Кіріспе

Британдық сәулетші Джон Лоуборо Пирсон (5 шілде 1817 – 11 желтоқсан 1897) – британдық готикалық жаңғыру архитекторы, шіркеулер мен кафедральдардағы жұмыстарымен әйгілі. Пирсон күмбез салу өнерін қайта жаңғыртып, кеңінен қолданды және осы салада өз буынында теңдесі жоқ шеберлікке жетті. Ол 54 жылдық мансабында Англиядағы кемінде 210 діни ғимаратта жұмыс істеді.

Ерте өмір және білім

Пирсон 1817 жылғы 5 шілдеде Брюссельде дүниеге келген. Ол Дархэмдегі гравер Уильям Пирсонның ұлы және сол жерде өсті. Он төрт жасында ол Дурам архитекторы Игнатиус Бономиге оқуға түсті, оның дін қызметкерлері Пирсонның діни архитектурамен, әсіресе готика стилімен ұзақ байланысын дамытуға көмектесті. Пирсон Лондонға көшіп, ол жерде Филип Хардвик (1792–1870) – Эустон аркасы мен Линкольнс Инн авторының шәкірті болды. Ол Лондонның орталық бөлігінде Мэнсфилд көшесіндегі 13-үйдің мекенжайында тұрды (оны көк тақтамен еске алады). 1880 жылы RIBA Royal алтын медалімен марапатталды.

Мансап

1843 жылы Йоркширдегі Эллеркердегі алғашқы шіркеуінің салынуынан бастап, 1864 жылы Воксхоллдағы Әулие Петр шіркеуінің құрылысына дейін, оның ғимараттары геометриялық стильде салынған және бұрынғы үлгілерге жақын, бірақ пропорцияның әдемілігі мен бөлшектерінің нақтылығы оларды қарапайым еліктеуден бөліп тұрады. Әулие Троица, Вестминстер (1848) және Әулие Мария, Дальтон Холм (1858) – осы кезеңнің көрнекті мысалдары. Пирсон мансабын ағылшын ортағасырлық үлгілерін пайдалана отырып бастады, бірақ шетелдік идеяларды да енгізе берді: Чарльз Локк Истлейк Пирсонның Солтүстік Йоркширдегі Апплтон-ле-Мурстағы Крайстчерчін «француз готикасының ең ерте және қатаң түріне сәйкес жасалған, ал кейбір бөлшектері византиялық сипатқа ие» деп сипаттады. Әулие Петр шіркеуі, Воксхолл (1864) – оның алғашқы күмбезді шіркеуі және Пирсонды замандастарының алдына шығарған ғимараттардың біріншісі болды. Онда ол ерте ағылшын стилін заманауи қажеттіліктерге және экономикалық тиімділікке бесұстама жетістікпен қолданды. Әулие Августин, Килберн (1871), Әулие Жан, Қызыл Арыстан алаңы, Лондон (1874, 1941 жылы парашюттік бомбадан қираған), Әулие Албан, Конибер-стрит, Бирмингем (1880), Әулие Михаил, Кройдон (1880), Әулие Жан, Норвуд (1881), Әулие Стефан, Борнмут (1889) және Барлық Әулиелер шіркеуі, Хоув (1889) – оның есейген кезеңдегі жұмыстарының ерекше мысалдары. Ол сонымен қатар Глостерширдегі Әулие Эдуард шіркеуі сияқты кішкентай шіркеулерді қалпына келтіру жұмыстарын да жүргізді. Ол Следмир маңындағы қазір «Сайкс шіркеулері» деп белгілі болған алғашқы құрылысты дамыту үшін 5-ші баронет Сэр Тэттон Сайкспен келісім шарт жасады. Бастапқыда Пирсон Гарттон-он-де-Уолдс, Киркберн және Епископ Уилтон шіркеулерін, сондай-ақ Хилтондағы жаңа шіркеуді қалпына келтірді.

