Матабелеленд (1897), Педир (1898), Судан (1899) және түрлі солтүстік-батыс үнді тайпалары мен мемлекеттері жеңіліске ұшырады. Көптеген отаршылдық науқандар сәтті болғанымен, Италия Эфиопияны жаулап ала алмады, Адвада (1896) шешулі жеңіліске ұшырады. Сонымен қатар, онжылдықтың екінші жартысында испан Америкасының ыдырауы аяқталды, ол Кубадағы (1895) және Филиппиндегі (1896) көтерілістерден басталып, 1898 жылы испандардың АҚШ-тан жеңілуімен аяқталды. 1899 жылы Тынық мұхиты аралдарының Германияға сатылуынан кейін, Испанияның отарлық империясы Африкамен шектелді. Шығыста Жапония өзінің империясын кеңейтуге тырысты, Донгхаққа (1894–1895), Цинь Қытайына (1894–1895) және Формоза Республикасына (1895) қарсы соғыстар жүргізді. Басқа қақтығыстар: Гарза соғысы (1891–1893), Грек-түрік соғысы (1897) және Самоадағы (1886–1894, 1898–1899), Ауғанстандағы (1888–1893), Аргентинадағы (1890), Чилидегі (1891), Осман империясындағы (1891, 1893, 1894, 1895–96, 1896–1897, 1896), Мексикадағы (1891–1892), Бразилиядағы (1893–1894, 1893–1895, 1899–1903), Перудегі (1894–1895), Оңтүстік Африка Республикасындағы (1894), Солтүстік-батыс Қытайдағы (1895–1896), Боливиядағы (1898–1899) және Колумбиядағы (1899–1902) ішкі қақтығыстар. Онжылдық Ұзақ депрессиядан (1873–1896) кейінгі халықаралық экономикалық жаңарумен және Екінші өнеркәсіптік революцияның инновацияларымен (электр энергиясы, бензин, автомобильдер, жасанды тоқыма, органикалық химия) жетектелген Белль Эпок (1896–1914) кезінде күшті экономикалық өсудің басталуымен сипатталды. Онжылдық көмірмен жұмыс істейтін бу машинасының гүлдену кезеңі болды, ол кейін тазартылған мұнаймен жұмыс істейтін поршеньді қозғалтқышпен ығыстырылды. Бұл жаңа энергия көзінің басымдығы 1910 жылы әлемдегі алғашқы флот, Корольдік флоттың, барлық кемелерін жанар-жағармаймен қамтамасыз ету туралы шешім қабылдауымен расталды. АҚШ-та онжылдық 1893 жылғы үрейдің тудырған ауыр экономикалық дағдарысқа ұшырады. Бұл экономикалық дағдарыс «Алтын ғасыр» деп аталатын кезеңнің аяқталуына ықпал етті және өнеркәсіптік жұмыс күшінің көптеген ереуілдерімен тұспа-тұс келді. Экономикалық дағдарыс тегін күміске қатысты саяси күрес пен Үшінші партия жүйесінің құлдырауына әкелді. Сонымен қатар, Австралияда жылжымайтын мүлік нарығындағы спекулятивтік ахуалдың құлдырауына байланысты банктік дағдарыс болды. Бірінші толқын феминизмі 1893 жылы сәтті петиция арқылы Жаңа Зеландияны әйелдерге дауыс беру құқығын берген алғашқы ел етіп көрсетті. 1889–1890 жылдары бүкіл әлем бойынша тыныс жолдарының вирустық пандемиясы болды, нәтижесінде 300–900 миллион адам жұқтырылып, 1 миллион адам қайтыс болды. Пандемияның Орталық Азиядағы Бухара қаласынан бастау алғаны болжанып тұр. Сонымен қатар, осы онжылдықта Африканы ірі қараның обасы вирусы шалдықты, ол «19 ғасырдың соңында Оңтүстік Африканы шағып өткен ең қорқынышты эпидемия» деп есептеледі. Замбезидің оңтүстігінде 5,2 миллионнан астам ірі қара, сондай-ақ үй жануарлары – өгіздер, қойлар мен ешкілер, сондай-ақ бұқалар, жирафтар мен гнулардың жабайы популяциялары қырылды. Бұл Эфиопия халқының үштен білігінің және Танзанияның масаи халқының үштен екі бөлігінің қаза болуына әкелді. 1891–1892 жылдары Ресейдегі нашар ауа райы мен үкіметтің дұрыс емес басқаруы 375 000–400 000 адамның қаза болуына әкелген аштыққа әкелді. Британдық Үндістанда осы онжылдықта екі рет аштық болды, алдымен 1896–1897 жылдары, содан кейін 1899–1900 жылдары, құрғақшылық пен британдық саясаттың салдарынан. Аштық Куба мен Қытайда да болды. Осы онжылдықтағы ірі жер сілкіністеріне 1891 жылғы Миноу-Овари жер сілкінісі (7 273 адам қаза тапты), 1893 жылғы Кучан жер сілкінісі (18 000 адам зардап шекті) және 1896 жылғы Санрику жер сілкінісі (22 066 адам қаза тапты немесе жоғалып кетті) жатады. Қазіргі заманғы тарихтағы алғашқы халықаралық Олимпиада ойындары 1896 жылы Афиныда өтті, онда 14 елден 241 спортшы қатысты. АҚШ-та осы онжылдықтың ең көп сатылған кітаптары (жыл бойынша): «Бони Бриер Бушпен бірге» (әңгімелер жинағы, 1895 жылы ең көп сатылған), «Том Гроган» (драмалық роман, 1896 жылы ең көп сатылған), «Quo Vadis» (тарихи роман, 1897 жылы ең көп сатылған), «Caleb West» (1898 жылы ең көп сатылған) және «David Harum» (1898 жылы ең көп сатылған). Киноиндустрия, әлі де жас кезеңінде, «Le Coucher de la Mariée» және «The Kiss» сияқты қысқа фильмдерді жасауды жалғастырды. Осы онжылдықтағы әндер: «America the Beautiful», «Daisy Bell» және «Hello! Ma Baby». Осы онжылдықта әлем халқы 1,5 миллиардтан 1,6 миллиардқа өсті. Осы онжылдықтағы соңғы тірі адам, Эмма Морано, 2017 жылы қайтыс болды.
