Кіріспе
Белпер – Англияның Дербишир графтығындағы Амбер аңғары ауданында орналасқан қала және азаматтық приход. Ол Дерби қаласынан солтүстікке қарай шамамен 11 километр (7 миль) қашықтықта, Дервент өзенінің жағасында орналасқан. Белпер приходына Милфорд ауылымен қатар Баргейт, Блэкбрук және Макини кішкентай елді мекендері де кіреді. 2011 жылғы халық санауы бойынша, приходтың халқы 21 823 адамды құрады. Белпер орта ғасырлардан бері шеге жасау өнеркәсібінің орталығы болған, ал өнеркәсіптік революция кезеңінде бірнеше тоқыма фабрикалары салынып, алғашқы диірмен қалаларының біріне айналды. Осы себепті, ол Дервент өзені бойындағы диірмендердің Бүкіләлемдік мұрасы тізіміне енген аймақтың бір бөлігі болып табылады.
Belper ('/b//ɛ//l//p//ər/) is a town and civil parish in the local government district of Amber Valley in Derbyshire, England, located about 7 mile (11 km) north of Derby on the River Derwent. Along with Belper, the parish includes the village of Milford and the hamlets of Bargate, Blackbrook, and Makeney. As of the 2011 Census, the parish had a population of 21,823. Originally a centre for the nail making industry since the Middle Ages, Belper expanded during the early Industrial Revolution to become one of the first mill towns with the establishment of several textile mills; as such, it forms part of the Derwent Valley Mills World Heritage Site.
Тарих
Нормандықтар шапқан кезде Белпер Генри де Феррерстер отбасының иелігіндегі Даффилдке орталықтанған жердің бір бөлігі болды. 1086 жылғы «Соңғы сот кітабында» (Domesday Book) «Брэдли» деген сарай тіркелген, ол қазір Коппис деп аталатын қаланың бір бөлігінде орналасқан деп есептеледі. Сол кезде ол, мүмкін, Шығыс Дербишир орманның ішінде болған, ол Дервенттен шығысқа қарай бүкіл графтықты қамтыған. Ол 1225 жылы орманнан босатылғаннан кейін, Дербидің 4-ші графы Уильям де Феррерс оны иеленген болуы мүмкін, содан кейін ол Даффилд Фриттің бір бөлігіне айналды. Қаланың аты, «әдемі тынығу» деген мағына беретін Beaurepaire сөзінің бұрмалануы деп саналады, бұл аң аулау үйіне берілген ат, оның алғашқы жазбасы 1231 жылғы жарлықта кездеседі. Бұл 1296 жылы қайтыс болған Ланкастердың 1-ші графы Эдмунд Краучбэкке тиесілі болған, оның мүлігі туралы жазбада «басты сарай» деп айтылған. Сол кезде салынған шапель әлі де бар. Бастапқыда 1250 жылы Әулие Томас шапелі ретінде қасиеттендірілген, ол король Генрих VIII тұсында Әулие Жоңға қайта қасиеттендірілді. Әулие Жоң шапелі бүгінге дейін қолданыста және Белпердегі ең көне ғимарат деп саналады, бірақ қазір ол шіркеу қызметтеріне емес, кеңес отырыстарына пайдаланылады. Дербиширдің көмір кен орындары жиі балшықтың астындағы темір кенімен байланысты. Бастапқыда ашық жұмыстардан алынған, кейіннен ол беткейдегі шағын шахталарда қазылған. Бұл де Феррерстер отбасы үшін маңызды болды деп есептеледі, олар Нормандияда темір ұсталары болған. Генрих VIII билік құрған кезде Белпер едәуір өсті. 1609 жылы 51 адам обадан қайтыс болды. Алайда, 1650 жылғы Парламент комиссарларының Даффилд пен оның шапельдері туралы есебінде Белпер «Даффилдке қарасты ауыл» деп сипатталған. Кем дегенде 13 ғасырдан бері Белпер мен Даффилд аудандарында балқыту пештері болды және темір өңдеу, әсіресе шеге жасау, табыс көзіне айналды. 18 ғасырдың соңында қалада жаңадан салынған тоқыма фабрикаларына шегелер жеткізетін 500-ге жуық шеберхана болды. 