Кафедральдық соборлар

Пирсон ең танымал – Трюро соборы (1880), 1697 жылдан бері Англияда салынған алғашқы англикан соборы. Оның ерекшелігі – ежелгі шіркеудің оңтүстік қанатының сәлдіктеп енгізілуі. Пирсонның консервативті көзқарасы оны көне ғимараттарды жөндеуге бейім етті, және Линкольн, Чичестер, Питерборо, Бристоль және Эксетер соборлары, Сент-Джордж капелласы (Виндзор), Вестминстер залы және Вестминстер аббаттығы оның күтімінде болды. Ол Вестминстер аббаттығының солтүстік трансептісін қайта жаңартып, Скотттың жұмысы болған портиктардан басқа, әсем орган корпустарын жасады. Ежелгі ғимараттарды басқару кезінде, ол Ежелгі ғимараттарды қорғау қоғамының антиреставраторларына қарсылық кездестірді (мысалы, 1896 жылы Питерборо соборының батыс фасадында), бірақ оның жұмысы арқылы өз шешімдерінің дұрыстығын дәлелдеді. Трюро соборы оның британдық шедеврі саналса да, Австралияның Брисбен қаласындағы Сент-Джонс соборы оның ең жақсы туындысы деп есептейтіндер де бар. Сент-Джонс бастапқыда Пирсонмен, ал 1897 жылы оның қайтысынан кейін ұлы Франкпен жобаланды. Собор 1906-2009 жылдар аралығында салынды және Трюродан өзгеше стильдегі еңбек. Трюродағы әшекейлеуге қарағанда, бұл собордағы мұнаралар төмендеу, сонымен қатар ол Трюрода кеңінен қолданылған дәстүрлі ерте ағылшын стиліндегі нео-готикалық стильден де ерекшеленеді. Сент-Джонс әртүрлі стильдерді үйлестіреді: ерте ағылшын готикасы (тік терезелер және тіреулердегі қоңырау пішіндес капительдер); ерте француз готикасы (мұнаралардың пирамида пішіндес шпильдері және төбедегі ішкі алты бөлікті күмбез, Трюрода да қолданылған); және кеме мен киелі орынның ішкі дизайнында кеңінен қолданылған испан готикасы. Сент-Джонста қолданылған испан готикасы Барселона соборының үлгісімен салынған. Барселонаның ықпалы екі қабатты қабырғалары бар кемеде көрінеді; ішкі қабырға кеме аркадасын құрайды, оның трифориумінің астында кең панель орналасқан, ол субтропикалық күннен сақтауға көмектеседі. Алайда, испандық үлгі собордың үлкен апсидалық киелі орнында (Трюродағы дәстүрлі тік бұрышты аяқтан мүлдем өзгеше) жақсы көрінеді, ондағы биік бағаналар еденнен күмбездің астындағы аркаларға дейін жетеді, бұл керемет күрделілік пен әсемдік әсерін тудырады.

Діни емес ғимараттар

Пирсонның тәжірибесі тек шіркеу ғимараттарымен шектелмеді. Треберфид (1850), Квар Вуд (1858), Лехлейд Манор, Елизавета дәуірінің үйі (1873), Вествуд Хаус, Сиденхэм, француздық Ренессанс стилінде (1880), Астордың кеңселері (1892) Лондонның Виктория жағалауында, Кливеден Хаусының ішкі кеңістігін жаңарту (1893) және №18 Карлтон Хаус террасасы (1894), сондай-ақ көптеген пасторлық үйлер оның тұрғын үй архитектурасына бейімділігін көрсетеді. Жалпы дизайн тұрғысынан, ол бірінші кезекте формаға, пропорция мен контурға назар аударды; ал оның жұмысын дәл зерттеулермен және үйлесімді бөлшектермен тануға болады. Оның ең маңызды белгілері – батылдық емес, сақтық пен ұқыптылық.

Тану

Ол 1874 жылы Корольдік академияның серіктесі болып сайланды, ал 1880 жылы толық құрамына мүше болды. Ол сонымен қатар Антикварлар қоғамының мүшесі, сондай-ақ Британдық сәулетшілер институтының мүшесі және кеңесінің мүшесі болды.

Жеке өмір

1862 жылы Пирсон өзінің досы Эван Кристианның туысы Джемима Кристианға үйленді. Олардың ұлы Фрэнк Лоуборо Пирсон (1864–1947) екі жылдан кейін дүниеге келді, бірақ Пирсонның үлкен қасіретіне Джемима 1865 жылғы 25 наурызда обадан қайтыс болды. Франк әкесінің жолын жалғап, оның көптеген жұмыстарын аяқтағаннан кейін, өзінің жеке жобаларын жасауға кірісті. Пирсон Вестминстер аббаттығының нефінде жерленген, оның қабірінде «Sustinuit et abstinuit» деген ұран жазылған.