The 1890s (pronounced "eighteen nineties") was a decade of the Gregorian calendar that began on January 1, 1890, and ended on December 31, 1899. In American popular culture, the decade would later be nostalgically referred to as the "Gay Nineties" (Gay as in 'carefree', 'cheerful', or 'bright and showy'). In the British Empire, the 1890s epitomised the late Victorian period. As European powers continued their colonial expansion, the decade saw the defeat of Edi (1890), Siam (1893), Morocco (1894), Dahomey (1894), Arab Swahili warlords (1894), Lombork (1894), Pahang (1895), Merina (1895), Zanzibar (1896), Khaua and Mbandjeru (1896), Ashanti (1896), Matabeleland (1897), Pedir (1898), Sudan (1899), and various north west Indian tribes and states. Whereas most colonial campaigns were successful, Italy faced a significant setback as it failed to conquer Ethiopia, being decisively defeated at Adwa (1896). Furthermore, the second half of the decade saw the final unravelling of Spanish America, which began with insurrections in Cuba (1895) and the Philippines (1896) and ended with the Spaniards' defeat at the hands of the United States in 1898. Following the sale of various Pacific islands to Germany in 1899, the Spanish colonial empire would be restricted to Africa. Further in the east, Japan sought to expand its own empire, waging wars against Donghak (1894–1895), Qing China (1894–1895) and the Republic of Formosa (1895). Other conflicts included the Garza War (1891–1893), the Greco Turkish War (1897) and internal conflicts in Samoa (1886–1894, 1898–1899), Afghanistan (1888–1893), Argentina (1890), Chile (1891), the Ottoman Empire (1891, 1893, 1894, 1895–96, 1896–1897, 1896), Mexico (1891–1892), Brazil (1893–1894, 1893–1895, 1899–1903), Peru (1894–1895), the South African Republic (1894), northwest China (1895–1896), Bolivia (1898–1899) and Columbia (1899–1902). The decade was characterized by an international economic recovery following the Long Depression (1873—1896) and by the beginning of strong economic growth during the Belle Époque (1896—1914), driven by the innovations of the Second Industrial Revolution (i. e. electricity, gasoline, automobiles, artificial textiles, organic chemistry). The decade also saw the apogee of the coal powered steam engine, which would subsequently be dethroned by the reciprocating engine, powered by refined petroleum. The supremacy of this new source of energy was confirmed when the world's first fleet, the Royal Navy, decided in 1910 to supply all its vessels with fuel oil. In the United States, the decade was marked by a severe economic depression sparked by the Panic of 1893. This economic crisis would help bring about the end of the so called "Gilded Age", and coincided with numerous strikes in the industrial workforce. The economic depression sparked a political struggle over free silver and the collapse of the Third Party System. Concurrently in Australia, a banking crisis occurred, caused by the collapse of a speculative boom in the Australian property market. First wave feminism made a significant breakthrough as a successful petition in 1893 resulted in New Zealand becoming the first country to grant women the right to vote. From 1889 1890, a worldwide respiratory viral pandemic took place, resulting in 300–900 million infections and 1 million deaths. The pandemic is presumed to have originated in the central Asian city of Bukhara. Furthermore, in this decade, an epizootic of the rinderpest virus struck Africa, considered to be "the most devastating epidemic to hit southern Africa in the late nineteenth century". It killed more than 5.2 million cattle south of the Zambezi, as well as domestic oxen, sheep, and goats, and wild populations of buffalo, giraffe, and wildebeest. This led to starvation resulting in the death of an estimated third of the human population of Ethiopia and two thirds of the Maasai people of Tanzania. In 1891−1892, poor weather alongside government mismanagement in Russia led to a famine, causing 375,000 to 400,000 deaths. British India suffered two famines this decade, first from 1896–1897 and then from 1899–1900, due to draught and British policies. Famines also took place in Cuba and China. Major earthquakes of this decade include the 1891 Mino–Owari earthquake (7,273 deaths), the 1893 Quchan earthquake (18,000 casualties), and the 1896 Sanriku earthquake (22,066 people dead or missing). The first international Olympic Games in modern history were held in Athens in 1896, with 241 athletes from across 14 nations competing. In the United States, the best selling books of this decade (by year) were Beside the Bonnie Brier Bush (a collection of short stories, best seller in 1895), Tom Grogan (a drama novel, best seller in 1896), Quo Vadis (a historical novel, best seller in 1897), Caleb West (best seller in 1898), and David Harum (best seller in 1898). The film industry, still in its infancy, continued to produce short films such as Le Coucher de la Mariée and The Kiss. Songs of this decade include "America the Beautiful", "Daisy Bell" and "Hello! Ma Baby". In this decade, the world population grew from 1.5 to 1.6 billion. The last living person from this decade, Emma Morano, died in 2017.
