Кіріспе

Қоғамдық денсаулық сақтау обсерваториясы – денсаулық саясатын дамыту үшін нақты бір аймақтың немесе тақырыптың халқының денсаулығын бақылап, оның жай-күйі туралы мәліметтер беретін ұйым немесе бағдарлама. Географиялық аумағына немесе қызметінің бағытына қарай, оны "аймақтық денсаулық сақтау обсерваториясы", "қалалық денсаулық сақтау обсерваториясы" немесе "ұлттық денсаулық сақтау обсерваториясы" деп те атауға болады. 2016 жылы "European Journal of Public Health" журналында жарияланған зерттеуде әлем бойынша кем дегенде 150 қоғамдық денсаулық сақтау обсерваториясы тізімделген, олардың негізгі қызметтері – денсаулық туралы есеп беру, деректерді талдау және дәлелді шешімдер қабылдауға көмектесу болып табылады. Кейбір қоғамдық денсаулық сақтау обсерваториялары қоршаған ортаның денсаулығы, тамақтану, демалыс, табиғатта білім алу, дене шынықтыру және басқа да мәселелерді зерттейді.

Халықаралық

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) құрған және басқаратын Дүниежүзілік денсаулық сақтау обсерваториясы. ДДҰ құрған және басқаратын Африканың біріктірілген денсаулық сақтау обсерваториясы. Брюссельдегі денсаулық жүйелері мен саясатын зерттеу жөніндегі Еуропалық обсерватория.

Бразилия

Рио-де-Жанейродағы Климат және денсаулық обсерваториясы (Observatório de Clima e Saúde) халық денсаулығын қадағалауды климаттың өзгеруі мен оның салдарының қадағалауымен үйлестіреді.

Франция

Бұл термин француз тілінде (кем дегенде 1976 жылдан бері) белгілі бір тақырып бойынша немесе белгілі бір аймақ бойынша деректерді жинап, ұсынатын кез келген мекемені білдіреді. Мұндай мекемелер әдетте жергілікті немесе өңірлік саясаткерлерге өздерінің географиялық аймағына қатысты интерпретацияланған деректерге қол жеткізіп, шешімдер қабылдау үшін құрылады. 1999 жылы жүргізілген сараптамада жергілікті, өңірлік және ұлттық деңгейде әртүрлі тақырыптарға бағытталған 500-ден астам түрлі обсерватория бар екені анықталды. Ұлттық аймақтық денсаулық сақтау обсерваториялары федерациясы (FNORS – Fédération nationale des observatoires régionaux de la santé) 16 аймақтық денсаулық сақтау обсерваториясының, яғни ORS (Observatoire régional de santé) мүшесі болып табылады. Францияда 1974 жылы құрылған алғашқы қоғамдық денсаулық сақтау обсерваториясы – Париждегі Île de France (ORS d’Ile de France) аймақтық денсаулық сақтау обсерваториясы. Ол FNORS мүшесі. Марсельдегі Прованс-Альп-Кот-д’Азур аймақтық денсаулық сақтау обсерваториясы толық тәуелсіз ORS болып табылады.

Швейцария

Швейцарияның Нюшательдегі Денсаулық сақтау обсерваториясы (Obsan) – Швейцария Федералды Ішкі істер департаменті мен Кантондық Денсаулық сақтау директорлары конференциясының бірлескен жобасы.

Ұлыбритания

1999 жылдан 2013 жылға дейін Англияда қоғамдық денсаулық сақтау обсерваторияларының желісі болды, ол Public Health England құрамына енгенге дейін, ал ол 2021 жылы Ұлыбритания Денсаулық сақтау қауіпсіздігі агенттігіне (UK Health Security Agency) көшірілді. Қазіргі таңда Уэльс және Шотландияда денсаулық сақтау обсерваториялары жұмыс істеп тұр, ал Ирландияда да бір кезде болған. Сонымен қатар, тақырыптық обсерваториялар да болды және бар, мысалы, Балалар мен аналар денсаулығы ақпарат желісі (ChiMat), 2021 жылға дейін жұмыс істеп келді; Ұлыбритания мен Ирландиядағы жарақаттарды зерттеу орталығы (IOBI), Психикалық денсаулық сақтау обсерваториясы және Ұлттық семіздік обсерваториясы енді жұмыс істемейді. Лондондық денсаулық сақтау обсерваториясы әлеуметтік капиталды өлшеу әдістемесін және оның емделуге және жалпы денсаулыққа қалай әсер ететінін зерттеген.