Кіріспе

Батыс Сассекс қаласы, Англия. Батыс Сассекстегі қала.

Шамамен б.з.д. 4000 жылдан бастап, Сисберидегі және жақын маңдағы Чирч Хилл, Блэкпатч және Харроу Хиллдегі шақ тас кен орындары Ұлыбританиядағы ең ерте неолиттік ескерткіштердің бірі болып саналады. Cissbury Ring темір дәуіріне қатысты төбешік Ұлыбританиядағы ең үлкендердің бірі. Вортингтің жазба тарихы "Соңғы сот кітабынан" басталады. Вортинг тарихи тұрғыдан Сассекске жатады, көбінесе Брамбер аймағында; Арундел аймағына кіретін Горинг 1929 жылы қосылды. Көптеген ғасырлар бойы Вортинг шағын скумбрия балық аулау ауылы болды, бірақ 18 ғасырдың соңында ол әдемі грузин теңіз жағалауындағы курортқа айналып, сол кездегі белгілі және бай адамдарды тартты. 19 және 20 ғасырларда бұл аймақ Ұлыбританияның маңызды бақша шаруашылығы орталықтарының бірі болды. Қазіргі Вортингтің ірі қызмет көрсету секторы бар, әсіресе қаржы саласында. Онда үш театр және Ұлыбританияның ең көне кинотеатрларының бірі – Dome орналасқан. Жазушылар Оскар Уайльд және Гарольд Пинтер осы қалада өмір сүрді және жұмыс істеді.

Этимология

Вортинг атауының ең ерте кездескен нұсқасы – Виртингас, шамамен 960 жылға дейін. Ол «Domesday Book» кітабында Ordinges немесе Wordinges деп тізімделген, ал кейіннен Wuroininege, Wurdingg, Wording немесе Wurthing, Worthinges, Wyrthyng, Worthen және Weorðingas деп аталды. Қазіргі заманғы Вортинг атауы алғаш рет 1297 жылы құжаттастырылған. Worth түбірінің этимологиясы белгісіз. Wyrt – бұл ежелгі ағылшын тілінде «өсімдік», «көкөніс», «дәрі шөп» немесе «дәмдеуіш» деген мағынаны білдіреді, бірақ қаланың атымен тікелей байланысы жоқ. Сонымен қатар, «y» әрпі англосаксон дәуірінің соңында «i» әрпінен ажыратылмайтын алдыңғы дауысты әріп болған және оның жазылуы сол бағытта дамыған емес. Орта ағылшын тіліндегі «worth» сөзі де осылай болмауы мүмкін, себебі «Domesday Book» жазылған кезде нормандық тілдің әсерімен орфография өзгерген. Бұл сөздің 11 ғасырдағы эволюциясы да оны көрсетеді. «Отбасы, халық немесе ізбасарлар» немесе тұрғындардың атауының көпше түрі.

Тарих

Б.з.д. шамамен 4000 жылдан бастап Уортингтен жоғары орналасқан Оңтүстік Даунс Ұлыбританиядағы ең ерте және ең ірі кремнеосаз кен орны болды, ал Ұлыбританиядағы 14 белгілі кремнеосаз кенінің төртеуі Уортинг қаласының ортасынан 7 миль (11 км) қашықтықта жатыр. Литтл Хай-стриттегі қазба жұмыстары Вортинг қаласының орталығындағы ең ерте қалдықтарды қола дәуіріне жатқызады. Қазіргі боровтің батыс шетінде, Хайдаун-Хиллде маңызды қола дәуіріне қатысты төбелік бекініс орналасқан. Темір дәуірінде Ұлыбританиядағы ең үлкен төбелік бекіністердің бірі – Сисбери ринг салынды. Бұл аймақ римдік-британдық кезеңде Регни тайпасының құрамына кірді. Боровтің бірнеше жолы осы кезеңге дейін сақталған және ғасырлық деп аталатын торлы жүйемен орналасқан. Бұрын қала орталығында, Вортинг қалалық әкімшілігіне жақын жерде римдік-британдық шаруа қожалығы болған. V және VI ғасырларда бұл аймақ Сассекс патшалығының бір бөлігіне айналды. Аймақтың атаулары, соның ішінде Вортингтің өзі осы кезеңде пайда болды. Вортинг 1750 жылдары бай саяхатшылардың келуіне дейін ғасырлар бойы ауыл шаруашылығы және балық аулаумен айналысатын шағын елді мекен болып қала берді. 1798 жылы ханшайым Әмелия қалада болды, ал әсемдік пен байлықты ұнататын адамдар Вортингте қонақтап, 1803 жылы ол қала мәртебесін алды. Қала кеңейіп, Парк Крессент және Ливерпуль Террасы сияқты тамаша құрылыстар салына бастады. 19 ғасырда бұл аймақ контрабандистердің бекінісі болды және 1880 жылдары «Скелет армиясының» бүліктері орын алды. Оскар Уайльд 1893 және 1894 жылдары қалада демалып, екінші сапарында «Адал болудың маңызы» пьесасын жазды. 20 ғасырда қалада бірнеше әдебиет қайраткерлері тұрды, олардың ішінде Нобель сыйлығының иегері Харольд Пинтер де бар еді. 1934 жылдың 9 қазанында қалада наразылық білдірушілер мен Освальд Мослидің Британдық фашистер одағы арасында қақтығыстар болды, ол кейіннен Оңтүстік көшесіндегі шайқас деп аталды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Вортинг Д-Дей десантына дайындалып жатқан бірнеше одақтас әскери бөлімдеріне үйі болды. 2009 жылдың қазан айында Вортинг әлемдегі 229-шы «Ауысу қаласы» атанды. Бұл жоба қаланың мұнайдан кейінгі өмірге бейімделуін зерттеді және жергілікті тұрғындар қаланың Энергияны төмендету іс-қимыл жоспарын жоспарлау мақсатымен құрды.