Соғыстар мен қақтығыстар
1890: Оңтүстік Дакотадағы Жарақаттанған тізе қырғыны. 1890 жылдың 29 желтоқсанында АҚШ-тың 7-ші атқыштар дивизиясының 365 әскері төрт Hotchkiss зеңбірегімен қолдау тауып, Оңтүстік Дакота штатының Wounded Knee Creek маңындағы Miniconjou (Lakota) және Hunkpapa Sioux (Lakota) лагерін қоршады. Армияға Сиу тайпаларын Небраска штатының Омаха қаласына теміржолмен жеткізіп салуға бұйрық берілді. Күн бұрын Сиу тайпасы бұғауланған еді және Оңтүстік Дакотадағы Пайн Ридж агенттігінде өздерін беруге келісті. Олар Сиу тайпаларының соңғылары болды. Сиу тайпаларын қарусыздау барысында, саңырау қара қойот есімді тайпа мүшесі мылтығын тапсыру туралы бұйрықты естімеді және оны орындауға кедергі келтірді. Қара қойоттың мылтығы үшін болған тартыс жан-жаққа шайқасқа ұласты, әлі де қаруы бар Сиу жауынгерлері 7-ші атқыштар дивизиясына оқ атты, ал 7-ші атқыштар дивизиясы барлық жағынан кемсіз от ашып, ерлер, әйелдер мен балаларды, сондай-ақ өздерінің кейбір сарбаздарын өлтірді. 7-ші атқыштар дивизиясы Сиу тайпасының отын тез арада басып тастады, аман қалған Сиу тайпасы қашып кетті, бірақ АҚШ атқыштары қарусыз қалғандардың көпшілігін қуып, өлтірді. Соғыс аяқталған кезде Лакота Сиу тайпасының 146 еркегі, әйелдері мен балалары қаза тапты. 25 әскери қызметкер де қаза тапты, кейбіреулері атыс кезінде туған жағдайдың салдарынан өз достарынан зардап шеккен деп саналады. 150-ге жуық Лакота тайпасы хаостан қашып кетті деп есептеледі, кейінірек белгісіз саны суықтан қаза тапты. Бұл оқиға әскери тарихтағы ең көп құрмет медальдарымен марапатталған оқиға ретінде ерекшеленеді. Бұл Америка үндістері соғыстары мен шекараның соңғы тайпасының күшін жойды. 1891: Чили азамат соғысы қаңтардан қыркүйекке дейін жалғасты. Чили президенті Хосе Мануэль Балмаседа және оған адал Чили армиясы Хорхе Монттың хунтасына қарсы күресті. Хунта Чилидің Ұлттық Конгресі мен Чилидің Әскери-теңіз күштері арасындағы одақ арқылы құрылды. 1892: Вайоминг штатындағы Джонсон округі соғысы. Бұл соғыс шын мәнінде 1892 жылдың сәуір айында Джонсон, Натрона және Конверс округтерінде болды. Қақтығысқа қатысушылар Вайоминг мал шаруашылығы қауымдастығы (WSGA) және Солтүстік Вайоминг фермерлері мен мал шаруашылығы қауымдастығы (NWFSGA) болды. WSGA штаттың ең бай және танымал тұрғындарынан құралған ескі ұйым болды. Ол штат пен аймақта үлкен саяси ықпалға ие болды. WSGA-ның негізгі функциясы мал шаруашылығын ұйымдастыру, қоршауларды және мал жеткізілімдерін жоспарлау болды. NWFSGAA - бұл Джонсон округінің шағын шаруаларының тобы, олар жергілікті Нэйт Чемпионның басшылығымен құрылды. Олар WSGA-мен бәсекелесу үшін ұйымдарын жақында құрды. WSGA NWFSGA-ны "қара тізімге" енгізіп, барлық операцияларын тоқтатуды талап етті, бірақ NWFSGA күшті WSGA-ның таратылу туралы бұйрықтарын қабылдамады және 1892 жылдың көктемінде өздерінің қоршауларын өткізу жоспарларын жариялады. WSGA, Франк Уолкотттың (WSGA мүшесі және ірі Солтүстік Плат фермасының иесі) басшылығымен, Джонсон округіндегі қарақшыларды жою және NWFSGA-ны тарату мақсатымен білікті қарулы адамдар тобын жалдады. Техас штатының Париж аймағынан 23 қарулы адам және WSGA-дан төрт мал детективі, сондай-ақ кейінірек топқа қарсы шығатын Айдахо шекарашысы Джордж Дуннинг жалданып алынды. Экспедицияға WSGA және Вайомингтің беделді тұлғалары да қосылды, соның ішінде штат сенаторы Боб Тисдейл, штат су комиссары В. Дж. Кларк, сондай-ақ Вайоминг штатының құрылуына төрт жыл бұрын үлкен үлес қосқан В. С. Ирвин және Хьюберт Тешемахер. Олармен бірге топтың дәрігері болған хирург Чарльз Пенроуз, сондай-ақ WSGA газетінің редакторы Аса Мерсер және "Чикаго геральд" газетінің тілшісі Сэм Т. Кловер де болды, оның алғашқы оқиғалары кейін шығыс газеттерінде жарияланды. 1893–1894: Оклахома территориясындағы Энид Понд Крик теміржол соғысы. Бұл, әдетте, округ орындықтары үшін болған соғыс. Рок-Айленд теміржол компаниясы АҚШ Ішкі істер министрлігінің екі қаланың округ орындықтары болатынын жариялағаннан кейін Энид және Понд Крик қалаларына инвестиция салды. Ішкі істер министрлігі компанияның ықпалынан азат Энид пен Понд Крикті басқа жерде құруға шешім қабылдады. Нәтижесінде 1893 жылдың қыркүйегінен бастап екі Энид және екі Понд Крик округ орындықтары үшін жарыса бастады. Рок-Айленд пойыздары "Үкімет Энидінде" тоқтаудан бас тартты. Олар жолаушыларды алмай, өткісіп кетті. Ашуланған Энид тұрғындары "қылмыстық әрекеттерге" көшті. Кейбіреулері пойыздарға үнемі оқ атты. Басқалары теміржолдың тіректеріне зақым келтіріп, апаттарға себеп болды. Қақтығысты тоқтатуға 1894 жылдың қыркүйегінде үкімет араласуы қажет болды. 1893–1897: Канудос соғысы, Бразилия мемлекеті мен Антонио Консельеру басқаратын 30 000-ға жуық шаруалардың арасындағы қақтығыс, олар Бразилияның солтүстік-шығыс штаты Баияда Канудос деп аталатын өздерінің қауымдастығын құрды. Әскери құйрықпен басуға жасалған бірнеше сәтсіз әрекеттерден кейін, ол 1897 жылдың қазанында қатал аяқталды, осы кезде ірі бразилиялық армия күштері ауылды басып алып, тұрғындарының көп бөлігін өлтірді. Қақтығыс Консельеру мен оның "алыс және шөл" айманының жерсіз шаруаларының Рио-де-Жанейро қаласындағы алыс үкіметке салық төлеуіне қарсы наразылық білдіруімен басталды. Олар өздерінің өзін-өзі қамтамасыз ететін ауылын құрды, оған "ұсынылған жерді" іздеген басқалар да қосылды. 