Кіріспе

Француз революционері (1746–1825)

Жан Батист Роберт Линде (2 мамыр 1746, Берне, Эур – 17 ақпан 1825) – Революциялық кезеңнің француз саясаткері. Оның інісі Роберт Томас Линде конституциялық епископ және Ұлттық конвенцияның мүшесі болды. Оның рөлі аса көрнекті болмаса да, Жан Батист Линде революция кезінде француз саясатына басымдық білдірген, өсіп келе жатқан орта таптың символына айналды.

Ерте мансап

Бернейде (Эур) туған ол Революцияға дейін қалада заңгер болып жұмыс істеді. Ұлттық құрылтайдың сессиясы кезінде Берне округінің прокурор-синдигі қызметін атқарды. Заң шығарушы жиналысқа, содан кейін Конвенцияға депутат болып тағайындалған ол кеңінен танылды. Алғашқыда Жирондистерге жақын болған Линде король Людовик XVI-ға қатысты өте теріс көзқарас білдірді, «Луи Капеге тағылған қылмыстар туралы есеп» (20 желтоқсан 1792) дайындады – корольдың күдікті қылмыстары туралы баяндама, және корольдің өлім жазасын кесуге қарсылықсыз дауыс берді. Ол Революциялық трибунал құруға зор үлес қосты және Трибуналдың радикалды сипатына байланысты туған жанжалдан кейін Жирондистердің құлауына себепкер болды. Оның Трибуналға қатысты ұсынысы Пьер Виктурниен Верньоның қарсылығына қарамастан Жорж Дантонның қолдауымен қабылданды.

Луи Капеге айып тағылған қылмыстар туралы есеп

Жан Батист Линде, Жиырма бірлік комиссия мүшесі ретінде, Людовик XVI-ны өлімге кесуде шешуші рөл атқарды және акт-эноциативте айыптаманы жасады. Ол жоба үстінде тынымсыз жұмыс істеді, сондықтан ұйқысыздықтан шаршап, төсегіне жатуға мәжбүр болды. Сот барысында Линде шаршағандықтан Шарль Барбаруға құжатты оқып беруді тапсырды. Линде өзінің айыптамасын корольдің 1789 жылдың мамырынан 1792 жылдың 10 тамызына дейінгі опасыздық әрекеттерін хронологиялық ретпен баяндау түрінде жазды. Эстейт-генералын шақыру қарсаңында Людовик XVI өкілдерді банкрот болған тәжді қаржыландыру үшін пайдалануды және оларды аз ғана реформалармен жіберуді ниеттенгенін Линде дәлелдеді. Бұл нәтиже бермеген соң, Людовик XVI әскери күш қолдануға көшті, бұл Бастилияға шабуылға және корольдің Парижде орналасуына әкеп соқты. Осы сәттен бастап ол корольдің екіжүзділігін көрсеткен «Темір шкаф» (Armoire de fer) табылуы арқылы корольдің контрреволюциялық әрекеттеріне назар аударды. 1792 жылдың жазында Линде Людовик XVI өзінің контрреволюциялық күш-жігерінің сәтсіз аяқталғанын түсінгенін және ол әскери қимылдарға баруға мәжбүр боларын айтты. Ол 10 тамыздағы көтеріліске ықпал етті, Тюильриде әскерлерді жинады, ал швейцариялықтардың жеңіліске ұшырағанын көргенде, оларды лайықсыз патша үшін өлуге тастады. Линде бұл мәселеде қатаң пікір білдіргені мәлім, өйткені көтеріліс кезінде ол швейцариялық сақшының қашуына көмектескен. Корольге қарсы айыптамасында Линде оның екіжүзділігіне және француз революциясына жасаған опасыздығына ерекше назар аударды. Оның акт-эноциативі Монтаньярлардың көзқарасын бейнелейді, сонымен қатар 1791 жылғы Қылмыстық кодекске қайшы келеді. Людовик XVI сотындағы тағы бір беймәлімдік – Линде ұсынған дәлелде корольға қарсы революциялық зорлық-зомбылықтың ешқандай есебі қарастырылмады, осылайша оның айыптамасын революцияға қарсы кешірілмейтін қылмыстар тізімі ретінде ұсынды.

