Швейцария Гран-присі – автожарыстар тарихы, қауіпті Bremgarten трассасы, Формула-1 жарыстары. 1934 жылдан бастап Берн қаласының жанында өтті. Автоспорт, жарыс жолдары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Швейцария автожарысы (Гран-при Швейцариясы, Großer Preis der Schweiz) – Швейцарияның басты автожарысы болды. Кейінгі жылдары ол Формула-1 жарысына айналды.
Swiss auto race
The Swiss Grand Prix (, Großer Preis der Schweiz, ), was the premier auto race of Switzerland. In its later years it was a Formula One race.
Бремгартен (19341939, 19471954)
Гран-при автожарыстары 1934 жылы Швейцарияға келді, Бремгартен трассасында өткізілді. Бұл трасса Швейцарияның астанасы Бернге жақын, Бремгартен қаласының сыртында орналасқан. Бремгартен трассасы Швейцария жарыс өміріндегі басты трасса болды: ол 7 километрлік жылдам кезең болатын, әдемі ауыл мен орманды жерлер арқылы өтетін, бұрылыстармен толы, тікелей созылған бөліктері жоқ жолдардан тұрды. Бастапқыда, Бремгартендегі ағаштармен қапталған жолдар, көбінесе нашар жарық жағдайы және жол төсемінің өзгеруі оны өте қауіпті трассаға айналдырды, әсіресе жаңбыр жауғанда. Жаңбыр тоқтағаннан кейін де, трассаны жауып тұрған ағаштар ылғалды болып қалатын, ал су бір сағатқа жуық асфальтқа тамшылап тұратын. Бұл трассадағы жағдайлар Батыс Германиядағы Нюрбургрингке ұқсас болды және жүргізушілер үшін екеуі де бірдей танымал болды. Бірінші Швейцария Гран-приі чемпионатқа кірмейтін жарыс болды, оны Auto Union көлігіндегі Ханс Стук жеңді. Британдық жүргізуші Хью Гамильтон өзінің Maserati көлігімен қорқынышты апатқа ұшырап қаза тапты. Оның көлігінің сол жақ алдыңғы дөңгелегі Wohlenstrasse бұрышында сынды, Гамильтон бақылауын жойып, көлігі ағашқа қатты соқтығысты. Көлік 70 метрдей жүріп, үлкен ағашқа соқтығысып тоқтады, көлік қирады және Гамильтон сол жерде қаза тапты (көліктен шығарылмаған). Осы оқиғаға қарамастан (сол кезде қауіпсіздік туралы көп ойланбаған), Швейцария Гран-приі 1935 жылдан 1939 жылға дейін Еуропа чемпионатына есептелді, осы кезеңде неміс «күміс жебелері» басымдық танытты. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Гран-при жарыстары қайта жанданды, ал Бремгартен трассасы Швейцария Гран-приінің үйі болып қала берді. Соғыстан кейінгі алғашқы жарысты француз Жан-Пьер Вимиль жеңіп алды, ал 1948 жылы бұл жарыс Еуропа Гран-приі деп аталды, бұл атақ әр жылы Еуропадағы бір Гран-при жарысына берілетін құрметті мәртебе болды. Бұл 1940 жылдардың ең қаралы және трагикалық Гран-приі болды, осы оқиғада трассаның барлық бөліктерінде көптеген адам қаза тауып, ауыр жарақат алды. Көне итальяндық жарыскер және соғысқа дейінгі дәуірдің легендасы Ахилл Варци жаңбырлы жаттығу кезінде Alfa Romeo көлігімен апатқа ұшырап қаза тапты. Сол кезде каска кию міндетті емес еді, Варцидің Alfa Romeo көлігі апат кезінде аударылып, 700 кг салмаққа ие Alfetta оны басып қалды (Варци каска кимеген, ал көліктерде айналудан қорғау болған жоқ). Жарыста швейцариялық Кристиан Каутц та Maserati көлігімен жолдан шығып, екінші Эймат бұрышындағы дамбаға соқтығысып қаза тапты, жарысты Карло Феличе Тросси жеңді. Француздық Морис Тринтиньян тағы бір апатқа ұшырап, көліктен лақтырылып, есінен танып қалды. Нино Фаринаны қоса алғанда, үш жүргізуші қозғалмай қалған французды орап өтуге тырысқанда жолдан шығып, апатқа ұшырады, ол көптеген ауыр жарақаттардан кейін аман қалды және 8 күн комада жатты. 1950 жылы Швейцария Гран-приі жаңа Формула-1 әлем чемпионатының бір бөлігіне енді (осы кезде барлық жарыстар Еуропада өтті, тек Индианаполис 500 ерекшелік құрды, бірақ бұл жарыс F1 ережелері бойынша өткізілмеді). Бұл жарысты италиялық Нино Фарина жеңіп алды, ол кейін бірінші Формула-1 әлем чемпионы атанды. 1951 жылы аргентиналық Хуан Мануэль Фанхио өзінің Alfa Romeo көлігімен жеңіске жетті, ол Фаринаның ылғалды-құрғақ жағдайларда шиналарын ауыстыру үшін пит-стоп жасамайтын қате шешімін пайдаланды. 1952 жылы британиялық Stirling Moss өзінің қаржысы жеткіліксіз Alta HWM көлігімен үшінші орынға дейін көтерілді, ал итальяндық Пьеро Таруффи өзінің алғашқы және жалғыз F1 жеңісін тойлады, бұл сол жылы оның Ferrari командаласы және елдесі Альберто Аскари жеңбеген жалғыз чемпионат жарысы болды. Соғысқа дейінгі ұлы жарыскер және үш мәрте Швейцария Гран-приінің жеңімпазы Рудольф Караччола спорттық автокөлік жарысында қатысып, ағашқа соқтығысты, нәтижесінде оның бір аяғы сынды, бұл оның ұзақ жарыс мансабын аяқтады. 