Сидни Чайефски: Американ драматургі, сценаристі және жазушысы

Кіріспе

Америка драматургі, сценарист және романист (1923–1981)

Сидни Аарон "Пэдди" Чайефский, /tʃ//aɪ/'/(//j//)//ɛ//f//s//k//i/ (29 қаңтар 1923 – 1 тамыз 1981) – американдық драматург, сценарист және романист. Ол адаптацияланған және түпнұсқа сценарийлер үшін үш рет жеке «Оскар» сыйлығын жеңіп алған жалғыз адам. Ол теледидардың алтын ғасырының ең танымал драматургтерінің бірі болды. Оның терең, реалистік сценарийлері 1950-ші жылдардағы теледраманың натуралистік стилін қалыптастырды, қарапайым американдықтардың өмірін көркемдеп көрсетті. Мартин Готфрид «All His Jazz» еңбегінде Чайефскийді «теледидардағы өмір туралы мектептің натурализмдегі ең табысты түлегі» деп жазды. Сынаптардан жоғары баға алған телеспектакльдерінен кейін Чайефский белгілі драматург және романист атанды. Сценарист ретінде ол «Марти» (1955), «Аурухана» (1971) және «Желі» (1976) фильмдері үшін үш рет Академия сыйлығын алды. «Марти» фильмі оның сүйіспеншілікті тапқан екі жалғыз адам туралы теледрамасына негізделген. «Желі» телеарна индустриясының сатирасы болса, «Аурухана» да сатиралық сипатқа ие. Кинотарихшы Дэвид Томсон «Аурухана» фильмін «өз заманынан озық» деп атады. [ ] Американың өзін-өзі құртуға бейім идеалдарының апатын осы фильмдей жақсы бейнелеген туындылар санаулы. Оның «Желі» фильміне жазған сценарийі көбінесе оның шедеврі саналады және «20 ғасырдың ең ұлы сценарийі» деп атауға шақыратын, көркем, қараңғы қызық және таң қалдыратын болашақты көре білуге толы материал» деп бағаланады. Чайефскийдің ерте шығармаларына автордың Бронкстегі балалық шағының ықпалы жиі сезіледі. Чайефский Теледидар өнер және ғылым академиясының Теледидар даңқы залына енген алғашқы топқа кірді. Ол бұл құрметке өлімінен үш жыл өткен соң, 1984 жылы ие болды.

Ерте өмір

Сидни Аарон Чайефский Нью-Йорк қаласының Бронкс ауданында, Гарри мен Гусси (Стучевский) Чайефскийлердің орыс еврей иммигранттарының отбасында дүниеге келді. Гарри Чайефскийдің әкесі жиырма бес жыл бойы орыс армиясында қызмет еткендіктен, отбасына Мәскеуде тұруға рұқсат берілді, ал Гусси Стучевский Одесса қаласының жанындағы ауылда тұрды. Гарри мен Гусси АҚШ-қа 1907 және 1909 жылдары сәйкесінше көшіп келді. Гарри Чайефский Нью-Джерси штатындағы сүт тарату компаниясында жұмыс істеді, кейіннен ол компанияның бақылау үлесін алып, оны Dellwood Dairies деп атады. Отбасы Нью-Джерси штатының Перт-Амбой және Нью-Йорк штатының Маунт-Вернон қалаларында тұрды. Сидни Чайефский туған кезде Маунт-Вернондағы үлкен үй салынып біткенше, уақытша Батыс Бронкстағы Бейли даңғылына көшіп келді. Оның Уильям мен Винн есімді екі үлкен ағасы болды. Чайефский өте ерте жасынан-ақ дарынды екенін көрсетті, екі жарым жасында "ақылмен сөйлей алды". 1929 жылғы Уолл-стрит құлауы кезінде оның әкесі қаржылық қиындыққа тап болды, соның салдарынан отбасы Бронкске қайта оралды. Чайефский мемлекеттік бастауыш мектепке барып оқыды. Бала кезінде Чайефский сөз өнерімен көзге түсіп, көптеген достар тапты. Ол ДеУит Клинтон орта мектебінде оқыды, онда мектептің "The Magpie" әдеби журналының редакторы қызметін атқарды. 1939 жылы 16 жасында Клинтон орта мектебін бітіріп, Нью-Йорк қалалық колледжіне түсті, 1943 жылы әлеуметтік ғылымдар мамандығы бойынша диплом алды. Колледж оқып жүрген кезінде ол Kingsbridge Trojans деген жартылай кәсіби футбол командасы үшін ойнады. Әскери қызметтен өткен кезде Фордхэм университетінде тілдерді оқыды.

Әскери қызмет

1943 жылы, Сити колледжін бітіруге екі апта қалғанда, Чайевский Америка Құрама Штаттарының армиясына шақырылып, Еуропадағы әскери қимылдарда қызмет етті. Армияда жүргенде ол "Пэдди" деген лақап атын алды. Бұл лақап ат таңертең асхана жұмысына оянғанда берілді. Шын мәнінде яһуди болғанымен, ол шіркеуге баруға рұқсат сұрады. "Дұрыс, Пэдди", - деді офицер, және ол ат жабысып қалды. Чайевский Германияның Аахен қаласының жанындағы Еуропалық театрда 104-ші жаяу әскер дивизиясымен қызмет еткен кезде минадан жарақаттанды. Оған "Пурпурлы жүрек" ордені табысталды. Жарақат оны қатты шарқаратты, нәтижесінде ол әйелдермен қарым-қатынаста ұяң болуын күшейтті. Англияның Сиренчестер қаласының жанындағы армия госпиталінде жарақаттарынан жазылғанда, ол "No T. O. for Love" атты музыкалық комедияның либреттосын және әндерін жазды. 1945 жылы Арнайы қызмет бөлімінде қойылған бұл қойылым екі жыл бойы Еуропа армиясының базаларында гастрольде болды.

