Кіріспе

Құс түрі

Теминк шағыласы (Calidris temminckii) – кішкентай су құсы. Бұл құстың жалпы атауы мен латынша екі атауы голланд натуралисі Коенрад Якоб Темминктің құрметіне берілген. Теминк шағыласы – Африка-Еуразиялық көшпелі су құстарын сақтау жөніндегі келісімге (AEWA) қатысты түрлердің бірі.

Сипаттама

Бұл құстар өте кішкентай су құстары, ұзындығы шамалы. Олар кішкентай стинтке (Calidris minuta) мөлшері жағынан ұқсас, бірақ аяқтары қысқарақ, ал қанаттары ұзынырақ. Аяқтары сары, құйрығының сыртқы қауырсындары ақ, кішкентай стинттің қара аяқтары мен сұр сыртқы құйрық қауырсындарынан ерекшеленеді. Бұл құс түсі жағынан өте қарапайым, басы мен жоғарғы жағы негізінен қара қоңыр, ал төсі қара қоңырдан басқа ақ. Жұптасқан ересегінің арқа қауырсындары қызыл қоңыр түсті болып келеді, бұл оның жалпы көрінісін сәл жақсартып көрсетеді. Қысқы түстегі құсы қарапайым құмқұйрықтың кішкентай нұсқасын еске салады. Дауысы – қатты, жылдам тілдік дыбыс.

Өсіру

Бұл құстың көбейетін жері – Арктиканың солтүстік Еуропа мен Азиядағы тайгадағы батпақтар мен саздақ жерлер. Ол Оңтүстік Скандинавияда және кейде Шотландияда көбейеді. Оның ерекшелігі – әуеде аспаздай ұшып, демонстрациялық қимылдар жасауы. Ол жерге 3–4 жұмыртқа салады. Темминктің қызметі – ұзақ көші-қон, тропикалық Африканың, Үндістан субконтинентінің және Оңтүстік-Шығыс Азияның кейбір аймақтарындағы тұщы суларда қыстайды. Темминктің қызметі ерекше көбею және бала күтімі жүйесімен ерекшеленеді, онда ата және аналық екі бөлек жұмыртқаларды, әдетте әртүрлі жерлерде жатырады. Аталықтар кішкентай аумақтарды белгілеп, алғашқы жұмыртқаларын салатын аналықпен жұптасады. Содан кейін аналық екінші аумаққа көшіп, басқа аталықпен жұптасып, екінші жұмыртқаларын өзі жатырады. Осы уақытта, алғашқы аталық келесі аналықпен жұптасып, оның жұмыртқаларын өз аумағында жатыруға дайындалады. Аталық одан кейін бірінші анасының алғашқы жұмыртқаларын жалғыз жатырады. Нидерландыда осы түр мен кішкентай қызметтің арасындағы гибридтік түрге ұқсас нұсқаның пайда болуы туралы хабарланған.