Кіріспе
Салыстырмалы мифологияда "көк әкесі" – көпқұдайлы діндерде жиі кездесетін, "әке" деп аталатын көк құдайының тұрақты ұғымы. Ол көбінесе пантеонның әкесі және құдайлардың билеушісі немесе бұрынғы патшасы болып табылады. "Көк әкесі" ұғымы Ра сияқты осыған ұқсас сипаттамалары бар Күн құдайларын да қамти алады. Бұл ұғым "жер анасына" толықтырады. "Көк әкесі" – Ведалық Дьяус Питаның тікелей аудармасы, этимологиялық жағынан грек Зевс Патер және римдік Юпитер сияқты бір ғана Индоевропалық құдайдың атынан туындаған, олардың барлығы да бірдей Индоевропалық құдайдың *Dyēus Ph₂tḗr деген атының көрінісі. Индоевропалық мифологиядан тыс көптеген салыстырулар келтірілгенімен, ерекшеліктер де бар (мысалы, Мысыр мифологиясында Нут – көк анасы, Геб – жер әкесі).
In comparative mythology, sky father is a term for a recurring concept in polytheistic religions of a sky god who is addressed as a "father", often the father of a pantheon and is often either a reigning or former King of the Gods. The concept of "sky father" may also be taken to include Sun gods with similar characteristics, such as Ra. The concept is complementary to an "earth mother". "Sky Father" is a direct translation of the Vedic Dyaus Pita, etymologically descended from the same Proto Indo European deity name as the Greek Zeûs Pater and Roman Jupiter, all of which are reflexes of the same Proto Indo European deity's name, *Dyēus Ph₂tḗr. While there are numerous parallels adduced from outside of Indo European mythology, there are exceptions (e. g. In Egyptian mythology, Nut is the sky mother and Geb is the earth father).
Тарихи діндер
+NameЭтимологияМифологияАта-ана мифологияБелгілеріАта ҚұдайChristianSemiticХристиандық мәдениетте Құдай Әке көбінесе өнерде Микеланджело мен Рафаэль сияқты суретшілердің шығармаларында көрінетіндей, бұлттардың үстінде орналасқан күміс сакаллы дана адам ретінде бейнеленеді. HorusЛатын тілінен шыққан. Ежелгі Мысырда Хорус аспанның билеушісі болған. Ол соқырдың басын киген еркек адам тәрізді болып көрінді. Құстардың ұшу қабілетіне байланысты ежелгі діндерде аспанды бейнелеуі сирек кездесетін нәрсе емес. Алайда, мысырлық мифологияда аспан Нут құдайы ретінде танылған. TengriТүркі тілінен алынған; түптеп келгенде, прототүркілік teŋri ("аспан, көк, құдай") тілінен алынған. Түрікше tanrı ("құдай") салыстырып көріңіз. Түрік, моңғол, алтай, түрік және моңғол халқының ертедегі дінінің басты құдайы. AtenМысырлық, Африка-Азиялық фараон Ахенатонның тұсында күн құдайы болған. WākeaГавайилық, АустронезиялықRanginuiМаорилық, АустронезиялықАспан әкесі мен жер анасы Папатуануку құдайлық балаларды құшақтап, тудырды. Dyaus PitaСанскрит тілінен алынған (dyauṣ pitṛ). Прото-индоевропалықтан *; синхронды түрде талдау мүмкін: даус (dyaús, nominative singular of дау, даю, 'аспан') + पितृ (pitṛ́, 'әке'). Үнді индуизмі ертедегі Веда пантеонында маргиналды позицияда көрінеді, бірақ салыстырмалы мифологияда ол көбінесе тарихқа дейінгі дәуірлерде "Жер Анасы" Притви Матамен бірге тұрған деп қайта құрылады. JupiterЛатын тілінен Iūpiter ('әке Юпитер'), прото-италикалық djous patēr (сөзбе-сөз 'көктегі әке')ИталиялықИндоевропалық Көбінесе құстар, әдетте бүркіт немесе соқыр, бұлттар немесе басқа да аспан құбылыстары бейнеленеді. Оның лақап аты Аспан құдайы және Буран жинағыш. ZeusКөне грек тілінен Ζεύς (Зевс). Протогрек