Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Навигациялық инженерлер
Navigational engineers
Navvy – «навигатор» (Ұлыбритания) немесе «навигациялық инженер» (АҚШ) сөзінің қысқартылған түрі. Көбінесе ірі азаматтық құрылыс жобаларында жұмыс істейтін жұмысшыларды сипаттау үшін қолданылады, ал кейде (Солтүстік Америкада) механикалық қашаулар мен топырақ көшіру машиналарын атау үшін де қолданылады. Бұл термин Ұлыбританияда XVIII ғасырдың соңында көптеген каналдар салынып жатқан кезде пайда болды, олар кейде «навигация» деп те аталатын.
Navvy, a clipping of navigator (UK) or navigational engineer (US), is particularly applied to describe the manual labourers working on major civil engineering projects and occasionally (in North America) to refer to mechanical shovels and earth moving machinery. The term was coined in the late 18th century in Great Britain when numerous canals were being built, which were also sometimes known as "navigations".
Ұлттар
Дэвид Бруктың 19 ғасырдағы британдық теміржол шарттарын зерттеуі, халық санағы деректерімен сай келеді, Ұлыбританиядағы навилердің көп бөлігінің ағылшын екенін нақты көрсетеді. Ол сондай-ақ "теміржол құрылысындағы шынайы халықаралық күш ретінде тек ирландтарды қарастыруға болады" дейді, бірақ ирландтар навилердің шамамен 30 пайызын құрады. 1818 жылға қарай Солтүстік Америкадағы жоғары жалақы көптеген ирланд жұмысшыларын Нью-Йорк штатындағы Эри каналын салу және осыған ұқсас жобаларға тартты, олар жұмыс күшінің маңызды бөлігіне айналды. Навилер Ұлыбританияда каналдар салуға да қатысты, және 20 ғасырға қарай олар жұмыс күшінің басым бөлігін құрады.
A study of 19th century British railway contracts by David Brooke, coinciding with census returns, conclusively demonstrates that the great majority of navvies in Britain were English. He also states that "only the ubiquitous Irish can be regarded as a truly international force in railway construction," but the Irish were only about 30% of the navvies. By 1818, high wages in North America attracted many Irish workers to become a major part of the workforce on the construction of the Erie Canal in New York State and similar projects. Navvies also participated in building canals in Britain, and by the 20th century, they were the predominant workforce.
Каналдан темір жол жобаларына көшіру
Британияда каналдар салу 1830 жылдан бастап теміржол жобаларын салуға келісімшарттар жасаумен ысталды, бұл теміржолға құмарлыққа айналды, ал осы термин теміржол жолдарын, туннельдерін, қазбаларын және насиптерін салумен айналысатын жұмысшыларға қолданылды. Британдық теміржол желісін кеңейтудің ең жоғары нүктесінде 250 мыңға жуық кемеші жұмыс істеді. Теміржол жобаларында жұмыс істейтін кемешілер көбінесе қол құралдарын пайдалануды жалғастырды, олар жарылғыш заттармен толықтырылды (әсіресе туннельдерді қазу кезінде және қиындықтарды жою үшін). Бумен жұмыс істейтін механикалық қазғыштар немесе экскаваторлар (бастапқыда «бу кемешілері» деп аталған) 1840 жылдары қолжетімді болды, бірақ 19 ғасырда, әсіресе Ұлыбритания мен Еуропада, тәжірибелі жұмысшылар оңай және салыстырмалы түрде арзан болғандықтан тиімді деп есептелмеді. Басқа жерлерде, мысалы, АҚШ және Канадада, еңбек күші аз және қымбат болғандықтан машиналар қолданылды. АҚШ-та машина жасау дәстүрі соншалықты күшті болды, «нави» сөзі адамды емес, бумен жұмыс істейтін қазғышты білдіреді.
