Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тауарлар жиынтығы, инфляцияны қадағалау үшін қолданылады. Нарықтық себет немесе тауарлар жиынтығы – белгілі пропорциядағы заттардың тұрақты тізімі. Оның ең көп қолданылатын мақсаты – экономикадағы немесе нақты нарықтағы инфляцияның өрбуін қадағалау, яғни уақыт өте келе ақшаның құндылығының өзгеруін өлшеу. Нарықтық себет сондай-ақ, әртүрлі елдерде ақшаның құнын салыстыру үшін сатып алу қабілетінің паритеті теориясымен бірге қолданылады.
Commodity bundles, used to track inflation
A market basket or commodity bundle is a fixed list of items, in given proportions. Its most common use is to track the progress of inflation in an economy or specific market. That is, to measure the changes in the value of money over time. A market basket is also used with the theory of purchasing price parity to measure the value of money in different places.
Басқа себеттер
Басқа да себеттер түрлері өндіруші баға индексін (ӨБИ), бұрын оптомдық баға индексі (ОБИ) деп аталған, сондай-ақ әртүрлі тауар баға индекстерін анықтау үшін қолданылады. ЖІӨ дефляторы экономикадағы барлық тауардан, өндірілген көлеміне пропорционалды түрде жасалған себетті негізгі құрал ретінде пайдаланады.
Other types of baskets are used to define the Producer Price Index (PPI), previously known as the Wholesale Price Index (WPI), as well as various commodity price indices. The GDP deflator essentially uses a basket made of every good in the economy, in proportion to the amount produced.
Мәселелер
Инфляцияны немесе ТТӨ-ні (Тұтыну Төлемдері Индексі) өлшеу кезінде уақыт (инфляция үшін) немесе кеңістік (ТТӨ үшін) бойынша екі орында да ортақ тауарларды таңдауда қиындықтар туындайды. Инфляцияны өлшеу үшін әртүрлі уақыттарда қолданылған және сол уақытта тұтынушылар үшін шамамен бірдей пайдалы тауарларды табу қажет. Бұл қиын мәселе. Мысалы, көліктер бүгінде кең таралған, бірақ 1900 жылы олар болған жоқ, сол кезде жылқы көлік құралы ретінде пайдаланылды. Көлік маңызды болғанымен, оны себетке қосу қиын. Бұл мәселе қысқа мерзімде де кездеседі, себебі "көлік" ұғымы уақыт өте келе өзгеріп отырады. Бүгінгі көліктер бірнеше жыл бұрынғы көліктерге қарағанда ұзақ қызмет етеді және жылдам жүреді. Инфляцияны өлшейтін зерттеушілер әдетте "көлік" тауарын себетке қосады, өйткені ол маңызды тұтынушылық сатып алу болып табылады, бірақ олар осы айырмашылықтарды басқа тәсілдермен ескеруі керек. ТТӨ-ні өлшеу кезінде де ұқсас мәселелер бар. Әлемнің әртүрлі аймақтарында әртүрлі тауарлар экономикада бірдей рөл атқарады. Сондықтан, ТТӨ-ні өлшейтін зерттеуші Қытайдағы күріш пен АҚШ-тағы жүгерінің (макузи) танымалдылығын ескеруі керек. Сонымен қатар, сән мен мәдениет белгілі бір тауарлардың әртүрлі орындарда әртүрлі пайдалы болуын талап етеді. Мысалы, индуистер үшін сиыр етінің де, мұсылмандар үшін шошқа етінің де құндылығы жоқ. Кейбір тәсілдер осы айырмашылықтарды екі себетті пайдалану арқылы және олардың инфляциясын немесе ТТӨ-ні орташалау арқылы ескереді. Мысалы, 1900 жылы тұтынушылар сатып алған тауарлар себеті мен бүгін тұтынушылар сатып алатын тауарлардың бөлек себеті. 1900 жылғы және бүгінгі күнгі әрбір себеттің бағасын есептегеннен кейін, уақыт аралығындағы инфляция екі себеттің өсуінің орташа көрсеткіші болып табылады. Бұл екі себетті орташалаудың кең таралған тәсілі – ЖІӨ дефляторы, онда себетте экономикада белгілі бір уақытта өндірілген барлық тауарлар кіреді.
When measuring inflation or PPP, there are difficulties in selecting the goods that are common at both places in time (for inflation) or space (for PPP). When measuring inflation, we must find goods that exist at different points in time and, ideally, have similar utility to consumers at those times. This is difficult. For example, cars might be common purchases today, but they didn't exist in 1900, when horses were used for transportation. So, even though transportation is important, putting a car in the basket is problematic. This problem exists over short timespans, because the concept of "car" changes with time. The cars of today last longer and go faster than the cars of only a few years ago. Researchers measuring inflation usually include "transportation" in their basket, because it is an important consumer purchase, but they must account for these differences in the transportation by other means. When measuring PPP, there are similar issues. In different parts of the world, different goods might play similar roles in the economy. So, a researcher measuring PPP might need to account for rice's popularity in China and corn (maize)'s popularity in the USA. Also, fashion and culture may dictate that certain goods may have drastically different utilities in different places. For example, beef is not valued in Hindu areas and pork is not valued in Muslim areas. Some approaches account for these differences by having two baskets and averaging the inflation or PPP of them. For example, a basket of goods consumers bought in 1900 and a separate basket of goods consumers buy today. After computing the price of each basket in 1900 and today, the inflation over the time period is an average of the increase in the two baskets. A common usage of this two basket averaging is the GDP deflator, where the basket contains every good produced in the economy at a given point in time.