Кіріспе

Чеширдегі өзен, Англия. Уивер өзені – кеме қабылдауы мүмкін, төменгі ағысында жүзуге болатын өзен. Ол батыс Чешир және Солтүстік Англия арқылы ирек жолмен, сағат тіліне қарсы бағытта ағады. Өзенді кеме жүзуге қолайлы ету үшін жақсартуларға 1720 жылы рұқсат берілді және жұмыс, он бір шлюзді қамтитын, 1732 жылы аяқталды. Парламенттік актінің ерекше тармағында жолдар мен көпірлерді жақсарту үшін түскен табыс Чешир графтығына берілуі керек еді. Бірақ кеме қатынасы бастапқыда табыс әкелмеді және алғашқы төлемдер 1775 жылға дейін күтілді. Сауда-саттық өсуді жалғастырды және 1845 жылға қарай графтыққа 500 000 фунт стерлингтен астам қаражат берілді. Басты сауда – тұз. 1773 жылы Андертонға Трент және Мерси каналының келуі бастапқыда тұз саудасына зиян келтірді, бірақ ақырында пайдалы болды, себебі тұз каналдан өзендегі баржаларға төгілді. 1810 жылы Уэстон каналы өзенге қол жеткізуді жақсартты, ол Уэстон-Пойнтқа қосылды, онда қайықтар судың тереңдігіне байланысты, көбінесе Мерси өзеніне жете алатын. 1870 және 1900 жылдар аралығында навигация толығымен қайта құрылды, ал ескі шлюздер 1000 тонналық кемелерді қабылдай алатын бес үлкен шлюзбен ауыстырылды. Манчестер кеме каналы ашылғаннан кейін Вестон-Маршта жаңа шлюз салынды, ол Вестон-Пойнт доктарынан өтусіз кеме каналына тікелей қол жеткізуге мүмкіндік берді. Өзеннің барлық суы жақын жердегі каналға құйылды, ал артық су Мерсиге Уивер шлюздері арқылы жіберілді, олар түйіскен жерден жоғары орналасқан. Ерекше ерекшеліктерінің бірі – Нортвичке жақын орналасқан Андертон қайық көтергіші, ол Уиверді Трент және Мерси каналымен 15 метр биіктікте байланыстырады. Ол 1875 жылы ашылды, канал қайықтарына Уиверге жетуге мүмкіндік берді. 1983 жылы қауіпсіздік себептерімен жабылғанмен, ол 2002 жылы қайта жаңартылып, қайта ашылды. Навигацияның көптеген құрылыстары тарихи маңызы бар және II санатқа жатады. Оларға электр қуатымен жұмыс істейтін ең алғашқы айналмалы көпірлер саналатын Хейхерст айналмалы көпірі және Нортвич қалалық көпірі кіреді. Екеуінің де секциялық понтоны бар, ол өзенге батып, көпірдің салмағының 80% -ын көтеріп жүреді. Даттон атты көпірі, Даттон тоған ағысы арқылы сүйрейтін жолды алып өтетін, ең ерте сақталған ламинатталған ағаш құрылымдарының бірі. Джозеф Локк және Джордж Стивенсон Гранд Джанкшн темір жолы үшін салған Даттон теміржол виадугі II* санатқа жатады. Оның құрылысы аяқталғаннан кейін мерекелік шаралар өтті, себебі құрылыс кезінде ешқандай адам қаза болған жоқ және жұмысшылардың арасында ауыр жарақат алғандар болған жоқ.