1940 жылдар

АҚШ-қа оралғаннан кейін Чайефский ағасының баспаханасында, «Регал Пресс»-те жұмыс істеді. Бұл тәжірибе оның кейінірек «Принтердің өлшемі» (1953) телеспектакліне, сондай-ақ «Сендей жас» (1951) фильміндегі әңгімесіне негіз болды. Канин Чайефскийге екінші пьесасы – «Барлығын бірге қосыңыз» (кейіннен «М – ана» деп аталды) – үстінде жұмыс істеуге мүмкіндік берді, бірақ ол ешқашан қойылмады. Продюсерлер Майк Гордон мен Джерри Бресслер оған кіші сценарист ретінде келісімшарт жасады. Ол «Ұлы американдық алдау» атты әңгіме жазды, ол «Жақсы үй шаруасы» журналына сатылды, бірақ жарияланбады. Чайефский 1947 жылы сценарист болу мақсатымен Голливудқа келді. Достары Гарсон Канин мен Рут Гордон оған «Universal Pictures» киностудиясының есептеу кеңсесінде жұмыс тапты. Ол «Актерлер зертханасында» актерлік өнерді оқыды, ал Канин оған «Қос өмір» фильмінде эпизодтық рөл берді. Ол Нью-Йоркке оралып, сценарийлерді жіберді және «Universal» киностудиясы оны тәлімді сценарист ретінде жұмысқа алды. Оның сценарий жоспарлары қабылданбады және ол алты аптадан кейін жұмыстан босатылды. Нью-Йоркке оралғаннан кейін Чайефский «Уильям Моррис» агенттігіне ұсынған пьесасының жоспарын жазды. Агенттік оны повесть ретінде қарастырып, «Жақсы үй шаруасы» журналына жіберді. «Twentieth Century Fox» фильмге құқықтарды сатып алды, Чайефский сценарий жазуға шақырылды және 1948 жылы Голливудқа оралды. Бірақ Чайефский студиялық жүйеден көңілі толып, қайта жазуды және сценаристтерді екінші рөлдерге ысыруды талап етті, сондықтан ол жұмыстан кетіп, Нью-Йоркке оралды, қайта оралмауға уәде берді. 1940-жылдардың соңында ол қысқа әңгімелер мен радио сценарийлерімен толық уақыт айналыса бастады, сондай-ақ ол радио жүргізушісі Роберт К. Льюис үшін әзіл жазушы болды. Кейінірек Чайефский: «Мен кейбір пьесаларды ақша табуға ешқандай қабілеті жоқ адамдарға саттым», – деп еске алды.

1950 жылдардың басында

1951–1952 жылдары Чайефский радионың «Театр гильдиясы» үшін «Әлемдегі ең жаман адам» (Джеймс Стюартпен), «Америка кавалериясы», «Томми» (Ван Хефлин мен Рут Гордонмен) және «21-ден асып кеткен» (Уолли Кокспен) пьесаларын жазды. Оның «Тауды қозғалтқан адам» пьесасын Элиа Казан байқап, оның әйелі Молли Казан Чайефскийге түзетулер жасауға көмектесті. Пьеса «Гарибальдиден бесінші» деп аталды, бірақ қойылған жоқ. 1951 жылы «Сендей жас» фильмі Чайефскийдің әңгімесінен бейімделді. Ол «Қауіп», «Көл ойнақ үйі» және «Адамды қуу» телесериалдары үшін сценарийлер жазып, теледидарға көшті. «Philco Television Playhouse» продюсері Фред Коу «Қауіп» және «Адамды қуу» эпизодтарын көрген соң, Чайефскийді Нью-Йорк метросындағы фотограф туралы «Бруклин метросында болған оқиға» әңгімесін бейімдеуге шақырды, онда фотограф ырқына келген концлагерьтен аман қалған адамды ұзақ уақыттан бері жоғалған әйелімен қайта табыстырады. Чайефскийдің теледидарда көрсетілген алғашқы сценарийі – 1949 жылы Будд Шульбергтің «Сэммиді не қылады?» пьесасы, ол «Philco» үшін жазылған. Ол әрқашан синагоганы фон ретінде пайдалануды қалағандықтан, 1952 және 1954 жылдары көрсетілген «Мерекелік ән» пьесасын жазды. Ол «Philco»-ға «Принтердің өлшемі», «Жаңажұбайлар кеші» (1953) және «Үлкен келісім» (1953) сияқты көптеген жұмыстар тапсырды. «Philco Television Playhouse»-тің жетінші маусымы 1954 жылдың 19 қыркүйегінде Э.Г. Маршалл мен Ева Мари Сент қатысқан Чайефскийдің «Түн ортасында» пьесасымен басталды, бұл пьеса 15 айдан кейін Бродвей театрларына көшірілді. 1956 жылы «Түн ортасында» Бродвейде Эдвард Г. Робинсон мен Джина Роулендс қатысқан спектакль ретінде қойылды, және оның сәттілігі ұлттық турнеге әкелді. 1959 жылы «Columbia Pictures» компаниясы Ким Новак пен Фредерик Марчпен бірге осы пьесаны түсірді.

