Кіріспе

1958 жылы Марк Робсонның режиссерлік фильмі. "The Inn of the Sixth Happiness" – 1958 жылы 20th Century Fox компаниясы түсірген, Екінші Қытай-Жапон соғысы кезінде Қытайда миссионер болған Глэдис Айлвардтың тарихына шала-шала негізделген фильм. Режиссері – Марк Робсон, ол «Оскар» сыйлығының «Ең үздік режиссер» номинациясына ұсынылған. Фильмде Айлвард рөлін Ингрид Бергман, ал оның сүйікті адамы, голландиялық әкесі бар қытай армиясының офицері капитан Лин Нань рөлін Курт Юргенс сомдады. Айлвард тұрған қаланың мандаринін ойнаған Роберт Донат фильм шықпастан бұрын қайтыс болды. Музыкалық қосымшаны Малкольм Арнольд жазып, дирижерлік етті. Операторлық жұмысын Фредди Янг жасады. Фильм Солтүстік Уэльстегі Сноудонияда түсірілді. Фильмдегі балалардың көп бөлігі Еуропадағы ең көне қытай қауымы орналасқан Ливерпульдегі этникалық қытай балаларынан құралды.

Сюжет

Әңгіме Айлвардтың (Ингрид Бергман) білімі жеткіліксіздігінен Қытайға миссионер ретінде жіберілуден бас тартуымен басталады. Аға миссионер доктор Робинсон (Моултри Келсалл) оған аянып, Қытайда байланыстары бар тәжірибелі саяхатшы сэр Фрэнсис Джеймисонның (Рональд Сквайр) үйінде жұмысқа орналастырады. Келесі бірнеше айда Айлвард Транс-Сибир теміржолына билет алу үшін ақша жинап, шығысқа қарай қауіпті құрлық жолын таңдайды, себебі ол арзан. Сэр Фрэнсис Қытайдағы жалғыз тірі досы, тәжірибелі миссионер Джинни Лоусонға (Атин Сейлер) хат жазады. Ол Глэдисті алыс Янченг округіндегі миссиясында өте қажетті көмекші ретінде қабылдауға келіседі. Лоусон қашырлар үшін қонақ үй ашады, онда олар малдарына таза жем, жәндіксіз ортақ төсек, дәмді ыстық тамақ және Лоусонның тегін әңгімелерін (Киелі кітаптан) ала алады. Фильм Айлвардтың жаңа ортаға бейімделуін, содан кейін қайғылы оқиға орын алып, Лоусонның балконы құлап қаза тапқанға дейін көрсетеді. Янченг гарнизонының командирі капитан Лин (Курт Юргенс) Айлвардқа үйіне қайтуға кеңес береді және кетіп бара жатқанда оған сәттілік тілейді. Айлвард Ян (Питер Чонг) көмегімен қонақ үйді басқаруды өз қолына алады, ол Айлвардқа қытай тілін үйретумен қатар әңгімелер айтады. Жергілікті мандарин (Роберт Донат) Айлвардты аяқ инспекторы етіп тағайындайды, оған аяқ байлаудың ежелгі әдетін жою жөніндегі үкіметтің бұйрығын орындау міндеті жүктеледі. Ол бұл тапсырманы сәтті орындайды, таулар арқылы саяхаттап, халықтың және мандариннің құрметіне ие болып, "Сүйетін" деген лақап атын алады және Қытай азаматы болады. Содан кейін полковник болған Лин аймақты Жапониямен соғысқа дайындау үшін оралады, ол түрмедегі бүліктерді тоқтатып, Айлвардпен бірге айналып келеді. Кету алдында олар бір-біріне махаббаттарын білдіреді. 1937 жылы Жапония Қытайға шабуыл жасайды. Әуе шабуылы қаланы қиратып, Янгты өлтіреді. Мандарин халықты елді мекендерге көшіреді, ал бұрынғы тұтқын Ли (Берт Квук) Айлвардқа бес асырап алған баласына көмектесуге келеді. Кейін Лин соғыстың нашар жүріп жатқанын және мандариннің қауіпті жерге көшуі керектігін хабарлап оралады. Лин оның да кеткенін қалайды, бірақ ол: "Бұл менің халқым, мен олар үшін өмір сүремін және олар үшін өлемін" дейді. Олар сүйіседі. Кеңеспен соңғы кездесуде Мандарин Айлвардты және оның ісінің негізінде жатқан сенімді құрметтеу үшін христиан дініне кіргенін жариялайды. Ол қоштасады: олар енді кездеспейді. Қазірде көшірілген қалада Айлвард қонақ үйге 50 бала жинап, азық-түлік табуға тырысып, суық қысқа қарсы тұрып, қайда бару керектігін білмейді. Тағы 50 бала басқа миссионерлік орталықтан келіп, миссионердің хатымен бірге оларды ішкі аймақтағы жаңа үйге апару үшін жүк көліктері келеді, бірақ олар 12 қарашаға дейін Сианьдағы миссионерлік орталыққа жетуі керек, яғни үш апта ішінде, әйтпесе жүк көліктері оларды тастап кетеді. Жол бір аптаға созылады, бірақ Лин мен оның әскері оларды тоқтатады және жапондықтар алдағы жолды бақылап отырғанын ескертеді. Олар тау жолымен өтуі керек. Ол Құдайдың осылай қалағанын сендіреді. Лин оған карта береді. "Егер орала алсаң, қайта ораласың" деп, ол сақина салады. Ұзақ және қиын саяхаттан кейін, қауіпті өзеннен өтуден кейін, олардың барлығы аман-есен (жапондық күзеттен құтқару үшін өмірін берген Лиден басқа) жүк көліктері келуі керек болған күні жетіп апарады. Фильмнің кульминациялық бөлімі – Айлвард бастаған балалар колоннасы, олар шаттанған көпшілік арасынан өтіп, миссияның баспалдағына дейін "Бұл қария" әнін айтады, Айлвард өзеннен өткеннен кейін балаларды жылыту үшін үйреткен ән. Айлвардты доктор Робинсон қарсы алады. Ол оны таниды ма деп сұрайды: "Менің атым Глэдис Айлвард еді". Ол басын шайқап: "Иә, есімде. Қытайға келуге біліктілігі жетпеген Глэдис Айлвард" дейді. Ол оны ішкі аймақтағы балалар ауылына шақырады, бірақ ол бас тартады: "Мен үйге барамын", - дейді ол, тауларға қарай қарап.