Бағыт

Уивер өзенінің ұзындығы шамамен 71 миль (114 км). Оның бастауы батыс Чешир төбелерінде, Пекфортон қамалының оңтүстігінде және Гови өзенінің бастауынан бірнеше жүз метр қашықтықта орналасқан. Бастапқыда ол Шропширмен шекараға қарай оңтүстік-шығыс бағытта ағып, солтүстік Шропширде бастау алатын салалармен толығады. Үш каналдың біріншісі Вренбери ауылына жеткенше, Лланголен каналы өзенді кесіп өтеді. Ауылдан өткеннен кейін, ол Чеширдің Аудлем ауылының батысына қарай ағып, Чешир жазығы арқылы шамамен солтүстікке қарай бағыт алады. Ұзақ өтпей, Шропшир Юнион каналы Мосс Холл су құбыры арқылы жүргізіледі. Өзендегі алғашқы маңызды қала – Нантвич сауда қаласы, онда 13 ғасырдан бері су диірмені болған. Солтүстікке қарай 100 метрде, 19 ғасырдың басында салынған, бір көпірлі тас көпір өзенді кесіп өтеді. Солтүстікке қарай жалғаса бергенде, ол Черч Миншулл ауылына дейін Шропшир Юнион каналының Мидлвич тармағының астынан өтеді. Су құбырын алып жүретін акведукты Томас Телфорд жобалаған және 1827-1833 жылдар аралығында кірпіштен, арасында тас жолақтарымен салынған. Өзен орталық арка арқылы ағып өтеді, ал арнаның екі жағында су тасқынынан сақтану үшін аркалар орналасқан. Екі су жолы бірнеше шақырым бойы дерлік параллель жүреді. Олар Уинсфорд маңында, қазіргі кеме жүзудің бастапқы нүктесінде айырылады, ал Нортвичте өзен солтүстік Чеширдің солтүстік-батысына қарай ағып өтеді. Уинсфордтан төмен өзеннің бағыты бірнеше рет өзгертілді, кесулер мен шлюздердің құрылысы арқасында шағын кемелер сауда жасауға мүмкіндік алды. Бұрын өзен Уэстон-Марш қаласында Мерси өзеніне қосылған, бірақ 1887 жылы құрылысы басталған Манчестер кеме каналынан бері ол каналға құйылады, ал артық су Уивер шлюздары арқылы Мерсиге ағып түседі. Фродшамнан төменгі тасқынды өзен бөлігі 1810 жылдан бері Уэстон каналымен айналып өтілген және енді кеме жүзуге жарамсыз, себебі Фродшам шлюзі қирап қалған.

Тарих

Өзен Чеширдің тұз өндіру аймағынан өтеді, бірақ қайықтардың тұз кеніне жетуі үшін жеткілікті терең болмады. Пикеринг кемежайына дейін шамамен 11 километрге дейін толқындармен құйылатын болды.