1953 жылы Аскари өзінің Ferrari көлігіндегі қозғалтқышты жөндеу үшін пит-стоп жасағаннан кейін күресті, төртінші орынға шығып, трассаны айналып, Фанхионы Maserati көлігімен, сондай-ақ командаластарын Фарина мен Майк Хоторнды жеңіп алды. Аскари сол жарыста екінші жүргізушілер чемпионатын жеңіп алды. 1954 жылы Фанхио (қазір Mercedes көлігімен) жаңбырлы ауа райында бастапқыдан соңғы орынға дейін жеңіске жетті және өзінің екінші жүргізушілер чемпионатын елдесі Хосе Фройлан Гонсалестен алды. Алайда 1955 жылы Бремгартендегі Швейцария Гран-приі енді өткізілмеді. Сол жылы Франциядағы Ле-Ман апатында 80-нен астам адам қаза тапқаннан кейін Швейцария үкіметі трассалық автокөлік жарыстарын қауіпсіз емес спорт деп жариялады және оны дереу тыйым салды, бұл ұйымдастырушыларды сол жылы Гран-приді жоюға мәжбүр етті. Бремгартен трассасы ақыры тастап кетілді және ешқашан автожарыстар үшін қайта пайдаланылмады.
Grand Prix motor racing came to Switzerland in 1934, to the Bremgarten circuit, located just outside the town of Bremgarten, near the Swiss defacto capital of Bern. The Bremgarten circuit was the dominant circuit on the Swiss racing scene; it was a fast 4.52 mile (7 km) stretch made up of public roads that went through stunning countryside and forests, sweeping from corner to corner without any real length of straight. From the outset, Bremgarten's tree lined roads, often poor light conditions, and changes in road surface made for what was acknowledged to be a very dangerous circuit, especially in the wet even after it stopped raining and the sun came out, the trees covering the circuit were still soaking wet, and water would drip onto the tarmac for at least an hour. Conditions at this circuit were similar to that of the Nürburgring in West Germany and this circuit was as highly popular with drivers as the Nürburgring was. The first Swiss Grand Prix was a non championship race; it was won by Hans Stuck in an Auto Union; British driver Hugh Hamilton died in a horrific accident in his Maserati. The car's left front wheel broke at the very fast Wohlenstrasse corner, and Hamilton then lost control and then the whole car violently hit a tree, and continued going for about 70 feet before it hit and was stopped by a bigger tree, shattering the car and killing Hamilton (who had not been thrown from the car) instantly. Despite this occurrence (there was hardly any, if any, thought put into safety in those days), the Swiss Grand Prix counted toward the European Championship from 1935 to 1939, during which time it was dominated by the German Silver Arrows. Grand Prix racing returned after World War II, and the Bremgarten track remained the home of the Swiss Grand Prix. The first post war race was won by Frenchman Jean Pierre Wimille, and in 1948 it was designated the European Grand Prix, in a time when this title was an honorary designation given each year to one Grand Prix race in Europe. This event, which was perhaps the blackest and most tragic Grand Prix of the 1940s saw multiple fatalities and serious injuries from massive accidents all around the circuit throughout the weekend. Veteran Italian racer and pre WWII legend Achille Varzi would die during a rain soaked practice session in an Alfa Romeo helmets were not compulsory in those days, and Varzi, whose Alfa had overturned during the accident, was crushed by the 700kg Alfetta, which was more than 10 times his weight (Varzi was not wearing a helmet, and cars did not have roll over protection in those days). The race also saw Swiss Christian Kautz die in a Maserati after going off the road and crashing into an embankment at the second Eymatt corner; the race was won by Carlo Felice Trossi. Frenchman Maurice Trintignant was nearly killed in another accident after crashing and being thrown out of his car and landing unconscious on the track. Three drivers including Nino Farina went off and crashed while trying to avoid the motionless Frenchman, who survived after multiple serious injuries and spending 8 days in a coma. 1950 saw the Swiss Grand Prix being inducted as part of the new Formula One World Championship (although at the time, all the races were run in Europe except the Indianapolis 500, but this race was not run to F1 regulations). This race was won by Italian Nino Farina, who would go on to be the first Formula One world champion. 