1895 жылға қарай олар Баия губернаторы Родригес Лима мен Сау Сальвадор-да-Баия архиепископы Жеронимо Томе да Силвадан бразилиялық мемлекеттің заңдарын және католик шіркеуінің ережелерін сақтауды бастау туралы өтініштерін қабылдамады. 1896 жылы лейтенант Мануэль да Силва Пирес Феррейра басқаратын әскери экспедиция оларды бейбіттендіруге жіберілді. Олардың орнына шабуылға ұшырады, жеңіліске ұшырады және кері шегінуге мәжбүр болды. Канудосқа қарсы күшті әскери күштер жіберілді, бірақ олар қарсылыққа ұшырады және ауыр шығындарға тап болды. 1897 жылдың қазанында Канудос бразилиялық әскери күштеріне түсті. "Шабуыл кезінде өлмеген жағунчолар тұтқынға алынып, әскерлер тарапынан (бас кесіліп) жазаланды". 1894: Жосон Кореясындағы Донгхак шаруалар революциясы. Қозғалыс 1894 жылдың ақпанында Гобуде басталды, шаруалар жергілікті үкімет шенеуніктерінің саяси жемқорлығына наразылық білдірді. Революция "барлық адамдардың теңдігін" бағалайтын корей діні Донгхак атымен аталды. Император Годжоңның күштері көтерілісті басуға тырысты, бірақ бастапқы шайқастар үлкен қақтығыстарға әкелді. Корей үкіметі Жапон империясынан көмек сұрады. "Мылтықтары мен артиллериясы" бар жапондық әскерлер революцияны басуға қол жеткізді. Корея Қытайдың Цин династиясына бағынышты мемлекет болғандықтан, жапондық әскери күштердің болуы қауқыптық ретінде қарастырылды. Корея үстемдігі үшін туған қақтығыс Бірінші Қытай-жапон соғысына айналды. Көбінесе Император Мэйдзи үкіметі Кореяға қарай Ресей империясының немесе басқа да күшті державалардың кеңеюін болдырмау үшін әрекет етіп отырды. Мұндай кеңеюді жапон ұлттық қауіпсіздігіне тікелей қауіп ретінде қарастырды. 1895: Ресей империясының бейбітшіл христиан сектасы - Духоборлар, Ресей үкіметі тарапынан оларға таңылған бірқатар заңдар мен ережелерге қарсы тұруға тырысады. Олар негізінен Оңтүстік Кавказда белсенді, онда 1887 жылы жалпы әскери міндет енгізілді және әлі де даулы мәселе болып табылады. Олар сонымен қатар Николай II-ге адалдық серт беруден бас тартады, жаңа Ресей императоры. Көшпелі көшбасшысы Петр Васильевич Веригиннің одан әрі нұсқауымен, абсолютті бейбітшілік белгісі ретінде, Кавказдың үш провинциясындағы Духоборлар қаруларын жоюға шешім қабылдады. Духоборлар 28/29 маусымда (Григориан күнтізбесі бойынша 10/11 шілде) қаруларын өртеуге жиналғанда, псалмдар мен рухани әндер орындалып, тұтқынға алынып, сақалын қырқып тастады.
АҚШ экономикасы
1892: Пенсильвания штатының Хоумстед қаласындағы «Хомстед ереуілі». 1892 жылдың маусым айынан бастап темір және болат жұмысшыларының біріккен қауымдастығы (АА) мен Карнеги болат компаниясы арасындағы еңбек даулары. Одақ жыл сайынғы негізде ұлттық бірыңғай жалақы шкалаларын келісті; жұмыс уақытын, жұмыс жүктемесінің деңгейін және жұмыс жылдамдығын реттеуге көмектесті; және жұмыс жағдайларын жақсартуға көмектесті. Сонымен қатар, ол жұмыс берушілерге тапшы жұмысшыларды табуға көмектесетін. 1892 жылы 30 маусымда ұжымдық келісімшарттың мерзімі аяқталып, Генри Клей Фрик (компания төрағасы) және жергілікті АА одағының басшылары ақпан айында келіссөздерге кірісті. Болат өнеркәсібі жақсы дамып, бағалар жоғарылағандықтан, АА жалақыны көтеруді талап етті. Фрик дереу 22% жалақыны төмендетумен қарсылық білдірді, бұл кәсіподақ мүшелерінің жартысына жуығына әсер етеді және келіссөздер бөлімінен бірқатар лауазымдарды алып тастайды. Эндрю Карнеги Фрикті одақты бұзу үшін келіссөздерді пайдалануға шақырды: «Фирма азшылық көпшілікке жол беруі керек деп шешті. Осылайша, осы келісімнің мерзімі аяқталғаннан кейін бұл жұмыстар міндетті түрде одаққа жатпайды». 28 маусым күні кешке Фрик жұмысшыларды пластиналар фабрикасынан және ашық пештердің бірінен алып тастады. 29 маусымда ұжымдық келісімге қол жеткізілмеген кезде Фрик кәсіподақты зауыттың қалған бөлігіне кіргізбей қойды. Қаңтар айында басталған тікенді сыммен шапталған биік қоршау аяқталды және зауыт жұмысшыларға жабық болды. Әр зауыт ғимаратының жанында жарық беретін снайперлер мұнаралары салынған, ал әрбір кіреберісінде жоғары қысымдағы су айдындары (кейбіреулері қайнап жатқан сұйықтықты бүркіп тастай алады) орналастырылған. Өсімдіктің әртүрлі аспектілері қорғалған, күшейтілген немесе қалқандалған. 1892: 1892 жылдың тамызында Нью-Йорк штатының Буффало қаласында Буффало алмастырушыларының ереуілі. 1892 жылдың басында Нью-Йорк штатының заң шығарушы органы 10 сағаттық жұмыс күнін және күндізгі және түнгі ең төменгі жалақыны көтеру туралы заң қабылдады. 12 тамызда Буффало теміржолдарында коммутаторлар компаниялар жаңа заңға бағынбағаннан кейін Лехи доласының теміржолын, Эри теміржолын және Буффало крек теміржолын соқтырды. 