Басқару

Уортинг ауданындағы жергілікті басқару Уортинг ауданы кеңесі мен Батыс Суссекс округі кеңесі арасында екі деңгейлі құрылымда бөліседі. Вортинг ауданы кеңесі Адур және Вортинг кеңестері және Үлкен Брайтон қалалық аймағының бір бөлігі ретінде көршілес жергілікті билік органдарымен әріптестік байланыс орнатады. Аудан 13 округке бөлінген, онда 11 округтен үштен, ал 2 округтен екітен кеңесші сайланып, барлығы 37 мүшеден тұратын кеңес құрайды. Ауданның өз шіркеуі жоқ. 2022 жылғы сайлауда Лейбористік партия кеңеске алғаш рет басымдық алып, 18 жылдық консервативтік басшылықты аяқтады. Қазіргі уақытта қала Батыс Суссекс округі кеңесіне барлығы 70 орынның ішінде тоғыз бір мүшелік сайлау округінен тоғыз кеңесші сайлайды. 2021 жылғы Батыс Суссекс округі кеңесінің сайлауында Уортинг бес Лейборист және төрт Консервативті кеңесшіні сайлады. Кеңес мектеп білімі, әлеуметтік қызмет көрсету және жолдар сияқты қызметтерге жауапты. Консервативтік партия 1974 жылдан бері округтік кеңесті басқарып келеді, тек 1993-1997 жылдар аралығында кеңес басымдыққа ие болмаған. 2014 жылдан бері Уортинг сондай-ақ Үлкен Брайтон қалалық аймағының құрамына кіреді. Аудандық кеңестің басшысы қалалық аймақтың Экономикалық кеңесінде ауданды ұсынады. Қалада екі Парламент депутаты бар: Тим Лоугтон (Консервативтік) – Шығыс Уортинг және Шорхэм округі үшін, бұрынғы балалар мен отбасылар жөніндегі мемлекеттік хатшы; және Питер Боттомли (Консервативтік) – Уортинг Батысы округі үшін, ол 2019 жылғы жалпы сайлаудан кейін Парламенттің ең үлкен тәжірибелі депутаты атанды. 2017 жылғы жалпы сайлауда Шығыс Уортинг және Шорхэм округі алғаш рет бәсекеге толы округке айналды, ал екі округ та 1997 жылғы жалпы сайлаудан бұрын құрылғаннан бері өз иелерімен сақталды. 1945 жылдан 1997 жылға дейін Уортинг бір депутат сайлап отырды. 1945 жылдан бері Уортинг әрқашан Консервативтік партиядан депутаттар сайлап отырды. 1945 жылға дейін Уортинг Хоршам және Уортинг парламенттік сайлау округінің бір бөлігі болды.

География

Уортинг Батыс Сассексте, Оңтүстік-Шығыс Англияда, Лондоннан оңтүстікке қарай 49 миль (79 км) және Брайтон мен Ховтан батысқа қарай 10 миль (16 км) жерде орналасқан. Тарихи тұрғыдан Сассекс аймағындағы Вортинг, Брамбер округінде, Оңтүстік жағалау жазығында, Англия арнасына қарай салынған. Қалалық аумақтың солтүстігінде Саут-Даунс тауларының борпылдақ төбелері орналасқан, олар Ұлттық паркті құрайды. Хай Салвингтон және Финдон алқабының шеттері Даунс тауларының төменгі беткейлеріне көтеріліп, контур сызығына жетеді, ал ауданның ең биік нүктесі – Сисбери рингі. Cissbury Ring жері және оған іргелес жатқан Worthing Downland Estate мемлекеттік меншіктегі жері бірлесіп, аудан ішінде еркін қол жетімді жерді құрайды. Басқа да биік нүктелер – Батыс төбесі (139 м), Хай Салвингтоның солтүстік-батысында және Highdown Hill (81 м), Ферринг шекарасында. Сисбери рингі – аудандағы жалғыз арнайы ғылыми қызығушылық тудыратын орын. Шамамен 200 000 халқы бар, Cities Centre Вортингтің кең негізгі қалалық аймағын Ұлыбританиядағы ең ірі 63 қаланың және қалашықтың бірі деп анықтайды. Литтлхэмптоннан Лансингке дейін созылған негізгі қалалық аймақ, қазіргі ауданға және 1933 жылдан 1974 жылға дейін Вортинг ауылдық округі ретінде басқарылған аймаққа немесе 01903 Вортинг телефон коды аймағына шамамен тең келеді. Вортинг Брайтон мен Хоувтың екінші ірі бөлігін құрайды, Англияның 12-ші ірі агломерациясы, 2011 жылы халқы 470 000-нан астам. Вортинг ауданы солтүстікте және батыста Арунның, шығыста Адурдың Батыс Сассекс жергілікті билік округтерімен шектеседі. Вортинг екі шөгінді тау жынысының қосылысында орналасқан. Қаланың көп бөлігі, оның ішінде қала орталығы, бор (Бор тобының бөлігі) үстіне салынған, ал Лондон сазының қабаты Лансингтен батысқа қарай Бродвотер және Дуррингтон арқылы өтетін жолақта кездеседі. Вортинг Арун және Адур өзендерінің арасында шамамен орталықта орналасқан. Қала арқылы Тевилл ағысы және ішінара құбырға жабылып аққан Ферринг Риф өтеді. Ферринг Рифінің бір бастауы Титнор орманында, табиғатты қорғауға қызығушылық тудыратын және жағалау жазығындағы ежелгі орманның соңғы қалдықтарының бірі. Жағалау бойындағы құрылыс шығыста және батыстағы аудан шекараларындағы стратегиялық саңылаулармен тоқтатылады, олар Горинг саңылауы және Сомтинг саңылауы деп аталады. Әр саңылау аудан шекарасының сыртында орналасқан. Вортинг ауданында табиғат қорықтары жоқ: ең жақын – Лансингтегі Вайдвотер лагунасы.

