Бельгия Гран-приі: Формула-1 та Спа-Франкоршам тарихы

Кіріспе

Жыл сайынғы Формула-1 жарысы Спар-Франкоршамп трассасында. Формула-1 жарысы.

Бельгия Гран-приі (; Grote Prijs van België; Großer Preis von Belgien) – Формула-1 әлем чемпионатының бөлігі болып табылатын автокөлік жарысы. Бельгияның алғашқы ұлттық жарысы 1925 жылы Спа аймағындағы жарыс трассасында өткізілді, бұл аймақ елдің автоспортпен байланысының алғашқы жылдарынан бері қалыптасқан. Гран-при автожарыстарын өткізу үшін 1921 жылы Спар-Франкоршамп трассасы салынды, бірақ 1924 жылға дейін ол тек мотоцикл жарыстарына пайдаланылды. 1923 жылы Францияда өткен жаңа 24 сағаттық Ле-Ман жарысының сәттілігінен кейін, Спа трассасында ұқсас 24 сағаттық төзімділік жарысы – Спа 24 сағаттығы өткізілді. Құрылғаннан бері Спа-Франкоршамп ауа райының болжаусыздығымен белгілі. Тарихының бір кезеңінде Бельгия Гран-приінде жиырма жыл қатарынан жаңбыр жауды. Көбінесе жүргізушілер жолдың бір бөлігінде ашық және күннөлді, ал екінші бөлігінде жаңбырлы және сырғақты жағдайға тап болады. Бельгия Гран-приі 1925 және 1973 жылдар аралығында алты рет Еуропа Гран-приі атағын алды, бұл атақ әр жылы Еуропадағы бір Гран-при жарысына берілетін құрметті марапат болды. Суретті және тарихи Спар-Франкоршамп трассасы жүргізушілер мен жанкүйерлердің сүйіктісі болғандықтан, бұл Формула-1 күнтізбесіндегі ең танымал жарыстардың бірі.

Спа-Франкоршамп (Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі) және Боис-де-ла-Камбр

1925 жылы Бельгияның алғашқы Гран-приі Лиежден шамамен жарты сағаттық қашықтықта орналасқан, Бельгияның шығысындағы Арденн аймағындағы 9 мильдік Spa Francorchamps трассасында өтті. Бұл жарысты итальяндық "Альфа Ромео" командасының жүргізушісі Антонио Аскари жеңіп алды, ал оның ұлы Альберто 1952 және 1953 жылдары осы жарыста жеңіске жетті. Бельгия жарысында жеңіске жеткеннен кейін, Антонио Аскари 1925 жылғы Франция Гран-приінде келесі жарысында қаза тапты. Гран-при 1930 жылға дейін қайта өткізілмеді, сондай-ақ трасса Мальмеди шиканын айналып өтетіндей етіп өзгертілді. Жарысты Луи Широн жеңіп алды, ал 1931 жылы Гран-при шыдамдылық жарысына айналды, онда британдық Уильям Гровер Уильямс және Каберто Конелли жеңіс туын көтерді. 1933 жылы Тацио Нуволари, ал 1935 жылы Рудольф Караччола "Мерседес" көлігімен жеңіске жетті, осы кезде трассаға Мальмеди шиканы қайта орнатылды. 1939 жылғы жарыста Raidillon бұрылысы пайда болды; ол Ancienne Douane бөлігінің айналма жолы болды. Көптеген адамдардың қате пікірінен өзгеше, құлаудың төменгі бөлігіндегі солға қарайғы шағын иілім ғана Eau Rouge деп аталады, ол тікелей Raidillon-ға, ұзынға созылған оң жақ бұрылысқа алып келеді; ал жоғарғы бөлігіндегі қиын, көрінбейтін сол жақ бұрылыстың аты жоқ. Жағдай өте қиын болды және жарыс британдық жүргізуші Ричард "Дик" Семан жарысқа көшбасшылық етіп тұрғанда қаза тапқаннан кейін қаралы оқиғаға толы болды. Клубхаус бұрылысына кіргенде, Семан жылдамдықты арттырып, жаңбырдан сырғалған жолдан шығып, ағашқа соқты, нәтижесінде оның "Мерседесі" өртенді. Семан өміріне қауіпті күйіктер алды және кейін ауруханада жарақаттарына байланысты қайтыс болды. Жарысты Семанның командаласы Герман Ланг жеңіп алды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталды және Бельгия Гран-приі 1946 жылдың маусымына дейін қайта өткізілмеді, сол кезде Бельгияның астанасы Брюссельдегі Bois de la Cambre халық саябағында өткен 2-4,5 литрлік жарысты француз Эжен Шабу "Делаж" көлігімен жеңіп алды.