Марти мен атақ

1953 жылы Чайефский «Марти» пьесасын жазды, ол Род Штайгер мен Нэнси Марчанмен бірге «The Philco Television Playhouse» бағдарламасында тұңғыш рет көрсетілді. «Марти» – өмірінде әйелдің жылуын аңсаған, бірақ қарым-қатынаста шынайы махаббатты табуға үмітсіз, Бронкстегі адал, еңбекқор қасапшы туралы әңгіме. Тағдыр оны Клара есімді қарапайым, ұялатын мектеп мұғалімімен кездестіреді, ол жергілікті би залында көзі көрмейтін жігіті тастап кеткен ұяттан құтқарады. Қойылым, актерлер және Чайефскийдің шынайы тірлікке жақын диалогы көп сыншылардың мақтауына ие болды және келесі тікелей эфирдегі теледрамаларға үлкен әсер етті. Продюсер Харольд Хект «Марти» фильмінің құқығын сатып алуға тырысқанда Чайефскийге қызық болмады. Бірнеше жыл бұрын өзіне жасалған қателіктерге әлі де ренжіген Чайефский шығармашылық бақылауды, актерлерді таңдауға кеңес беруді және телеверсиядағы режиссер Делберт Маннмен жұмыс істеуді талап етті. Күтпегендей, Хект Чайефскийдің барлық талаптарына келісіп, оны фильмнің «қосалқы продюсері» деп атады. Содан кейін Чайефский «қорежиссер» мәртебесін сұрады және оған Манн жұмыстан шығарылған жағдайда өндірісті өз қолына алуға рұқсат берілді. Сценарий телеспектакльден көп өзгешеленбеді, бірақ Клараның рөлі кеңейтілді. Чайефский барлық актерлерді таңдау шешімдеріне қатысты және Мартидің достарының біреуін ойнаған эпизодтық рөлге ие болды. Актриса Бетси Блэр солшыл көзқарастарына байланысты Клара рөлін ойнағанда қиындықтарға тап болды, ал United Artists оны рөлден шығаруды талап етті. Чайефский бас тартты, сондай-ақ оның күйеуі Джин Келли де оның қорғанына тұрды. Блэр актерлік құрамда қалды. 1954 жылдың қыркүйегінде фильмнің көп бөлігі түсірілгеннен кейін студия есептесу және қаржылық қиындықтарға байланысты өндірісті тоқтатты. Продюсер Харольд Хект серіктесі Берт Ланкастердің «Марти» жобасына басынан бастап қарсы екенін байқады, Ланкастер оны «тек төзімділікпен» қабылдады. Фильмнің жарнамалық бюджеті шектеулі болды. Бірақ сын-пікірлер өте жағымды болды, фильм 1955 жылғы Канн кинофестивалінде «Алтын пальма» жүлдесін және «Үздік фильм» номинациясы бойынша «Оскар» сыйлығын жеңіп алып, Чайефскийдің мансабын зор дәрежеге көтерді.

In 1953, Chayefsky wrote Marty, which was premiered on The Philco Television Playhouse, with Rod Steiger and Nancy Marchand. Marty is about a decent, hard working Bronx butcher, pining for the company of a woman in his life but despairing of ever finding true love in a relationship. Fate pairs him with a plain, shy schoolteacher named Clara whom he rescues from the embarrassment of being abandoned by her blind date in a local dance hall. The production, the actors and Chayefsky's naturalistic dialogue received much critical acclaim and influenced subsequent live television dramas. Chayefsky was initially uninterested when producer Harold Hecht sought to buy film rights for Marty for Hecht Hill Lancaster. Chayefsky, still upset by his treatment years before, demanded creative control, consultation on casting, and the same director as in the TV version, Delbert Mann. Surprisingly, Hecht agreed to all of Chayefsky's demands, and named Chayefsky "associate producer" of the film. Chayefsky then requested and was granted "co director" status, so that he could take over production if Mann was fired. The screenplay was little changed from the teleplay, but with Clara's role expanded. Chayefsky was involved in all casting decisions and had a cameo role, playing one of Marty's friends, unseen, in a car. Actress Betsy Blair, playing Clara, faced difficulties because of her affiliation with left wing causes, and United Artists demanded that she be removed. Chayefsky refused, and her husband Gene Kelly also intervened on her behalf. Blair remained in the cast. In September 1954, after most of the movie had been filmed, the studio ceased production due to accounting and financial difficulties. Producer Harold Hecht encountered resistance to the Marty project from his partner Burt Lancaster from the beginning, with Lancaster "only tolerating" it. The film had a limited publicity budget. But reviews were glowing, and the film won the Palme d'Or at the 1955 Cannes Film Festival and the Academy Award for Best Picture, greatly boosting Chayefsky's career.

1950 жылдардың соңы

Марти фильміндегі табысынан кейін Чайефский теледидар, театр және фильмдер үшін жазуды жалғастырды. Чайефскийдің «Ұлы американдық алдау» пьесасы 1957 жылғы 15 мамырда «20th Century Fox Hour» бағдарламасының екінші маусымында көрсетілді. «The Bachelor Party» атты телеспектаклін «United Artists» сатып алды, ал «The Catered Affair» фильмін «Metro Goldwyn Mayer» иеленді. MGM компаниясы Гор Видалды сценарий жазу үшін шақырды, ал Чайефский «Бакалаврлар кеші» пьесасын жазды. «Catered Affair» Еуропада жақсы қабылданды, бірақ АҚШ театрларында сәтсіз болды. «Bachelor Party» фильмінің бюджеті 750 000 долларға жетті, бұл «Марти» фильмінен екі есе көп, бірақ ол көпшіліктің назарына ілікпеді және «United Artists» компаниясы оны көркемдік тұрғыдан нашар деп бағалады. Студия оның орнына Hecht Hill Lancaster-дың «Жақсы иіс» фильмін жарнамалауды жөн көрді, оны жақсырақ деп санады. «Бакалаврлар кеші» коммерциялық сәтсіздікке ұшырады және пайда әкелген жоқ. Чайефский өзінің Бродвейдегі «Түн ортасында» пьесасының киноадаптациясын жазды, бастапқыда әйел басты рөлін Мэрилин Монроға арнады. Ол рөлден бас тартты, нәтижесінде оны Ким Новак ойнады. Ол Монроға ұқсайтын киножұлдыздың өрлеуі мен құлдырауы туралы «Құдайша» фильмінде де жұмыс істей бастады. «Құдайша» фильмінің жұлдызы Ким Стэнли фильмді жек көріп, оны жариялаудан бас тартты. Чайефский мен Стэнли фильмнің түсірілімі кезінде келіспеді, онда Чайефский сценарист және продюсер ретінде жұмыс істеді. Оның өтініштеріне қарамастан, Чайефский сценарийдің ешқандай бөлігін өзгертуден бас тартты. Монроның күйеуі Артур Миллер фильм әйелінің өміріне негізделгенін айтып, Чайефскийге наразылық білдірді. Фильм оң пікірлер алды және Чайефский сценарийі үшін «Оскар» сыйлығына ұсынылды. «New York Herald Tribune» газетінің бір рецензенты фильмді «Чайефскийдің еңбегіндегі маңызды қадам» деп атады. Чайефский көп жыл бойы фильм Монроға негізделгенін жоққа шығарды, бірақ Чайефскийдің өмірбаяуын жазған Шон Консидин фильм оның «ұмтылысын және үмітсіздігін» дәл бейнелегенін атап өтті. 1958 жылы Чайефский «Түн ортасында» пьесасын киноға түсіре бастады, ол Бродвей нұсқасының жұлдызы Эдвард Г. Робинсонды пайдаланбауға шешім қабылдады және оның орнына Фредерик Маршты таңдады. Элизабет Тейлор бастапқыда әйел басты рөлге келісті, бірақ кейіннен бас тартты. Нәтижесінде Ким Новак рөлге ие болды. Фильм Канн кинофестивалінде АҚШ-тың өкілі ретінде таңдалды, бірақ сын-пикирлер көбінесе жарамсыз болды және фильм кинотеатрларда қысқа ғана уақыт көрсетілді. «The Tenth Man» (1959) Чайефскийдің екінші сәтті Бродвей қойылымы болды, ол 1960 жылы «үздік пьеса», «үздік режиссер» (Тайрон Гатри) және «үздік сахналық безендіру» номинацияларына ие болды. Гатри Чайефскийдің «Гидеон» пьесасы үшін де номинация алды, сондай-ақ актер Фредерик Марш та. Чайефскийдің Бродвейдегі соңғы қойылымы, Иосиф Сталиннің өміріне негізделген «Джозеф Д. құмарлығы» пьесасы жағымсыз пікірлер алды және тек 15 қойылымға ғана ие болды. Чайефский теледидар саласының ерте жазушыларының бірі болғанымен, ол ақырында оны тастап кетті, «желілердің сапалы бағдарламаларға қызығушылық танытпағанын» айтты. Осының салдарынан, өмірі бойы ол теледидар индустриясын пародизациялау туралы оймен ойнады, ол «Network» фильмімен сәтті жүзеге асырды.