Теңіз ортасы

Уортинг қаласының жағалауынан шамамен 5 шақырым қашықтықта орналасқан Уортинг топырақтары – су астындағы бор тас жартастардың тізбегі, биіктігіне дейін жетеді. Теңізді сақтау қоғамы оны «Еуропадағы ең жақсы бор рифтерінің бірі» деп сипаттаған бұл жерде бленнилер және кішірек дақты акула сияқты сирек кездесетін балықтар мекендейді. Бұл учаске Батыс Суссекс округі кеңесі тарапынан Табиғатты қорғау маңыздылығы бар аудан (SNCI) (аудандық маңызы бар орын) деп жарияланды. 2013 жылдан бері бұл аймақ Кингмир теңізді сақтау аймағының құрамына кіреді. Жағалаудың оңтүстігінде 1980 жылдарға дейін Богнор-Регистен Брайтонға дейін созылып, шамамен аумақты қамтыған кең теңіз шөп орманының қалдықтары бар. Қазіргі таңдағы қалдықтары бар болғаны болса, теңіз шөп орманының қалпына келуіне көмектесуде.

Ұлты

Ұлыбритания үкіметінің 2021 жылғы санағына сәйкес, халықтың 91,2% ақ нәсілді (85,1% ақ британиялық, 0,8% ақ ирландтық, 0,1% цыған/ирландтық көшпенділер, 0,2% рома, 5,2% басқа ақ нәсілді), 2,5% аралас текті (0,9% ақ және қара терілі карибтік, 0,5% ақ және қара терілі африкалық, 0,9% ақ және азиялық, 0,7% басқа аралас текті), 4,0% азиялық (1,0% үнділік, 0,2% пакистандық, 0,7% бангладештік, 0,5% қытайлық, 1,5% басқа азиялық), 1,2% қара нәсілді (0,8% африкалық, 0,2% карибтік, 0,1% басқа қара нәсілді), 0,2% араб және 0,8% басқа этникалық топқа жатады. Қалада сонымен қатар шетелден келген айтарлықтай қауымдастықтар да бар. 2021 жылғы санақ бойынша 0,79% (864 адам) Польшада, 0,70% (778 адам) Үндістанда, 0,68% (753 адам) Филиппинде және 0,65% (724 адам) Румынияда туған.

Жасы

Уортингтің халқы Батыс Суссекстің басқа үш ауданына қарағанда жас, алайда Оңтүстік-Шығыс аймағының орташа жасынан ескі. 2006 жылы халықтың 26,7 пайызы 25-тен 44 жасқа дейінгі жас аралығында болды, бұл Батыс Суссекс аймағындағы басқа аудандарға қарағанда жоғары үлес.

Дін

Дін20012011 2021Сан%Сан%Сан%Дінге сенушілер72,47774.264,32661.453,42847.9 Христиан70,38772.160,81758.148,89743.9 Буддист3300.36000.67040.6 Хинду2140.25460.57390.7 Яһуди2560.32270.22740.2 Ислам7330.81,3481.31,9121.7 Сикх1060.11220.11240.1 Басқа дін4510.56660.67780.7 Діні жоқ16,57517.031,57730.250,89545.7 Дін көрсетілмеген8,5168.78,7378.37,0136.3 Жалпы халық саны97,568100.0104,640100.0111,336100.0

Вортинг қаласында христиан дінін ұстанатындар басқа діндерден көп (2021 жылы 43.9%), және қалада шамамен 50 христиандық құдай орындары бар. Вортинг қаласының "Churches Together" ұйымы экуменикалық жұмысты және қала шіркеулері арасындағы байланысты қолдайды. Вортингтегі алғашқы англикан шіркеуі, Сент-Полс, 1812 жылы салынған; бұрын ғибадат етушілер ежелгі Бродвотер шіркеуіне баруға мәжбүр болған. 19-ғасырдағы тұрғын үйлердің өсуі қала орталығында бірнеше басқа англикан шіркеулерінің ашылуына әкелді: Христос шіркеуі 1840 жылы салынды және 2006 жылы жабылу қаупіне тап болды; Артур Бломфилдтің Сент-Эндрю шіркеуі 1880 жылдары қалаға "Жоғары шіркеу" түріндегі даулы ғибадатты әкелді – оның "Worthing Madonna" иконасы ерекше дау тудырды; ал Киелі Үштік шіркеуі сол уақытта ашылды, бірақ оған аз қарсылық болды. Басқа англикан шіркеулері 20-шы ғасырда High Salvington және Maybridge сияқты жаңа тұрғын үйлерге қызмет ету үшін салынды; ал 1890 мен 1929 жылдар аралығында Вортинг қаласына қосылған ежелгі ауылдардың әрқайсысының өз шіркеуі болды: Broadwater шіркеуінің саксондық тамыры бар, Горинг-би-Сидегі St Mary шіркеуі нормандық (бірақ ол 1837 жылы қайта салынған), Вест-Таррингтегі St Andrew 13-шы ғасырға дейін салынған, ал Heene-дегі St Botolph және Durrington-дағы St Symphorian ортағасырлық қираған жерлерден қайта салынған. Барлық шіркеулер Вортинг ауылдық деканатында және Чичестер епархиясында орналасқан. Вортингтегі алғашқы рим-католик шіркеуі 1864 жылы ашылды; орталықта орналасқан Петірдің періштелер шіркеуіне Шығыс Вортинг, Горинг-би-Си және Хай-Сальвингтонда басқа шіркеулер қосылды. Барлығы Арундел және Брайтон Рим-католик епархиясының Вортинг деканатында. Протестанттық нонконформизмнің Вортингте ұзақ тарихы бар: қаланың алғашқы құдай орындарының бірі тәуелсіз шіркеу болды. Медофистер, баптистер, Біріккен реформаторлық шіркеу және евангелистік христиандық топтардың әрқайсысы қалада бірнеше шіркеуге ие, сонымен қатар басқа да конфессиялар бар: христадельфиандар, христиандық ғалымдар, Ехоба куәгерлері, мормондар және Плимут бауырлары. Қалада копт православ шіркеуі де бар. Құтқарылу Армиясы бір ғасырдан астам уақыттан бері жұмыс істеп келеді, бірақ олардың Вортингке келуі "Скелет Армиясы" деп аталатын топтың қатысуымен үлкен тәртіпсіздіктерге әкелді. Бұл 1880 жылдары бірнеше жыл бойы үзіліссіз жалғасты. Басқа христиандық ұйымдарға Вортинг шіркеулерінің үйсіздерге көмектесу жобалары және көше пасторлары кіреді. 2021 жылы Вортинг халқының 1,7% мұсылман болды. 1994 жылдан бері мұсылман қауымы Вортинг ислам мәдени орталығында мешітке ие, ол Вортинг мешіті (Вортинг мешіті) немесе Масджид Ассалам (Тыныштық мешіті немесе Алла мешіті) деп те аталады, ол сүнни дәстүрін ұстанады және жергілікті қауым үшін дұға, білім беру және жаназа рәсімдерін өткізеді. Вортингте буддистердің шағын қауымдастықтары (2021 жылы 0,6%), соның ішінде Триратна буддистерінің қауымдастығы бар. Шағын еврей қауымы бар (2021 жылы 0,2%), және қалада 1930 жылдары синагог болған. 2011 жылы халықтың 0,7% индуист, 0,1% сикх және 0,7% басқа дінді ұстанды. Вортингте Бахаи дінінің шағын қауымы бар. 45,7% дінге жатпайтындарын айтты, бұл Англия мен Уэльстің орташа көрсеткіші 37,2% -дан айтарлықтай жоғары, ал 6,3% өз дінін көрсетпеді.