Ескі Спа-Франкорамп

Spa оны одан да жылдам ету үшін өзгертілді, ұзындығы 8,7 мильге (14,1 км) дейін қысқартылды. Барлық баяу бұрыстар алынып тасталды – Ставелот шашырауы айналып өтіліп, жылдам бұрышқа айналдырылды, ал Малмеди шиканасы да айналып өтілді. Осы кезде Ла-Сурстан басқа барлық бұрыштарда жылдамдық өте жоғары болды. Осы уақыт ішінде Спа автоспорт тарихындағы ең экстремалды, қиын және қорқынышты трассалардың бірі ретінде танылды. 1950 жылы Формула-1 әлем чемпионаты енгізілді; жарысты аргентиналық Хуан Мануэль Фанхио мен итальяндық Нино Фаринаның Alfa Romeo машиналары басымдықпен өткізді. Олардың ең жақын қарсыласы Альберто Аскаридің машинасы отын жетіспеушілігінен артқа қалып қойды. Жарысты Фанхио жеңіп алды, ал Фарина келесі жылғы жарысты өзінің Alfa машинасымен жеңіп алды, себебі Фанхио ступица проблемаларынан кері қайтты. 1953 жылы Аскари өзінің Ferrari машинасымен басымдық танытса, Maserati машиналары бұзылды. Фанхио апатқа ұшырады, ал Хосе Фролан Гонсалес рульде ақаулық көріп, Ставелот бұрышының жанында тоқтады. 1955 жылы Mercedes үстемдік танытты, Фанхио және оның британдық командаласы Стерлинг Мосс жарыс қашықтығын жетекке алды. Мосс жарыстың көп бөлігінде Фанхионың артынан жақын жүрді, аргентиналық бір жыл бұрын Maserati машинасымен жеңіске жеткен еді. 1956 жылы жаңбырлы жарыста Мосс Maserati машинасымен көшбасшы болды, ал Фанхио, қазір Ferrari үшін жүргізіп, жаман старт алып, бастамада бесінші орынға түсіп қалды, бірақ Мосстың артынан екінші орынға көтерілді. Жол кеуіп, Мосс Рейдилон бұрышында дөңгелегін жоғалтты. Ол ештеңеге соқтығыспады және командаласы Чезаре Пердисаның машинасына отырып, үшінші орынды иеленді. Фанхионың машинасының беріліс қорабы бұзылды, ал оның командаласы Питер Коллинз жарыста жеңіске жетті. 1957 жылғы жарыс Суэц дағдарысынан туындаған Бельгия мен Нидерландыдағы отын бағасының өте жоғары болуына байланысты өткізілмеді. 1958 жылы Спа жаңа құрылыстармен жаңартылды, жолдың беті қайта жаңартылды, сонымен қатар соққыға арналған түзу жол кеңейтілді. Бірақ Спа өте кешірімсіз, қорқынышты және психикалық тұрғыдан қиын трасса ретінде танымал болды, тіпті қауіпсіздік шаралары жоқ күндері де, және ондағы жарыстардың көпшілігі – әсіресе Спадағы Бельгия Гран-приі – орташадан кішірек болып өтті, өйткені көптеген жүргізушілер трассадан қорқып, онда жарысуды ұнатпады. Трассаның конфигурациясы бұрынғыдай болды, ал жоғарыда сипатталған қателік шегі өте аз немесе жоқ екені тез байқалды. Трасса өте қиын болды, себебі трассаның әрбір бұрышы өте жылдам болды, сонымен қатар трассаның ұзындығы және оның жылдам бұрыштар мен түзу жолдардан тұратыны да қиындық тудырды. Трасса өте жылдам болды, әр бұрышта жылдамдықты сақтап келесі бұрышқа дұрыс өту қажет еді. Жылдамдықты жоғалту немесе дұрыс емес жарыс жолын таңдау бірнеше секундты жоғалтуға әкелді. Спа ауа райының болжаусыз аймақта орналасқан; көптеген жарыстарда трассаның бір бөлігі құрғақ және күн сәулесінде болса, екінші бөлігі бір уақытта ылғалды және жаңбырлы болды. Ескі Спа трассасында радио болмағандықтан, жүргізушілер трасса жағдайы туралы ештеңе білмейтін және алдыңғы айналымда жаңбыр болмаған жерде ескертусіз жаңбырға тап болатын. Трассаның ерекшелігіне байланысты, айналып бара жатқан машиналар телеграф бағаналарына, үйлерге, тас қабырғаларға, бөгеттерге немесе ағаштарға соқтығысуы мүмкін еді. 1950 жылдары Спа трассасында барлық автоспорт түрлерінде көптеген жүргізушілер қаза тапты немесе ауыр жарақат алды. 1958 жылы британдық Тони Брукс Vanwall машинасымен жеңіске жетті, ал оның командаласы Стерлинг Мосс екінші орынды иеленді. 1959 жылы жарыс өткізілмеді, бірақ 1960 жылы Формула-1 тарихындағы ең қаралы демалыс күндерінің бірі болды. Гран-при жарыстары жаңа көлік дизайнына көшті – Купер және Лотос сияқты жаңа британдық тәуелсіз командалар 1930 жылдардағы Auto Union Grand Prix машиналарына ұқсас, артқы ортада қозғалтқыштары бар машиналарды жасады. Бұл машиналар алдыңғы қозғалтқышты машиналарға қарағанда әлдеқайда жеңіл, жылдам және басқаруға оңай болды, сонымен қатар артқы ортада қозғалтқыштары бар машиналар арнайы жасалған автомобиль жарыстары үшін ең қолайлы екені анықталды. Бірақ бұл жаңа машиналар бұрын-соңды Спа трассасында сыналмағандықтан, олардың қалай жұмыс істейтінін ешкім білмеді. Спадағы жоғары жылдамдықтағы бұрыштар осы жаңа машиналармен әлдеқайда жылдам болды – ал сол кезде машиналарда немесе трассаларда ешқандай қауіпсіздік шаралары болмады. Цилиндр тәрізді корпус өте жұқа, өте жанғыш магний немесе шыны талшықтан жасалған, ал сол кездегі түтікшелік шасси соққыға төзімділік көрсетпеді (қазіргі монокөкке қарағанда, ол Лотос компаниясымен бірнеше жыл бұрын жасалған). Машиналар апатқа төзімділікке сыналмады және құлаудан сақтайтын құрылғылары (1961 жылы міндетті болды) мен өрт сөндіргіштері болмады. Жүргізушілер шлемдерін кисе де, олар әлсіз және жеңіл материалдан жасалған және ғылыми тұрғыдан зерттелмеген немесе сынақтан өтпеген. Сол кездегі жүргізушілер қауіпсіздік белдіктерін тақпады – олар өртеніп жатқан машинадан шығуды жарақат алу немесе қаза болу ықтималдығын азайту үшін қолайлы деп есептеді. Жарыс кезінде, қазір Лотос машинасымен жүргізіп жатқан Стерлинг Мосс машинасының дөңгелегі түсіп, Burnenville оң жақ бұрылысында ауыр апатқа ұшырады. Әлемдегі ең жақсы жарыс жүргізушілерінің бірі саналатын Мосс машинасынан шығып, трассаның ортасында есінен айрылып құлады. Англиялықтың екі аяғы сынды, үш омыртқасы, бірнеше қабырғасы сынды және көптеген кесіктер мен сырқылар болды; ол аман қалды, бірақ сол жылдың көп бөлігінде жарысқа қатыспады. Сондай-ақ, Лотос машинасымен жүргізіп жатқан британдық Майк Тейлор рульде ақаулық көріп, Ставелотқа жақын трассаның жанындағы ағаштарға соқтығысты. Тейлор көп уақыт бойы машинада қалып, басы мен мойны ауыр жарақат алды. Апат оның жарыс мансабын аяқтады; кейін ол британдық сотта Лотос негізін қалаушы Колин Чепменге сапасыз машина сатқаны үшін сәтті сот шарасын жүргізді. Бірақ жарыс одан да қайғылы аяқталды. 