15 тамызда демократ губернаторы Розуэлл П. Флауэр тәртіпті қалпына келтіріп, теміржол иелігін қорғау үшін Нью-Йорк штатының күзетшілерін шақырды. Алайда, Мемлекеттік күзет бригадасының бригадир генерал-майтары Питер С. Дойл Төртінші бригадаға командалық жасады, ол Лехай аңғарының темір жолының агенті ретінде толық уақытты қызмет атқарып, шабуылды жоюға бел буды. Үшжақты одақ қазан айында Нью-Орлеан сауда кеңесімен келіссөздер бастады. Жұмыс берушілер жұмысшыларды бөліну үшін және жұртшылықты ереуілшілерге қарсы қою үшін нәсілге негізделген үндеулерді қолданды. Кәсіпкерлік кеңес шарттарға келісетін келісімшарттарға қол қоятынын мәлімдеді, бірақ тек ақ нәсілді тақташы мен қаптаушылар одағымен ғана. Сауда кеңесі қара нәсілді жүк көліктерімен келісімшарт жасасудан бас тартты. Сауда кеңесі мен қалалық газеттер де халықты үрейлендіру үшін науқан бастады. Газеттерде «адамдар тобының қатыгез негрлер шабуылдаушылары» көшеде қашуы, афроамерикалық одақшыларының «оларға кедергі жасағысы келгендердің бәрін ұрып-соғулары» туралы қорқынышты хабарлар жарияланды, сондай-ақ қара нәсілді адамдардың топтары жалғыз қалған ақ нәсілді ерлер мен әйелдерге шабуыл жасағаны туралы қайта-қайта хабарлар жарияланды. Шабуылдаушы жұмысшылар расалық желі бойынша қатардан шығуға қарсы болды. Таңдаушылар мен таңбалаушылар одағының басым көпшілігі жұмыс берушілер басқа одақтарға ұсынылған шарттармен Teamsters-пен келісімшартқа қол қойғанға дейін қалуға уәде бергендерін растайтын қаулыларды қабылдады. 1893: 1893 жылғы үрей Америка Құрама Штаттарында кең таралған экономикалық дағдарысты бастады, ол 1896 жылға дейін созылады. Қиындықтың алғашқы белгілерінің бірі - 23 ақпан 1893 жылы Гровер Кливлендтің екінші инаугурациясынан он күн бұрын, өзін-өзі тым кеңейткен Филадельфия мен Рединг теміржолының банкротқа ұшырауы болды. Кейбір тарихшылар бұл банкротты Қауіпсіздіктің басталуы деп санайды. Экономиканың нашарлауына байланысты адамдар банктерден ақшаларын алып тастауға асықты. Кредиттік дағдарыс экономиканы жайлады. Ұлыбританиядағы қаржылық дүрбелең мен Еуропадағы сауданың төмендеуі шетелдік инвесторларды алтынмен қамтамасыз етілген америкалық акцияларды сатуға итерді. Адамдар күміс ноталарын алтынға айырбастауға тырысты; нәтижесінде федералдық резервтердегі алтынның ең төменгі мөлшеріне шектеу жетті және АҚШ ноталарын алтынға сәтті айырбастау мүмкін болмады. 1894: Крипл-Крик кеншілерінің ереуілі, Колорадо штатының Крипл-Крик қаласындағы Батыс кеншілер федерациясының (WFM) бес айлық ереуілі. 1894 жылдың қаңтарында Крипл-Крик кен иелері Дж. Дж. Хагерман, Дэвид Моффат және Эбен Смит, аймақтың үштен бірін қамтитын кеншілерді жұмысқа алған, жұмыс күнін сегіз сағаттан он сағатқа ұзарту туралы хабарлады, күндік жалақы 3,00 доллар өзгермейді. Жұмысшылар наразылық білдірген кезде, иелері кеншілерді күніне сегіз сағат жұмыс істеуге келісті, бірақ жалақысы 2,50 доллар ғана. Осы даудан бұрын Крипл-Крик кеншілері «Еркін монета айналымы» одағын құрған. Жаңа өзгерістер күшке енгеннен кейін, олар Батыс кеншілер федерациясына қосылып, 19-шы жергілікті бөлімге айналды. Одақ Альтман қаласында орналасқан, сондай-ақ Анаконда, Крипл-Крик және Виктор қалаларында бөлімшелері болған. 1894: Битумды көмір кеншілерінің ереуілі, АҚШ-тағы тас көмір кеншілерінің сәтсіздікке ұшыраған ұлттық сегіз апталық ереуілі, ол 1894 жылдың 21 сәуірінде басталды. Бастапқыда ереуіл үлкен жетістікке жетті. Колорадо, Иллинойс, Огайо, Пенсильвания және Батыс Вирджиния штаттарында 180 000-нан астам кенші ереуілге шықты. Иллинойс штатында 25 207 кенші ереуілге шықты, ал ереуіл кезінде тек 610 кенші жұмыс істеді, Иллинойс штатының орташа кеншісі ереуіл салдарынан 72 күн жұмыссыз қалды. Елдің кейбір аймақтарында ереуілшілер мен кен иелері немесе ереуілге шыққан және шықпаған кеншілер арасында зорлық-зомбылық оқиғалары болды. 23 мамырда Пенсильвания штатының Юнионтаун қаласының жанында 15 күзетші, мылтықтар мен пулеметтермен қаруланған, 1500 ереуілшінің шабуылына тойтарыс берді, 5 адамды өлтірді және 8 адамды жаралады. 1894: Мамыр күнінің көтерілісі, 1894 жылдың 1 мамырында (Мамыр күні) Огайо штатының Кливленд қаласында болған бірнеше зорлық-зомбылық көтерілістері. 1893 жылғы үрей кезінде Кливленд қаласының жұмыссыздық деңгейі күрт өсті. Соңында жұмыссыздыққа тап болғандар қала басшыларының тиімсіз көмек шараларына наразылық білдіріп, көтеріліс шықты. 1894: Pullman Company компаниясының жұмысшылары Иллинойс штатында ереуілге шықты. 1893 жылғы экономикалық үрей кезінде Pullman Palace Car Company компаниясы вагондарына сұраныс төмендегендіктен және компанияның кірісі төмендегендіктен жалақыны төмендетті. Жұмысшылардың делегациясы төмен жалақы мен он екі сағаттық жұмыс күніне шағымданып, Pullman қаласын басқаратын корпорация жалдау ақысын төмендетпеді, бірақ компания иесі Джордж Пуллман «олармен сөйлесуден жоғары тұрды». Бойкот 1894 жылдың 26 маусымында басталды. Төрт күн ішінде 29 теміржолда 125 000 жұмысшы Пуллман вагондарын тасымалдаудан бас тартты. 1896: 1896 жылғы АҚШ президенттік сайлауы саяси қайта құрылымға айналды. Екі үлкен партияның үміткерлері қолдайтын ақша-кредит саясаты олардың сайлау кампанияларына үлкен әсер етті. Үкімдегі Демократиялық партияның үміткері Уильям Дженнингс Брайан «Еркін күміс» саясатын жақтады. Оның қарсыласы, Республикалық партияның үміткері Уильям Мак-Кинли, 1884 және 1892 жылдары сайлауда жеңілген партия, «Дұрыс ақша» саясатын жақтады және 1870 жылдардан бері қолданылып келе жатқан алтын стандартын сақтауды жақтады. «Қысқа лозунгтер» шын мәнінде «қаржы және мемлекеттік саясаттың кең философиясын, сондай-ақ әділеттілік, тәртіп және «моральдық экономика» туралы қарама-қарсы сенімдерді» көрсетеді. Республикалықтар сайлауды жеңіп, 1912 жылға дейін барлық сайлауда жеңіске жетті. Шартты түрде «Алтын ғасырдың» соңына нүкте қойды. Мак-Кинли әкімшілігі американ империализмін қабылдады, Испан-американ соғысына (1896–1898) қатысуы АҚШ-ты белсендірек ойнауға итерді...
