Джон Малковичтың миына саяхат

Кіріспе

1999 жылы түсірілген американдық фантастикалық комедиялық фильм, Спайк Джонздің туындысы

"Джон Малкович болу" – 1999 жылы түсірілген американдық сюрреалистік фантастикалық комедиялық драмалық фильм. Оны Спайк Джонз режиссерлік етіп, ал Чарли Кауфман сценарийін жазған. Екеуі де толық метражды фильмдегі дебюттерін жасады. Фильмде Джон Кусак, Камерон Диаз және Кэтрин Киннер басты рөлдерде ойнаса, Джон Малкович өзінің сатирикалық бейнесін сомдайды. Кусак Малковичтің санасына апаратын порталды тапқан қуыршақ ойыншысының рөлін ойнайды. USA Films компаниясымен шығарылған бұл фильм кеңінен мақтауға ие болды, әсіресе сценарийі мен режиссурасы жоғары бағаланды. 13 миллион долларлық бюджетке қарсы 23 миллион долларлық табыс әкелді. Фильм 72-ші "Оскар" сыйлықтарында үш номинацияда ұсынылды: "Үздік режиссер", "Үздік түпнұсқа сценарийі" және Киннер үшін "Үздік қосалқы актриса".

Сюжет

Крейг Шварц - Нью-Йорктегі жұмыссыз қуыршақшы, үй жануарларына құмар әйелі Лоттемен күйеусіз. Ол Мертин Флеммер ғимаратында, 7 және 8-ші қабаттардың арасындағы төбеде, экцентрикалық доктор Лестер үшін файл кеңсесі ретінде жұмыс табады. Ол әріптесі Максин Лундқа қызығады, ол оған қайтарымсыз. Бөлмелерді толтыру кезінде Крейг кішкентай жасырын есікті байқап қалады. Ол оның ішінде тоннельге түсіп, өзін актер Джон Малковичтің санасында табады. 15 минуттан кейін Крейг Нью-Джерсидің автожолына құлап түседі. Ол Максинге есікті айтып береді, ол тәжірибеден пайда табуға болатынын түсінеді. Лотте порталға кіреді, және Джон Малкович болғанынан кейін ол еркек болу идеясына бейімделеді. Ол Крейгпен бірге доктор Лестердің үйіне барады, онда Лотт Малковичтің естеліктерімен толған бөлмені табады. Максин Малковичпен кездесуді ұйымдастырады, ал ол Максинге ғашық болған Лоттенің қолында болады. Ол оған жауап береді, бірақ Лотте Малковичтің ішінде болған кезде ғана; Максин оны Лотте оның ойында болғанда онымен жыныстық қатынасқа түсуге мәжбүрлейді. Екі әйелдің де тастап кеткен Крейг Лотты қақпаққа қамап, Максинмен тағы бір кездесуді ұйымдастыруға мәжбүрлейді. Ол оның орнына Малковичке кіреді және оның қуыршақ шеберлігі оған Малковичті басқаруға мүмкіндік береді. Сол арада, өзін-өзі бақылаудан айырылған нағыз Малкович өзінің досы Чарли Шинге сеніп, Максинге күдікпен қарай бастайды. Малкович оны кеңсеге дейін қадағалап барады, онда ол Крейгпен бірге клиенттерден порталды пайдалану үшін ақы алады. Малкович кіргенде, ол өзін бәрі өзіне ұқсап, тек "Малкович" деп айтатын әлемде табады. Ол құлатылғаннан кейін Крейгтен порталды жабуды талап етеді, бірақ Крейг бас тартады. Лотті үй жануарлары шимпанземен босатылады және Максинге Крейгдің Малковичті мекендегенін ескертеді, бірақ Максин Крейгдің оны басқару қабілетіне қызығады. Лотт доктор Лестермен бетпе-бет келеді, ол шын мәнінде капитан Мертин екенін айтады, ол 1800-жылдардың аяғында "құмыраның" порталын тауып, оны жасыру үшін Мертин Флеммер ғимаратын тұрғызды. Ол бір денеден екіншісіне ауысып, өлместікке ие болды, ол 44 жасқа толғанда "жетілді", бұл оған ие болуға мүмкіндік береді. Егер ол сол күні түн ортасынан кейін порталға кірсе, ол жаңа туған ыдыстың ішінде қалады, жаңа қожайынның санасында. Бұл жолы Лестер 44 жасқа толғаннан кейін Малковичті басып алуға қосылуға достарын шақырды, ал Лотте оларға Крейг бақылауға алғандығын ескертеді. Крейг Малковичті мәңгілікке ұстай алатынын біледі. Келесі сегіз айда оны мекендеп, ол Малковичті әлемдік деңгейдегі қуыршақшы етіп жасайды және Максинге үйленеді. Кейін Максин жүкті екенін біледі. Малковичтің 44-ші туған күні Лестер мен Лотте Максинді ұрлап алады. Олар Крейгтің Малковичті тастап кетуін талап етіп, Максинді өлтіреміз деп қорқытады, бірақ ол қолын қояды. Жайлаудан кейін Лотте Максинді өлтіруге шешім қабылдайды, ол порталға қашып кетеді. Лотте екеуі де шығарылғанға дейін Малковичтің сана-сезіміне кіреді. Максин өзінің туа білмейтін баласын сақтап қалғанын мойындайды, өйткені ол Лотте Малковичтің санасында болған кезде түзілген, яғни ол Лоттің баласы да, және әйелдер бір-біріне деген сүйіспеншілігін нығайтады. Крейг Максиннің әлі де қауіп-қатерде екеніне сеніп, Малковичтің санасынан шығып, Лестер мен оның достарына кіруге мүмкіндік береді. Максин Лоттен бас тартқанын білген Крейг Малковичтің ақыл-ойын қайтарып алу үшін порталға қайта кіруге ант береді. Жеті жылдан кейін, қазір бірнеше адам мекендейтін ескі Малкович Шинге Лестер мен оның достарының портал арқылы өмірлерін ұзарту жоспары туралы айтады, бұл енді Максиннің қызы Эмилидің санасына әкеледі. Порталға тым кеш кірген Крейг Емилидің ішінде тұтқындалып, Лот пен Максиннің бірге бақытты өмір сүріп жатқанын көруге мәжбүр болады.