17-айналымда, Купер машинасымен жүргізіп жатқан британдық Крис Бристоу, бельгиялық Вилли Майреспен алтыншы орын үшін күресіп жатқанда, екеуінің доңғалағы тиісіп, Бристоу Малмедиде бақылауын жоғалтып, оң жаққа аударылып, бөгетке соқтығысты. Машина бірнеше рет айналып, Бристоу машинасынан шығып, трасса жанындағы сымды қоршауға тиіп, денесінен басы кесіліп, сол жерде қаза тапты; денесінің бір бөлігі трассаға түсіп, біраз уақыт бойы сол жерде жатты. Майрес жарысты жалғастырды, бірақ кейін беріліс қорабының бұзылуына байланысты жарыстан шықты. 5 айналымнан кейін, 26 жастағы британдық Алан Стейси, жұмыс істейтін Лотос машинасымен алтыншы орында келе жатқанда, Masta түзу жолында, Бристоу қаза болған жерге жақын, құсқа шағылысты. Стейси бақылауын жоғалтып, 140 миль/сағ (228 км/сағ) жылдамдықпен бөгеттен жоғары көтеріліп, трассадан ұшып кетті. 10 фут қалың бұталардың арасынан өткеннен кейін, машина трассадан 25 фут төмен жатқан далада қалды. Далаға соқтығысқаннан кейін, машина жарылып, өртке ұшырады, ол қаза тапты. Соқтығыс мойнын сындырды ма, әлде өрттен жанды ма екені белгісіз. Австралиялық Джек Брабам жарысты жеңіп алды, ал британдық болашақ чемпион Джим Кларк бесінші орынды алып, Формула-1-де алғашқы ұпалдарын алды – бірақ Кларк, көптеген жүргізушілер сияқты, Бристоудың бассыз денесіне соқтығыспау үшін жоғары жылдамдықпен бұрылыс жасағаннан кейін трассаны ұнатпады. Бұл Формула-1 тарихындағы ең көп қаза болған жарыс болды...

Spa was modified to make it even faster, shortening it to 8.7 miles (14.1 km). All of the slow corners were taken out – the Stavelot hairpin was bypassed and made into a fast banked corner and the Malmedy chicane was also bypassed. At this time, every corner except La Source was ultra high speed. Spa over this time became known as one of the most extreme, challenging and fearsome circuits in motorsports history. 1950 saw the introduction of the Formula One World Championship; the race was dominated by the Alfa Romeos of Argentine Juan Manuel Fangio and Italian Nino Farina. Their closest challenger, Alberto Ascari, ran into fuel problems and fell back. The race was won by Fangio, and Farina won the next year's race in his works Alfa after Fangio dropped back with hub problems. 1953 saw Ascari dominate in his Ferrari while the Maseratis fell apart. Fangio crashed and José Froilán González had a steering failure and stopped out near the banked Stavelot corner. 1955 saw Mercedes dominate, Fangio and his British teammate Stirling Moss led the race distance. Moss followed Fangio closely for most of the race, the Argentine took victory as he had the year before in a Maserati. 1956 saw a wet race, with Moss in a Maserati lead, and Fangio, now driving for Ferrari, made a bad start and dropped to fifth at the start, although he got up to second behind Moss. The track was drying, and Moss lost a wheel at Raidillon corner. He did not hit anything and went back to take over his teammate Cesare Perdisa's car and was able to finish 3rd. The gearbox in Fangio's car broke, and his teammate Peter Collins won the race. The 1957 race was cancelled because there was no money for the race to be held, thanks to the extreme prices of fuel in Belgium and the Netherlands caused by the Suez crisis. 1958 saw Spa upgraded with new facilities, a resurfaced track and also the pit straight was made wider. But Spa had gained a reputation as a totally unforgiving, frightening and a very mentally challenging circuit, even in those safety absent days, and most racing events there – particularly the Belgian Grand Prix at Spa – had smaller than average fields because a number of drivers feared the circuit and did not like racing there. The layout was still the same as before, and the extremely small, almost non existent margin for error as described before had been realised very quickly. The circuit was extremely challenging, mainly because each corner on the circuit was so fast, and also because of the circuit's long length in addition to the fact that it was almost exclusively made up of fast corners and straights. The circuit was very fast, and each corner had to be taken correctly to maintain speed through the next one. Lifting off or taking the wrong racing line would result in several seconds being lost. Spa was located in a region where the weather was unpredictable; in many races there, while one part of the track was dry and had sunshine, another at the same time was soaking wet and it was raining there. There were no radios in the days of the old Spa circuit, so drivers had no idea of circuit conditions and could encounter rain without warning, where there had been none on the previous lap. The nature of the circuit meant that cars spinning off could hit telegraph poles, houses, stone walls, embankments or trees. Many drivers were killed or seriously injured at Spa during the 1950s in all disciplines of motorsport that competed there. 