Білім

Вортингте 22 бастауыш мектеп, 6 орта мектеп, 1 бастауыш және орта арнайы мектеп, 2 тәуелсіз мектеп, 1 алтыншы сынып колледжі және 1 жоғары және кәсіби білім беру колледжі бар. 1890 жылы Вортинг өнер және ғылым мектебі ретінде құрылған Нортбрук колледжінің бас кампусы Вортингтің шетінде, Вест-Дуррингтон ауданында орналасқан, онда оның көркем өнер бакалаврлары Лондон өнер университетімен бекітіледі. Нортбруктың Бродуотер кампусы 2025 жылы жабылады және курстар Батыс Дуррингтон мен қаланың алтыншы сынып колледжінің Бродуотер кампусында біріктіріледі. Нортбрук және Вортинг колледждері бір директормен басқарылады және екеуі де Чичестер колледж тобының құрамына кіреді. Батыс Сассекс округі кеңесі алты мемлекеттік орта мектеп ұсынады: Бродвотердегі Бохант мектебі – аралас академиялық мектеп, Дуррингтон орта мектебі, Сент-Эндрюс орта мектебі және Вортинг орта мектебі – барлығы аралас, Сент-Эндрюс 2021 жылдан бастап қыздарды қабылдайды. Шығыс Вортингтегі Дэвисон орта мектебі – қыздарға арналған мектеп. Горингтегі Әулие Оскар Ромеро католик мектебі – католик мектебі. Қала орталығындағы Сионның біздің әйелінің мектебі – 3-18 жастағы балаларға арналған жеке мектеп.

Экономика және қалпына келтіру

Еңбек бейіні
Жұмыс істейтіндердің жалпы саны 43 800
Толық уақыт 28 000 63,9%
Жарты уақыт 15 800 36,1%
Өндіріс 3 300 7,5%
Құрылыс 1 100 2,4%
Қызмет көрсету 38 900 88,7%
Тарату, қонақ үйлер мен мейрамханалар 9 600 22,0%
Көлік және байланыс 1 400 3,3%
Қаржы, IT, басқа да бизнес қызметтері 9 600 22,0%
Мемлекеттік басқару, білім беру және денсаулық сақтау 16 200 36,9%
Басқа қызметтер 2 000 4,6%
Туризммен байланысты 3 000 7,0%