After his success with Marty, Chayefsky continued to write for TV and theater as well as films. Chayefsky's The Great American Hoax was broadcast May 15, 1957 during the second season of The 20th Century Fox Hour. His TV play The Bachelor Party was bought by United Artists and The Catered Affair was acquired by Metro Goldwyn Mayer. Gore Vidal was hired to write the screenplay by MGM, while Chayefsky wrote the Bachelor Party. Catered Affair did well in Europe but poorly in U. S. theaters, and was not a success. Bachelor Party was budgeted at $750,000, twice Marty, but received far less acclaim and was viewed by United Artists as artistically inferior. The studio chose instead to promote another Hecht Hill Lancaster film, Sweet Smell of Success, which it believed to be better. Bachelor Party was a commercial failure, and never made a profit. Chayefsky wrote a film adaptation of his Broadway play Middle of the Night, originally writing the female lead role for Marilyn Monroe. She passed on the part, which went to Kim Novak. He also commenced work on The Goddess, the story of the rise and fall of a movie star resembling Monroe. The star of The Goddess, Kim Stanley, despised the film and refused to publicize it. He and Stanley clashed during production of the film, in which Chayefsky served as producer as well as screenwriter. Despite her requests, Chayefsky refused to change any aspect of the script. Monroe's husband, Arthur Miller believed that the film was based on his wife's life and protested to Chayefsky. The film received positive reviews, and Chayefsky received an Academy Award nomination for his script. A New York Herald Tribune reviewer called the film "a substantial advance in the work of Chayefsky." Chayefsky denied for years that the film was based on Monroe, but Chayefsky's biographer Shaun Considine observes that not only was she the prototype but the film "captured her longing and despair" accurately. In 1958 Chayefsky began adapting Middle of the Night as a film, and he decided not to use the star of the Broadway version, Edward G. Robinson, with whom he had clashed, choosing instead Frederic March. Elizabeth Taylor initially agreed to appear in the female lead, but dropped out. Kim Novak was ultimately cast in the part. The film was chosen as the American entry at the Cannes Film Festival, but reviews were mixed and the film had only a short run in theaters. The Tenth Man (1959) marked Chayefsky's second Broadway theatrical success, garnering 1960 Tony Award nominations for Best Play, Best Director (Tyrone Guthrie) and Best Scenic Design. Guthrie received another nomination for Chayefsky's Gideon, as did actor Fredric March. Chayefsky's final Broadway theatrical production, a play based on the life of Joseph Stalin, The Passion of Josef D, received unfavorable reviews and ran for only 15 performances. Although Chayefsky was an early writer for the television medium, he eventually abandoned it, "decrying the lack of interest the networks demonstrated toward quality programming". As a result, during the course of his career, he constantly toyed with the idea of lampooning the television industry, which he succeeded in doing with Network.

Эмилидің америкалыққа айналуы

Чайефский тек түпнұсқа сценарийлер жасауға ниеттенгенмен, продюсер Мартин Рансохофф оны Уильям Брэдфорд Хуидің 1959 жылғы романын бейімдеуге көндірді, ол ақырында кітаптың атауымен – «Эмилидің америкалықтандырылуы» (1964) – түсірілді. Роман екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Нормандияға қонуға дейінгі кезеңдегі әртүрлі әскерлер арасындағы бәсекелестікті, ал сюжеттің орталық тақырыбы – махаббат тарихын қамтиды. Чайефский романды бейімдеуге келісті, бірақ оқиғаның мазмұнына түбегейлі өзгерістер енгізуге рұқсат болса ғана. Ол басты кейіпкерді көбірек зерделі етіп көрсетті, бірақ оның материалдық құндылықтарды қабылдау арқылы «америкалықтандырылуына» қарсы болды. Бастапқыда режиссер ретінде Уильям Уайлер шақырылған, бірақ сценарийге өзгерістер енгізуге тырысқанда Чайефскиймен арақатынасы нашарлады. Басты рөлге бастапқыда Уильям Холден тағайындалған, бірақ ол Джули Эндрюсті сол кездегі әйел досы Капуцинмен алмастыруды сұрағанда, бұл дауға себеп болды. Күрделі диалогтармен комедия жанрында шеберлік танытқан Джеймс Гарнер, бастапқыда эпизодтық рөлге жоспарланған болатын, Холденді алмастырып, сыншылар тарапынан жоғары баға алды, ал Джеймс Кобёрн Гарнерге арналған рөлді қабылдады. Джеймс Гарнер мен Джули Эндрюс екеуі де «Эмилидің америкалықтандырылуы» фильмін өздерінің ең сүйікті туындыларының бірі деп есептейтін. Фильм 1964 жылдың тамызында көрсетілімге шығып, мақтауға толы пікірлер алды, бірақ Вьетнам соғысының бастапқы кезеңіндегі соғысқа қарсы позициясының өте күрделі болуына байланысты кассада сәтсіздікке ұшырады. Студия фильмді көрсетілімге шығарып жатқанда атауын өзгертіп, «Эмили – ол керемет!» деп қойды, себебі атаудағы жеті буынды сөз көптеген көрермендерді шатастыруы мүмкін еді. Содан бері фильм «соғысқа қарсы авангардтық туынды» деп танылды.

