Кіріспе

Қаржы нарықтарындағы ашықтық

Экономикада нарық ашық деп есептеледі, егер көптеген адамдар мыналар туралы жақсы білсе: қандай өнімдер, қызметтер немесе капитал активтері бар, нарықтың тереңдігі (қолжетімді көлем), бағасы қандай және қайда сатуға болады. Ашықтық маңызды, себебі ол еркін нарықтың тиімді жұмыс істеуі үшін қажетті теориялық шарттардың бірі. Дегенмен, баға ашықтығы бағаның өсуіне әкелуі мүмкін. Мысалы, егер ол сатушыларды белгілі бір сатып алушыларға үлкен жеңілдіктер жасаудан тартындырса (мысалы, сатып алушылар арасындағы баға айырмашылығын жояды) немесе ол құпия келісімдерге мүмкіндік берсе, ал бағаның құбылуы да жеке мәселе. Нарықтың жоғары деңгейдегі ашықтығы, сатып алушының тауар бағасын жақсы білуі нәтижесінде делдалдық қызметтердің қажеттілігін азайтуы мүмкін. Баға ашықтығының екі түрі бар: 1) маған қандай баға белгіленетінін білемін және 2) сізге қандай баға белгіленетінін білемін. Баға ашықтығының екі түрі де бағаның әртүрлі болуына әсер етеді. Ашық нарық сонымен қатар өнімнің сапасы және басқа да сипаттамалары туралы қажетті ақпаратты ұсынуы керек, бірақ кейбір тауарлардың сапасын бағалау өте қиын болуы мүмкін, мысалы, өнер туындылары. Қаржы нарығы салыстырмалы түрде ашық болса, ал хедж-фондтар өте құпиялы болып саналады. Осы саладағы зерттеушілер хедж-фондтардың ашықтық арқасындағы саудаларының ығысуы және толық емес ашықтықтың жағымсыз салдары туралы алаңдаушылықтарын анықтады. Кейбір қаржы мамандары, соның ішінде Уолл-стрит ардагері Джереми Фроммер, хедж-фондтарға ашықтық принципін енгізуде алдыңғы қатарда, саудалық орталықтан тікелей эфирде хабар тарату және портфельдерді онлайн режимінде жариялау арқылы жұмыс істеп жатыр.

Күрделі ашықтық

Есепке алу саласында нарықтың ашықтығына сын көзқараспен қаралатын, нюанстар мен шекараларға ерекше назар аударатын мол әдебиет бар. Мысалы, кейбір зерттеушілер оның тиімділігіне күмән келтіреді (әрине, Etzioni сияқты). Бұл сондай-ақ сандық модельдердің іс-қимылдық сипатымен немесе "әрекетке реакция" құбылысымен байланысты. Нақты мысалдардың бірі – өнер нарығындағы ашықтық. Қаржы саласындағы зерттеулер де нарықтың ашықтығымен байланысты алаңдаушылықтарды атап көрсетеді, мысалы, нарықтың ликвидтігінің төмендеуі және бағаның тұрақсыздығы сияқты кері әсерлер. Ашықтық динамикасы инвестициялық нарықтарда, тауарлар тұтынылмай саудаланатын нарықтарда және тауарлар мен қызметтер сияқты басқа да нарық түрлерінде әртүрлі болуы мүмкін. Әділ құнмен есептеуде (FVA) ашықтық 2-ші және 3-ші деңгейдегі активтерді нарықтық бағамен тікелей белгілеу мүмкін болмағандықтан қиындыққа ұшырауы мүмкін, себебі тікелей нарық жоқ. Бұл осы активтер үшін ашықтық нені білдіреді деген сұрақтар тудырады. 2-ші деңгейдегі активтерді модельдеу арқылы бағалауға болады, бұл қаржының әлеуметтік зерттеулерінде қызығушылық тудыратын мәселе.