Құрылыс

1720 жылы парламенттің бірінші заңы (7 Geo. 1. St. 1. c. 10) өзенді жақсарту жұмыстарын жүргізуге рұқсат беру үшін Чеширден үш джентльменге берілді. Заңда Уиттон бұлағының Уиверден Уиттон көпіріне дейінгі бөлігін жақсартуға қатысты өкілеттіктер қарастырылған. Middlewich маңындағы тұз өндірушісінің өтініші бойынша, жаңа су жолы оларға зиян келтіретінін айтқаннан кейін, 1720 жылғы Дана өзенінің су жолы заңы (7 Geo. 1. St. 1. c. 17) 1721 жылдың 7 маусымында Дана өзенін жақсартуға рұқсат беру мақсатымен қабылданды, бірақ ешқандай жұмыс жүргізілмеді. Жұмыс баяу ілгеріледі, себебі бастапқы үш мердігердің ішінде тек Ричард Вернон ғана жобаға белсенді қатысты және ол комиссиямен келісімге келе алмады. Вернон 1726 жылы қайтыс болғаннан кейін, жаңа мердігерлер тағайындалды. Уивердегі жұмыс 1732 жылы 15 885 фунт стерлингке аяқталды. Он бір ағаштан жасалған шлюздер мен бөгеттер салынды, бірақ Уиттон бұлағында ешқандай жұмыс жүргізілген жоқ. Өзенді тереңдету және бірнеше каналдар салу арқылы жақсарту жүзеге асырылды, бұл Winsford пен Мерси өзені арасындағы 32 шақырымдық аралықтағы шамамен 50 фут (15 м) биіктік айырмасын басқару үшін шлюздер мен бөгеттермен қамтамасыз етілді. 1757 жылдың қыркүйегінде Ливерпуль саудагерлері Ливерпуль корпорациясына су жолының нашар күйіне шағымданды, ол зерттеуге төлеуді ұсынды. Саудагерлер су жолын өздері басқаруды ұсынды, бірақ комиссарлар оны бақылауда ұстағысы келді және мердігерлерге 17 000 фунт төледі, бұл қалған қарызды өтеді және су жолы құқығын сатып алады. Келісім 1758 жылдың 11 қазанында жасалды. Комиссарлар Генри Берри жүргізген зерттеуді ескермеді және шлюздерді 17,3 фут (5 метр) еніне дейін кеңейтуге шешім қабылдады. Пикерингсте жаңа канал, шлюз және бөгет салу жұмыстары басталды, бірақ 1759 жылы Нортвичтегі тұз шахтасының құлауы су жолын екіге бөлді. Комиссарлар 1721 жылғы заңның ережелері олардың жұмыс істеу тәсілін енді қамтымайтынын, сондықтан зиянды өтеу үшін сотқа жүгінуге болмайтынын анықтады. Сондықтан 1760 жылдың 22 мамырында парламенттің тағы бір заңы (33 Geo. 2. c. 49) қабылданды. Бұл қарыздарды басқару тәсілін өзгертті. Сондай-ақ барлық шлюздердің су ағыны 4,5 фут (1 м) болуы тиіс екені, бірақ нақты тереңдігі 6 футтан (2 м) асып кеткені де белгіленді. Трент және Мерси каналы 1777 жылдың мамырында аяқталды және саудаға бірден әсер етті, ол 25 пайызға төмендеді, әсіресе Винсфорд аймағында. Бұл құлдырау ұзаққа созылмады, өйткені тұз саудасы дамыды, 1783 жылы бұрынғы деңгейге жетіп, 1790 жылы тағы 40 пайызға өсіп 171 719 тоннаға жетті. Нәтижесінде, Трент және Мерси каналы су жолы үшін маңызды сауда жасады, өйткені 1793 жылы Андертонда канал деңгейінен 15 метр төменгі докқа бекітілген Уивердің салалы кемелеріне каналдың тар кемелерінен тұз құюға мүмкіндік беретін шұңқырлар жүйесі салынды.

Уэстон каналы

Фродшемнен төмен, тұз тасымалдайтын баржалар Мерси өзеніне жету үшін тасымал су ағысы бар өзен бөлігінен өтуге мәжбүр болды, содан кейін жүк әлемдік тарату үшін Ливерпуль немесе Манчестерге жіберілетін еді. Ақырында, сенімділер 8 тамыз 1807 жылы үшінші акт алды, ол Фродшамнан Вестон-Пойнтқа дейін канал қазуға рұқсат берді. Бұл канал Вестон каналы деп аталды және 1810 жылы құрылысы аяқталды.

Туризм

Weaver – қарама-қайшылықтарға толы өзен, тыныш орманды учаскелер мен ауыр индустриялық аймақтарды қамтиды. Коммерциялық жүк тасымалдау көбінесе тоқтатылған, бірақ кеме өлшемдеріне сәйкес шлюздер сақталған. Бос уақытын жағажайларда өткізгісі келетін кемешілер үшін жылжымалы көпірлердің көпшілігі 8 фут (2 м) биіктіктегі кеңістік береді, бірақ Vale Royal арнасындағы Newbridge айналмалы көпірінің биіктігі тек 6,3 фут (2 м) құрайды. Көпірді ашу қажет болса, кемешілер алдын ала хабар беруі керек. Northwich қаласында тұз мұражайы, ал Anderton лифтісінде келушілер орталығы бар, ол кемешілердің де, кемесі жоқ адамдардың да арасында танымал. Дегенмен, демалыс үшін кемемен жүзуге арналған мүмкіндіктер шектеулі. және Acton Bridge (The Grange School). Өзен бойында балық аулау да танымал ойын-сауық түрі. Бірнеше клуб British Waterways ұйымынан өзеннің әртүрлі бөліктерінде балық аулау құқығын жалға алады, себебі өзенде көкбалық, карптың үш түрі, шабақ, дақ, бақа, шұбар, сазан, роач, руд және табан балықтары кездеседі. Апта соңында балық аулау жарыстары тұрақты түрде ұйымдастырылады. Фродшам теміржол виадугы мен Манчестер кеме каналы арасындағы Weaver өзенінің төменгі ағысы желкендеу спортына пайдаланылады. Weaver Sailing Club Фродшамда орналасқан және өзеннің 4 км-лік бөлігін жасөспірімдерге арналған жаттығулар мен түрлі типтегі желкенді қайықтармен жарыстар өткізу үшін пайдаланады. Олардың оқу курстары Корольдік яхта қауымдастығымен аккредиттелген.