19 ғасырда шеберханалар машиналармен алмастырылды. Кейбір шеге жасаушылардың үйлері әлі де сақталған және қала бойынша жергілікті экскурсиялардың бір бөлігін құрайды. Ричард Аркрайттың серігі, өнеркәсіпші Джедедия Струт 18 ғасырдың соңында Белперде сумен жұмыс істейтін мақта фабрикасын салды: сол кезде әлемдегі екінші. Тоқыма өнеркәсібінің кеңеюімен Белпер алғашқы фабрикалық қалалардың біріне айналды. 1784 жылы Струт Солтүстік диірменді және одан ар жағында Батыс диірменін салды. 1803 жылы Солтүстік диірмен өртеніп, оның орнына өртке төзімді жаңа құрылыс салынды. Кейіннен кеңейтулер жасалды, нәтижесінде 1913 жылы Шығыс диірмен салынды – бүгінгі Белпердің ерекше белгісі. Зауыт енді тоқыма өндірісі үшін қолданылмаса да, турбинамен жұмыс істейтін генераторларды пайдалана отырып, өзеннен электр энергиясын алады. Струт бұрын «Дерби қабырғасы» шұлықтарына патент алған, ал мақтаның көп болуы қалада және айналасындағы ауылдарда бұрыннан жүргізіліп келген шеңбер тоқу саудасын ынталандырды. Механизация шамамен 1850 жылы енгізілді, бірақ сол кезде ерлерге арналған шұлықтардың сәнге енуі тоқтады. Алайда, әсіресе әйелдерге арналған, күрделі өрнектелген шұлықтар сәнге айналды және Белпердің «шевенерлері» жасаған шұлықтарға сұраныс арта түсті. 1840 жылы Солтүстік Мидленд темір жолының салынуы одан әрі өркендеуге әкелді. Белпер Ұлыбританияда газбен жарықтандыруды алғашқы болып енгізді, бұл жұмысты Струттар Милфордта салған. Сұраныс соншалықты күшті болды, 1850 жылы Белпер газ және кокс компаниясы құрылды, қазіргі Goods Road-та орналасқан. 1922 жылы Дерби мен Ноттингем электр қуаты компаниясының Спондондағы зауытынан электр қуаты келді. Алғашқы телефондар 1895 жылы Ұлттық телефон компаниясынан келді. Ғасырдың соңы сондай-ақ автомобильді әкелді, The Elms-тің Джеймс Бэйкуэлл мырзасына тиесілі CH218, мүмкін, бірінші автомобиль болды. Белпер 20 ғасырға дейін тоқыма және шұлық өндірісінің орталығы болып қала берді. Осы арада басқа компаниялар дамыды: темір құю Парк құю зауытының қатты отынмен орталық жылу беру нарығындағы көшбасшы болуына әкелді; Adshead және Ratcliffe темір жиектері бар терезелерге арналған Arbolite мақтасын жасады; майлау майын өндіретін Dalton and Company, екінші дүниежүзілік соғыс кезінде пайдалы болған қолданылған мотор майын қалпына келтірудің жолдарын ойлап тапты. 1938 жылы А. Б. Уильямсон жібек шұлықтарды кондиционерлеуге арналған затты жасады; екінші дүниежүзілік соғыстан кейін нейлон шұлықтардың енгізілуі оны қажетсіз қылды, бірақ механиктер мен монтаждаушылар қолды тазалау үшін оның пайдалы екенін анықтады және қазір Deb Group компаниясы оны Swarfega деп сатады.
Үкімет
1983 жылға дейін қала Белпер сайлау округінің атымен аталып келді, ол 1945 жылдан 1970 жылға дейін Лейбористік партияның жетекшісінің орынбасары Джордж Браунның мандатын иеленген. Әкімшілік тұрғысынан, Белпер қалалық кеңесі бірінші деңгейдегі жергілікті басқару қызметтерін жүзеге асырады, ал Амбер Вэлли ауданы және Дербишир облысы кеңестері одан жоғары деңгейдегі қызметтерді ұсынады. 2019 жылы депутат Паулин Латам (Консервативтік партиясы) орталық Дербиширден депутат ретінде қайта сайланды.
Блэкбрук
Блэкбрук шағын ауылы Белперден батысқа қарай 3 шақырым (2 миль) жерде, А517 Эшборн тас жолында орналасқан.