The construction of canals in Britain was superseded by contracts to construct railway projects from 1830 onward, which developed into the railway manias, and the same term was applied to the workmen employed on building rail tracks, their tunnels, cuttings and embankments. There were 250,000 navvies employed during the apex of British railway expansion efforts. Navvies working on railway projects typically continued to work using hand tools, supplemented with explosives (particularly when tunnelling, and to clear obdurate difficulties). Steam powered mechanical diggers or excavators (initially called 'steam navvies') were available in the 1840s, but were not considered cost effective until much later in the 19th century, especially in Britain and Europe where experienced labourers were easily obtained and comparatively cheap. Elsewhere, for example in the United States and Canada, where labour was more scarce and expensive, machines were used. In the States the machine tradition became so strong that "[ ] the word navvy is understood to mean not a man but a steam shovel."
Нави мәдениет
19 ғасырда жұмысшы болу өзіндік мәдени тәжірибеге айналды. Навилердің өмірін сипаттаған көптеген жазбалар жергілікті газеттерден алынған, олар навилерді мас және тәртіпсіз адамдар ретінде көрсетеді, бірақ навилердің саяхат мұқтаждықтарына қарамастан, отбасылар құрылғанын және балалар тәрбиеленгенін еске алмайды. 19 ғасырдың басында Англияда теміржол салуға жұмылдырылған көптеген навилер "шатыр қалашықтары" деп аталатын нашар, уақытша тұрғын үйлерде тұрды. Ауылдық жерлер арқылы құрылыс жүргізілуіне және навилердің жаман беделіне байланысты, теміржол құрылысы участаларының үштен екісінде навилер үшін арнайы үйлер салынды. Бастапқыда бұл "шатырлар" жылдам салынып, уақытша болуы тиіс еді. Сондықтан, жайлылық туралы, тіпті санитария туралы да ойлар аз болды, бұл Виктория дәуірінде барша үшін маңызды мәселе еді. Шатырлар "әрине денсаулыққа зиянды жерлер еді, және навилер қауымының арасында холера, дизентерия немесе тиф таралуы жиі кездесетін".
Being a navvy labourer became a cultural experience unto its own during the 19th century. Most accounts chronicling the life of a navvy worker come from local newspapers portraying navvies as drunk and unruly men, but fail to provide any mention that families were formed and raised despite the navvy's travelling demands.]] Many of the navvies employed to build the railways in England during the early part of the 19th century lived in squalid temporary accommodations referred to as "shanty towns." Due in part to constructing through rural areas, and, in part, the navvies negative reputation, two thirds of the railway construction sites had housing erected specifically for the navvy. Initially, the housing "huts" were constructed quickly and meant to be temporary. As a result, little thought was given to comfort, let alone sanitation, which was actually a prominent issue for everyone during the Victorian era. Shanties "were clearly unhealthy places in which to live, and it was not uncommon for a navvy community to be overtaken by cholera, dysentery or typhus."