Өндіріс

Фильм "Cinemascope" форматында және "DeLuxe Color" технологиясымен түсірілген. "The Inn of the Sixth Happiness" фильмін түсіру үшін 20th Century Fox, MGM British Studios Borehamwood студиясынан орын жалдады, онда пленка аймағында қытай ауылдары салынды, ал кейбір сахналар Солтүстік Уэльстегі Бедгелерт қаласының жанындағы Нантморда түсірілді. Фильмде қолданылған алтынға боялған Будда мүсіні қазір Солтүстік Уэльстегі Портмейрион итальяндық ауылында орналасқан. Шон Коннери капитан Лин рөліне үміткер болды. Оның экрандық сынағы DVD-де қарастырылуы мүмкін. Фильм шыққаннан кейін, режиссерлер Глэдис Айлвард рөліне швед акценті бар, бойы биік Ингрид Бергманды таңдағаны үшін сынға ұшырады, өйткені Глэдис Айлвардтың өзі кішкентай бойлы және кокни акцентімен сөйлейтін. Сол сияқты, екі басты рөлдегі актерлер – британдық Роберт Донат және австриялық Курт Юргенс тіпті қытай емес (дегенмен Юргенстің кейіпкері жартылай голланд екені айтылады). Әнші Билл Эллиотт Сирил Степлтон оркестрімен бірге "The Inn of the Sixth Happiness" хит әнін орындады.

Тарихи ақиқат

Фильм Алан Берджесс жазған «Кішкентай әйел» (1957) атты өмірбаянына негізделген. Глэдис Айлвард (1902–1970) фильмнің дәл келмейтініне қатты ренжіді. Фильм мен телеарналар, сондай-ақ БАҚ-тағы сұхбаттардың арқасында ол халықаралық деңгейде танымал болғанымен, Айлвард фильмдегі өзінің бейнесіне және жасалған еркіндіктерге ұялды. Биік бойлы, швед Ингрид Бергман Айлвардтың кішкентай бойымен, қара шашымен және Кокни акцентімен үйлеспеді. Айлвард пен оның отбасының Қытайға алғашқы сапарын жасау үшін күрескені фильмде көрсетілмеді, оның орнына жұмыс берушісінің «ескі досы» Джинни Лоусонға хат жазуы көрсетілді. Айлвардтың Ресей мен Қытай арқылы жасаған қауіпті және қиын саяхаты «бірнеше бейшара солдаттармен» шектелді, содан кейін «Голливуд пойзы оны Циенцинге жеткізді». Фильмде Айлвардтың асырап алған балалары мен қонақүйдің өзі сияқты көптеген кейіпкерлер мен орындар өзгертілді, қонақүй «Сегіз бақыттың қонақ үйі» деп аталды (қытайлықтардың сегіз саны сәттілік әкеледі деген сеніміне сілтеме жасап). Фильмде Айлвардқа Jiān Ài есімі берілген, бірақ ол шын мәнінде Ài Wěi Dé деп аталған (қытайша «Айлвард» сөзінің «әдепті» деген мағынасын білдіреді). 1938 жылы Айлвард 100 баланың өмірін сақтап, оларды 100 шақырым қашықтықтағы жапон басқыншыларынан құтқартқаны рас. Бірақ шын өмір фильмнен мүлдем өзгеше болды. Сапардың соңында «қоңыр көзді, қарапайым миссионер тиф және қызбадан есінен танып, құлап түсті». Капитан Лин Нань жартылай еуропалық болып бейнеленді, бұл Айлвардтың оның қытай тегін қорлағандығын көрсетті. Ол сондай-ақ фильмдегі Голливудтың жоғарылатып көрсеткен махаббат көріністеріне ренжіді; ол ешқашан ешбір еркекке сүйіспеген, ал фильмнің соңында оның кейіпкері жетімдерді тастап, капитанмен бірге кетіп қалады, бірақ шындығында ол өмірінің соңына дейін жетімдермен жұмыс істеді. 1958 жылы, фильм шыққан жылы, ол Тайваньда балалар үйін ашты және 1970 жылы қайтыс болғанға дейін оны басқарды. Ол бүгінгі күнге дейін ұлттық батыр ретінде еске алынады.

Қабылдау

Фильм 1959 жылы британдық прокатта 700 000 долларлық табыспен Carry on Nurse фильмінен кейін екінші орында болды.