Уортинг экономикасында қызмет көрсету саласы басым, әсіресе қаржылық қызметтер. Негізгі жұмыс берушілер: GSK, LEMO electronics, Rayner Lenses, HM Revenue & Customs, Қоршаған орта агенттігі және Southern Water. 2009 жылдың қазанында GlaxoSmithKline компаниясы Вортингтегі 250 қызметкердің фабрикадағы жұмысынан айырылатындығын растады, бұл фабрика антибиотиктерді, соның ішінде ко-амоксиклавты (Аугментин), амоксициллинді (Амоксин) және жүздеген басқа да өнімдерді шығарады. 2009 жылы ауданда шамамен 43 000 жұмыс орны болды. 1990 жылдардың соңында Вортинг үш жыл қатарынан Ұлыбританиядағы ең табысты қала деп танылса да, 2009 жылғы Сағат пен табыс туралы жылдық зерттеуде Вортинг тұрғындарының салықтан бұрынғы орташа төлемақысы аптасына 452 фунт стерлинг, Батыс Сассекс үшін 487 фунт стерлинг және Оңтүстік-Шығыс Англия үшін 535 фунт стерлинг. 2012 жылы Santander UK-тің Ұлыбританиядағы қалалар мен қалалар индексі Уортингті Ұлыбританиядағы байланыс бойынша екінші ең жоғары қала немесе қала деп атады және Ұлыбританиядағы 74 қала мен қалалардың ішінде бесінші орынды иеленді. Қала орталығы мен жағалауды жақсартуға бағытталған. 150 миллион фунт стерлинг болатын жаңа құрылыс жобасы Тевилл Гейтке, Вортинг темір жол станциясы мен А24 автожолы арасында қала орталығына солтүстік бағытта салынады. Оған екі тұрғын үй мұнарасы, кинотеатр, қонақ үй және конференциялар мен көрме орталығы кіреді деп күтілуде. Жоспар бойынша құрылысшылар 2010 жылдың жазында құрылыс салуға рұқсат алу үшін өтініш береді. Графтон-стрит автопарк ауданында қайта дамыту жоспарланып отыр; және қаланың басты жасырын сауда орталығы Гилдборн орталығы толығымен қайта салынып, Юнион-плейске дейін кеңейтілуі мүмкін, бұл қаланың бұрынғы полиция бөлімшесінің жерін қамтиды. Ұзақ мерзімде Уортинг мұражайының, көркемсурет галереясының, кітапханасының және қалалық әкімдіктің айналасындағы аумақ – «Уортингтің мәдени және азаматтық орталығы» деп аталады – қосымша нысандар мен жаңа тұрғын үйлер үшін жаңартылуы тиіс. 2009 жылы Вортинг қалалық кеңесі мұражайды қайта дамыту және кеңейту үшін Heritage Lottery Fund-тан 5 миллион фунт стерлинг грант сұрады. Жаңа 16 миллион фунт стерлингтік муниципалды бассейн, Splash Point Leisure Centre, Stirling Prize иегері архитекторлар Уилкинсон Эйр жобалаған; оны 2013 жылдың маусым айында Паралимпиадалық Элли Симмондс ашты. Монтегю-плейс қала орталығы мен теңіз жағажайы арасындағы байланысты жақсарту үшін жаяу жүргіншілерге арналған болып ұсынылды. Аяқталған жаңарту жобаларына 2007 жылы Heritage Lottery Fund-тың ірі инвестицияларынан кейін Dome Cinema-ның қайта ашылуы және Тевилл Гейтке жақын бұрынғы қонақ үйдің орнында 5,5 миллион фунт стерлингтік аралас пайдалануды дамыту кіреді.

Көлік

1803 жылы Вортингті Лондонмен байланыстыратын автожол ашылды, ал жақын маңдағы ауылдарды байланыстыратын ұқсас жолдар 19 ғасырда салынды. 1845 жылға дейін дилижанс тасымалы қарқынды өсті, бірақ 1845 жылы Брайтоннан теміржолдың ашылуы бірден төмендеуге алып келді. Бұрынғы автокөлік жолы қазір A24 болып табылады, ол солтүстікке қарай Лондонға Хоршам арқылы өтеді және Вортингті M25 автожолымен байланыстырады. Аймақтың ішінде шығыс-батыс бағытында екі магистраль өтеді: A27 магистралі шығыста Брайтонға, батыста Чичестер, Портсмут және M27 автожолына дейін созылады. A259 Хэмпшир мен Кент арасында жағалау бойымен өтеді. Көптеген жергілікті және қашықтықтағы автобустар 1915 жылы Пулбороға бір маршрутпен құрылған Southdown Motor Services негізінде құрылған Stagecoach South компаниясымен жүзеге асырылады. South Downs аймағындағы Stagecoach қала маңында және Мидхерст, Брайтон және Портсмут қалаларына бірнеше маршруттарды орындайды. 2006 жылы Лансинг пен Дуррингтон арасындағы ең жиі маршрут PULSE деп аталады. Вортингте орналасқан Compass Travel компаниясы Ангмеринг, Чичестер, Хенфилд және Лансингке маршруттар ұсынады; ал басқа компаниялар Хоршам, Кроули, Брайтон және аралық аймақтарға қызмет көрсетеді. National Express автобустары Лондонның Виктория автобус станциясы мен Марин-Парад арасында қатынайды. 1920-1930 жылдары 15 Shelvoke & Drewry қоқыс тасымалдау машинасы – Worthing Tramocars – дәстүрлі көлік құралдарымен қатар жергілікті автобус қызметтерін атқарды. Аймақта бес теміржол станциясы бар: Шығыс Вортинг, Вортинг, Батыс Вортинг, Дуррингтон-он-Си және Горинг-бай-Си. Олардың барлығы Батыс жағалау жолында орналасқан және Govia Thameslink Railway компаниясымен басқарылады. Вортинг 1845 жылдың 24 қарашасында Брайтоннан келген желінің уақытша аялдамасы ретінде ашылды, келесі жылы Чичестерге дейін ұзартылды және 1930 жылдары электрлендірілді. Лондон, Гатвик әуежайы, Брайтон, Литтлхэмптон және Портсмут сияқты бағыттарға тұрақты рейстер бар. Шорхэм әуежайы Вортингтен шығысқа қарай 5 миль (8 км) қашықтықта орналасқан. Ең жақын халықаралық әуежай – Гатвик, солтүстік-шығысқа қарай 28 миль (45 км) қашықтықта. Аудан операциялық мақсаттар үшін екі аудандық полиция бөліміне – Солтүстік және Оңтүстік бөлімдеріне – бөлінген. Полиция бөлімшесі Чатсворт жолында орналасқан. West Downs бөлімінің бас кеңсесі Дуррингтондағы Centenary үйінде орналасқан. Вортингтің өрт сөндіру станциясы 1962 жылдан бері Бродвотерде орналасқан. Аймақ 1891 жылдан бері өртке қарсы қорғаныспен айналысып келеді, бұрын бірнеше онжылдық бойы еріктілер осы қызметті атқарған. 1908 жылы Вортинг Хай-стритте өрт сөндіру станциясы салынды; ол Бродвотерге көшкеннен кейін бұзылды. West Sussex Fire and Rescue Service құрамындағы Worthing and Adur District Team 60 толық жұмыс күні бар және 18 резервтегі өрт сөндірушілерді жұмысқа алған. Worthing Hospital ауруханасын University Hospitals Sussex NHS Foundation Trust басқарады. Линдхерст жолындағы 500 төсектік аурухана 1881 жылы 18 төсектік медпункт ретінде құрылды. Ол Энн-стрит және Чапел-роудтағы ескі ауруханаларды алмастырды, сондай-ақ II дәрежелі санаттағы Горинг залындағы 38 төсектік жеке аурухананы да алмастырды. Вортингте газ 1931 жылға дейін шамамен 100 жыл бойы өндірілді, бірақ қазір Scotia Gas Networks компаниясы Southern Gas Networks бөлімшесі арқылы қалаға газ жеткізіп отыр. Электр энергиясын өндіру 1901 және 1961 жылдар аралығында жергілікті деңгейде жүргізілді; 1989 жылдан бері Дуррингтонда орналасқан Southern Water компаниясы Вортингтің сумен жабдықтау, дренаж және канализация жүйесін 1974 жылдан бері бақылайды. Қаладағы алғашқы су құбыры 1852 жылы салынды. 19 ғасырда сумен жабдықтау және кәріз жүйесі нашар дамыған, бірақ 1893 жылы туындаған қаншалықты қауіпті тиф эпидемиясы кәріз жүйесіне инвестиция жасауға және жақсы құбырлар салуға түрткі болды.