Craig Schwartz is an unemployed puppeteer in New York City, in a forlorn marriage with his pet obsessed wife, Lotte. He finds work as a file clerk for the eccentric Dr. Lester in the Mertin Flemmer building, on a floor between the 7th and 8th, where the ceiling is very low. He develops an attraction to co worker Maxine Lund, who does not return his affections. While filing, Craig accidentally discovers a small hidden door. He crawls through it into a tunnel and finds himself inside the mind of actor John Malkovich. After 15 minutes, Craig is ejected, landing on the side of the New Jersey Turnpike. He tells Maxine about the door, and she realizes they can sell the experience for profit. Lotte enters the portal, and based on her experience being John Malkovich, she becomes obsessed with the idea of being a man. She and Craig visit Dr. Lester's home, where Lotte finds a room filled with Malkovich memorabilia. Maxine arranges a date with Malkovich while he is inhabited by Lotte, who becomes smitten with Maxine. She reciprocates, but only when Lotte is inside Malkovich; Maxine manipulates him into having sex with her while Lotte is in his mind. Craig, forsaken by both women, locks Lotte in a cage and forces her to set up another tryst with Maxine. He inhabits Malkovich instead and discovers that his puppeteering skills allow him some control over Malkovich. Meanwhile, the real Malkovich, disturbed by his loss of control, confides in his friend Charlie Sheen and becomes suspicious of Maxine. Malkovich follows her to the office, where she and Craig are charging customers to use the portal. When Malkovich enters it himself, he finds himself in a world where everyone looks like him and says only "Malkovich." After he is ejected, he demands that Craig close the portal, but Craig refuses. Lotte is freed by her pet chimpanzee and warns Maxine that Craig is inhabiting Malkovich, but Maxine is attracted to Craig's ability to control him. Lotte confronts Dr. Lester, who reveals that he is, in fact, Captain Mertin, who, having discovered the portal to a "vessel body" in the late 1800s, erected the Mertin Flemmer building to conceal it. He has obtained immortality by moving from one body to the next, which becomes "ripe" on the host's 44th birthday, allowing him to take possession. If he were to enter the portal past midnight on that day, he would instead be trapped in the next newborn vessel, helpless inside the new host's mind. This time, Lester has invited a group of friends to join him in occupying Malkovich once he turns 44, and Lotte warns them that Craig has taken control. Craig discovers he can occupy Malkovich indefinitely. Inhabiting him over the next eight months, he makes Malkovich into a world class puppeteer and marries Maxine. Later, Maxine discovers that she is pregnant. On Malkovich's 44th birthday, Lester and Lotte kidnap Maxine. They call to demand that Craig leave Malkovich, threatening to kill Maxine, but he hangs up. In desperation, Lotte decides to shoot Maxine, who escapes into the portal. Lotte pursues her through Malkovich's subconscious before they are both ejected. Maxine confesses that she kept her unborn child because it was conceived while Lotte was in Malkovich's mind, meaning that it is Lotte's child, too, and the women cement their love for each other. Craig, believing Maxine is still in danger, leaves Malkovich's mind, allowing Lester and his friends to enter. Discovering that Maxine has discarded him for Lotte, Craig swears to reenter the portal to take back Malkovich's mind. Seven years later, an older Malkovich, now inhabited by multiple people, tells Sheen about Lester and his friends' plan to extend their lives via the portal, which now leads to the mind of Maxine's daughter Emily. Craig, who entered the portal too late, is permanently trapped inside Emily, forced to watch Lotte and Maxine live happily together.

