Кіріспе

Уильям Гибсонның 1986 жылғы кітабы "Нөлдік санау" – америкалық-канад жазушысы Уильям Гибсонның ғылыми фантастикалық романы, алғаш рет 1986 жылы жарық көрген. Бұл "Нейромансер" романымен басталып, "Мона Лиза Овердрайв" романымен аяқталатын "Спрауль" трилогиясының екінші кітабы. "Нөлдік санау" 1986 жылғы қаңтар (100-ші нөмірі), ақпан және наурыз айларында Исаак Азимовтың "Science Fiction Magazine" журналында бөлім-бөлім жарияланды, оған J. K. Potter салған қара-ақ суреттер қоса берілді. Қаңтар айының мұқабасы осы әңгімеге арналған және оны Хисаки Ясуда суреттеген. Журналға жарияланған нұсқасында осырату мен жыныстық мазмұн азайтылды.

Сюжетке кіріспе

Нейроманс оқиғасынан жеті жыл өткен соң, Матрицада ерекше нәрселер басталады, бұл вуду құдайларының пайда болуына алып келеді (бұл Нейроманс және Винтермут болған біріккен жасанды интеллектілердің бөлінген қалдықтары екені айтылады). Екі ірі көпұлттық корпорация, Маас Биолабс және Хосака, хакерлер мен Матрицаны, сондай-ақ тыңшылық пен зорлық-зомбылықты пайдалана отырып, қуатты жаңа технологияны (биочипті) бақылау үшін күреседі.

Романның атауын түсіндіру

Кітаптың атауы, басты кейіпкер Бобби Ньюмарктің псевдонимі болудан басқа, Гибсонның сөзінше, компьютерлік бағдарламалау термині "нөлдік үзіліс" бойынша ойын есептеледі. Кітаптың алғы бетінде көрсетілгендей, "нөлдік үзілісте" процестің үзілуі санауды нөлге дейін кемітеді. Нақты цитата: "Үзіліс алғанда, санауды нөлге дейін кемітіңіз". Роджер Сипплдің әкесі Чарльз Сиппл жазған, 1982 жылғы алғашқы компьютерлік сөздіктің нұсқасында "нөлдік үзіліс" мынадай деп түсіндірілген: "Сағат санағышындағы (сағат) импульстік үзіліс нөлдік нәтиже берген кезде туындайтын үзіліс деңгейі". Дегенмен, бұл термин кеңінен түсініксіз болып қалады.

Боби Ньюмарк

Романның басында Бобби кішкентай "каубой" (хакер) болып табылады, ол киберкеңістікте танымал болғысы келеді. Оған "ICE breaker" (хакинг бағдарламалық қамтамасы) деп ойлаған нәрсе беріледі, бірақ ол шын мәнінде белгілі бір бағдарламаны сынау үшін пайдаланылып жатқанын білмейді. Ол осы бағдарламаны ICE-нің қара дерекқорына енгізу үшін қолданады, бұл оның өліміне жақын әкеледі. ICE – "Intrusion Countermeasures Electronics" деген сөздің аббревиатурасы. Деректерді қорғаудың ең күшті желілері, оларды бұзуға тырысқан хакерді іздеп тауып, өлтіруге қабілетті. Мұндай әрекеттер заңмен рұқсат етілген немесе кемінде заңсыз емес. Бірақ соңғы сәтте, киберкеңістікте және өлімге қалған Боббиді Angela Mitchell атты қыздың кейпі құтқарады, ол қызықтай түрде "деканы" (компьютері) болмай-ақ киберкеңістікке кіре алады. Бобби оның нысаны енді қайда тұратынын біліп алғанын түсінеді, сондықтан қашып кетеді. Пәтерінен кеткеннен кейін көп ұзамай, оны қатыгездікпен тонап, деканы үшін, өлтіруге тастап кетеді. Бірақ оны Боби сынаған бағдарламаның иелері құтқарып, медициналық көмек көрсетеді – олар киберкеңістікте оған не болғанын білуге қызығушылық танытатын кішкентай топ. Бобби мен Анжела (шамамен бір жастағы) кітаптың соңында кездеседі. Бобби үшінші "Спрауль" романында, "Мона Лиза Overdrive" кітабында шағын рөлде пайда болады.