Еріктілер мен қоғамдық топтар

Қалада түрлі ерікті және қоғамдық ұйымдар жұмыс істейді, олар шағын, еріктілер басқаратын топтардан бастап, үлкен, жақсы орныққан қайырымдылық қорындарына дейін жетеді. Еріктік әрекеттерді қолдау үшін жергілікті билік Еріктік қызмет жөніндегі кеңес пен Еріктілер орталығын қаржыландырады. 2003 жылы Вортингте тіркелген 4 қайырымдылық ұйымы Қайырымдылық комиссиясына ұсынған есептерінде 56 миллион фунт стерлингтік біріктірілген кірісті көрсетті. 2009 жылы орталық үкіметтің барлық жергілікті билік аудандарында жүргізген сауалнамасы бойынша Вортингте 24 000-ға жуық адам қоғамға ерікті еңбек етіп жатыр деп мәлімдеді.

Музыка

Вортингтің әртістері қатарында Альма Коган, Royal Blood және The Ordinary Boys бар. Вортинг 1960-шы жылдардың соңында Вортинг шеберханасына – Лео Сейер, The Damned тобының Брайан Джеймсі, Билли Айдол және Steamhammer кіретін суретшілер мен музыканттар тобына мекен болды. Steamhammer гитарисі Мартин Квиттентон Род Стюарттың Ұлыбританиядағы бірінші нөмірлі хиттері "You Wear It Well" және "Maggie May" жазуға бірлесіп атсалысты. 1970 жылы үш күн бойы Вортингтің шетіндегі бір дала Ұлыбританияның алғашқы ірі тегін музыка фестивалі – Phun City музыка фестиваліне орын берді. Оны екі бұрынғы Вортинг тұрғыны, Ұлыбританияның андеграунд музыканты және жазушысы Мик Фаррен мен Гез Кокс ұйымдастырды. 1980-ші жылдардың соңы мен 1990-шы жылдардың басында Стернс түнгі клубы Ұлыбританиядағы рейв мәдениетінің маңызды орталығы болды және Вортингте көрнекті электрондық музыка көрінісі сақталып келеді. Музыкалық алаптарға Ассамблея залы, Павильон театры, The Venue, Factory Live, Jungle және Cellar Arts клубы кіреді. Ассамблея залы Вортинг симфониялық оркестрі мен Вортинг филармониялық оркестріне үйі. Лондонның Howarth компаниясы, Ұлыбританиядағы кәсіби стандарттағы гобойлардың ең ірі өндірушісі Вортингте орналасқан.

Театр

2019 жылғы мәліметтер бойынша Вортингте үш кеңеске тиесілі театр бар: Арт-деко стиліндегі Коннахт театры (бұрынғы Picturdrome театры), Барокко павильоны театры. Вортингте 1796 жылдан бері театр өнері дамып келеді. Қаланың уақытша сахналарын ұйымдастырған және басқарған Томас Троттерден 1807 жылы тұрақты театр ашуды сұраған. Оның Корольдік театры сол жылдың 7 шілдесінде ашылып, 1855 жылға дейін жұмыс істеді. Ғимарат 1870 жылға дейін сақталды. 1000 орындық Жаңа Корольдік театры Бат-Плейс орталығында, Карл Адольф Сибольд басқаруымен бірнеше жыл бойы, 1897 жылдан 1929 жылға дейін жұмыс істеді. 1908 жылы қаланың мұражайы және кітапханасы ретінде салынған бұл ғимарат 2020 жылы толық қайта жаңартудан өтуі күтілуде. Вортингтің тұңғыш мэрі Альфред Кортис және халықаралық қайырымдылық қор меценаты Эндрю Карнеги құрылысқа қаржы бөлді. Көркем өнер саласында суретші Копли Филдинг 18-ші ғасырдың ортасында 5 Park Crescent мекенжайында тұрған. Қаланың белгілі мүсіншісі Элизабет Фринкке тиесілі туындысы бар. Англияда бірегей, Фринктің соңғы мүсіні – Desert Quartet (1990) 2007 жылы, оның құрылғанына 30 жылтан аспағанда, ІІ* санатқа ие болды. Оны Ливерпуль бақтарының қарсы жағындағы ғимаратта көруге болады. Гэри Беванс бес жылдан астам уақыт бойы қолмен салған Горингтегі Англиялық шейіттер католик шіркеуінде Микеланджелоның Сикстин капелласы төбесінің әлемдегі жалғыз көшірмесі сақталған.