Камео-спектакльдер

Спайк Джонз Дерек Мантинидің көмекшісі ретінде камео түсіреді; Мантини әлем тарихындағы ең ұлы қуыршақшы ретінде таныстырылады және Крейгтің қызғанышын оятуға себеп болады. Брэд Питт те Малковичтің мансабы туралы деректі фильмде ашуланған жұлдыз ретінде қысқаша камеомен түскен, ол кадр аяқталар алдында бірдеңе айтпақшы болып көрінеді. Шон Пенн өзінің рөлінде, Малковичтің қуыршақшылық өнерінің жанкүйері ретінде пайда болады. Фильм режиссері Дэвид Финчер Джон Малкович туралы американдық өнер мен мәдениет псевдодокументальді фильмінде Кристофер Бинг рөлінде, авторлық құқығы көрсетілмейді. Винона Райдер, Энди Дик және Хансон тобының мүшелерін Малковичтің қуыршақ қойылымының көрермендері арасында көруге болады.

Даму

Кауфманның «Джон Малкович болу» идеясы бастапқыда «әйелінен басқа біреуге ғашық болған ер адам туралы оқиға» ретінде туған. Ол оқиғаға қызықты көрінген элементтерді бірте-бірте қосты, мысалы, Мертин Флеммер ғимаратының 7 1/2 қабаты. Оның алғашқы ойларының бірінде Малковичтің «көрінбейтіні» болған. Джонс сценарийді алғаш рет 1996 жылы оқып, 1997 жылы фильмді түсіруге келісті. Джонс сол сұхбатта Малковичтің өте батыл ойнағанын бұрын түсінбегенін айтты. «Джон Малкович болу» фильмінің түсірілімі 1998 жылдың 20 шілдесінде басталып, тамыз айына дейін жалғасты. Түсірілім негізінен Лос-Анджелесте өтті. Куыршақтарды Камела Португес Роббинс және Images in Motion жасады. Филип Хубер куыршақтарды жандырды. Хубердің куыршақтармен жұмысы туралы Джонс, ол толық уақытты куыршақшы болғанын және куыршақтарды жіптер мен таяқтарсыз, сондай-ақ оларды биік сымдарда серпитіп, таңғажайып тәсілдермен басқара білгенін айтты.