1958 was won by Briton Tony Brooks, driving a Vanwall, from his teammate Stirling Moss. The race was not run in 1959, but 1960 was to be one of the darkest weekends in the history of Formula One. Grand Prix racing had moved forward to a new kind of car design – new British independent teams such as Cooper and Lotus had pioneered the rear mid engined car, much like the Auto Union Grand Prix cars of the 1930s. These cars were considerably lighter, faster and easier to drive than their front engined predecessors, and it became obvious that rear mid engined cars were the way to go in purpose built automobile racing. But this new type of cars had not been driven at Spa before, so no one knew how they would perform there. The high speed bends at Spa were now much faster with these new cars – and in those days, the cars or circuits for that matter had absolutely no safety features of any kind. The cylinder shaped bodywork was made of very thin highly flammable magnesium or fibreglass, and the tube frame chassis of that day offered little crash resistance (as opposed to a modern day monocoque, pioneered by Lotus only a few years later). Cars were not crash tested and lacked roll bars (made mandatory in 1961) and fire extinguishers. Although drivers did wear helmets, they were made of weak and lightweight material and not scientifically designed or tested. Drivers in those days did not wear seatbelts – they found it preferable to be thrown from a car that might be on fire to reduce the chance of injury or death. During practice, Stirling Moss, now driving a privately entered Lotus, had a wheel come off his car and he crashed heavily at the Burnenville right hander. Moss, who was considered one of the best racing drivers in the world at the time, was thrown out of his car and landed unconscious in the middle of the track. The Englishman broke both legs, three vertebrae, several ribs and had many cuts and abrasions; he survived but did not race for most of that year. Briton Mike Taylor, also driving a Lotus, suffered a steering failure and crashed into trees next to the track near Stavelot. Taylor then was trapped in the car for some time with serious head and neck injuries. The accident ended his racing career; he later successfully sued Lotus founder Colin Chapman in British court for sale of faulty machinery. The race itself, however, was to be even more disastrous. On lap 17, Briton Chris Bristow, driving a Cooper, was fighting for sixth with Belgian Willy Mairesse. Bristow had never driven at Spa before, and was regarded as a brash and daring driver who had a reputation for being rather wild; the relatively inexperienced 22 year old Englishman had been in many accidents during his short career. Mairesse was also known as an aggressive driver who had a win at all costs mentality and was known to be difficult to pass, particularly on his home track Bristow dueling with Mairesse on a very dangerous track he had never been to before meant that the young Englishman was in way over head at this circuit. Bristow and Mairesse touched wheels, and the Englishman lost control at Malmedy, overturned and crashed into an embankment on the right side of the track. The car rolled several times, Bristow was thrown from his car and was decapitated by some barbed wire fencing next to the circuit, killing him instantly; his body partially landed on the track where it stayed for some time. Mairesse continued, but retired from the race later on with gearbox trouble. 5 laps later, 26 year old Briton Alan Stacey, running in sixth place and driving a works Lotus, suffered a freak accident when he was hit in the face by a bird on the Masta straight not far from where Bristow had been killed. Stacey then lost control of his car at 140 mph (228 km/h) and it climbed up and flew off an embankment next to the track. After penetrating 10 feet of thick bushes, the car landed on a spot in a field some 25 feet lower than the track. On impact with the field, it then exploded and burst into flames, killing him. It was not known whether the impact broke his neck or if the fire burned him alive while unconscious. Australian Jack Brabham won the race, and British future great Jim Clark scored his first Formula One points by finishing 5th – but Clark, like a number of other drivers, developed an intense dislike for the circuit after he had to swerve at extreme speeds to avoid running over Bristow's headless body. It was the worst Formula One event in terms of fatalities until the 1994 San Marino Grand Prix. 1961 saw Ferrari make use of their superior horsepower, and they romped home 1–2–3–4, with Phil Hill winning. 1962 saw Clark win his first race, going on to win the next three Belgian Grands Prix. 1963 was a rain soaked race with Clark finishing 4.5 minutes in front of second placed Bruce McLaren. 1966 featured cars built under new regulations with the engine capacity up to a maximum of 3 litres from 1.5 – engines had now twice as much horsepower as before. This year saw another rain soaked race: on the first lap, as the field reached the far side of the circuit, a heavy rainstorm caused seven drivers to hydroplane off at Burnenville. Briton Jackie Stewart had a high speed accident at the Masta Kink, where he went through a woodcutter's hut, hit a telegraph pole, and dropped into a much lower part of the circuit where the car landed upside down. The BRM Stewart was driving had bent itself over his legs, so he could not get out by himself and the Scot ended up being stuck in his car for nearly 30 minutes. The fuel tanks, which were bags located inside the car that flanked the driver, had ruptured and were soaking him with flammable fuel, and he also had broken ribs and collarbone. Stewart's BRM teammate Graham Hill and Bob Bondurant, both of whom had gone off near Stewart, came to help. Because of the absence of safety precautions in those days, they had to borrow spanners from a nearby spectator, and the two drivers got Stewart out. There were other bad accidents on the circuit; some of the cars were hanging off 30 feet high ledges. Stewart's crash at this race inspired his subsequent crusade for safety at racetracks. There was so much water on the track that the Climax engine in Clark's Lotus was flooded and failed. Briton John Surtees won the race in a Ferrari, followed by Austrian Jochen Rindt in a Cooper. 