Ғимараттар мен сәулет

Орталық Вортингтегі аз ғана құрылымдар 19 ғасырға дейін салынған, олар Вортингтің Басты көшесіндегі Вортингтің ерте балықшылар ауылынан сақталған бірнеше ғимараттар. Қала орталығынан тыс жердегі бұрынғы ауылдарда көне ғимараттар бар. Мысалы, Бродвотердегі Сент-Мэри шіркеуінің бір бөлігі саксон дәуіріне дейін сонады, ал Батыс Тарингте орта ғасырлық және Тюдор дәуірінен қалған бірнеше ғимараттар бар, оның ішінде Сент-Эндрю шіркеуі және 13 ғасырдан бастау алатын архиепископ сарайы. Вортинг ауданында 213 тізімделген ғимарат бар. Олардың үшi – Горинг қамалы, Бродвотердегі Сент-Мэри шіркеуі және Батыс Тарингтегі архиепископ сарайы – І санатқа жатқызылған, бұл «өте ерекше қызығушылық тудыратын, кейде халықаралық маңызы бар» ғимараттарға қолданылады. Вортинг пирсы, Парк-Кресент, Бич-Хаус және бірнеше шіркеулер де тізімде. 1896 жылы Уорвик үйі бұзылғаннан бері көптеген тарихи ғимараттар жойылды, ал қалғандары өзгертілді. Қаланың алғашқы және ең танымал театры – Корольдік театр және оған іргелес Омега коттеджі (театрдың алғашқы директорының үйі) 1970 жылы Гилдборн орталығы салынғанда жойылды; Уорн қонақ үйі мен Корольдік теңіз үйі өртенді; Вортингтің сәнді курорт ретінде дамуына ықпал еткен ертедегі моншалар 20 ғасырда бұзылды; Бродвотердің ежелгі пасторлық үйі 1924 жылы пайдаланылмағаннан кейін құлдырады; Флинт – тағы бір басты құрылыс материалы: оның жергілікті көптігі оның жиі қолданылуын қамтамасыз етті. Флинт пен қызыл кірпіштің үйлесімі Вортингке тән. Әсіресе, көшелер бойында немесе шекараларды белгілеу үшін салынған қабырғалар, әсіресе 19 және 20 ғасырлардың басында, кірпішпен қапталған флинттен жасалған. Қайық галереялары – Вортингтің бірегей сәулеттік ерекшелігі. Бұл құрылымдар 19 ғасырдың басындағы кейбір үйлердің кіреберіс есіктерін қоршап тұрады және қайықтың түбін еске түсіретін, огива тәрізді шатыры бар, сылақпен жабынған галерея түрінде болады. Тарихшылар Альберт Плейс, Уорвик Плейс және басқа жерлердегі коттедждерді жергілікті балықшылар салған болуы мүмкін деп болжайды, олар өз қайықтарын дизайнның негізі ретінде пайдаланған. Қалада 1967 жылы салынған Манор Лиа және 52 метрлік Бейсайд Виста сияқты бірнеше биік тұрғын үйлер бар, олардың 2021 жылы аяқталуы күтілуде. Splashpoint ойын-сауық орталығы 2013 жылы Дүниежүзілік сәулет фестивалінің сыйлығын жеңіп алды. 2019 жылы биіктейтін дөңгелек ашылды.

Фольклорлық

Жазғы күн тоғысының емені, Бродвотер Грин жанында тұр және шамамен 300 жылдық екені айтылады. 19 ғасырға дейін, жазғы күн тоғысы кешінде ағаштан қаңқалар тіріліп, таң атқанша оның айналасында билейтіні, содан кейін қайтадан жерге батып кететіні сеніліп келген. Бұл аңызды алғаш рет 1868 жылы фольклоршы Шарлотта Лэтам жазған. 2006 жылдан бастап, емен құрылыстан сақталғаннан кейін, онда жазғы күн тоғысы кешінде жиналыстар өткізіледі. Бұрын кнукерлер деп аталатын құбыжықтар кнукерхоул деп аталатын түбі жоқ көлдерде мекендегеніне сенген. Сассексте бірнеше кнукерхоул болған, оның ішінде Вортингтегі Хэм көпірінің (қазіргі Хэм жолы) жанында, Шығыс Вортинг теміржол станциясы мен Тевилл ағысының жанында. Аңыз бойынша, бірнеше шақырымдық туннель қазір қиратылған ортағасырлық Оффингтон Холлынан неолиттік кремний кеніштеріне және Цисберидегі темір дәуірінің төбешік қамалына дейін созылған. Ол мөрленген және алыс жағында қазына жатыр; Холл иесі "жер асты жолын тазалаған адамға ақшаның жартысын сыйлауға уәде берген және бірнеше адам қазуға кіріскен, бірақ барлығын ашық аузымен және ашулы сызылуымен оларға шабуылдаған ірі жыландар кері қайтарған".

Жыл сайынғы іс-шаралар

Вортинг фестивалі – 2023 жылдың маусым айында Вортинг қаласының әр түрлі жерлерінде өтетін көп салалы өнер фестивалі; оның жыл сайын өткізілуі жоспарлануда. Worthing Artists' Open Houses – өнер мен қолөнердің жыл сайынғы фестивалі. Әр шілде айының соңғы екі аптасында қала орталығында және қалалық саябақта ашық аспан астында концерттер өтеді. Сондай-ақ, шілде айында аталып өтетін Вортинг Прайд 2018 жылдан бері қалада тойланады. 2008 жылдан 2015 жылға дейін Вортинг қаласы Халықаралық Birdman жарысына төңкерілді. Қаңтар айында Таррингте алма ағаштарын бата беру үшін ежелгі дәстүр өкілдігі жасалады. Жалынды шамдармен Тарринг Хай-стрит бойымен шеру өтеді, содан кейін жүздеген адамдар алма ағашының төңірегіне жиналып, жаман рухтарды қуу үшін ұрандайды, дұға оқиды және ән салады. Алма ағаштарына вассайл (алма шарабы), алма сүті және алма торттары ұсынылады, одан кейін фейерверктер көрсетіледі. Мамыр күні Вортинг қаласының орталығында шеру мен би өтеді, оның нәтижесінде Май патшайымы таққа отырғызылады.