Ашық ағаш қақпасы
Openwoodgate көршілес ауданы Belper орталығынан 1 миль шығысқа қарай орналасқан. Openwood Road және A609 жолының Kilburn Lane бөлігінің маңындағы, тарихи Ireton Houses шағын үйлерін қамтитын және A38 жолымен шектесетін шағын шығыс бөлігі Денби ауданының құрамында.
Уайвер
Бұл Дервент өзенінің батысында және Белпер мен Маунт-Плезанттың солтүстігінде жатқан ауылдық аймақ. Онда 19 акрлық табиғи қорық орналасқан. Жақын жердегі жол Дервент аңғарының мұра жолының бөлігі болып табылады. Қорық қайта-қайта су тасқынына ұшырайтын жазық жерде орналасқан, бұл оны жануарлар, әсіресе су құстары үшін тартымды етеді.
Төбелер
Хиллсайд Белпер Лэйн Ендінің батысында орналасқан, және оның ең биік нүктесі осы ауданда. Файрстоун Хилл қаланың батысында, аудан шекарасында орналасқан. Коммуникация үшін бірнеше мачталар сол жерге орнатылған. Тағы бір жергілікті ерекшелік – Бессалон төбесі, ол солтүстікке қарай орналасқан. Ол сонымен қатар радио мачталарын да қамтиды. Пинхом төбесі Баргейттің солтүстігінде, Сэндбет-Лейн жанында орналасқан. Оның биіктігі шамамен ... метрді құрайды.
Firestone Hill is to the west of the town by the parish boundary at Several masts for communications are positioned there. Another local feature is Bessalone Hill at to the north. It also maintains radio masts. Pinchom's Hill is north of Bargate, by Sandbed Lane. It is in height.
Экономика
Белпердің экономикасы дәстүрлі түрде өңдеу өнеркәсібіне негізделген, және қалада көптеген тауарлар өндірілді. Мақта иіру және тоқыма өндірісі 19-шы және 20-шы ғасырдың басындағы көп жылдар бойы негізгі жұмыс орындарын қамтамасыз етті. Қазіргі таңда, үлкен Шығыс және кішігірім Солтүстік диірмендер ғана осы өнеркәсіптен қалған мұра және олар Дервент аңғары диірмендерінің әлемдік мұралық ескерткішінің құрамында сақталған. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Rolls-Royce компаниясы Merlin авиациялық қозғалтқышын жобалайтын командасын және Robotham’s қозғалтқыш дизайны бөлімін, Meteor танк қозғалтқышын әзірлеу үшін Белперге орналастырды. Соғыстан кейін шоколад өндіруші J. W. Thornton Шеффилдтен қалаға көшіп келді, бұл бұрынғы өнеркәсіптердің тарылуынан туындаған жұмыссыздық мәселесін азайтуға көмектесті. 1985 жылы компания бірнеше шақырым қашықтықтағы Суонвикке көшірілді. Бүгінде негізгі жұмыспен қамту салалары – бөлшек сауда және қызмет көрсету, бірақ өңдеу өнеркәсібінің бір бөлігі әлі де сақталған. Басты сауда орталығы Кинг-стрит және Бридж-стрит көшелерінде шоғырланған. Қалада үш супермаркет бар: Кооператив, Моррисонс және Алди. Сондай-ақ, Poundland және B&M Bargains есімді екі арзан бағалы дүкен бар. Уайтмур ауданында кішкентай Tesco және Co-op супермаркеттері де орналасқан.
Жол
A6 қаланың басты транзиттік жолы болып табылады және батысқа қарай Дервент өзенімен қатар жүреді.
Темір жол
Белпер теміржол станциясы Мидленд магистральдық желісінде орналасқан. Дерби мен Матлок арасындағы Дервент аңғары желісіндегі тұрақты пойыздар дерлік осы станцияда тоқтайтын жалғыз қызметтер. Бірақ, бір негізгі желі қызметі апта ішінде Шеффилдке және одан, Шеффилдте жұмыс істейтін Белпер тұрғындарына көмектесу үшін арнайы уақытта тоқтайды. "Дервент аңғарының достары" тобы мұндай қызметтердің санын арттыру үшін күресіп жатыр.
Автобустар
Қала Дербиге және айналасындағы қалалар мен ауылдарға үнемі автобус қатынайтын қалалармен қамтамасыз етілген, сондай-ақ Манчестер мен Лондонға бағыттары ұзақ автобус маршруттары да бар. Басты оператор – Трент Бартон, олар Бридж-стриттегі автобус депосын басқарады.