1967 saw American Dan Gurney in his Eagle win after Clark had mechanical problems – it was to be Eagle's only F1 victory. Briton Mike Parkes crashed heavily at 150 mph at Blanchimont after slipping on some oil that had dropped off of Jackie Stewart's BRM. After his car hit and climbed up an embankment, the works Ferrari driver was thrown out of his car, receiving serious leg and head injuries. He was in a coma for a week, and initially his legs were in danger of needing amputation. He survived, but never raced in Formula One again. 1968 saw a number of firsts: wings as an aerodynamic device were introduced for the first time in Formula One. The European constructors, particularly Colin Chapman and Mauro Forghieri, were influenced by American Jim Hall's Chaparral 2E and 2F sports cars' very large high strutted wings. New Zealander Chris Amon qualified his rear wing equipped Ferrari on pole position by 4 seconds over Stewart in a Matra. Come race day, McLaren won their first ever victory as a constructor, with its founder Bruce McLaren winning – but the race saw yet another serious accident. Briton Brian Redman crashed his works Cooper heavily at high speed into a parked Ford Cortina road car at Burnenville, and the Cooper caught fire. He was seriously burned and also badly broke his right arm; he did not race for most of that year. The following season, safety issues came to a head. Average lap speeds were past 150 mph (240 km/h), but the circuit still had virtually no safety features and as a result the race over the years was becoming less and less popular with the drivers. The Grand Prix was scheduled for 8 June 1969 as part of that year's season. When Jackie Stewart visited the circuit on behalf of the Grand Prix Drivers' Association he demanded many improvements to safety barriers and road surfaces, in order to make the track safe for racing. When the track owners did not want to pay for the safety improvements, the British, French and Italian teams withdrew from the event, and it was cancelled in early April. The exclusion of the Belgian Grand Prix that year was not popular with the press, particularly British journalist Denis Jenkinson. One last race was held there in 1970 with barriers and a temporary chicane at the fast Malmedy corner installed at the circuit, but even this did not stop the cars still averaging over around the 8.7 mile (14 km) track. The race was won by Mexican Pedro Rodriguez in a BRM with New Zealander Chris Amon finishing 1.1 seconds behind in a March. But Spa was still too fast and too dangerous, and in 1971 the Belgian Grand Prix was cancelled, as the track was not up to mandatory FIA mandated safety specs that year. The event was then eventually relocated.

Золдер және Нивельдер

Осы шешімнен кейін бельгиялықтар Гран-приді солтүстік Бельгиядағы Золдер мен Брюссельге жақын Нивельс-Баулерс трассасы арасында кезектестіруге шешім қабылдады. 1972 жылы Нивельдегі алғашқы жарысты Эмерсон Фиттипальди жеңіп алды. Золдер келесі жылы жарысты өткізді және оны Джеки Стюарт жеңді. Формула 1 1974 жылы Нивельске оралды. Бұл жарыста тағы да Фиттипальди жеңіске жетті, бірақ трасса Формула 1 циркінің арасында танымал болмады және осы оқиғадан кейін ұйымдастырушылар Нивельде Гран-при өткізе алмады, ал трасса жарыстар сахнасынан жоғалып кетті. Белгия Гран-приі тағы тоғыз рет Золдерде өткізілді. Ники Лауда 1975 және 1976 жылдары жарыста бірінен соң бірі жеңіске жетті, ал 1977 жылы Гуннар Нильссон өзінің жалғыз F1 жеңісін Золдерде бағындырды. Келесі жылы Марио Андретти Lotus үшін жарысқа үстемдік етіп, 79-ды өзінің тұңғыш жарысында жүргізді. 1979 жылы Джоди Шектер өзінің Ferrari-де жарыста жеңіске жетті, ал 1980 жылы Дидье Пирони өзінің Ligier-де бірінші рет жеңімпаз атанды. 1981 жылғы жарыс FISA-FOCA соғысы мен Золдер трассасының нашар жағдайына, оның ішінде өте тар пит-лейнге байланысты хаостық оқиғаға толы болды. Жұма күні жаттығу кезінде Osella командасының механиктері Джованни Амадеоны пит-лейнде аргентиналық Карлос Рютеман сұғып кетті. Ол жарыстан кейінгі күні алған жарақаттарынан қайтыс болды. Жарыс күні Золдердегі жағдайдың нашарлауы мен жұма күні болған апаттың салдарынан пилоттар ереуіл ұйымдастырды, нәтижесінде жарыс жоспарланған уақыттан кейін басталды. Содан кейін, жарыс тағы да кешіктіріліп басталғанда, старттық желіде Arrows командасының механігінің қатысуымен апат болды: Риккардо Патрезе Arrows көлігін желіде тоқтатты, сондықтан оның механикі Дейв Лаккет Патрезе машинасының іске қосуға тырысу үшін трассаға секірді; алайда, ұйымдастырушылар жарысты бастады және барлық көліктер Лаккет әлі де жолда тұрғанда қозғалды. Бұдан кейін басқа Arrows пилоты, итальяндық Зигфрид Стор, Лаккет тұрған Патрезе машинасының артқы жағына соқтығысты. Лаккет есінен танып, трассада жатып қалды. Содан кейін, көліктер қайтадан шұңқырға жеткенде (ол кезде Лаккет жолдан шығарылды, бірақ трассада әлі де Стордың сынған Arrows машинасы және трасса бетінде сынықтар жатыр) бірнеше трасса маршалдары асфальтқа секіріп, сары туды желбіретіп, көліктерді тоқтатуға тырысты, қызыл туды көрсетпей. Көліктер толық жылдамдықпен өтіп кетті. Үшінші айналымға келгенде олар өз еріктерімен тоқтады. Жарыс қайта басталды және Реутеман жеңіске жетті. Лаккет оқиғадан аман қалды, бірақ Патрезе де, Стор да екінші жарысты бастамады. Жиль Вильнёв 1982 жылы Золдердегі жаттығу кезінде батыс германиялық Йокен Масспен жылдам бұрылысқа кіргенде соқтығысып қайтыс болды. Вильнёвтің Ferrari бірнеше рет аударылып, канадалық пилот апат кезінде көліктен лақтырылды; ол ауыр жарақаттанды және түнде ауруханада қайтыс болды. Джон Уотсон Макларен үшін жарыста жеңіске жетті.

