Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Испан композиторы (шамамен 1548 – 1611)
Spanish composer (c. 1548 – 1611)
Томас Луис де Виктория (кейде итальян тілінде да Виттория; шамамен 1548 – 20-27 тамыз 1611) – Ренессанс дәуіріндегі ең танымал испан композиторы. Ол Джованни Пьерлуиджи да Палестрина және Орланд де Лассуспен бірге кешкі Ренессанстың маңызды композиторларының қатарында тұрады және "оның кейбір мотеттерінің және өлгендерге арналған қызметтерінің, сондай-ақ Ұлы аптаға арналған шығармаларының күштілігі үшін ең жоғары бағаланды". Оның сақталған туындылары, әріптестерінен өзгеше, латын тіліндегі мәтіндерге негізделген, тек қана қасиетті және полифониялық вокалдық музыкадан тұрады. Католик дін қызметкері, сонымен қатар шебер орындаушы және әнші ретінде оның мансабы Испания мен Италияда өтті. Дегенмен, ол орындаушы болудан гөрі композитор болуды артық көрді.
Tomás Luis de Victoria (sometimes Italianised as da Vittoria; c. 1548 – c. 20–27 August 1611) was the most famous Spanish composer of the Renaissance. He stands with Giovanni Pierluigi da Palestrina and Orlande de Lassus as among the principal composers of the late Renaissance, and was "admired above all for the intensity of some of his motets and of his Offices for the Dead and for Holy Week". His surviving oeuvre, unlike that of his colleagues, is almost exclusively sacred and polyphonic vocal music, set to Latin texts. As a Catholic priest, as well as an accomplished organist and singer, his career spanned both Spain and Italy. However, he preferred the life of a composer to that of a performer.
Өмір және мансап
Виктория 1548 жылы Кастилияның Авила провинциясындағы Санхидриан қаласында дүниеге келді және 1611 жылы қайтыс болды. Викторияның әулеті ұрпақтар бойына тамыр тартады. Оның отбасы мүшелерінің есімдері ғана емес, тіпті атасының қызметі де белгілі. Виктория Франсиско Луис де Виктория мен Франсиска Суарес де ла Кончаның тоғыз баласының жетіншісі болды. Оның анасы – конверсолар ұрпағынан шыққан. 1557 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін, оның ағасы Хуан Луис оның қамқоршысы болды. Ол Авила соборында хор мүшесі болды. Собордың мұрағаттарында Хуан Луис ағасы Викторияның "Liber Primus" атты еңбегін шіркеуге сыйлағандығы және Викторияның Авила соборында тәрбиеленгені айтылады. Ол өте шебер органшы болғандықтан, көптеген адамдар оның бала кезінде Авиладағы ұстазынан клавишада ойнауды үйренгенін айтады. Виктория Авиладағы Сент-Джайлс ер балалар мектебінде "классикалық білім" алған болуы мүмкін. Бұл мектепті Әвилалық қасиетті Тереза және музыка саласындағы басқа да беделді тұлғалар жоғары бағалаған. 1565 жылы Филипп II оған грант бергеннен кейін Виктория Римге барып, Игнатий Лойола құрған неміс колледжінде кантор болып қызмет етті. Ол сол кезде Палестринадан сабақ алған болуы мүмкін, бірақ нақты дәлелдер жоқ; әйтеуір, итальяндық композитордың стилі оған әсер еткені анық. 1573 жылдан бастап Виктория екі лауазымды бірдей атқарды: бірі – неміс колледжінде, екіншісі – Рим папасының семинариясында. Ол шіркеудің жетекшісі және қарапайым ән оқытушысы болды. 1571 жылы ол неміс колледжінде мұғалім болып жұмысқа орналасып, алғашқы тұрақты табысын бастады. Палестрина семинариядан кеткен соң Виктория маэстро лауазымын иеленді. 1574 жылы Викторияны епископ Томас Голдуэлл діни қызметкер етіп тағайындады. Бұған дейін ол диакон болып тағайындалған, бірақ көп ұзамай діни қызметкерге айналды, себебі диакондар әдетте қызметтен кейін тез арада дін қызметкері болады. 1575 жылы Виктория Сант-Аполлинареде Maestro di Capella болып тағайындалды. Оның даңқы мен біліміне орай, шіркеу басшылары собордағы лауазымдарға үміткерлерді тағайындау туралы оның пікірін жиі сұрады. Ол өзінің кәсіби дебютінен кейін де монастырь органистінің лауазымына адал болды. Алайда ол Италияда ұзақ қалмады. 1587 жылы Филипп II Викторияның туған Испанияға оралу тілегін құрметтеді және оны өз әпкесі, Карл V-тің қызы Марияның капелланы етіп тағайындады. Мария 1581 жылдан бері Мадридтегі Monasterio de las Descalzas de St. Clara монастырында қызы Маргаритамен бірге зейнеткерлікте өмір сүрген. 