Дін
Алғашқы мақсатына әлі күнге дейін пайдаланылып келе жатқан ең көне шіркеу – 1788 жылы салынған Белпер унитариан шіркеуі. Қазіргі методистік шіркеу 1807 жылғы 28 маусымда ашылды және бастапқыда 1400 ғибадат етушіні қабылдауға арналған. Қаладағы маңызды нысан – Санкт-Петер шіркеуі 1824 жылы 13 ғасырлық Санкт-Джон капелласының орнына салынды, ал қазір ол қалалық кеңес және мұражай ретінде пайдаланылады. 1850 жылы тағы бір ағылшын шіркеуі – Христос шіркеуі салынды. Жергілікті халық арасында Санкт-Петер шіркеуін "биік жердегі қарапайым шіркеу", ал Христос шіркеуін "төмен жердегі жоғары шіркеу" деп атайды, бұл олардың әртүрлі діни рәсімдеріне байланысты. Белпер шіркеулері "Churches Together" ("Шіркеулер Бірге") тобына бірігіп, түрлі шараларды бірлесіп ұйымдастырады. Белпер приходының жетекшісі – пастор Энн Страттон, ол Санкт-Петер шіркеуі, Санкт-Свитун шіркеуі және Санкт-Марк шіркеуінен тұрады. Қалада Белпер баптист шіркеуі, спиритуалист, римдік католик шіркеуі, Белпер қауымдық шіркеуі және Опенвудгеттегі тағы бір методист шіркеуі орналасқан. Сонымен қатар, Белпер қауымдық шіркеуі айына үш рет Уайтмур күндізгі орталығында жиналады.
Мемлекеттік қызметтер
Бэбингтон ауруханасы жергілікті халыққа денсаулық сақтау қызметтерін ұсынады. Қаланың өрт сөндіру станциясы бар, онда штаттан тыс қызметкерлермен жабдықталған бір өрт сөндіру машинасы бар.
Спорт
Белпер Таун ФК өз үй ойындарын Кристчерч Медоуда өткізеді және қазіргі уақытта Солтүстік Премьер Лигасының Жоғары дивизионында ойнайды. Қаланың тарихи шеге өндіру индустриясына сілтеме жасай отырып, оларды "Шегешілер" деп атайды. Белпер регби клубы өз үй ойындарын Стратттың ойын алаңында өткізеді және қазіргі уақытта RFU Midlands 3 East (North) турнирінде бақ сынап жатыр. Клуб 1975 жылы құрылған. Белпер Юнайтед ФК – Англияның Дербишир графтығындағы Белпер қаласындағы футбол клубы. Олар қазіргі уақытта United Counties League Division One лигасының мүшелері және Belper Town клубының үй стадионы Christchurch Meadow-да ойнайды. Белпер Медоуз Крикет клубы 1880 жылы құрылған және әлі күнге дейін Крайстчерч Медоуда ойнап келеді, бұл жер бұрын Г.Г. Стратттың жеке меншігі болған. 1857 жылы құрылған Белпер Крикет клубының ойын алаңы болған Дервент көшесіндегі жер қолжетімсіз болған кезде, олар осы жерді өз үйі ретінде қабылдады. Клуб 1970 жылы құрылған лиганың негіздеуші мүшесі болды және 1991 жылы Дербишир округінің крикет лигасымен бірігуге дейін Орталық Дербишир крикет лигасының үш мәрте чемпионы атанды.
Өлең жолы
2009 жылы қаладағы екі поэзия тобының мүшелері 2002 жылы қайтыс болған жергілікті ақын Бет Фендерді еске алу үшін поэзия жолын аяқтады. Бет Фендердің поэзия жолы қаладағы түрлі орындарда орналасқан 20 өлеңнен тұрады, мысалы Белпер кітапханасының сыртында. Бұл жолда Эмили Дикинсон, Филип Ларкин және Спайк Миллиганның өлеңдерімен қатар Беттің өзінің поэзиясы да бар.