1960 жылдардағы "жалақысыз кезең"

Бродвейдегі Эмили мен Джозеф Д. романын америкаландырудың сәтсіздігі Чайевскийдің сенімін күйретіп, оның өмірбаяны Шон Консидин "өнімсіз кезең" деп атаған уақыттың бастауы болды. Ол бұрын қабылдамайтын романдарды бейімдеуге келісті және Ричард Джессаптың "Цинциннати баласы" романын бейімдеу үшін шақырылды. Режиссер Сэм Пеккинпа сценарийді қабылдамады, соның салдарынан Чайефский жұмыстан босатылды. Фильм түсірілімі басталғаннан кейін Пекинпаның орнына Норман Джуисон келді. Чайефский 1964 жылы үш азаматтық құқық қорғаушысының қазасына арналған Хьюидің "Миссисипи үшін үш өмір" кітабын бейімдеумен айналысты, ал 1967 жылы Бродвей мюзиклын бейімдеуге шақырылды. Ол драматург және продюсер Алан Джей Лернердің "музыкалық құрылымы жеткіліксіз" деп тапқан сценарийді жазғаннан кейін фильмнен қуылды. Чайефскийдің сценарийші ретіндегі авторлығы алынып тасталды, бірақ ол бейімдеуші ретінде қалды.

"Оспиталь" қойылымымен оралу

1969 және 1970 жылдары Чаевский сол кездегі қоғамдық толқулар кезінде өтетін фильм туралы ойлана бастады. Әйелі Сюзан ауруханада дұрыс күтім алмағаннан кейін, ол United Artists компаниясына ауруханадағы оқиға негізіндегі сценарий ұсынды. Драматургтарға берілгендей шығармашылық бақылауға ие болу үшін, ол өзінің Сидни есімінің ивритше нұсқасынан – Simcha Productions атты компания құрды. Содан кейін ол зерттеу жұмыстарын бастады, медициналық кітаптар оқыды және ауруханаларды аралады. Фильмнің басты кейіпкері – доктор Герберт Бок, Чаевскийдің көптеген жеке ерекшеліктерін бойына сіңірген. Бок – өмірден көңілі қалған, гений бала болып өскен адам еді. Фильмде Джордж С. Скотт Бок рөлінде орындайтын монологтарының бірінде, Бок өзін бақытсыз сезініп, өлімі туралы ойлап отырады. Бұл сөздер Чаевскийдің сол кездегі бизнес әріптесімен болған әңгімесінен сөз созбен алынған. Бок және басқа кейіпкерлерге Чаевский жазған ұзақ сөздер кейін сыншылар тарапынан мақтауға ие болды, бірақ фильм түсірілімі кезінде United Artists басшылары қарсылық білдірді. Сценарий "әлде де көп сөйлейтін" және медициналық терминологияға тым көп ден берілген деп сипатталды. Бірақ Чаевский продюсер ретінде өз пікірін қабылдатып, Уолтер Маттау немесе Берт Ланкастерді басты рөлге алу туралы студия ұсынысын қабылдамады, Скоттты таңдауын қатыстырды. Чаевский әйел басты рөлді сомдаған Диана Риггпен диалог жұмыстарын жүргізді, бірақ Скотт оның ұсыныстарын қабылдамады. Фильм түсірілгеннен кейін, бірнеше актерлерден бас тартылғаннан кейін Чаевский ашылу тізімін оқыды. Бұл уақытша болжанып, фильмде қолданылды. Бастапқы сын-пикирлер жағымсыз болғанымен, фильм жетекші сыншылардың жоғары бағасын алды және кассада табысқа жетті. Чаевский сценарийі үшін «Оскар» сыйлығын жеңіп алды және оның мансабы қайта жанданды.