1591 жылы Виктория ағасы Хуан Луистің қызы Изабел де Викторияның шайқас туысы болды. Виктория 24 жыл бойы Descalzas Reales монастырында жұмыс істеді, императрицаның капелланы ретінде 17 жыл қызмет етті, содан кейін монастырь органисті болып жұмыс істеді. Виктория Descalzas Reales-те собор капелмейстерінен гөрі әлдеқайда көп жалақы алды, 1587 жылдан 1611 жылға дейін жылдық табысқа ие болды. 1603 жылы Мария императрица қайтыс болғанда, ол монастырьде үш капелландық орнына өсиет қалдырды, олардың бірі Викторияға берілді. Викторияның айтуынша, ол капелмейстер болып жұмыс істегені үшін ешқашан қосымша төлем алмады және капелмейстер емес, органшы болды. Оның беделі соншалық, оның шартында монастырьдан жиі-жиі сапар шегуге рұқсат берілді. Ол 1593 жылы екі жылға Римге барып, 1594 жылы Палестринаның жерлеу рәсіміне қатысты. Ол 1611 жылы капелланның резиденциясында қайтыс болды және монастырьде жерленді, бірақ оның қабірі әлі анықталмаған.
Victoria was born in Sanchidrián in the province of Ávila, Castile, around 1548 and died in 1611. Victoria's family can be traced back for generations. Not only are the names of the members in his immediate family known, but even the occupation of his grandfather. Victoria was the seventh of nine children born to Francisco Luis de Victoria and Francisca Suárez de la Concha. His mother was of converso descent. After his father's death in 1557, his uncle, Juan Luis, became his guardian. He was a choirboy in Ávila Cathedral. Cathedral records state that his uncle, Juan Luis, presented Victoria's Liber Primus to the Church while reminding them that Victoria had been brought up in the Ávila Cathedral. Because he was such an accomplished organist, many believe that he began studying the keyboard at an early age from a teacher in Ávila. Victoria most likely began studying "the classics" at St. Giles's, a boys' school in Ávila. This school was praised by St. Teresa of Avila and other highly regarded people of music. After receiving a grant from Philip II in 1565, Victoria went to Rome and became cantor at the German College founded by St. Ignatius Loyola. He may have studied with Palestrina around this time, though the evidence is circumstantial; certainly he was influenced by the Italian's style. For some time, beginning in 1573, Victoria held two positions, one being at the German College and the other being at the Pontifical Roman Seminary. He held the positions of chapelmaster and instructor of plainsong. In 1571, he was hired at the German College as a teacher and began earning his first steady income. After Palestrina left the Seminary, Victoria took over the position of maestro. Victoria was ordained a priest in 1574 by bishop Thomas Goldwell. Before this he was made a deacon, but did not serve long in that capacity as typically deacons became priests soon after. In 1575, Victoria was appointed Maestro di Capella at S. Apollinare. Church officials would often ask Victoria for his opinion on appointments to cathedral positions because of his fame and knowledge. He was faithful to his position as convent organist even after his professional debut as an organist. He did not stay in Italy, however. In 1587 Philip II honoured Victoria's desire to return to his native Spain, naming him chaplain to his sister, the Dowager Empress María, daughter of Charles V, who had been living in retirement with her daughter Princess Margarita at the Monasterio de las Descalzas de St. Clara at Madrid from 1581. In 1591, Victoria became a godfather to his brother Juan Luis's daughter, Isabel de Victoria. Victoria worked for 24 years at Descalzas Reales, serving for 17 years as chaplain to the Empress until her death, and then as convent organist. Victoria was also being paid much more at the Descalzas Reales than he would have earned as a cathedral chapelmaster, receiving an annual income from absentee benefices from 1587 to 1611. When the Empress Maria died in 1603, she willed three chaplaincies in the convent, with one going to Victoria. According to Victoria, he never accepted any extra pay for being a chapelmaster, and became the organist rather than the chapelmaster. Such was the esteem in which he was held that his contract allowed him frequent travel away from the convent. He was able to visit Rome in 1593 for two years, attending Palestrina's funeral in 1594. He died in 1611 in the chaplain's residence and was buried at the convent, although his tomb has yet to be identified.
