Кіріспе

Қарақшы – ойын ережелері кейбір ойыншылардан жасырын сақталатын ойын. Ойыншылар шеңберге отырып, нақты немесе көзге көрінбейтін қайшыны сол жақтағы ойыншыға береді. Қайшы ашық немесе жабық күйде берілуі мүмкін, бұл ереже тек бір немесе екі ойыншыға ғана белгілі. Әр ойыншы қайшыны берген кезде, ережені табуға тырысып, қайшының ашық немесе жабық екенін айтады. Егер ойыншы ережені дұрыс анықтап, қайшыны үнемі сол күйде берсе, ол жеңіске жетеді. Осы ойынның түрлері он тоғызыншы ғасырдан бері тіркелген.

Ойнаңыз

Ойыншылар дөңгелек бойынша орындықтарға отырады, мүмкіндігінше үстелдің кедергі келтірмейтіні жөн, және бос пластик су бөтелкесі немесе тіпті нағыз қайшы сияқты бір затты қолданады. Кезекпен әр ойыншы сол жақтағы ойыншыға затты береді, қайшыны ашық немесе жабық беріп жатыр ма екенін айтады. Әр ойыншы мұны істегенде, қалғандары дұрыс ба, бұрыс па деп бағалайды – ойынды білетін ойыншылар берілу дұрыс болды ма, жоқ па, соны анықтайды. Ойынның мақсаты – не болып жатқанын түсініп, дұрыс беру тәсілін үнемі табу.

Шешім

Бұл ойынның ең көп таралған шешімі – аяқтарыңыз (немесе тіпті білезіктеріңіз) қиылысқанда немесе ойынды берушінің қолы жабық болса, қайшы жабық күйде беріледі, ал аяқтарыңыз қиылыспаса немесе берушінің қолы ашық болса, қайшы ашық күйде беріледі. Ойын басында қалыптар мен қозғалыстар табиғи болуы керек. Ойын соңына қарай оларды айқын әрі күшті көрсету қажет.

Басқа өзгерістер

Бұл ойынның басқа да нұсқалары жиі кездеседі, онда әртүрлі заттар "қарақ" рөлінде бірдей шешіммен немесе сәл өзгеше шешімдермен қолданылады. Мысалы, өткізбеген кезде аяқтарды түйіндеудің қажеті жоқ болуы мүмкін, немесе өту үшін қолды денеден кесіп өткізу қажет болуы мүмкін. Сондай-ақ, келесі ойыншыға қайшының жүзін бірінші болып беру, сонымен қатар аяқтарды қиыстыру немесе түйіндеу сияқты әрекеттердің комбинациясы болуы мүмкін; ойыншы бір шарттың қажет екенін, ал екіншісінің емес екенін түсінуі мүмкін. Финляндияда осыған ұқсас ойын "Näin räätäli sakset antaa" ("Осылай кестеші қайшыны ұстайды") деген атпен танымал. Жоғарыда сипатталған нұсқадағыдай, қайшыны келесі адамға берер кезде аяқ-қолды немесе білекті қиыстыру керек, бірақ "қайың қайшыны осылай береді" деген фраза қайшы ашық немесе жабық болғанына қарамастан қайталанады. Ойынды жақсы білетін ойыншылар күрделі қол қимылдарымен немесе бір сөзді баса айту арқылы басқаларын жаңылыстыруы мүмкін. Ал білмейтін қатысушылар бұрын дұрыс орындаған адамды еліктеуге тырысады. Ойын басынан бастап амалдың қандай екенін білетін төреші бар, ол қайшыны өткізген адамдарды қадағалап, "дұрыс" немесе "дұрыс емес" дейді. Біраз уақыт өткен соң, адамдар кездейсоқ аяқтарын қиыстырып алады, соңында көпшілігі аяқтарды қиыстырудың амал екенін түсінеді.