Медиа

XIX ғасырдың басында Уортингте кең географиялық таралымы бар газеттер қызмет етті, мысалы, «Брайтон Газеті», «Брайтон Геральді», «Сассекс күнделікті жаңалықтары», «Сассекс апталық жарнамашысы» және «Батыс Сассекс Газеті». Апталық немесе айлық басылымдар, мысалы, «Вортингке келгендердің тізімі және жарнама парағы» (иесі Оуэн Брейдсті ренжіткендерді айыптауымен танымал), «Вортинг айлық жазбасы және аудандық жылнамасы» және «Вортинг Интеллигенсері» ғасырдың ортасынан бастап жергілікті ақпаратпен қамтамасыз етті; бірақ қаланың алғашқы тұрақты жергілікті газеті 1883 жылы жарық көрген «Вортинг газеті» болды. 1921 жылы оның таралымы Литтлхэмптонды қамтыды және оған сәйкес аты өзгертілді. «Newsquest» компаниясына тиесілі, Брайтон қаласындағы «The Argus» күнделігі де Уортингке қызмет көрсетеді. 1997 жылдан бері ай сайын экологиялық мәселелерге бағытталған «The Porkbolter» атты анархиялық жергілікті ақпараттық бюллетень шығарылуда. Уортингке Саутгемптон қаласындағы «BBC South» телестудиясы, Тунбридж Уэллс қаласындағы «BBC South East» телестудиясы және «ITV» франшизасы «Meridian Broadcasting» (студиялары да Саутгемптонда орналасқан) қызмет көрсетеді. Телевизиялық сигналдар «Rowridge» немесе «Whitehawk Hill» трансляциялық станцияларынан таратылады. «More Radio Worthing» – Уортингтің жергілікті коммерциялық радиостанциясы. 2003 жылы іске қосылып, «Guildbourne» орталығынан 107.7 FM жиілігінде хабар таратады. «Global Radio» компаниясына тиесілі «Heart South» коммерциялық радиостанциясы да Уортингті қамтиды. «BBC Radio Sussex» жергілікті «BBC» радиосын қамтамасыз етеді.

Спорт

Вортингтің 5 миль (8 км) жағалауы су спортына, әсіресе катамаран жарыстарына, жел серфингі мен кайтсерфингке мүмкіндік береді. Қалада кем дегенде 1859 жылдан бері ескек құралымен жүзу үшін регата өткізіледі. Саут-Даунс көбінесе жаяу серуендеу және тау велосипедімен жүру үшін қолданылады, округ ішінде шамамен 22 бастапқы нүкте бар. Вортингтің екі гольф клубы, оның ішінде Вортинг гольф клубы да Даунс төбелерінде орналасқан. Үш форт марафоны – Бродвотерден Сиссбери рингі, Чанктонбери рингі және Дьяволдық Дайк атты темір дәуіріндегі үш төбеге дейінгі 27 мильдік (43 км) ультрамарафон. 1886 жылы құрылған, «Бұзғындар» немесе «Сакрельшілер» деген лақап атымен танымал Вортинг ФК – қаланың басты футбол клубы. Ерлер командасы Ұлттық лиганың Оңтүстік лигасынде ойнайды, 2021–22 жылғы Истмия лигасының Премьер-дивизионында жеңіске жетті, ал әйелдер командасы FA әйелдер ұлттық лигасының Оңтүстік-Шығысында ойнайды. «Мавериктер» деген лақап атымен белгілі Уортинг Юнайтед ФК 2013 жылы Сассекс округтік лигасының бірінші дивизионында ойнады. «Вортинг Рейдерс» деген лақап атымен танымал Вортинг регби футбол клубы Ұлттық лиганың 2-Шығыс лигасынде ойнайды және 1977 жылдан бері жақын орналасқан Ангмеринг ауылында орналасқан. 1999 жылы құрылған Вортинг Тандер Ұлттық баскетбол лигасынде ойнайды. Вортинг Беарс (қазір құрылмайды) 1992–93 жылдары Британдық баскетбол лигасының жеңімпазы атанды. Вортинг хоккей клубы 1896 жылы құрылды және бірнеше командасы бар. Үй алаңдары – Манор спорт алаңы. Променад Вортинг паркрунының маршруты болып табылады, ол 2016 жылдың маусымынан бері өткізіліп келеді. 5 шақырымдық тегін, апталық уақыттық жүгіріске алғашқы іс-шараға 420 адам қатысты. Йоханнесбург пен Аделаидамен қатар, Вортинг әлемде ерлер арасындағы әлем чемпионатын екі рет қабылдаған үш қаланың бірі. Бұл жарыстар 1972 және 1992 жылдары өткізілді, екеуі де Бич Хаус паркінде өтті, ол кейде боулдың рухани үйі ретінде танылады, сонымен қатар әр тамыз айында жыл сайынғы Ұлттық чемпионатты қабылдайды. Бич Хаус паркі 1977 жылы әйелдер арасындағы әлем чемпионатын да қабылдады. + Клубтың лақап аты Спорт Лигасы Орналасқан орны Вортинг крикет клубы Крикет Суссекс Премьер лигасы Манор спорт алаңы 1855 Вортинг футбол клубы Бұзғындар Футбол Ұлттық лига Оңтүстік Вудсайд Роуд 1886 Вортинг регби футбол клубы Рейдерлер Регби одағы Ұлттық лига 2 Шығыс Раундстоун Лэйн, Ангмеринг 1920 Вортинг Юнайтед футбол клубы Мавериктер Футбол Оңтүстік Комбинация футбол лигасы Роберт Альбон ескерткіш алаңы 1988 Вортинг Тандер Тандер Баскетбол Ағылшын баскетбол лигасы Вортинг демалыс орталығы 1999 Вортинг ФК әйелдер Бұзғындар Футбол FA әйелдер ұлттық лигасы Оңтүстік-Шығыс Вудсайд Роуд