Басқа да маңызды халықаралық оқиғалар
1 мамыр – 30 қазан 1893 жылдары Иллинойс штатының Чикаго қаласында Христофор Колумбтың Жаңа дүниеді ашқанының 400 жылдығына арналған 1893 жылғы әлемдік көрме өтті. Көрме маңызды әлеуметтік және мәдени оқиға болды және сәулет, санитария, өнер, Чикагоның өз бейнесі, сондай-ақ американдық өнеркәсіптік үміттерге зор әсер етті.
Технология
1890 жылдар: Велосипедтердің қарқынды дамуы Еуропа мен Американы қамтыды, жүздеген велосипед өндірушілер жұмыс істеді. 1890: Францияның Мюре қаласындағы Клемент Адер өзінің "Адер Эоль" атты аппаратын жасады. "Адер 1890 жылғы 9 қазанда Паристің маңында, достасының жерінен 160 футқа жуық қашықтықты бу күшімен ұшқанын мәлімдеді". Бұл қозғалтқышпен және ауадан ауыр ұшу болды, бірақ екі негізгі себеппен алғашқы ұшу машинасы деп есептелмейді. "Ол ұзаққа созылған ұшуға қабілетсіз болды (бу қозғалтқышын пайдалануға байланысты) және толық басқару үшін жеткілікті құралдары болмады". Оның "Ader Avion II" және "Ader Avion III" үлгілері күрделірек болғанмен, ұшып көтеріле алмады. 1891: Автомобильдерді коммерциялық өндіріс басталды, ол бастапқы кезеңде болды. Автомобильдерді жасауға арналған алғашқы компания Франциядағы "Panhard et Levassor" болды, ол сондай-ақ алғашқы төрт цилиндрлі қозғалтқышты ұсынды. "Panhard" бастапқыда "Panhard et Levassor" деп аталды және 1887 жылы Рене Панхард, Эмиль Левассор және бельгиялық заңгер Эдуард Саразин құрған автомобиль өндіруші компания болды. 1891 жылы компания өзінің алғашқы "Lavassor" дизайнын, "заманауи" модельді жасады: "Système Panhard" төрт доңғалақтан, алдыңғы жағында артқы жетекке арналған қозғалтқыштан және 3500 франкқа сатылатын қарапайым беріліс қорабынан тұрды. Бұл автомобильдер үшін келесі ғасырдың көп бөлігінде стандартты схемаға айналды. Сол жылы Панхард өзінің "Daimler" қозғалтқышының лицензиясын велосипед өндіруші Арманд Пежомен бөлісті, ол өз автомобиль компаниясын құрды. 1895 жылы 1205 см³ (74 куб. дюйм) көлемді "Panhard" машиналары "Париж-Бордо-Париж" жарысында бірінші және екінші орындарды иеленді, біреуін Левассор жеке басқарды, нәтижесі 48¾ сағатты құрады. 1891: Пруссия Корольдігінің Померания провинциясының Анклам қаласындағы Отто Лилиенталь өзінің "Derwitzer Glider" желкенді ұшағын жасады. Ол "Бранденбургтегі Дервиц/Криелов маңындағы 80 футқа дейінгі қашықтықты ұшып, әлемдегі алғашқы адаммен басқарылатын ұшақ болды". Лилиенталь 1896 жылға дейін ұшу машиналарын жасауды және сынауды жалғастырды. Ол халықаралық деңгейде танымал болды. 1896 жылғы 9 тамызда Лилиенталь кенеттен соққан желден басқаруын жоғалтып, шамамен 150 метр биіктіктен құлап, ауыр жарақат алды. Ол ертесіне қайтыс болды. 1892: Францияның Паризіндегі Рудольф Дизель дизельдік циклді, термодинамикалық циклді ашты. 1893 жылғы 23 ақпанда Дизель өзінің ашылуын практикалық қолдануға болатын қысыммен тұтандыру қозғалтқышына патент алды. Оның зерттеулері дизельді қозғалтқышты, яғни ішкі жану қозғалтқышын жасауға әкелді. "Дизель бастапқыда дизельді қозғалтқышты жержаңғақ майын отын ретінде пайдалану үшін жобалаған, бұл аграрлық қоғамды қолдауға көмектесу үшін болды". Бұл биодизельдің алғашқы түрі болды. 1893: Чарльз Дюрия мен Дж. Фрэнк Дюрия бауырлары құрған "Duryea Motor Wagon Company", американдық автомобиль өнеркәсібінің алғашқы компаниясы саналады. 1893 жылы Дюрия бауырлары бензинмен жұмыс істейтін алғашқы автомобиль үлгісін сынақтан өткізді және 1896 жылы коммерциялық мақсатта жасалған алғашқы автомобиль деп саналатын "Duryea" автомобиль үлгісін жасау үшін өз компаниясын құрды. 1893 жылғы модель бір цилиндрлі "Ladies Phaeton" болды, ол алғаш рет 1893 жылғы 21 қыркүйекте Массачусетс штатының Чикопи қаласында көрсетілді. Ол АҚШ-та жасалған алғашқы газды қозғалтқышпен жасалған сәтті көлік деп есептеледі. Олардың 1895 жылғы моделі, Франк басқарып, Чикагодағы "Chicago Times Herald" жарысында жеңімпаз атанды. Ол орташа есеппен 54 миль (87 км) жүріп, кез-келген қатысушы аяқтаған алғашқы АҚШ автожарысын белгіледі. Сол жылы бауырластар коммерциялық өндіріске кірісіп, 1896 жылдың соңына дейін он үш автомобиль сатылды. 