Желілік

Чайефский телеарналар көрермендерді зорлық-зомбылық пен кісі өлтіруге сезіксіз етуге бейім деп сенді, сондықтан бір күні беделді жаңалықтар оқушысы "мағынасыз сөздерді" айтқанда қатты ойға келді. Ол досы, NBC News арнасының жаңалықтар оқушысы Джон Ченселлерден, эфирде жаңалықтар оқушының ақылдан безіп кетуі мүмкін бе деп сұрады. Ченселлер «Күнделікті» деп жауап берді. Осы әңгімеден бір апта өткен соң, Чайефский сценарийдің алғашқы нұсқасын жазып, оның орталық тұлғасы – Хауард Бил, қарт, көңілі тоңған жаңалықтар оқушысы, эфирде өзіне-өзі қол жұмсайтынын жариялайды. 1974 жылы жергілікті жаңалықтарды оқушы Кристин Чуббак эфирде өз-өзіне қол жұмсады. «Жаның ашып, ызаға толы» сөйлеуі – 1970 жылдардың басында Чайефскийдің сенімдерінің ядросын көрсететін терең жеке мәлімдеме болды. Кейіннен Чайефский оны жазу оңай болды деді, адамдардың ашулануға құқығы бар деген ойын білдіретін. Сценарий киноиндустриясының теледидарға тым қатал екендігіне қатысты алаңдаушылығынан қиындықтарға тап болды. Ақырында фильмді MGM мен United Artists бірлесіп шығаруға келісті, ал Чайефский толық шығармашылық бақылау құқығын алды. Келісім туралы 1975 жылдың шілдесінде хабарланды. Джордж С. Скоттқа Макс Шумахердің (Билдің досы және медиада адалдықтың символы болған дәстүрлі журналист) рөлі ұсынылды, бірақ ол бас тартты, ал рөл Уильям Холденге берілді. Чайефский UA мен MGM-нің фильмге «жұмсақ» аяқтау беру туралы өтініштерін қабылдамады, өйткені желі басшыларының бұйрығымен өлтірілген Говард Бил кейіпкерімен аяқталуы көрермендерді жалықтырады деп ойлады. Күтілгендей телеарналардың киносыншыларынан келген жағымсыз пікірлерден басқа, фильм сыншылардың жоғары бағасын алды және кассада табысқа ие болды, он Академия сыйлығына ұсынылып, Чайефский үшінші Академия сыйлығын жеңіп алды, осылайша ол жеке сценарий үшін үш рет «Оскар» алған жалғыз автор атанды; қалған үш рет жеңімпаздар (Франсис Форд Коппола, Чарльз Бракетт, Вуди Аллен және Билли Уайлдер) кем дегенде бір сыйлықтарын әріптестерімен бөлісті. Питер Финч қайтыс болғаннан кейін Бил рөлін сомдағаны үшін үздік актер сыйлығын жеңіп алғанда, Чайефский оның атынан сыйлықты қабылдауға тиіс болды, бірақ ол шоу продюсері Уильям Фридкинге бағынбай, Финчтің әйелі Элетаны сыйлықты қабылдау үшін сахнаға шақырды. Фильм «реалити-теледидардың пайда болуын жиырма жылға болжады» делінеді және «заманауи өмірдің адамгершілігін жою» мәселесін қамтитын теледидар индустриясының «сарказмды сатирасы» болды.

Chayefsky believed that television news desensitized viewers to violence and murder, and he was shocked one day when a respected news anchorman "rattled off inanities." He asked his friend, the NBC News anchor John Chancellor, if it was possible for an anchorman to go crazy on the air, and Chancellor replied "Every day." Within a week of that conversation, Chayefsky had written the rough draft of a script, centering on Howard Beale, an elderly, disillusioned anchor who announces he will commit suicide on the air. In 1974, a local news anchor, Christine Chubbuck, committed suicide during a broadcast. The "mad as hell" speech was a deeply personal statement reflecting the core of Chayefsky's beliefs during the early 1970s. Chayefsky later called it an easy speech to write, reflecting his view that people had a right to get mad. The script encountered difficulty because of film industry concerns that it was too tough on television. Ultimately it was decided that the film would be a co production of MGM and United Artists, with Chayefsky having complete creative control. The deal was announced in July 1975. George C. Scott was offered the supporting role of Max Schumacher (Beale's friend and a traditional journalist representing integrity in the media) but rejected it, and the role went to William Holden. Chayefsky refused requests by UA and MGM to give the film a "softer" ending, feeling that the actual ending – with the Howard Beale character assassinated at the order of the network's executives – would alienate audiences. Outside the expected negative reviews from television network film critics, the film was a critical and box office success, winning ten Academy Award nominations, and Chayefsky won his third Academy Award, making him the only three time solo recipient of a screenwriting Oscar; all the other three time winners (Francis Ford Coppola, Charles Brackett, Woody Allen, and Billy Wilder) shared at least one of their awards with co writers. When Peter Finch posthumously won Best Actor for playing Beale, Chayefsky was to accept on his behalf, but he defied the show's producer, William Friedkin, and called Finch's wife Eletha to the stage to accept the award. The film is said to have "presaged the advent of reality television by twenty years" and was a "sardonic satire" of the television industry, dealing with the "dehumanization of modern life."

Өзгертілген күйлер

After Network, Chayefsky explored Warren Beatty’s offer to write a film based on the life of John Reed and his book Ten Days That Shook the World. He agreed to conduct research, and spent three months exploring the subject that eventually became Beatty’s film Reds. Negotiations with Beatty’s lawyers failed. In the spring of 1977, Chayefsky began work on a project delving into “man’s search for his true self.” The genesis of the idea was a joke with his friends Bob Fosse and Herb Gardner. The three concocted a joke project to remake King Kong, in which Kong becomes a movie star. The comic project sparked Chayefsky’s interest in exploring the origins of the human spirit. That evolved into a project updating the theme of Dr. Jekyll and Mr. Hyde. Chayefsky conducted research on genetic regression, speaking to doctors and professors of anthropology and human genetics. He then began a rough outline of a story in which the lead character immerses himself in an isolation tank, and with the aid of hallucinogens regresses to become a prehuman creature. Chayefsky wrote an eighty-seven page treatment and, at the suggestion of Columbia executive Daniel Melnick, he adapted it into a novel.

Columbia Pictures bought the film rights for nearly $1 million, with the same creative control and financial terms as for Network. Chayefsky suffered greatly from stress while working on the novel, resulting in a heart attack in 1977. The heart attack led to strict dietary and lifestyle restrictions. The novel, titled Altered States, was published by HarperCollins in June 1978 and received mixed reviews. Chayefsky did not promote the book, which he viewed only as a blueprint for the screenplay. Since his contract gave him creative control, Chayefsky participated in the selection of William Hurt and Blair Brown as the leads. Arthur Penn was initially hired as director, but left after disagreements with Chayefsky. He was replaced by Ken Russell. Chayefsky made it clear that he would allow no input into the dialogue or narrative, which Russell felt was too “sentimental.” Russell was confident that he could get rid of Chayefsky, but found that “the monkey on my back was always there and wouldn't let go.” Russell was polite and deferential prior to production, but after rehearsals began in 1979 “began to treat Paddy as a nobody” and was “mean and sarcastic,” according to the film’s producer Howard Gottfried. Chayefsky had the power to fire Russell, but was told by Gottfried that he could only do so if he took over direction himself. He left for New York and continued to monitor production. The actors were not permitted to alter the dialogue. Chayefsky later said that in retaliation the actors were instructed to speak their lines while eating or talking too fast. Russell stated that the fast pace and overlapping dialogue was Chayefsky’s idea. Upset by the filming of his screenplay, Chayefsky withdrew from the production of Altered States and took his name off the credits, substituting the pseudonym Sidney Aaron.