Музыка
Виктория Испаниядағы Контрреформацияның ең маңызды композиторы және Ренессанс дәуірінің соңында қасиетті музыкаға толыққанды берілген ең танымал композиторлардың бірі. Викторияның музыкасы оның жекелігін көрсетеді, испан мистикасы мен дінінің құштарлығын білдіреді. Падре Мартини Викторияны әуенді фразалары мен қуантарлық жаңалықтары үшін мақтаған. Оның шығармалары 20-ғасырда қайта жаңғырды, соңғы кезде көптеген жазбалар жарық көрді. Көптеген зерттеушілер оның музыкасында мистикалық күш пен тікелей эмоционалдық әсерді естиді, бұл Палестринаның ырғақты және гармониялық жайлы музыкасында кездеспейтін қасиеттер. Олардың композициялық стильдерінде, мысалы, мелодияны беру және төртінші ноталардың диссонанстарын қолдану сияқты айырмашылықтар бар. Виктория хорды бірнеше бөліктерге бөліп, біріктіруді шеберлікпен орындаған. Виктория тек дауыстарға күрделі партиялар ғана емес, сонымен қатар көптеген хорлық шығармаларында органды солисттей пайдаланған. Виктория екі хорға арналған псалмдық әндерді немесе антифондарды жасаған жоқ, бірақ ол осындай репертуардың танымалдылығын арттырды. Виктория бұрын жарық көрген шығармаларын қайта басып шығарды және әр қайта басылымға түзетулер енгізді. Виктория алғашқы мотеттер кітабын 1572 жылы жариялады. 1585 жылы ол "Officium Hebdomadae Sanctae" жинағын жазды, онда католик дініндегі Қасиетті аптаның тойлауларының бір бөлігі болып табылатын 37 шығарма, соның ішінде Tenebrae Responsories-дің он сегіз мотеті кірді. Викторияның өміріне әсер еткен екі тұлға – Джованни Мария Нанино мен Лука Маренцио, оларды Виктория шіркеу музыкасынан гөрі мадригалдардағы еңбектері үшін бағалады. Виктория Римге көшер алдында Эскобедодан сабақ алғаны туралы болжам бар. Виктория ең шығармашылық туындыларын өзінің меценаты Отто, Трухесс кардиналының қолдауымен жазғанын мәлімдеді. Алайда Стивенсон оның музыканы Трухесс кардиналының қамқорлығымен толық үйренгеніне сенбейді. Виктория Испанияның Филипп II-ге қызмет еткен жылдары композиторлық жұмысынан шаршағанын білдірді. Викторияның кардинал Микеле Бонеллиге, Испанияның Филипп II-ге немесе Папа Григорий XIII-ке арнаған көптеген шығармалары лайықты сыйақы алмады. Стильдік тұрғыдан алғанда, оның музыкасы көптеген замандастарының күрделі контрапунктін қалай бермейді, қарапайым мелодияны және гомофониялық текстураларды ұнатады, бірақ ырғақты әртүрлілікке ұмтылады және кейде қарқынды және күтпеген контрасттарды қамтиды. Оның мелодиялық жазуы мен диссонансты қолдануы Палестринаға қарағанда еркін; ол кейде 16 ғасырғы контрапункттің қатаң ережелерінде тыйым салынған интервалдарды қолданады, мысалы, жоғарылаған үлкен секстілік немесе тіпті кейде кемітілген кварт (мысалы, оның "Sancta Maria" мотетіндегі қайғыны бейнелейтін үзіндіде кемітілген кварт кездеседі). Виктория кейде мадригалдарда ғана кездесетін сөздік суреттемелерді қолданады. Оның кейбір қасиетті музыкасында аспаптар қолданылады (бұл 16 ғасырғы испан қасиетті музыкасында жиі кездесетін құбылыс), сондай-ақ ол Венеция мектебінің композиторларының стилінде, кеңістікте бөлінген әншілер тобы үшін полихоралық шығармалар жазды. Оның ең танымал шығармасы және шедеврі – "Officium Defunctorum", императрица Мария үшін реквием массасы.