тілінен алынған dzéus, микен грек тілінен шыққан (di wo /diwos/); Прото-индоевропалық грек тілінен алынғанИндоевропалықDagrПротогерман тілінен алынған dagaz ('күн, Д рунаның атауы'). Ежелгі ағылшын dæġ (Қазіргі ағылшын күні), ескі фриздік dei, di, ескі саксондық dag, ескі голландтық dag, ескі жоғарғы неміс tac, tag, готика (dags) деген сөзбен туыс. Ақыр соңында, Proto-Индоевропейден ("жару"). СкандинавиялықИндоевропалық Күндізгі аспанның тұлғасы. PerunСлавянИндоевропалықDiepaturaИллириялықИндоевропалықZojzA прото-индоевропалық албанИндоевропалықPerkūnasПрото-Балто славян *Perkūnas, прото-индоевропалықтан, (“емен”). БалтықИндоевропалықTýrЕжелгі рундық (tiuʀ), протогермандық Tīwaz; týr ("құдай") -мен бірдей. Прото-индоевропалықтан ("құдай"). Vṛddhi ("аспан, көк") германдықИндоевропалықBochicaМуискаАмерика түпкүлкі халқы Қазіргі Колумбияда муискалар бұл аспан әкесіне құлшылық еткен. Gitche ManitouАмериканың түпкүлкі тұрғындарыАмериканың түпкүлкі тұрғындарыЖаратылыс мифтеріндегі жалпы кейіпкер. Shangdi上帝 (Hanyu Pinyin; сөзбе-сөз "жоғарыдағы патша")КонфуцийшілдікСино-тибеттікЕлге табынушы құдай. Сондай-ақ, ол Киелі кітаптың "Кітаптың стандартты қытайлық аудармасында" мәсіхшілердің Құдайына қатысты қолданылады. Қытайда, даосизмде, 天 (tian), яғни аспан, жарықпен, оң, еркек және т.б. байланысты, ал 地 (di) жер немесе жерді білдіреді, қараңғылықпен, теріс, әйел және т.б. байланысты. Tian天 (ағылш. "Аспан" немесе "көк")Конфуциандық, Сино-Тибет Аспанды бейнелеу үшін де қолданылады. Оның барлығын білетін, барлығын білетін тұлға ретінде сезімтал болуы тілшілер мен философтар үшін қиын мәселе. Zhu, Tian Zhu (主,天主, әдеттегі. 'Жаратушы Ие' немесе 'Жаратушы Ие Көкте') ағылшын сөзі, Ие, Қытайдың христиан шіркеулерінде христиан құдайының ресми атағы. An немесе Anu(, ан, 'көк, аспан') немесе Анум, бастапқыда Шумерлік, ассириялық және вавилондық Шумерлік, ассириялық және вавилондық Шумерлік және ассириялық вавилондық пантеонның әке құдайсы және сонымен қатар ең ерте расталған Аспан Әкесі құдай. UkkoФин тілінен шыққан. Мүмкін, фин тіліндегі uros ("адам, еркек") сөзінің үй жануарлары түрінде. Фин тіліУральшаTaevaisaTaevas 'көк', isa 'әке'УральшаЭстонияда Мауск (жер діні) мен Таараның жергілікті наным-сенімдерінің ұстаздары Құдайға қатысты қолданатын сөз. Түпнұсқа эстон дінінің екі саласы да - негізінен бір нәрсеге қол жеткізудің әртүрлі тәсілдері, бірақ ол әлі де сақталған болса - пантеистік болса да, көктің ежелгі христиан дінінен бұрын эстондық сенім жүйесінде нақты және маңызды орны бар. Еліміздің дініне сенушілер үшін барлық нәрсе қасиетті, бірақ аспандағы әке туралы идея - басқа "қасиеттіліктер" арасында - барлық эстондықтар жақсы біледі. Жаңа тарихтан, христиан дінінің пайда болуынан кейін, аспандағы әке мен "аспандағы әке" туралы идеялар бір-бірімен шатастырылған. Бір жолмен немесе екінші жолмен, taevaisa фразасы Эстонияда кеңінен қолданылады. [[UrtziБаск тіліВасконикалықLiber Sancti Iacobi Аймерикус Пикадустың айтуынша, басктар Құдайды [[Urtzi деп атаған, бұл сөз аптаның кейбір күндері мен метеорологиялық құбылыстардың атауларында кездеседі. Қазіргі қолданыс Jaungoikoa, яғни 'жоғарыдағы мырза' деп түсіндіріледі. Сөздің грамматикалық толық еместігі кейбір адамдарды оны jainkoa сөзіне қолданған халықтық этимология деп болжайды, қазір қысқаша синоним ретінде қарастырылады.