Жеке тұлға және ерекшеліктері

"Mad as Hell: The Making of Network and the Fateful Vision of the Angriest Man in Movies" атты кітабында журналист Дэйв Ицкофф "Network" фильміндегі Говард Бил кейіпкері Чейфскийдің көптеген наразылықтарының нәтижесі екенін жазды. Ицкофф былай деп жазды: "Басқалар қақтығыстан қашқанда, ол оны қабылдап, күшейтті, оның ашуы оны қуаттандырып, қарқынды және болжаусыз етті, сонымен қатар оны назарлы және өнімді ұстады". Ицкофф Чайефскийді "қатты мазаланған, үлкен эгоцентрик және бақылауға құмар, әлемге көңілі толымсыз, сарказмға толы, отбасында болған да, болмаған адам" деп сипаттайды. "Mad as Hell" атты өмірбаянында автор Шон Консидин Чайефскийдің "екіұшты тұлғаға" ие болғанын айтады. Чайефскийдің "Падди" бейнесі "ерекше мінезді, еркіндікке құмар; ол оның мақтаныш сезімін оятып" және өз құқықтарын қорғауға сенім берді. "Сидни" – талант пен гений иесі, "тыныш жаратушы" болды. Чайефский 1950 жылдардың соңынан бастап, өзгермелі мінез-құлқы мен ашуын бақылау үшін көп жыл бойы психоанализден өтті, оны кейде бақылау қиын болды.

Маккартизмге қарсылық

Өзінің мансабының басында Чайефский маккартизмге қарсы болды. Ол Нью-Йорк штатының Пикскилл қаласында Пол Робсонның концертінен кейін 150 адам жарақаттанған зорлық-зомбылыққа байланысты федералдық үкіметтің әрекетсіздігіне наразылық білдірген басқа жазушылар мен артистердің қол қойған телеграммасына қол қойды. Нәтижесінде оның аты Америкалық легионның шығарған "Оқ ату шебі" атты антикоммунистік басылымда пайда болды. Чайефский сотқа шақырылып, мансабының құлауынан қорқыса да, мұндай жағдай болған жоқ. Актриса Бетси Блэр Чайефскийді социал-демократ және антимарксист ретінде сипаттады. Ол Вьетнам соғысын "ақылсыз және мүлдем қажетсіз соғыс, оның басты құрбаны – АҚШ болады" деп айтып, қарсы болды және президент Ричард Никсонға Май Лай трагедиясын айыптап хат жолдады, американдықтардың "жаман немістерге" айналу қаупі бар екенін мәлімдеді. Чайефский "ционистер" сөзінің марксистік антисемиттердің "жұртты" білдіретін кодовое сөзі екенін сенді. Сол кезде Чайефскийдің Израильға деген қызығушылығы күшейді. 1971 жылы "Women's Wear Daily" журналына берген сұхбатында ол әлемдегі еврейлердің геноцид қаупінде екеніне сенетінін айтты. Журналист Дейв Ицкофф 1970 жылдары оның Израильге қатысты көзқарастары "көбірек агрессивтік және мойынсұнбас сипатқа ие болды" деп жазады. Ол антисемитизмнің АҚШ-та, әсіресе Жаңа солшылдарда кең таралғанын сенді және бір рет Дэвид Штайнбергтің қойылымы кезінде антисемиттік сөздер қолданған адаммен физикалық қақтығысқа түсті. "Оспиталь" фильмін түсіріп жатқанда Чайефский "Хаббакук заговор" атты фильм жобасымен айналыса бастады, оны ол "Иорданның Батыс жағалауындағы араб партизандық ұясының ішкі өмірін зерттеу" деп сипаттады. Жоба United Artists компаниясына сатылды, бірақ ешқашан түсірілмеді, бұл студияға деген наразылықты тудырды. 1973 жылы Йом Кипур соғысы кезінде Чайефский Анти-Қарсыласу Лигасы үшін жарнамалық роликтерді авторлық құқықсыз жазды, олар Израильді қолдады. 1970 жылдардың соңында "Жақын Шығыстағы бейбітшілік үшін жазушылар мен суретшілер" Палестинаны азат ету ұйымын 1972 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарында Израиль спортшыларын қырғынға ұшыратқаны үшін айыптаған газет жарнамаларын, Чайефский жазған толық бетке орналастырды. Ол Джейн Фонда мен Ванесса Редгрейвті "Network" фильміндегі басты әйел рөліне қатыстырудан бас тартты, олардың "Израильге қарсы көзқарастары" бар деп мәлімдеді, тіпті Редгрейв режиссер Сидни Люметтің бірінші таңдауы болса да. 1978 жылғы "Оскар" марапаттау кешінде "Жулия" фильмі үшін "Үздік екінші пландағы әйел" сыйлығын алған Редгрейв, марапаттау сөзінде еврей қорғаныс лигасының (JDL) мүшелері болған наразылық білдірушілерді айыптады, Рабби Мейр Кахане басшылығымен, Редгрейвтің мүсінін өртеп, оған қарсы наразылық білдіру үшін "Оскар" марапаттау рәсімін пикетке шығарды және бұрын 20th Century Fox компаниясын Редгрейвті айыптауға және оны ешқашан жұмысқа алмауға шақырды, "Сіздер соңғы апталарда табандылық танытып, кішкентай сионистік қарақшылардың қаупінен қорқып, олардың қаупінен бас тартқаныңызға мақтан тұтуыңыз керек. Бұл олардың әлемдегі еврейлердің мәртебесіне және фашизм мен зұлымдыққа қарсы күрестегі ұлы және батыл тарихына тікелей нұқсан келтіретін әрекет болды". Кейінірек пайда болған Чайефский Редгрейвті сөгіп, "жасыраулы "рахмет" айту жеткілікті болар еді" деді. Редгрейв пен Чайефскийдің сөздері дау тудырды.

