Кіріспе

Құс түрлері

Саздық құс (Acrocephalus palustris) – қазіргі уақытта Acrocephalidae тұқымдасына жатқызылатын Ескі әлем құсы. Ол қоңыржай Еуропа мен батыс Палеарктикада көбейеді және қыста негізінен Оңтүстік-Шығыс Африкада қыстайды. Ол әніне түрлі құстардың еліктеуін қосып орындауымен ерекшеленеді. Бұл құс көбінесе ылғалды ортада көбейеді, бірақ Африкада құрғақ, жақсы өсімдік жамылған жерлерде қыстайды. Ол көбейтін аймағының көп бөлігінде кең таралған және кейбір аймақтарда таралу аймағын кеңейтуде. Дегенмен, Ұлыбританияда бұл құс көбейтін құс ретінде дерлік жойылды, бірақ оның азаю себептері әлі анық емес. Бұл жәндіктермен қоректенетін құстың бірнеше жақын туыстарымен шатастыру оңай, бірақ аталықтың еліктеу әні өте ерекше.

Таксономия

1798 жылы неміс натуралисі Иоганн Маттеус Бекштейн бұл құсты Motacilla s. Sylvia palustris деген ғылыми атаумен алғаш рет сипаттады. Типтік орны – Германия. Қазір бұл түр, 1811 жылы Иоганн Андреас Науманн мен оның ұлы Иоганн Фридрих Науманн енгізген Acrocephalus туысына жататын 40-қа жуық түрдің бірі. Acrocephalus туысының атауы ежелгі грек тіліндегі akros, "ең жоғары" және kephale, "бас" сөздерінен шыққан. Науманн аға мен ұлы акрос сөзін "ұштап тұрған" деп түсінген болуы мүмкін. Palustris атауы латын тілінен келген және "батпақты" деген мағынаны білдіреді. Бұл түр монотипті болып саналады, яғни айқын географиялық вариациялары жоқ. Еркек және ұрғашы құстар сыртқы түрінде бірдей. Кейде қамыс торғайы және Блит қамыс торғайымен будандасу жағдайлары да тіркелген. Болгария сияқты кейбір аймақтарда батпақ құсқұйрықтары қара құмырсқалардың паразиттік әсеріне жиі ұшырайды.

Тамақ және азықтандыру

Соқырқұс көбінесе жәндіктермен қоректенеді, бірақ кейбір өрмекшілер мен аз мөлшердегі ұлуларды да жейді. Ол әдетте өсімдіктерден жәндіктерді теріп алады, бірақ кейде оларды жерден немесе ауада ұстап алады. Күзде аз мөлшерде жидектер жеуі мүмкін. Африкадағы құстың тамақтануына қатысты егжей-тегжейлі зерттеулер жүргізілмеген, алайда қысқы азық іздеу әдістерінің басқа маусымдардағы әдістерге өте ұқсас екені белгілі. Ұлыбританияда бұл түр кеңінен таралған емес, 1930 жылдардан бастап көптеген аймақтардан жоғалып кетті. Бұл популяция 1990 жылдардың соңында іс жүзінде жойылды. 1970-1980 жылдардан бастап Англияның оңтүстік-шығысында өте шағын популяция баяу дамыды. Дегенмен, бұл популяция да қазір құрып кетуге жақын. Ұлыбританиядағы популяцияның азаю себептері толыққанды түсініксіз, қолайлы ортаға ие болса да. Түрді сақтау жөніндегі биологиялық әртүрлілік іс-жоспарында, белгілі көктемгі мекендерді қорғаудан және құстарды жұмыртқа жинаушылар мен мазалаудан қорғаудан басқа, түрді сақтау үшін не істеу керектігі нақты көрсетілмеген.