Following that decision, the Belgians decided to alternate their Grand Prix between Zolder in northern Belgium and a circuit at Nivelles Baulers near Brussels. The first race at Nivelles in 1972 was won by Emerson Fittipaldi. Zolder hosted the race the following year and it was won by Jackie Stewart. Formula One returned to Nivelles in 1974. Once again the race was won by Fittipaldi, but the circuit was unpopular among the Formula One circus and after that event the organizers were unable to sustain a Grand Prix at Nivelles, and the track faded from the racing scene. The Belgian Grand Prix would be held at Zolder a further nine times. Niki Lauda scored back to back victories at the track in 1975 and 1976, and in 1977 Gunnar Nilsson scored his only F1 victory at Zolder. The following year Mario Andretti dominated the race for Lotus, driving the 79 in its debut race. In 1979, Jody Scheckter won the race in his Ferrari, and in 1980 Didier Pironi became a first time winner in his Ligier. The 1981 meeting was a chaotic event wrapped in the midst of the FISA–FOCA war and the poor conditions of the Zolder circuit, including its very narrow pitlane. During Friday practice, Osella mechanic Giovanni Amadeo was accidentally run over in the pitlane by Argentine Carlos Reutemann. He died of his injuries the day after the race. On race day, as a result of the poor conditions of Zolder and the accident on Friday, there was drivers' strike which caused the race to be started later than scheduled. Then, when the race started after yet another delay, there was a starting grid accident involving an Arrows mechanic: Riccardo Patrese stalled his Arrows on the grid, so his mechanic Dave Luckett jumped onto the circuit to try and start Patrese's car; however, the organizers started the race and the whole field went into motion while Luckett was still on the road. Next, the other Arrows driver, Italian Siegfried Stohr, hit the back of Patrese's car, where Luckett was standing. Luckett was knocked unconscious and laid sprawled on the circuit. Then, when the field reached the pit straight again (by which time Luckett had been removed from the road, although the track still had Stohr's broken Arrows car on the circuit and the surface was littered with debris) a number of track marshals jumped onto the tarmac and frantically waved their arms to try to make the field stop while waving yellow flags instead of red flags. The cars went by at full racing speeds. When they came back again for the third lap they voluntarily stopped themselves. The race was restarted and was won by Reutemann. Luckett survived the incident, but neither Patrese nor Stohr started the second race. Gilles Villeneuve died during practice at Zolder in 1982 after a collision with West German Jochen Mass going into the fast Butte corner. Villeneuve's Ferrari flipped a number of times and the Canadian was thrown out of his car during the accident; he was severely injured and died during the night at a hospital near the circuit. John Watson won the race for McLaren.

Спа-Франкоршампқа қайта оралу

Спа Франкоршамп 1979 жылы 7 км-ге дейін қысқартылды; қалалар мен басқа да кедергілерді басып өтетін қалалық аймаққа кіретін және одан өтетін бөліктері кесіліп, Ле Комб сол жақ бұрылысынан бұрын жаңа бұрыштармен ауыстырылды. Жаңа трасса бұрынғысына қосылды. Ұзартылған Спа трассасындағы алғашқы жарысты француз Ален Прост жеңіп алды, және трасса жүргізушілер, командалар мен жанкүйерлер арасында бірден танымал болды. 1984 жылы Бельгия Гран-приі Золдерге оралды, бұл Фламанд трассасында өткен соңғы F1 жарысы болды, италиялық Микеле Альборето Ferrari көлігімен жеңіске жетті. 1985 жылы жарыс жаңа асфальт төселгендіктен кейінге қалдырылды, бұл асфальт көліктерге көмектесу үшін арнайы төселген. Бірақ ұйымдастырушылардың ұялуына орай, ауа райы ыстық болды, ал трассаның беті қатты зақымданып, жүргізушілер онымен жүре алмады. Іс-шараның бастапқы күні маусым айының басында белгіленген, бірақ қыркүйек айының ортасына ауыстырылды. Қыркүйек айының ортасында бразилиялық Айртон Сенна «Лотус» көлігімен сулы-құрғақ жарыста жеңіске жетіп, Бельгия Гран-приінде алғашқы бес рет жеңіске жетті. Найджел Манселл 1986 жылғы жарыста үстемдік танытты, ал келесі жылы Манселл бразилиялықтан кең бұрышта өтуге тырысқанда, екеуі де жарыстан шықты. Сенна келесі төрт Бельгия Гран-приін жеңіп алды, алғашқы екеуі жаңбырға толыған жарыстар болды. 