Victoria is the most significant composer of the Counter Reformation in Spain, and one of the best regarded composers of sacred music in the late Renaissance, a genre to which he devoted himself exclusively. Victoria's music reflected his personality, expressing the passion of Spanish mysticism and religion. Victoria was praised by Padre Martini for his melodic phrases and his joyful inventions. His works have undergone a revival in the 20th century, with numerous recent recordings. Many commentators hear in his music a mystical intensity and direct emotional appeal, qualities considered by some to be lacking in the arguably more rhythmically and harmonically placid music of Palestrina. There are quite a few differences in their compositional styles, such as treatment of melody and quarter note dissonances. Victoria was a master at overlapping and dividing choirs with multiple parts with a gradual decreasing of rhythmic distance throughout. Not only does Victoria incorporate intricate parts for the voices, but the organ is almost treated like a soloist in many of his choral pieces. Victoria did not originate the development of psalm settings or antiphons for two choirs, but he continued and increased the popularity of such repertoire. Victoria republished works that had appeared previously, and incorporated revisions into each reissue. Victoria published his first book of motets in 1572. In 1585 he wrote his Officium Hebdomadae Sanctae, a collection which included 37 pieces that are part of the Holy Week celebrations in the Catholic liturgy, including the eighteen motets of the Tenebrae Responsories. Two influences in Victoria's life were Giovanni Maria Nanino and Luca Marenzio, whom Victoria admired for their work in madrigals rather than church music. It has been speculated that Victoria took lessons from Escobedo at an early age before moving to Rome. Victoria claimed that he composed his most creative works under his patron Otto, Cardinal von Truchsess. However, Stevenson does not believe that he learned everything about music under Cardinal Truchsess's patronage. During the years that Victoria was devoted to Philip II of Spain, he expressed exhaustion from his compositional work. Most of the compositions that Victoria wrote that were dedicated to Cardinal Michele Bonelli, Philip II of Spain, or Pope Gregory XIII were not compensated properly. Stylistically, his music shuns the elaborate counterpoint of many of his contemporaries, preferring simple line and homophonic textures, yet seeking rhythmic variety and sometimes including intense and surprising contrasts. His melodic writing and use of dissonance is more free than that of Palestrina; occasionally he uses intervals which are prohibited in the strict application of 16th century counterpoint, such as ascending major sixths, or even occasional diminished fourths (for example, a melodic diminished fourth occurs in a passage representing grief in his motet Sancta Maria, occurred). Victoria sometimes uses dramatic word painting, of a kind usually found only in madrigals. Some of his sacred music uses instruments (a practice which is not uncommon in Spanish sacred music of the 16th century), and he also wrote polychoral works for more than one spatially separated group of singers, in the style of the composers of the Venetian school who were working at St. Mark's in Venice. His most famous work, and his masterpiece, Officium Defunctorum, is a Requiem Mass for the Empress Maria.