Құрылыстар

Навигация құрамында тарихи құндылығы бар және тізілімде тіркелген көптеген құрылыстар бар, олардың ескілігіне байланысты. Vale Royal-да 1860 жылы салынған шлюз, 1890 жылдары жаңа шлюз салынғанда, шлюз арнасы ретінде сақталды. Камера арқылы айналмалы көпір өтеді. Жоғары жағындағы шлюзді екі құйма темір аркалар қолдайды. Ағаш және темірден жасалған айналмалы көпір кіші шлюз арқылы өтеді, ол 1890 жылдары жаңа үлкен шлюз салынғанға дейін үлкен шлюз болды. Бұл шлюзде үш қақпа бар, ал сыртқы қақпалар қолданылғанда төрт баржадан тұратын конвой орналаса алады. Тағы да, айналмалы көпір шлюзден өтеді. Қақпалар Пелтон су турбинасымен ашылады, сонымен қатар су деңгейін теңестіретін механизм және қақпалардың артындағы қоқысты су ағынымен механикалық түрде жою жүйесі бар. Құлып сақтаушысының үйі де II санаттағы ескертуіш. Ол 1850 жылдары салынған, бірақ 1890 жылғы реконструкция кезінде солтүстікке қарай жылжытылды. Шлюздердің төменгі жағында 1837 жылы салынған, бес аркалы қызыл құмтастан жасалған виадук сағадан өтеді. Оны Жозеф Локк салған, ол Гранд-Джанкшн теміржолын жүргізген. Хант шлюздері де жұптан тұрады: кішігірім шлюз 1860 жылдардан, үлкені үш қақпасы бар, 1890 жылдардан. Болаттық семафор сигналдары шлюздерге кіруді бақылайды, ал қақпалардың қозғалысы Пелтон турбинасын пайдаланады. Шлюздердің шығысындағы бөгетте рустикалық тіреулермен және бес құйма темір аркалармен қолдау көрсетілген жаяу жол бар, сонымен қатар су тасқынының қақпаларын ұстап тұрады. Құрылысы барокко стилінде. Нортвич теміржол виадугы шлюздік каналды және бөгет ағынын кесіп өтеді, ол 1860 жылдары салынған. Ол көк кірпіштен және қызыл құмтастан жасалған 48 дөңгелек аркадан тұрады, каналдар үстінде темір аралықтары бар. Оның ұзындығы шамамен 12 метр, кеме қатынасы үшін 39 фут (12 м) биіктік кеңістігі бар, сонымен қатар Дэн өзенін де кесіп өтеді. Хейхерст айналмалы көпірі A5509 тас жолын навигация арқылы алып өтеді, оны 1899 жылы Дерби және Лондон қалаларындағы A Handyside and Co. Ltd. компаниясы жасаған. Бұл асимметриялық доғалы торлы арқалық көпір, сонымен қатар оның ағаштан жасалған және сырланған басқару кабинасы да тізімде бар. Бұл және Таун көпірі, ағыстың төменгі жағында орналасқан және ұқсас дизайнмен жасалған, Ұлыбританиядағы электр қуатымен жұмыс істейтін ең алғашқы екі айналмалы көпір деп саналады. Екі көпірдің де дизайнын Дж. А. Санер жасаған, ол навигация инженері болды, және өзенге батып, көпірдің салмағының шамамен 80% -ын көтеріп тұратын секциялық понтонды қамтиды. Тұз кендерінен құлау қаупіне байланысты көпірлердің деңгейін сақтауға мүмкіндік беретін бұрандалы тіреулермен жабдықталған. Хейхерст көпірі 2004 жылы 33,5 миллион фунт стерлингке жаңартылды. Винингтон көпірі, келесі төменгі ағыста, 1908 және 1909 жылдар аралығында 1901 жылы салынған алғашқы көпірдің орнына салынған. Алғашқы дизайн кемшіліктерге ие болғандықтан, көпір тек 7 жылдан кейін ауыстырылды. Кейіннен жаңа көпірдің төменгі жағына жаяу жол салынды. Солтерсфорд шлюздері 1874 жылы қызыл құмтас және әк