Комитет пен террор

1793 жылы 6 сәуірде ол Қоғамдық қауіпсіздік комитетінің орынбасар мүшесі болды және көп ұзамай ауырып қалған Жан Антуан Дебридің орнын басты. Қоғамдық қауіпсіздік комитетінің барлық мүшелері бұрынғы режимнің буржуазиясынан шыққан, Монтаньярлар болып табылды және барлығының дербесінде бұрынғы жылдардағы мәжілістерде немесе мемлекеттік жоғары лауазымдарда тәжірибесі мол болды. Линдет Қоғамдық қауіпсіздік комитетінің құрамындағы ерекшелік болды, өйткені ол қырық алты жаста болса, мүшелердің орташа жасы отызға жетпейтін. Азық-түлік мәселесіне ерекше мән беріп, ол осы мәселені шешудегі әкімшілік шеберлігін көрсетті. Линдет Ұлттық азық-түлік комиссиясының бөлім басшысы, немесе "тексерушісі" болды. Ұлттық азық-түлік комиссиясының басты міндеті экономикалық шараларды іске асыру болды, атап айтқанда, халықты азық-түлік, киім-кешек және көлікпен қамтамасыз ету. Бұл орган Террор билігінің қақпасында 500-ден астам мүшеден тұратын және көбінесе осы мүшелерді түрлі тапсырмалар мен ақпарат жинау үшін жіберіп тұратын. Осындай міндеттердің бірі үшін Линдет Рона, Эур, Кальвадос және Финистер округтеріне көтерілістерді басу мақсатымен жіберілді. Ол сәттілікке жетіп, келісімді саясатты жүзеге асыра алды. Ұлттық азық-түлік комиссиясы сондай-ақ ауыл шаруашылығы және өнеркәсіп өндірісін бақылаумен, соғысқа қажетті жұмыс күшін басқарумен, сауданы реттеумен және ең бастысы, Максимум заңын орындаумен айналысты. Максимилиан Робеспьерге ашық қарсылық көрсетпесе де, ол оны қолдамады, және Филипп Рюльмен бірге Дантон мен оның жақтастарының өлімін бекіткен бұйрыққа қол қоймаған Комитеттің екі мүшесінің бірі болды. Одан қол қоюды сұрағанда, ол Луи де Сент-Жюстқа: "Мен мұнда азаматтарды қорғау үшін келдім, патриоттарды өлтіру үшін емес" деп жауап берді.

Термидор және анықтамалық

Ол сондай-ақ 1794 жылдың шілдесінде Термидор реакциясына қарсы шықты және Бертран Барре де Виузакты, Жак Николас Било Вареннді және Колло д'Эрбуаны 1795 жылдың 22 наурызында оларға тағылған айыптаулардан қорғады. 20 мамырда өзі айыпталып, Линдеттің ағасы Томас қорғады, бірақ ол 4 Брумердің (26 қазан 1795) кешірімі арқасында ғана соттан құтылды. Француз директориясы Линдетке Базельде тыңшы болу мүмкіндігін ұсынды, бірақ ол осы міндеттен бас тартты. 1796 жылы "Теңдер қастандығына" қатысқаннан кейін сотқа тартылып, ақталды. Кейіннен ол Бес жүздік кеңеске (Эур және Сена департаменттерінен) сайланды, бірақ орын алуға рұқсат алмады. Дегенмен, ол 18 маусымнан 9 қарашаға дейін 1799 жылы Қаржы министрі қызметін атқарды.

Кейінгі өмірі

Наполеон Бонапарттың 1799 жылғы 18 Брумерде Директорияға қарсы жасаған төңкерісінен кейін, ол Консулаттың (және оның салдарынан Империяның) лауазымдарын қабылдаудан бас тартты. 1816 жылы Бурбон монархиясын қайта орнату үкіметі оны патша өлтіруші деп жариялады, бірақ Жүз күнде Наполеонды мойындамағанының арқасында ауыр жазадан құтылды. Линдет Парижде қайтыс болғанға дейін Францияға оралды.