1951 saw Argentine Juan Manuel Fangio dominate in his Alfa after taking advantage of Farina's wrong decision not to make a pit stop to change tyres during changing wet to dry conditions. 1952 saw Briton up and comer Stirling Moss run as high as third in his underfunded Alta powered HWM, and Italian Piero Taruffi scored his first and only F1 victory; it was also the only championship race (other than the Indianapolis 500) not won that year by his Ferrari teammate and countryman Alberto Ascari. Pre war great and three time Swiss GP winner Rudolf Caracciola was competing in a support sportscar race and crashed into a tree, and the violent accident that ensued ended up breaking one of his legs, which effectively ended his long racing career. 1953 saw Ascari battling back after a pit stop to fix the misfiring engine in his Ferrari; he came back out in fourth and stormed round the circuit, passed Fangio in a Maserati, his teammates Farina and Mike Hawthorn to take victory. Ascari also won his second Drivers' Championship at that event. 1954 saw Fangio (now driving a Mercedes) lead from start to finish in rainy weather and he took his second Drivers' Championship from countryman José Froilán González. In 1955, however, the Swiss Grand Prix at Bremgarten was to be no more. After the Le Mans disaster in France that year which killed more than 80 people, the Swiss government declared circuit motor racing to be an unsafe sport and it was promptly banned; this forced the organizers to cancel the Grand Prix that year. Bremgarten was ultimately abandoned and was never used again for motor racing.
Дижон-Пренуа, Франция (1975, 1982)
Швейцария Гран-приі 1975 жылы Франциядағы Дижон-Пренойс трассасында чемпионатқа кірмейтін Гран-при ретінде қайта оралды. Швейцариялық Клей Регаццони жарысты жеңіп алды. Швейцария Гран-приі 1982 жылы Формула-1 әлем чемпионатына қайта келгенде ғана тағы бір рет өткізілді. 1982 жылғы жарыс та Дижонда өтті және Швейцария Автоклубы ұйымдастырды. Бұл фин Кек Росбергтің «Уильямс» командасы үшін алғашқы F1 жеңісі болды, ол осы маусымда Чемпионатты жеңіп алды. Росберг шайқасқа толы жарыс көрсетіп, бірнеше машинаны озуға қол жеткізді, бірақ кейбіреулермен, соның ішінде Андреа де Чезариспен біраз уақытқа тоқтап қалды, содан кейін старттан алға шыққан Ален Простты да озып кетті. 1975 және 1982 жылғы жарыстар француз жерінде өткенімен, Дижон трассасы Франция-Швейцария шекарасына жақын орналасқан және екі жарыстың да ұйымдастырушысы – Швейцария Автомобиль клубы болды.
The Swiss Grand Prix returned in 1975 as a non Championship Grand Prix just across the border, at the Dijon Prenois circuit, France. Swiss Clay Regazzoni won the race. The Swiss Grand Prix only ran once more, when it returned to the Formula One World Championship in F1 season of 1982. The 1982 race, also held at Dijon, was organized by the Swiss Auto Club and was the first F1 win by Finland's Keke Rosberg, driving for Williams, in what proved to be his Championship winning season. Rosberg displayed a spirited drive in which he passed several cars, and was held up for some time by backmarker Andrea de Cesaris, then caught and passed polesitter Alain Prost. Although both the 1975 and 1982 races were held on French soil, the Dijon circuit was near the French Swiss border, with both races organized by the Swiss Automobile Club.
Заңнама
2007 жылдың 6 маусымында Швейцария парламенті Швейцариядағы трек жарыстарын тоқтату туралы тыйымды алып тастауға дауыс берді, 97 дауыс «жақ», 77 дауыс «қарсы» болды. Алайда, бұл заң Швейцарияның штаттар кеңесінде (Сенатта) ратификацияланбады. 2015 жылы Швейцария үкіметі заңды жеңілдетуге рұқсат берді, нәтижесінде тек электр көліктері үшін Швейцарияда басқа басқа жарыстар өткізуге мүмкіндік туды. Осының нәтижесінде, 2018 жылдың 10 маусымында Швейцария 64 жылдан кейін алғашқы мотор спорты жарысын қабылдады, бірінші Цюрих ePrix толық электрлі Формула E чемпионатының кезеңі ретінде өткізілді.
On 6 June 2007, the Swiss legislature voted to lift the ban of circuit racing in Switzerland, 97 in favor and 77 opposed. However, the legislation was subsequently not ratified by the Swiss Council of States (the Senat). In 2015 the Swiss government allowed a relaxation of the law, permitting head to head racing events to be held in Switzerland for electric vehicles only. As a result, on 10 June 2018, Switzerland hosted its first motor race in 64 years when the first Zürich ePrix was held as a round of the all electric Formula E championship.