Кіріспе
Ксантузия (/zæ/n't/uː/z/i/ə/) – түнгі кекіректердің үш туысының бірі (Xantusiidae тұқымдасы). Ксантузия туысының түрлері АҚШ-тың оңтүстік-батысы мен Солтүстік Мексикада кездесетін шағын және орташа мөлшерлі, тірі туатын (жарыққа тірі ұлпаны шығаратын) кекіректер. Бұл кекіректер нақты микроортаға морфологиялық бейімделуді көрсетеді. Олар тас жарықтарында және шіріген өсімдіктерде қоныстанады. Тас арасында тіршілік ететін кекіректердің түсі көбінесе ашық, аяқтары мен саусақтары ұзын, ал денесі өсімдіктерде тіршілік ететін кекіректерге қарағанда ірілеу, олар көбінесе күңгірт, кішкентай және аяқтары қысқа болады. Ксантузия туысының түрлері айқын түрде шашыраңқы таралуға ие, олардың популяциялары қашық батыс шекаралық аймақтардың шөлдері мен тауларында орналасқан, түрлер аралық аллопатрияның тек бірнеше жағдайлары ғана тіркелген. Бұл туыс Аризона, Калифорния, Бажа Калифорния және Орталық Мексикада тас арасында тіршілік ететін экоморфқа морфологиялық конвергенцияның кем дегенде жеті ерекше жағдайын қамтиды.
Xantusia (/z//æ//n/'/t//uː//z//i//ə/) is one of three genera of night lizards (family Xantusiidae). Species of Xantusia are small to medium sized, viviparous (live bearing) lizards found in the U. S. Southwest and in northern Mexico. These lizards display morphological adaptations to specific microhabitats. They occupy rock crevices and decaying plants. Rock dwellers generally have brighter coloration, longer limbs and digits, and larger size than plant dwellers, which are generally duller, smaller, and have shorter limbs. Species of the genus Xantusia are remarkably disjunct, with populations scattered throughout the deserts and mountains of the far western borderlands with only a handful of recorded cases of interspecific allopatry. The genus contains at least seven distinct cases of morphological convergence to the rock dwelling ecomorph in Arizona, California, Baja California, and Central Mexico.
Таксономия және этимология
Xantusia туысының және X. vigilis түрінің атаулары мен сипаттамалары 1859 жылы Спенсер Фуллертон Бэйрд тарапынан жарияланды, туыс атауы табиғатты зерттеуші Джон Ксантустың құрметіне берілген. Ксантузид кесірткелерінің ең жаңа филогенетикалық талдауларына сүйене отырып, туыстың ең ерте бөлінген түрі – Xantusia riversiana. Бұл түрге екі клада жақын: X. vigilis түрлік кешені және оңтүстік Xantusia. X. vigilis түрлік кешені X. vigilis, X. arizonae, X. sierrae, X. bezyi, X. wigginsi және соңғы қосылған X. jaycolei түрлерінен тұрады. Оңтүстік Xantusia құрамында X. gilberti, X. sherbrookii, X. gracilis, X. henshawi, X. bolsonae, X. extorris және X. sanchezi түрлері бар.