тастан салынған, ол 1832 және 1835 жылдар аралығында Барнтон каналында салынған шлюздің орнын басты. Қақпаларды басқаратын Пелтон турбиналары Стоунидің патенты бойынша салынған, олар Пейслидегі Ханна, Дональд және Уилсон компаниясы жасағанын көрсететін тақталар бар. Актон айналмалы көпірі - 1931-1933 жылдар аралығында өзеннің ортасындағы аралда салынған симметриялық доғалы арқалық айналмалы көпір. Ол алғаш рет 1933 жылдың 10 тамызында каналдан өтті. Дж. А. Санер қайтадан дизайнер болды. Даттон шлюздері Солтерсфордтағы шлюздермен ұқсас дизайн мен жасқа ие, ал Пелтон турбиналарын Олдхэмдегі Northern Foundry Co. Ltd. жасады, олар құйма темір қақпақтарында турбина жасаушылар ретінде сипатталған. Даттон шлюзы 1870 жылдары Хант бөгетіне ұқсас барокко стилінде салынған, бірақ үлкен, әрқайсысында шлюз қақпасы бар сегіз аркасы бар. Ағын сулар негізгі арнаға қосылған жерде, Ж. А. Санер, навигация инженері, 1915 жылы жобалаған және 1916 жылы орнатылған Ат үстіндегі көпір салынған. Бұл ең ерте сақталған ламинатталған ағаш құрылымдарының бірі, ұзындығы 30 метрден асатын екі аркадан тұрады. Жозеф Локк және Джордж Стивенсон шлюздердің астында Гранд-Джанкшн теміржолы үшін тағы бір виадук салды, ол 1836 жылы аяқталды және II санаттағы ескертуіш. Онда 20 арка бар, оны Лондондық құрылыс инженері Дэвид МакИнтош 54 440 фунт стерлингке салған. Құрылыс кезінде жұмысшылар қаза таппағандықтан және ауыр жарақат алғандықтан, оның аяқталуы азаматтық мерекемен атап өтілді. Навигация кейіннен қайта бағытталды, қазір құрылымның басқа аркасынан өтеді. Фродшемдегі бөгет 1785 жылы салынған, бірақ кейіннен өзгертілген. Негізгі қисық бөлігі 12 метрге жуық енді, оңтүстік жағында екі 5 метрлік шлюз бар. Жанындағы шлюз 1781 жылы Роберт Поуналл мен Джордж Лейх жасаған, ол 1830 жылы және кейіннен өзгертілген, бірақ 1890 жылдардағы жаңарту кезінде көптеген кемелер Уэстон каналын пайдаланғандықтан, ол бастапқы ерекшеліктерін сақтап қалды. Қазіргі уақытта ол бұзылған, су ағыны 20 ғасырдың ортасында орнатылған бетон және темір шлюзбен бақыланады. Қызыл құмтас және әк тастан жасалған көпір шлюздің төменгі жағындағы каналдан A56 тас жолын алып өтеді. Ол 1850 жылы салынған және үш аркасы бар. A56 тас жолы Саттон айналмалы көпірінен өтеді, ол 1920 жылдары салынған. Тас жолдың бетінің тұрақсыздығына қатысты мәселелер болды, және оның ұзақ мерзімді болашағы мен сыртқы түріне қатысты нұсқалар 2010 жылы талқыланды. 2013 жылдың жазында 4,5 миллион фунт стерлингтік қайта жаңарту жобасы басталды, айналмалы көпір жөнделген кезде қозғалысты жүргізу үшін уақытша көпір салынды. Жұмысқа жаңа палубаны орнату және көпірдің айналуына жауапты болатын жүзбелі резервуарларды жаңарту кірді. Жоба кезінде өзенге кіру тек қанағаттандыратын қайықтармен және басқа да кішкентай кемелермен ғана мүмкін болды. 1850 жылы аяқталған және қоңыр кірпіштен салынған, ортасында құйма темір аркасы бар Фродшем виадугы, Birkenhead, Lancs & Cheshire Junction Railway үшін подрядчик Томас Брассей салған. Жобаның инженері Александр Рендел болды.