Темір жол кемелерінің жұмыс шарттары
Көші-қондық өмір салтынан өзгеше, навистер әртүрлі деңгейдегі қауіпті жұмыс орталарымен бетпе-бет келді, олар жердің сипаттамасына де, жергілікті халықтың оларды қабылдауына да байланысты болды. Қауіпсіздік шараларының шектеулі болуына байланысты навистер жұмыста жиі жарақаттанып немесе қаза болар еді. Салынған әрбір шақырым теміржолға орташа есеппен 3 жұмысқа байланысты өлім тіркелді. Вудхед туннелінің құрылысы кезінде навистердің жоғары өлім-жүргіштігі 1846 жылғы тергеуге себеп болды, ол нәтижесінде 1846 жылғы Теміржол жұмысшылары жөніндегі Арнайы комитетінің құрылуына және бағалауына әкелді. Жергілікті тұрғындар мен сырттан келгендер арасындағы табиғи шиеленіс кейде навистерге деген күдік тудыратын. Осы екі топ арасындағы шиеленіс кейде зорлық-зомбылыққа, бүлікке немесе өлімге алып келді. Мұндай оқиғаның бірі 1811 жылы Самфорд Певереллде болды. "Періште үйінде" тұрғанымен танымал болған жергілікті тұрғын Джон Чавеге мас навистер тобы жақындады. Кездесуден кейін Чаве өзін қауіпсіз сезінбеді, сондықтан навистер тобымен үйіне беттеген кезде, ескерту үшін халыққа оқ атып, топтың бір мүшесін қаза қылды, бұл бүлікке әкеп соқты. Кейіннен бұл өлімді әділ өлім деп таныды. Елдің кейбір аймақтарында, әсіресе Квинсленд штатының құрақай өңіріндегі қалалар мен кенттерде, штаттың тар жол теміржолдарының құрылысын және күтімін жүргізу үшін навистер тобы тұрақты түрде жұмыс істейді. Жалпы азаматтық жобаларда жұмыс істейтін кеңес қызметкерлері өздерінің жұмыс орындарын флуоресцентті қызғылт сары түсті "Алдында жұмысшылар" белгілерімен көрсетеді, ал навистер ашық көк түсті "Жұмыстағы навистер" белгілерін пайдаланады. Британдық Колумбияда "нави-джек" құрылыс және ландшафт салаларында, сондай-ақ олардың тиісті жабдықтау дүкендерінде бетон жасау үшін Портленд цементімен араластырылатын ұсақталған тас пен құмды білдіретін кең таралған термин. Бұл термин "Navvy Jack" есімінен шыққан, ол бұрынғы нави Джек Томас, Батыс Ванкувердің жағалауларынан сапалы құмды алу үшін қайық пайдаланған және Burrard шығанағы мен English Bay-дегі қоныс аударушылар үшін қайықпен жүйелі түрде жол ашқан адам. 2017 жылы Лондонның Арчвей ауданында, тарихи тұрғыдан қаланың навистерінің мекені болған жаңа қоғамдық кеңістік "Навигатор алаңы" деп аталды.
In addition to their nomadic living arrangements, navvies confronted varying degrees of dangerous work environments that depended both on the terrain, and the locals' reception of them. Due to limited safety protocols, navvies were frequently injured or killed on the job. For each mile of rail laid, there was an average of 3 work related deaths, The particularly high incidence of navvy mortality during the construction of the Woodhead Tunnel prompted the Enquiry of 1846, which eventually led to the need for the formation of and evaluation by a Select Committee on Railway Labourers 1846. The natural tension between locals and outsiders sometimes bred distrust of the navvies. Occasionally, this strain between the two would result in violence such as riots, or death. One such instance occurred at Sampford Peverell in 1811. John Chave, a local who was regionally well known for living in a "haunted house," was approached by a group of inebriated navvies. The encounter left Chave feeling threatened, so after proceeding home with the navvy group in tow, he used a gun to shoot a warning shot into the crowd, which hit and killed one of the group members causing a riot to ensue. The death was later deemed a justifiable homicide. Some areas of the country, particularly towns and cities along the sugarcane belt of the state of Queensland, still employ teams of navvies on a permanent basis to lay and maintain the state's narrow gauge cane train tracks. Whereas Council workers who work on general civic projects advise of their worksites with fluorescent orange "Workers Ahead" signage, navvies use pale blue "Navvies at Work" signs. In British Columbia, "navvy jack" is a common term in construction and landscaping trades and in their respective supply stores for ″ and ″ crushed rock and sand to be mixed with Portland cement to make concrete. The usage derives from "Navvy Jack", by ordinary name Jack Thomas, a former navvy who used a rowboat to mine good quality gravel from beaches in West Vancouver and infrequently ran a rowboat ferry for settlers on Burrard Inlet and English Bay. A new public space in Archway, London, an area that was historically home to the city's navvies, was named "Navigator Square" in 2017.