1988 жылғы жарыс Бельгия Гран-приінің мамыр немесе маусым айының орнына тамыз айының соңы/қыркүйек айының басында өткізілген алғашқы жарысы болды (қайта кестеленген 1985 жылғы жарысты есептемегенде), және ол содан бері осы уақыт аралығында өтіп келеді. 1990 жылғы жарысты Ла-Сурс шаштық бұрылысында болған бірнеше көлік апатынан кейін екі рет қайта бастауға тура келді, содан кейін Паоло Барилла Эу-Руж бұрылысында апатқа ұшырады. 1992 жылы неміс Михаэль Шумахер «Бенеттон» көлігімен 91 Гран-при жеңісінің алғашқысын жеңіп алды, бұл оның Формула 1 дебюті болғаннан кейін бір жыл өткен соң болды. Деймон Хилл 1993 жылы Сена мен Шумахермен күрескеннен кейін жеңіске жетті. 1994 жылы Айртон Сенна мен Роланд Раценбергердің Имолада қаза болуына жауап ретінде Эу-Руждің төменгі бөлігіне шикан орнатылды. 1995 жылы шикан алынып тасталды, және Шумахер осы және келесі екі Бельгия Гран-приін жеңді. 1998 жылғы жарыс қатты жаңбыр жағдайында өтті. Жарыс алғашқы бұрышта 22 жүргізушінің 13-і қатысқан апаттан кейін тоқтатылды. Қайта басталғаннан кейін қатты жаңбыр көрінудің нашарлауына себеп болды, және Михаэль Шумахер Дэвид Коултардтың көлігіне соқтығысты, бұл оқиға Шумахерді қатты ашуландырды, ол Коултардты кінәлау үшін «Макларен» гаражына шабуыл жасады. Кейіннен Коултард өзінің тәжірибесіздігіне байланысты кінәлі екенін мойындады. Тек сегіз жүргізуші финишке жетті (екісі бес айналым артта қалды, олардың бірі - Коултард), ал Деймон Хилл өзінің командаласы Ральф Шумахердің алдында жеңіске жетіп, «Иордания» командасының бірінші Формула 1 жеңісін тіркеді. 2001 жылы Шумахер Спа трассасында өзінің 52-ші Гран-присін жеңіп, Ален Просттің барлық уақыттағы 51 жеңісінен асып түсті. Шумахер 2004 жылы Спа трассасында жетінші рет Әлемдік жүргізушілер чемпионатында жеңімпаз атанды. 2003 жылы Бельгияда темекі жарнамасы туралы заңға сәйкес, Бельгия Гран-приі өткізілген жоқ. 2006 жылы FIA Бельгия Гран-приі күнтізбеге енгізілмейтінін жариялады, өйткені жергілікті билік қыркүйектегі жарыстан бұрын Спа-Франкоршамптағы күрделі жөндеу жұмыстарын аяқтай алмады. Бельгия Гран-приі 2007 жылы қайта оралды, онда Кими Райкконен поул-позицияны алып, Бельгия Гран-приінде үшінші рет қатарынан жеңіске жетті. 2008 жылы «Макларен» командасының Льюис Хэмилтон жарысты жеңу үшін жаңбырдың соңғы екі айналымында қатты күресті. Хэмилтон ертерек айналып, «Феррари» командасының Кими Райкконеннен көш алды, бірақ соңғы айналымда қарсы шабуыл жасап, екі айналым қалғанда көш бастады. Жарықсыз трассада Хэмилтон Райкконенді басып өтті, тағы да көш бастады, содан кейін Райкконен апатқа ұшырады. «Феррари» командасының жүргізушісі Фелипе Масса екінші орынға ие болды, ол Хэмилтоннан сегіз ұпайға артта қалды. Алайда, жарыстан кейін стюардтар Хэмилтонның Райкконеннен өткені үшін ереже бойынша айыппұл ретінде саналатын 25 секундтық айыппұл салды, олар Хэмилтонның автобус аялдамасынан бұрышты кескенін анықтағаннан кейін. Бұл Хэмилтонды «Феррари» командасының Фелипе Масса мен «BMW Sauber» командасының Ник Хайдфельдтен кейінгі үшінші орынға түсірді. Айыппұл Хэмилтонның Массадан басымдығын екі ұпайға қысқартты. «Макларен» командасы бұл шешімге шағым жасады, бірақ айыппұлдар арқылы жүргізуге шағымдануға рұқсат берілмегендіктен, қабылданбады. Бұл шешімді бұрынғы әлем чемпионы Ники Лауда «толыққанды қате» деп сынады. 2009 жылы Берни Экклстоун сұхбатта Бельгия Гран-приінің Нюрбургрингтегі Гран-примен ауыстырылуын қалап отырғанын айтты, Нюрбургринг Хоккенхаймрингпен ауыстырылмауы керек. Бұл ауыстыру ешқашан іске аспады, және 2020 жылдың қазіргі күніне дейін Бельгия Гран-приі 2022 жылға дейін өткізілуге келісім берілген. 2021 жылғы жарыс Формула 1 Әлем чемпионатының ең қысқа жарысы және жарыс барысында толық жасыл ту көрсетілмейтін жалғыз Әлем чемпионаты Гран-приі болып ерекшеленді, өйткені қауіпті ауа райына байланысты жарыс 3-айналымнан кейін тоқтатылды және қайта басталған жоқ, жарыс классификациясы 1-айналым соңына дейін есептелді, Макс Ферстаппен бірінші, Джордж Рассел екінші және Льюис Хэмилтон үшінші орындарға ие болды, жарыс ұзақтығының жартысы ұпайлармен сыйланды. Бұл жарысқа байланысты даулар Формула 1 және FIA-ның 2022 жылғы Формула 1 Әлем чемпионаты алдында қысқартылған жарыстар үшін ұпайлық жүйені өзгертуіне әкелді. 2022 жылғы жарысты Ферстаппен 14-орыннан жеңіп алды, бұл жарыстың жеңіске жеткен екінші төмен позициясы, 1995 жылы Михаэль Шумахерден кейін. Жарыс шарты 2023 жылғы маусымға дейін ұзартылды. 2023 жылдың қазан айында жарыс шарты 2025 жылғы маусымға дейін ұзартылды.

