Кіріспе

Уэльстегі округ Rhondda Cynon Taf (; RCT; сондай-ақ Rhondda Cynon Taff деп те жазылады) – Уэльстің оңтүстік-шығысындағы округ. Ол бес аңғардан тұрады: Ронда Фаур, Ронда Фах, Синон, Таф (Таф) және Эли аңғарлары, сонымен қатар аңғарлардан алыс орналасқан қалалар мен ауылдар. 2011 жылғы халық санауының нәтижелері көрсеткендей, оның 234 410 тұрғынының 19,1%-ы валли тілін қолдануда белгілі бір деңгейдегі қабілетке ие екенін айтқан. Округ Мертир Тидфил округі мен Кэрфилли округінің шығысымен, Кардифф және Гламорган алқабының оңтүстігімен, Бридженд округі мен Нейт Порт Талботтың батысымен және Поуис округінің солтүстігімен шектеседі. Оның басқалалары – Абердар, Ллантрисант (Талбот Гринмен бірге) және Понтиприд, ал басқа да маңызды елді мекендер/қалалар – Мэрди, Ферндал, Хирваун, Лланхаран, Маунтин Эш, Порт, Тонипанди, Тонирефейл және Треорчи. Rhondda Cynon Taf округындағы ең көп халқы бар жеке қала – Абердар (Aberdâr), онда 39 550 адам (2011) тұрады, одан кейін Понтипридд – 32 694 адам (2011). Ұлттық статистика басқармасы анықтаған ең ірі құрылыс аймағы – Тонипанди құрылыс аймағы, онда 62 545 адам (2011) тұрады, ол Ронда аңғарының көп бөлігін қамтиды. Ұлттық Эстеддфод 2024 жылы Rhondda Cynon Taf округында өтеді, ол 2022 жылдан екі рет кейінге жылжытылды.

Тарих

Округ 1996 жылғы 1 сәуірде бұрынғы Орта Гламорганның Ронда, Синон Доласы және Тафф Эли аудандарының бірігуі арқылы құрылды (Крейгиу мен Пентирх аудандары қоспағанда, олар Кардифф қаласына қосылды). Оның атауы осы аудандардың барлығын, сондай-ақ Ронда, Синон және Тафф өзендерін көрсетеді. Понтипридд – университет және сауда қаласы, Ронда-Синон-Таф округінің орталық қаласы; ол астана Кардиффтен солтүстікке қарай 12 миль қашықтықта орналасқан. Жергілікті тұрғындар Понтиприддті көбінесе "Понти" деп қысқартады. 1993 жылы Ронда-Синон-Таф округінде, Лланхарриде Гарри мен Меган Туздың қазасы болды, бұл Уэльстегі ең танымал және шешілмеген қылмыстардың бірі.

Өнеркәсіп

Аудан негізінен Кардифф және Барри доктары арқылы экспортталған, жоғары сапалы Уэльс көмірін – мысалы, бу көмірін табу және өндіруден дамыды. Ландшафт көмір қалдықтарының үйінділерімен және терең шахталармен ерекшеленді. Көптеген жолдар тығыз салынған Виктория дәуіріндегі үйлердің жартылай жолақты құрылысымен қапталған, бұл Ронда және Синон аңғарларына ерекше бейне берді. XIX ғасырда Рондада 60-тан астам шахта болған. Терең шахталар жабылғаннан кейін, әсіресе солтүстік жағында, көптеген ірі ашық карьерлер ашылды және қазірге дейін жұмыс істеп келеді. 1976 жылы Уэльстегі көмір және болат өнеркәсібінің дағдарысынан туындаған экономикалық төмендеуді жеңілдету үшін құрылған Уэльс даму агенттігі Ронда Синон Таф аймағында өнеркәсіптік және коммерциялық жаңаруды қолдау және ынталандыру бойынша белсенді жұмыс істеді. Ауданға жасалған соңғы инвестициялардың бірі – Лланилид ашық карьерінің орнында салынған Dragon International Film Studios. Жобаның орналасқан жеріне байланысты, Уэльс аңғарлары бірнеше шақырым қашықтықта болғанына қарамастан, оны жергілікті халық "Валливуд" деп атайды.

Қоршаған орта

Көмір өнеркәсібі қоршаған ортаның сапасына зор зиян келтірді, нәтижесінде көптеген өзендер мүлдем балықтан тазаланып, қатты ластанды. Соңғы онжылдықтарда Таф және Ронда өзендерінде лососьтың қайта оралуы тіркелгенімен үлкен жақсару байқалды, бірақ өзендердегі адам жасаған кедергілер олардың өнеркәсіптік дамуға дейінгі саны мен жағдайын жаңартуға кедерілгі келтіруде. Химия өнеркәсібі де Гроссфаен ауылындағы қазір пайдаланылмайтын Брофисцин карьеріне улы қалдықтарды төгу арқылы зиянды әсер етті. 1965 және 1970 жылдар аралығында 6 жыл бойы Монсанто компаниясы төгу жұмыстарын жүргізді. Тазалауға кеткен шығындар 100 миллион фунт стерлингтен аспайды деп есептелді. Бұрын Монсантоның бас ғалымы болған доктор Папажордж бұл жерге 60 000-нан 80 000 тоннаға дейін полихлорирленген бифенил (ПХБ) ластанған қалдықтар төгілгенін болжайды. 2012 жылы карьерде жергілікті тұрғындар мен жақын жердегі жаяу жолмен жүретін адамдардың денсаулығына қауіптің төмендеуіне бағытталған 1,25 миллион фунт стерлингтік жұмыстар аяқталды. Монсанто, BP және Veolia тазалау шығындарына үлес қосты, бірақ жауапкершіліктен бас тартты. Элейн Морган: 2013 жылдың 10 сәуірі.

Әскери бөлімдер

Корольдік Уэльс: 2010. Уэльс гвардиясы: 2013 жылдың 15 мамыры. MOD St Athan: 2018 жылдың 2 маусымы.