Кастинг

Диаздың гримері Гуччи Уэстман Диазды рөлге дайындауды "оны қарапайым етіп көрсету үшін қиындық" деп сипаттады. Сценарийде кейіпкерлердің физикалық ерекшеліктері туралы ақпарат аз болғандықтан, Диаз рөлге келіскен кезде ол "адамдар мені танымайтынын" білмеді. Кусак өзінің агентінен "ең абсурдты, ең өндіріске қойылмайтын сценарийді" беруін сұрағаннан кейін фильмнің сценариін оқыды. Сценарий оны әсер еткендіктен, ол агентіне оның дамуын қадағалап, кастингке рұқсат беруін сұрады, нәтижесінде ол рөлді алды. Кинер «Джон Малкович болу» фильмін режиссердің бұрынғы жұмысына сүйене отырып рөлді қабылдауының мысалы ретінде келтірді. Ол Джонздің музыкалық бейнебаяндардағы тәжірибесі туралы естіп, бастапқыда кейіпкерді ұнатпаса да және өзіне лайықты емес деп ойласа да Максин рөлін қабылдады. Кейін ол «Оскар» номинациясына ие болды. Кауфман сценарийде Малковичтің орнына басқа актерді қарастырмағанын айтты: «Сценарий әрқашан "Джон Малкович болу" деп жазылған, тіпті Джон Малкович оны оқиды деп үміттенбеген кезде де». Ол Малковичті оның "ерекше, жұмбақ сыпаты" бар деп ойлағандықтан таңдады, бірақ Малковичтің есімі қайталағандағы дыбысы да маңызды рөл атқарды. Кауфман түсіндіргендей: «Біз балама нұсқаларды қарастырғанда, олардың көпшілігін айтудың қиын екенін анықтадық». Джонздің сол кездегі қайнағасы Фрэнсис Форд Коппола Малковичпен байланысуға көмектесті, ал Джонз продюсер Сэнди Стернмен бірге Малковичтің Франциядағы үйіне ұшты. Стерннің сөзіне сәйкес, Малкович сценарийді алғаш оқығанда "бір жағынан қызығушылық танытса, екінші жағынан қорқыныш сезінген", бірақ ақырында фильмде ойнауға келісті.

Театрларда көрсетілуі және кассалық табысы

Being John Malkovich 1999 жылғы 22 қазанда АҚШ кинотеатрларында шектеулі көрсетілімге шықты және 25 экранда ашылды. Алғашқы апта соңында фильм 25 экранда 637 731 АҚШ долларын жинады, экран başına орташа есеппен 25 495 доллар. Келесі аптада тағы 150 экранға дейін кеңейтілді. Үшінші аптада фильмнің көрсетілімі 467 кинотеатрға дейін ұлғайтылды және 2,4 миллион доллар жинады, экран başına орташа есеппен 5,041 доллар, жалпы кіріс 6,1 миллион доллар болды. Келесі аптада фильм 591 экранда көрсетілді, билет сату 20% төмендеді және 1,9 миллион доллар жинады. Бесінші аптада билет сату 17% өсті және 2,2 миллион доллар табыс әкелді, бірақ келесі аптада 624 экранға дейін кеңейгеніне қарамастан, тағы 33% төмендеді. Фильм 26 апта бойы кинотеатрларда көрсетіліп, жалпы сомасы 22 863 596 долларға жетті. PolyGram Filmed Entertainment бастапқыда бұл фильмді АҚШ-тан тыс елдерде көрсетуге тиіс еді. Алайда, Seagram компаниясы PolyGram активтерін сатып алғаннан кейін, оның фильмдер бөлімі Universal Pictures International деп аталатын жаңа компанияға біріктірілді, ал дамудың әртүрлі кезеңдеріндегі барлық жобалар осы компанияға берілді. Фильм Ұлыбританияда 2000 жылғы наурыз айында көрсетіліп, дебют аптасында 296 282 фунт стерлинг жинады және он бес аптадан кейін жалпы кірісі 1 098 927 фунт стерлингке жетті. Францияда фильм 1999 жылғы желтоқсанда 94 кинотеатрда 546 000 АҚШ долларын жинады және жағымды пікірлер мен ауыздан ауызға тарау арқасында одан әрі табысқа жетті. Италияда фильмнің алғашқы аптасында 109 экранда 205 100 доллар жиналып, келесі аптада билет сату 37% төмендеді, 82 экрандағы жалпы кіріс 480 000 долларға жетті. Германияда фильм 243 071 доллар жинады. Being John Malkovich фильмінің жалпы шетелдік кірісі 9 523 455 долларды құрады, ал ішкі кірісімен бірге халықаралық кіріс 32 миллион доллардан асты.