1893–1894: Томас Эдисон ойлап тапқан және Уильям Кеннеди Диксон дамытқан "Кинетоскоп", кинофильмдерді көрсету құрылғысы көпшілікке таныстырылды. (Бұл 1889 жылдан бері дамытылып келеді және оған арналған бірнеше фильмдер жасалды). Аяқталған "Кинетоскоптың" премьерасы бастапқыда жоспарланғандай Чикагодағы дүниежүзілік көрмеде емес, 1893 жылғы 9 мамырда Бруклиндегі Өнер және ғылым институтында өтті. Жүйеде көпшілікке көрсетілген алғашқы фильм "Blacksmith Scene" (немесе "Blacksmiths") болды; Диксон режиссерлік етіп, Хейз түсірген, ол "Black Maria" деп аталатын жаңа Эдисон киностудиясында түсірілді. Кең көлемде жарнамаға қарамастан, Чикаго көрмесінде жиырма бес машинаны қамтитын "Кинетоскоптың" ірі көрсетілімі ешқашан өткізілмеді. "Кинетоскоп" өндірісі бір жағынан Диксонның жыл басында жүйке бұзылуымен он бір аптадан астам уақытқа жұмыстан кеткеніне байланысты кешіктірілді. 1894 жылғы 14 сәуірде Нью-Йорктегі 1155 Бродвейдегі 27-ші көше бұрышында алғашқы коммерциялық "Кинетоскоп" үйі ашылды. Бұл орын он машинадан тұрды, бес қатарға орналасқан, әрқайсысы әртүрлі фильмді көрсетті. 25 центке көрермендер әр қатардағы барлық фильмдерді көре алатын, ал жарты доллар барлық фильмдерге қол жеткізуге мүмкіндік берді. Машиналар жаңа "Кинетоскоп" компаниясынан сатып алынды, ол Эдисонмен оларды өндіру үшін келісім шарт жасаған; компанияның төрағасы Норман С. Рафф және Фрэнк Р. Гаммон болды, ал инвесторлар арасында кәсіпкер бауырлардың бірі Эндрю М. Холланд және Эдисонның бұрынғы бизнес-директоры Альфред О. Тейт болды. Алғашқы коммерциялық кинобағдарламаны құрайтын он фильмнің барлығы "Black Maria" студиясында түсірілді және олар былай аталды: "Barber Shop", "Bertoldi (mouth support)" (Эна Бертольди, британдық цирк артисі), "Bertoldi (table contortion)", "Blacksmiths", "Roosters" (тығыш айқас), "Highland Dance", "Horse Shoeing", "Sandow" (Эуген Сандов, неміс күшті адам), "Trapeze" және "Wrestling". Тарихшы Чарльз Муссер сипаттағандай, "американдық өмір мен мәдениеттің түбінен өзгерісі" басталды. 1894: Хирам Стивенс Максим өзінің ұшатын машинасының құрастыруын аяқтады және оны пайдалануға дайын болды. Ол 145 фут (44 м) ұзындығындағы, 3,5 тонна салмақты, 110 фут (34 м) қанат кеңдігіндегі аппаратты екі күшті бу қозғалтқыштарымен және екі пернемен жабдықтады. 1894 жылы Бекслидегі сынақтарда оның машинасы 1800 рельсте жүріп, төменгі жағындағы тіреулер мен жоғарыдағы ағаш қауіпсіздік рельстерінің арқасында көтерілуіне жол бермеді, бұл роллеркостерге ұқсас болды. Оның осы машинаны жасау мақсаты еркін ұшу емес, оның жерден көтерілуге қабілеттілігін сынау болды. Сынақ жүргізу кезінде барлық тіреулер жұмыс істеді, бұл оның ұшуға жеткілікті күш жинағанын көрсетті, бірақ соның салдарынан рельс зардап шекті; "ұшу" апатты болдырмау үшін уақытында тоқтатылды. Аппараттың аэродинамикалық тұрақсыз және басқарылмайтын болғаны анық болды, Максим де осыны түсінгендіктен, оны дамытуды тоқтатты. "Максим бипланының сынақ құрылғысының үшінші сынақ жүргізу кезінде, 1894 жылғы 31 шілдеде Максим мен үш адамнан тұратын экипажбен бірге, ол соншалық күшпен көтерілді, күшейтілген рельс сынды және шамамен 200 метрге дейін сырғып, кейде зақымдалған рельстен 2-3 фут биіктікке көтерілді. 10 000 фунтқа дейін көтеру күші туындаған болуы мүмкін деп есептелді". 1894: Гринвич, Англиядан келген Лоуренс Харгрейв өзінің төрт қорапша қанатынан жасалған тізбегімен Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Стэнвелл Парк жағажайында 1894 жылғы 12 қарашада жерден көтерілді. Оның мүлігінің қараушысы Джеймс Суэйннің көмегімен желкендік сызық серіппелі теңгеріш арқылы екі құм қапқа бекітілді. Харгрейв желдің жылдамдығы мен желкендік сызықтың бұрышын өлшеу үшін анемометр мен инклинометрді алып жүрді. Ол желдің жылдамдығымен 16 фут (5 м) биіктікке көтерілді. Бұл эксперимент кеңінен жарияланды және қорапша қанатын тұрақты әуе платформасы ретінде орнатып берді. 1895: Безансон, Франш-Конте, Франциядан келген Огюст және Луи Люмьер көпшілікке "синематографты" – фильмді түсіретін, көрсететін және дамытатын құрылғыны таныстырды. Олардың фильмдерді көрсетудің алғашқы қоғамдық көрсетілімі, кіру ақысы алынған, 1895 жылғы 28 желтоқсанда Париждегі "Grand Café" ішіндегі "Salon Indien" залында өтті. Бұл тарихи көрсетімде он қысқа фильм көрсетілді, оның ішінде...