Early in his career, Chayefsky was an opponent of McCarthyism. He signed a telegram signed by other writers and performers protesting federal inaction after a concert featuring Paul Robeson in Peekskill, New York, prompted violence in which 150 persons were injured. As a result, his name appeared in the anti Communist vigilante publication The Firing Line, published by the American Legion. Although Chayefsky feared being subpoeanaed and his career ruined, that never happened. Actress Betsy Blair described Chayefsky as a Social Democrat and as an anti Marxist. He opposed the Vietnam War as a "stupid and utterly unnecessary war whose principal victim would be the United States" and sent a letter to President Richard Nixon decrying the My Lai Massacre, saying Americans were in danger of turning into "a nation of bad Germans." Chayefsky believed that "Zionists" was a code word for "Jews" by Marxist anti Semites. Chayefsky was increasingly interested in Israel at that time. In an interview with Women's Wear Daily in 1971, he said that he believed that Jews around the world were in imminent danger of genocide. Journalist Dave Itzkoff writes that in the 1970s his views on Israel possessed a "more aggressive and admittedly paranoid streak." He believed that anti Semitism was rife in the U. S., especially in the New Left, and once physically confronted a heckler who used an anti Semitic slur during a David Steinberg performance. While filming The Hospital, Chayefsky commenced work on a film project called "The Habbakuk Conspiracy," which he described as a "study of life within an Arab guerrilla cell on the West Bank of the Jordan." The project was sold to United Artists but never filmed, which resulted in lingering resentment toward the studio. Chayefsky composed, without credit, pro Israel ads for the Anti Defamation League at the time of the Yom Kippur War in 1973. In the late 1970s Writers and Artists for Peace in the Middle East placed full page newspaper ads written by Chayefsky attacking the Palestine Liberation Organization for the massacre of Israeli athletes at the 1972 Summer Olympics. He rejected Jane Fonda and Vanessa Redgrave for the role of the female lead in Network because of what he alleged were their "anti Israel leanings," even though Redgrave was director Sidney Lumet's first choice. Redgrave, accepting the Best Supporting Actress Academy Award for Julia at the 1978 Academy Awards, made a statement during her award acceptance speech denouncing protestors who were members of the Jewish Defense League (JDL), led by Rabbi Meir Kahane, who burned an effigy of Redgrave outside the Awards site, picketed the Academy Awards ceremony to protest against her, and had earlier called on 20th Century Fox to denounce Redgrave and promise never to hire her again, saying, "You should be very proud that in the last few weeks you have stood firm and you have refused to be intimidated by the threats of a small bunch of Zionist hoodlums whose behavior is an insult to the stature of Jews all over the world, and to their great and heroic record of struggle against fascism and oppression." Chayefsky, appearing later, upbraided Redgrave and said "a simple 'Thank you' would have sufficed." The Redgrave and Chayefsky remarks prompted controversy.

Отбасы

Чайефский өзінің болашақ әйелі Сьюзан Саклермен 1940 жылдары Голливудта болғанда танысты. Жұбайлар 1949 жылдың ақпан айында үйленді. Ұлдары Дэн 1955 жылы дүниеге келді. Чайефскийдің әйелімен қарым-қатынасы некелерінің көп бөлігінде шиеленісті болды, ол уайымға батып, күйеуі танымал бола бастаған сайын онымен бірге көзге түскімді жасамады. Досы Боб Фосстің әйелі Гвен Вердон Сьюзан Чайефскиді өмірінде бес рет көріпті. Сьюзан Чайефски бұлшықет дистрофиясымен ауырды, ал Дэн Чайефски автор Дейв Ицкоффқа өзін "отбасылық ошаққа үлкен қысым салған, өзін-өзі жоққа шығаруға бейім жасөспірім" деп сипаттады. Ким Новакпен болған қарым-қатынасы туралы әңгімелер тарады, тіпті ол әйелінен ажырасуды сұрады, бірақ Пэдди Чайефский өмірінің соңына дейін Сьюзан Чайефскимен бірге болды және оның пікірін, тіпті «Network» сияқты сценарийлеріне де сұрады. Ол 2000 жылы қайтыс болды.

Өлім

1980 жылы және 1981 жылы Чайефский плевритімен ауырды. Салдарын анықтаған тексерулерде қатерлі ісік орын алғандығы белгілі болды, бірақ ол хирургтар "Мен олар туралы жазған фильм үшін мені тілгілеп кесіп тастайды" деген қорқыныштан операция жасатудан бас тартты, бұл туралы ол "The Hospital" фильміне сілтеме жасады. Ол химиотерапияны таңдады. 1981 жылдың 1 тамызында 58 жасында Нью-Йорк ауруханасында қайтыс болды және Нью-Йорк штатының Вестчестер округіне қарасты Вальхалладағы Кенсико зиратының Шарон бақшасы бөліміне жерленді. Ұзақ жылдардан бергі досы Боб Фоссе оның қабірге қоштасу рәсімінде степ биін орындады, бұл олардың Фоссе ашық жүрек операциясынан кейін ауруханада жатқанда жасасқан келісімінің бір бөлігі болды. Егер Фоссе бірінші болып қайтыс болса, Чайефский оны мақтаумен сөз сөйлеуге уәде берді, ал егер ол бірінші болып қайтыс болса, Фоссе Чайефскийдің естелік кешінде би билейтін болды. Фоссе 1983 жылы өзінің соңғы "Жұлдыз 80" фильмін Чайефскийге арнады. Чайефскийдің жеке қағаздары Висконсин тарихи қоғамында және Нью-Йорк қалалық кітапханасының сахналық өнер бөлімінде, Билли Роуз театры бөлімінде сақтаулы.