Spa Francorchamps had been shortened to 4.3 mi (7 km) in 1979; the parts that went into and through the urban countryside that swept past towns and other obstructions had been cut out and replaced with a new series of corners right before the Les Combes left hand corner, and the new track rejoined the old on the straight leading up to Blanchimont. The first race at the shortened Spa circuit was won by Frenchman Alain Prost, and the circuit was an immediate hit with drivers, teams and fans. The Belgian Grand Prix returned to Zolder in 1984 and this was the last F1 race held at the Flemish circuit with Italian Michele Alboreto taking victory in a Ferrari. 1985 saw the event postponed because of a new asphalt that had been laid down specifically to help the cars on the often rain soaked Spa circuit. But to the embarrassment of the organizers, the weather was hot, and the track surface broke up so badly the drivers could not drive on it. The event was moved from its original date in early June to mid September. When mid September came around, Brazilian Ayrton Senna took his first of five Belgian Grands Prix in a wet/dry race, driving a Lotus. Nigel Mansell dominated the 1986 event, and he and Senna took each other out the following year when Mansell attempted to pass the Brazilian on the outside of a wide corner. Senna won the next four Belgian Grands Prix, the first two being rain soaked events. The 1988 event was the first Belgian Grand Prix to be held in late August/early September instead of May or June (excluding the rescheduled 1985 event) and it has remained in this time frame ever since. The 1990 event had to be restarted twice after a multi car accident at the La Source hairpin on the first start and then Paolo Barilla crashing at Eau Rouge on the second start. In 1992 German Michael Schumacher won his first of 91 Grand Prix victories in a Benetton, a year after making his Formula 1 debut at the circuit. Damon Hill won the 1993 event after battling with Senna and Schumacher. 1994 saw a chicane installed at the bottom of Eau Rouge in response to the deaths of Ayrton Senna and Roland Ratzenberger at Imola that year. 1995 saw the chicane gone, and Schumacher won this and the next two Belgian Grand Prix. The 1998 event ran in torrential conditions. The race was originally stopped after an accident involving thirteen of the twenty two runners at the first corner. After the restart, heavy rain caused low visibility, and Michael Schumacher ran into the back of David Coulthard, an event that angered Schumacher so much he stormed into the McLaren garage to confront Coulthard, claiming he had tried to kill him. Coulthard later admitted he had been at fault, due to his own inexperience. Only eight drivers were classified finishers (two of whom were five laps behind, one of whom was Coulthard) and Damon Hill secured a victory ahead of his teammate Ralf Schumacher to record the Jordan team's first Formula One win. Schumacher won his 52nd Grand Prix at Spa in 2001, surpassing Alain Prost's all time record of 51 wins. Schumacher also won his seventh World Drivers' Championship title at Spa in 2004. There was no Belgian Grand Prix in 2003 because of the country's tobacco advertising laws. In 2006, the FIA announced the Belgian Grand Prix would not be on the calendar, since the local authorities would not be able to complete major repair work at Spa Francorchamps before the September race. The Belgian Grand Prix returned in 2007, when Kimi Räikkönen took pole position and his third Belgian Grand Prix win in a row. In 2008, McLaren's Lewis Hamilton survived a frantic last two laps in a late shower of rain to win the race. Hamilton lost the lead to Ferrari's Kimi Räikkönen with an early spin but fought back in the closing laps to re take the lead with two laps to go. On a soaking track, Hamilton passed Räikkönen, lost the lead again with a spin, re took it and then saw Räikkönen crash. Ferrari's Felipe Massa took second leaving him eight points behind Hamilton. However, the stewards decided after the race to apply a 25 second penalty, considered a drive through penalty under the regulations, for Hamilton's pass on Räikkönen after they had deemed that Hamilton had cut a corner in the Bus Stop chicane. This left Hamilton in third place behind Ferrari's Felipe Massa and BMW Sauber's Nick Heidfeld. The penalty cut Hamilton's lead over Massa to just two points with five races remaining. McLaren appealed the decision but were turned down as it is not permissible to appeal drive through penalties. The stewards' decision was criticised by former world champion Niki Lauda calling it "completely wrong". In 2009, Bernie Ecclestone said in an interview that he would like the Belgian Grand Prix to rotate with a Grand Prix at the Nürburgring, rather than the Nürburgring rotating with the Hockenheimring. This rotation never eventualised and as of 2020 the Belgian Grand Prix is contracted to be held through 2022. The 2021 race became particularly notable for becoming the shortest Formula One World Championship race in history and the only World Championship Grand Prix not to have any running under full green flag conditions in its duration with only two full completed laps completed behind the safety car before the race was red flagged on lap 3 and not restarted due to adverse weather conditions with the race classification being counted back to the end of lap 1 with Max Verstappen classified first, George Russell second and Lewis Hamilton third, with half points being awarded. The controversy surrounding the awarding of points for this race led to Formula One and the FIA changing the points structure for shortened races ahead of the 2022 Formula One World Championship. The 2022 race was won by Verstappen from 14th, the second lowest position the race has been won from, after Michael Schumacher in 1995. The race's contract was extended to the 2023 season. In October 2023 the race's contract was extended to the 2025 season.