Тернер

Тернер (романдағы жалғыз аты) – түрлі корпорациялардың бәсекелес корпорациялардың маңызды қызметкерлерін өздеріне тартуға көмектесу үшін түрлі корпорациялармен жұмыс істейтін жалдамалы сақшы. Роман Нью-Делидегі бір жұмыстың сипаттамасымен басталады, онда Тернерді Slamhound – жылдам қозғалатын бомбаның бір түрі – өлтіре жаздады. Сингапурда үш айлық қайта құру операциясынан кейін Тернер Мексикада демалысқа кетеді, онда ол Эллисон есімді әйелмен танысып, қарым-қатынасқа түседі. Эллисонмен бірге жағажайда отырғанда, Тернер жағаға жақын таныс яхтаны және яхтадан жағажайға бет алған, Хосака корпорациясының логотипі бар моторлық қайықты көреді. Тернер Эллисонға кетіп қалуын, ал ол қайықтан түсетін жолаушыны күтетінін айтады. Ол жолаушының Конрой екенін біледі, ол бұрын Тернермен бірге жұмыс істеген. Конрой Тернерді тағы бір «алып кету» жұмысына шақырады; бұл жолы Конрой мен Тернер Кристофер Митчелл есімді адамға Маас Биолабсынан Хосакаға өтуіне көмектесуі керек. Митчелл сол заманда кең таралған кремний микропроцессорларынан артық технология – «биочиптерді» жобалау және өндіру білімімен келеді. Маас Биолабсы биочип технологиясының патенттері мен құпияларын сақтайды және Митчеллдің қашуына жол бермеу үшін барлық шараны қолданады. Конрой сондай-ақ Эллисонның Хосака үшін жұмыс істейтін «далалық психолог» екенін, Тернерді бақылап, оның жазылуына көмектесуі керек екенін айтады. Тернер – тәртіпті маман, бірақ өткен жұмыстарының трагикалық аяқталуы және талантты ағасы Рудимен (ол алкоголь мен есірткіге тәуелді) қарым-қатынасы оны мазалайды. Тернер Кристофер Митчеллді Маастан Хосакаға өткізуге жасалған сәтсіз әрекеттің сатқындық салдарынан болғанын түсінеді және Конройдың осының артында тұрғанына күдіктенеді. Ол сондай-ақ Энджи Митчеллдің әкесі оны Маас ғимаратынан жібергенін және оның қауіпте екенін мойындайды. Ол оны кім және не үшін қуалайтынын анықтап, оны қорғауға бел буады.

Марли Крушхова

Марли, оқиғаның басталуына дейін, Парижде шағын өнер галереясын басқарды. Ол америкалық мүсінші Джозеф Корнеллдің жоғалған туындысы деп саналған жалған қорапты сатуға тырысқандықтан жаман аталды. Бұл қораптың жалған екенін ол білмеді, оның сол кездегі жары Ален, галереяның тең иесі, оны алдап, жалған туындыны жасауға галереядан ақша жымқырып алған еді. Жұмыссыз қалған Марли досы Андреамен бірге тұрып, өте бай кәсіпкер Йозеф Виректен жұмыс ұсынысын алады. Вирекпен болған әңгімеде, өте жетілген симстим байланысы арқылы, Вирек Марлиге Корнеллдің жасағандарына ұқсас бірнеше керемет қораптар жинағанын айтады. Содан кейін Вирек Марлиді осы туындыларды кім жасап жатқанын анықтауға жалдап, іздеу барысында оған шексіз қаржылық қолдау көрсетуге уәде береді. Марли қазіргі жағдайдан шығу мүмкіндігіне қуанса да, құпиялы және сырлы Вирекке толық сенімсіздікпен қарайды. Бұл сенімсіздік Виректің агенттері, әсіресе Виректің жақын адамы Пако оны қадағалап, бақылап отырғаны белгілі болғанда күшейеді. Марли қораптардың авторын анықтау барысында Вирек пен Пакодан бір қадам озып кетуге тырысады.

Қабылдау

Дейв Лэнгфорд "Ақ жұлдыз" журналының 76-шы нөмірінде "Count Zero" романына шолу жасап, "Бұл Гибсонның болашағына 'Нейромант' романының алғашқы әсері сияқты күшті әсер етпесе де, бұл әлдеқайда жақсы роман" деді. "Count Zero" 1986 жылы "Небула" және "Британдық ғылыми фантастика" сыйлықтарына, ал 1987 жылы "Хьюго" және "Локус" сыйлықтарына ие болу үшін ұсынылды.