Марапаттар
2014 жылы Белпер базар қалашығы санаты бойынша «Жылдың басты көшесі» сыйлығымен марапатталды, сонымен қатар жалпы жеңімпаз атанды. Төрешілер: «Белпер әлемдік мұра ретінде сақталған керемет тарихқа ие, бірақ гүлденген базар қаласы ретінде де көптеген мүмкіндіктерге толы» деді. Төрешілер бұл өте жақсы өтінімнің сырт қарағанда табысты қала орталығын жергілікті тұрғындар мен келушілер үшін тартымды орынға айналдыруға не нәрсе жасалуы мүмкін екенін көрсетіп тұрғанын айтты. Белпер Брайтон, Колвин-Бей және тағы да көптеген қалалар мен басты көшелермен бәсекелесіп жеңіске жетті. Белпер 2019 жылы «Чемпион басты көше» санатында тағы бір сыйлыққа ие болды.
Музыка
Белпер әншілері – шамамен 25 дауыстан тұратын тәжірибелі камералық хор, олар қасиетті де, зайырлы шығармаларды орындайды. Олар жылына шамамен бес концерт өткізеді, оның ішінде түрлі соборларда ән салады. Белперде әншілер, аспапшылар, ақындар, оқырмандар мен тыңдаушыларды қабылдайтын апталық халықтық клуб бар. Қалада екі дәстүрлі би ұжымы қызмет етеді: Heage Windmillers (рақшы) және Makeney Morris (Котсуолд морисі). Энди Снип (Белперде туған) – «Грэмми» жүлдесін жеңіп алған, британдық хэви-метал тобы Hell-дің музыкалық продюсері, ән жазушысы және гитаристі. Ол металл музыка жанрындағы ең белсенді және табысты музыка продюсерлерінің бірі, қаланың шетіндегі Backstage Recording студиясында 100-ден астам альбом жазған.
Белпердің мұзы
Белпер МУ 2020 жылдың наурыз айында COVID-19 дағдарысынан туындаған жалпыұлттық карантинге жауап ретінде басталды. Белпер тұрғыны Джаспер Уорд бастаған бұл жоба әлеуметтік желілерде «карантин стресімен, жалықтырумен және жалғыздықпен күресу құралы» ретінде жарнамаланды. Күн сайын сағат 18:30-да Белпер тұрғындары әлеуметтік арақашықтық сақтай отырып, терезелерінен, есіктерінен және бақшаларынан сиырдың мұңын еліктеуге шақырылды. Бұл идея халықтың қиялына тез еніп, қала бойынша жылдам тарады. Көптеген тұрғындар өздерінің мұңдарын күшейту үшін арнайы құрылғылар жасады, олар «Моокрафон», «Диджиримофон», «Мегамофон» және «Саксамофон» деп аталды. BBC радиосы мен BBC Online-да жарияланғаннан кейін «The Moo» бүкіл әлемдік БАҚ назарына ілікті. Тұрғындар өздерінің «мұңдарын» интернетке жүктеді, одан кейін әндер, қолөнер жобалары мен өлеңдер сияқты шығармашылық жауаптар туды. Мамыр айының басына қарай «Белпер МУ» акциясына мыңдаған тұрғын 50 күннен астам қатысты. Мұң 2020 жылдың қараша айындағы карантин кезінде қайта жандандырылды.
Белпердегі мақтаныш
Белперде жыл сайынғы Pride мерекесі өтеді, ол ЛГБТ қауымдастығын қолдайды, әдетте тамыздың бірінші сенбісінде. Бұл шара 2019 жылы басталды және қазір парад, музыка мен өнер іс-шаралары бар үлкен қоғамдық мерекеге айналды.
Белпер өнер жолы
Жыл сайынғы Белпер өнер жолы – суретшілердің бастамасы болып, олардың өз жұмыстарын көрсетуі мен насихаттауға бағытталған. Бұл 2014 жылы екі суретші жергілікті көркем қауымдастықты нығайтуға көмектесу және Белперде суретшілерге арналған арнайы орынның жетіспеушілігіне шығармашылық және қызықты шешімдер табу үшін ұсыныс жасағанда басталды. Өнер жолы мерекесі күндері барлық қолданылатын кеңістіктерді пайдалану арқасында, қазір өнерді түрлі ерекше орындарда кездестіруге болады. Белпер мен Дербишир өнер талантына толы болғандықтан, Белперге шығармашылықтың өзара әрекеттесетін жолы қажет болды, ол жыл сайын Дербиширдегі маңызды шараға айналды. Жол жыл сайын мамыр мерекесінде өтеді.