1895: Auguste and Louis Lumière of Besançon, Franche Comté, France introduce cinematograph, a combination film camera, film projector and developer, to the public. Their first public screening of films at which admission was charged was held on December 28, 1895, at Salon Indien du Grand Café in Paris. This history making presentation featured ten short films, including their first film, Sortie des Usines Lumière à Lyon (Workers Leaving the Lumière Factory). 1896: Samuel Pierpont Langley of Roxbury, Boston, Massachusetts, has two significant breakthroughs while testing his Langley Aerodromes, flying machines. In May, Aerodrome number 5 made "circular flights of 3,300 and 2,300 feet, at a maximum altitude of some 80 to 100 feet and at a speed of some 20 to 25 miles an hour". In November, Aerodrome number 6 "flew 4,200 feet, staying aloft over 1 minute.". The flights were powered (by a steam engine), but unmanned. 1896: Octave Chanute and Augustus Moore Herring co design the Chanute Herring Biplane. "Each 16 foot (4.9 meter) wing was covered with varnished silk. The pilot hung from two bars that ran down from the upper wings and passed under his arms. This plane was originally flown at Dune Park, Indiana, about sixty miles from Chanute's home in Chicago, as a triplane on August 29, 1896, but was found to be unwieldy. Chanute and Herring removed the lowest of the three wings, which vastly improved its gliding ability. In its flight on September 11, it flew 256 feet (78 m)." It influenced the design of later aircraft, setting the pattern for a number of years. 1897: Carl Richard Nyberg of Arboga, Sweden starts constructing his Flugan, an early fixed wing aircraft, outside his home in Lidingö. Construction started in 1897 and he kept working on it until 1922. The craft only managed a few short jumps and Nyberg was often ridiculed, however several of his innovations are still in use. He was the first to test his design in a wind tunnel and the first to build a hangar. The reasons for failure include poor wing and propeller design and, allegedly, that he was afraid of heights. 1898: Wurlitzer builds the first coin operated player piano. 1899: Gustave Whitehead, according to a witness who gave his report in 1934, made a very early motorized flight of about half a mile in Pittsburgh in April or May 1899. Louis Darvarich, a friend of Whitehead's, said they flew together at a height of in a steam powered monoplane aircraft and crashed into a three story building. Darvarich said he was stoking the boiler and was badly scalded in the accident, requiring several weeks in a hospital. This claim is not accepted by mainstream aviation historians including William F. Trimble. 1899: Percy Pilcher of Bath, Somerset dies in October, without having a chance to fly his early triplane. Pilcher had built a hang glider called The Bat which he flew for the first time in 1895. He then built more hang gliders ("The Beetle", "The Gull" and "The Hawk"), but had set his sights upon powered flight, which he hoped to achieve on his triplane. On 30 September 1899, having completed his triplane, he had intended to demonstrate it to a group of onlookers and potential sponsors in a field near Stanford Hall. However, days before, the engine crankshaft had broken and, so as not to disappoint his guests, he decided to fly the Hawk instead. The weather was stormy and rainy, but by 4 pm Pilcher decided the weather was good enough to fly. Whilst flying, the tail snapped and Pilcher plunged to the ground: he died two days later from his injuries with his triplane having never been publicly flown. In 2003, a research effort carried out at the School of Aeronautics at Cranfield University, commissioned by the BBC2 television series "Horizon", has shown that Pilcher's design was more or less workable, and had he been able to develop his engine, it is possible he would have succeeded in being the first to fly a heavier than air powered aircraft with some degree of control. Cranfield built a replica of Pilcher's aircraft and added the Wright brothers' innovation of wing warping as a safety backup for roll control. Pilcher's original design did not include aerodynamic controls such as ailerons or elevator. After a very short initial test, the craft achieved a sustained flight of 1 minute and 25 seconds, compared to 59 seconds for the Wright Brothers' best flight at Kitty Hawk. This was achieved under dead calm conditions as an additional safety measure, whereas the Wrights flew in a 25 mph+ wind to achieve enough airspeed on their early attempts. 1899: Augustus Moore Herring introduces his biplane glider with a compressed air engine. On October 11, 1899 (or 1898), Herring flew at Silver Beach Amusement Park in St. Joseph, Michigan. He reportedly covered a distance of 50 feet (15 m). However, there are no known witnesses. On October 22, 1899 (or 1898) Herring took a second flight, covering 73 feet (22 m) in 8 to 10 seconds. This time the flight was covered by a newspaper reporter. It is often discounted as a candidate for the first flying machine for various reasons. The craft was difficult to steer, discounting it as controlled flight. While an aircraft outfitted with an engine, said engine could operate for "only 30 seconds at a time". The design was still recognizably a glider, introducing no innovations in that regard. It was also a "technological dead end", failing to influence the flying machines of the 20th century. It also attracted little press coverage, though possibly because the Michigan press was preoccupied with William McKinley, President of the United States visiting Three Oaks, Michigan, at about the same time.
Ғылым
Анри Беккерель радиоактивтілікті ашты. Рентген сәулелерін Вильгельм Рентген ашты. Швециялық ғалым Сванте Аррений және АҚШ геологы Томас Кроудер Чемберлин адамның көмірқышқыл газы шығарылымдары жаһандық жылынуға себеп болуы мүмкін деген пікірді тәуелсіз түрде ұсынды. 1894: Аргонды Лорд Рейли мен Уильям Рамзи ашты. 1895: Уильям Рамзи 1868 жылы Күнде спектрографиялық түрде алғаш рет анықталғаннан кейін 27 жыл өткен соң Гелийдің Жерде бар екенін анықтады. 1896: Гелийді Жерде ашқаннан кейін бір жыл өткен соң Уильям Рамзи мен Моррис Траверс неон, криптон және ксенон элементтерін ашты. 1897: Әлеуметтанушы Эмиль Дюркгейм "Өзіне қол жұмсау" атты маңызды зерттемесін жариялады.
Танымал мәдениет
Джейн Адамстың Чикагодағы Халл үйіне негізделген әлеуметтік қозғалыс. Хейл Джонсон американдық тыйымшылдық қозғалысының маңызды лидері болды. Мэри Хант басқарған ғылыми тыйымшылдық оқу департаменті АҚШ-та алкогольге қатысты барлық білім беруді де-факто бақылауға алды. ХХ ғасырдың соңы (негізінен Париж және Брюссель қалаларында).
Фильм
Тарихта алғаш рет патшаның қалыңдауы түсірілді. Бұл Ресей императоры Николай II-нің қалыңдау рәсімі.