Үй медиасы

Being John Malkovich бастапқыда 2000 жылы VHS және DVD форматтарында, әдеттегі басылым түрінде де, лимитті жинақ ретінде де шықты. DVD нұсқасында трейлер, телеарнада көрсетілген жарнамалар, актерлар мен түсірілім тобының өмірбаяндық ақпараттары, режиссердің фотоальбомы, сондай-ақ 7½ қабат және қуыршақтар театры туралы арнайы материалдар бар. Сол жылы шыққан арнайы басылым DVD-де жоғарыда аталған мүмкіндіктермен қатар, Джонзбен жасалған сұхбат және екі түсірілімнен тыс материал қосылды. 2008 жылы фильм HD DVD форматта жарық көрді. 2012 жылы The Criterion Collection фильмнің Blu-ray және DVD форматтарында арнайы басылымын шығарды.

Сыни жауап

Rotten Tomatoes сайтында фильмнің мақұлдауы 94% құрайды, 136 рецензия негізінде, орташа бағасы 8.2/10. Сайттың сыншыларының консенсусы: "Ақылды, күлкілі және өте ерекше, "Джон Малкович болу" фильмі өзінің керемет идеясын шеберлікпен режиссура және тамаша актерлік құраммен қолдайды". Metacritic сайтында фильм 36 сыншының пікіріне сүйене отырып, 100 балдық шкала бойынша 90 бал алды, бұл "жалпыға танымал" екенін көрсетеді. Малковичтің "Джон Малкович болу" фильміндегі рөлі Premiere журналының "Барлық уақыттың 100 ең ұлы кино кейіпкері" тізімінде 90-шы орынға ие болды. 2008 жылы Empire журналының барлық уақыттың 500 ең ұлы фильмінің тізімінде фильм 441-ші орынды иеленді. Роджер Эберт өз рецензиясында фильмге толық төрт жұлдыз берді, кейін ол оны 1999 жылдың ең жақсы фильмі деп атады. Оның мақтау сөздері: "Сирек кездесетін фильмдердің соңғы жарты сағаты алғашқы жартысына қарағанда күтпеген және қызықты болады. Фильмде жарты ондаған фильмге жететін идеялар бар, бірақ Джонзе және оның актерлік құрамы оларды осыншалықты сенімділікпен жеткізеді, сондықтан біз ешқашан қиындық сезінбейміз, керісінше, бірінен кейін бірі қызығамыз" деді, сондай-ақ "Егер "Джон Малкович болу" ең жақсы фильм номинациясына ұсынылмаса, Академия мүшелеріне миларына портал қажет" деп ойлады. Питер Райнер New York басылымында жазған рецензиясында "керемет ерекше фильмдер көбінесе осылай қызықты болмайды" деп атап өтті, ал Оуэн Глейберман Entertainment Weekly үшін "жылдың ең қызықты және ерекше фильмі" деп сипаттады.