Фестивальдар
Белпер өзінің фестивальдерімен кеңінен танымал болды. Мәселен, "Belper Goes Green" (қоршаған орта мәселелеріне назар аудару және планетаға тигізетін зиянды азайту жолдарын тарату мақсатындағы музыкалық шара), "Belper Games" (адамдар түрлі сынақтарда бақ сынасатын фестиваль), "Belper Food Festival" (жергілікті кәсіпкерлердің тағамдарын және аспаптарын көрсететін орын-жайлардың қала бойынша орналастырылуы) және "Belper Music Festival" (кәсіпорындардың ішкі және сыртқы алаңдарында жергілікті музыканттар мен топтардың өнер көрсететін музыкалық шаралар) сияқты фестивальдер өткізіледі. Бұл шаралар жыл сайынғы дәстүрге айналып, қаланың жергілікті экономикасын жандандыруға және шағын бизнесті қолдауға көмектеседі.
Медиа
Жергілікті жаңалықтар мен теледидар бағдарламаларын BBC East Midlands және ITV Central ұсынады. Телевизия сигналдары жергілікті ретрансляциялық теледидар таратушысынан қабылданады. Жергілікті радиостанциялар: BBC Radio Derby 104.5 FM, Smooth East Midlands 101.4 FM, Capital East Midlands 102.8 FM, Greatest Hits Radio Midlands 106 FM және Amber Sound FM, Amber Valley аймағында 107.2 FM жиілігінде және онлайн желісінде хабар тарататын қоғамдық радиостанция. Жергілікті газеттер – "Белпер Ньюс" және "Дербишир Таймс".
Орта мектептер
Белпер мектебі мен жоғары сынып орталығында 11-18 жас аралығындағы шамамен 1400 оқушы оқиды. Ол 1973 жылы салынған кезде "Белпер орта мектебі" деп аталды және Белпер демалыс орталығына жақын орналасқан. Мектепке қатысқан белгілі тұлғалардың ішінде 2006 жылғы Достастық ойындарында екі жүзуден алтын медаль жеңіп алған Росс Давенпорт және альпинизмнен бірнеше рекорд иесі Элисон Харгривс бар. Герберт Струтт гимназиясы Струтт отбасының қалаға сыйлаған мүліктерінің бірі болды. 1973 жылы жаңа Белпер орта мектебі ашылғанда ол орта мектепке айналды, ал кейіннен 2008 жылдың көктеміне дейін басқа жерде салынған жаңа ғимаратқа ауыстырылғанға дейін бастауыш мектеп ретінде пайдаланылды. Оның түлектерінің арасында актерлер Алан Бейтс және Тимоти Далтон болды. 1979 жылдан бастап бірнеше жыл бойы инновациялық Роуэн Хаус мектебі демократиялық принциптер бойынша білім берді. Сонымен қатар, 1970-ші және 1980-ші жылдары Белперде эксперименттік үш деңгейлі білім беру жүйесі жұмыс істеді, ол бірнеше бастауыш мектептерден (5-9 жас, "бірінші" мектептер деп аталды) екі негізгі орта мектепке (9-13 жас, "орта" мектептер деп аталды) білім алушыларды қабылдады, содан кейін олардың көпшілігі американ үлгісіндегі жоғары мектепке (13-18 жас) түсті. 1980-ші жылдардың ортасында бұл жүйе тоқтатылып, қазіргі екі деңгейлі жүйе қабылданды. Осымен бірге, екі орта мектептің бірі – Паркс орта мектебі жабылып, нашар күйде болған ғимараттары бұзылды. Соңғы жылдары бұрынғы Паркс орта мектебінің орнында жаңа мектеп салынды.
Халықаралық байланыстар
Белпер Род-Айленд штатының Паутукет қаласымен туыс қала, себебі Джедедия Струттың шәкірті Сэмюэл Слейтер сол жерге барып, американдық мақта илеу өнеркәсібін құрды. Белпер 2001 жылы Паутукеттен келген үлкен шыны талшықты «Картофель бас» мүсілінің сыйлығын қабылдамағаннан кейін халықаралық жаңалықтарға айналды, өйткені кейбір тұрғындар оны «қорқынышты» деп есептеді. Мүсіл 2015 жылы жөнделіп, қайта оралды, бірақ пікірлер әлі де бөлініп тұр.