Су сапасы

Қоршаған орта агенттігі Англиядағы өзен жүйелерінің су сапасын бағалайды. Әрқайсысына жалпы экологиялық жағдай беріледі, ол бес деңгейдің бірі болуы мүмкін: жоғары, жақсы, орташа, нашар және өте нашар. Мұны анықтау үшін бірнеше компоненттер қолданылады, соның ішінде омыртқасыздардың, гүлді өсімдіктердің және балықтардың саны мен түрлеріне қарайтын биологиялық жағдай. Химиялық жағдай, әртүрлі химиялық заттардың концентрациясын белгілі қауіпсіз концентрациямен салыстыратын, жақсы немесе қанағаттанарлық емес деп бағаланады. 2019 жылы Уивер өзенінің су сапасы төмендегідей болды.

Бөлім Экологиялық жағдайы Химиялық жағдайы Ұзындығы Су алабы Арнасы
8.1 миль (13 км) 12.72 шаршы миль (33 км²)
5.3 миль (9 км) 4.02 шаршы миль (10 км²)
39.5 миль (64 км) 48.89 шаршы миль (127 км²)
18.5 миль (30 км) 23.66 шаршы миль (61 км²) қатты өзгертілген

Жақсы сапаға қол жеткізбеу себептері ауыл шаруашылығынан ағып келетін сулар және ағынды суларды тазарту станцияларынан шығарылатын тазартылған сулардың өзен бойына құйылуы. Химиялық жағдай 2016 жылға дейін жақсы деп бағаланды, бірақ қазір қанағаттанарлық емес деп бағаланады, себебі көптеген өнімдерде отты сөндіруге қолданылатын полибромды дифенил эфирлері, сынап қосылыстары және циперметрин инсектицидінің болуына байланысты. Бұл заттардың ешқайсысы 2019 жылға дейін сапаны тексеруге кірмеген. 2012 жылдың тамызында өзендегі оттегі деңгейі төмендеп, мыңдаған балық өлді. Қоршаған орта агенттігі хабардар етілді және мәселенің себебін анықтау үшін суды ауамен байытты. Бұл табиғи түрде пайда болатын балдырлардың салдарынан болды деп есептелді, олар балықтардың тіршілігіне қажетті оттегіні азайтады. Сондай-ақ, судағы оттегі деңгейін жақсарту үшін қолданылатын сутек пероксиді мен жуу құралдарының іздері арасындағы реакция да әсер еткен болуы мүмкін. Бұл реакция нәтижесінде бетте жағымсыз көбік пайда болады, бірақ көбік зиянды емес. Уивер өзенін балық аулауға пайдаланатын Винсфорд және аудандық балық аулау қауымдастығы оқиғадан зардап шеккен балықтың алты түрін қалпына келтіруге көп жылдар қажет болады деп санайды.