Кіріспе
Британдық телесериал (1971–1972)
"The Persuaders!" – Тони Кертис пен Роджер Мурдың басты рөлдерде ойнаған, ITC Entertainment компаниясы түсірген британдық әрекет-комедиялық телесериал. Алғаш рет 1971 жылы ITV және ABC телеарналарында көрсетілді. Бұл сериал 1960 жылы "Қауіпті адаммен" басталған оқиғалар циклының соңғы маңызды туындысы деп аталады, сондай-ақ Сэр Лью Грейдтің халықаралық әрекет-оқиғалар сериясының ең амбициялық және ең қымбат жобасы екені айтылады. Сериал Австралия мен Испанияда ең жоғары наградаларды жеңіп алды, ал Роджер Мур мен Тони Кертис Германия мен Францияда актерлік шеберлігі үшін құрметпен марапатталды. "The Persuaders!" Мурдың бұрынғы "The Saint" сериалының көптеген мүмкіндіктерін пайдаланды. Оларға әртүрлі түсірілім орындары және эпизодтарда көлік құралдарын қайта-қайта қолдану идеясы кірді. Сериалдың синтезаторлық музыкалық тақырыбын Джон Барри жазған.
Негізгі идея
"Келтірушілер" – әртүрлі өмірден шыққан, бір-біріне тең екі ер адам. Олар полиция мен соттың шеше алмайтын мәселелерді шешу үшін бірігеді. Дэнни Уайльд, оны Тони Кертис сомдайды, Нью-Йорк қаласының кедей аудандарында тәрбиеленіп өскен, АҚШ Әскери-теңіз күштеріне қатысып, сол арқылы қашып шыққан. Кейін ол мұнай бизнесінде миллионер атанды, бірақ Уолл-стриттегі инвестор ретінде бірнеше рет байлыққа ие болып, одан айырылды. Кертис өзінің балалық шағын Бронкста қиындықтармен еске алады, сондай-ақ АҚШ Әскери-теңіз күштерінде қызмет еткен. Кертис "Келтірушілер" фильмінде 46 жаста болған, бірақ барлық каскадтық трюктерді және төбелес сахналарын өзі орындады. Лорд Бретт Руперт Джордж Роберт Эндрю Синклер, оны Роджер Мур бейнелейді, Харроу мен Оксфордта білім алған, бұрынғы британдық армия офицері және бұрынғы жарыс машинасы жүргізушісі, ол әріптесіне "Даниел" деп тіл қатады. Әлемді шарлап, миллиондаған ақшаға ие болған екі серке, зейнеткер судья Фултон (Лоуренс Найсмит) оларды Францияның Лазурь жағалауында біріктіреді. Олар бірден бір-бірін ұнатпай, қонақ үйдің барын төбелес кезінде қиратып жібереді. Олар тұтқындалып, Фултонға жеткізіледі, ол оларға 90 күн түрмеде отыру немесе жазасыздықпен жасалған қателіктерді түзетуге көмектесуді ұсынады. Уайльд пен Синклер Фултонға іс шешуде көмектесуге келіседі. Ол оларды түрмеге қамау қаупінен босатады. Екі ер адам бір-біріне деген сыпайы сезімдерді дамытады және жақын арада, кейде кездейсоқ, кейде судья Фултонның тапсырмасымен жаңа оқиғаларға қатысады. Судья сериалда жиі пайда болғанымен, оның екі агентімен ресми қарым-қатынасы жоқ. Он бір эпизодта судья Уайльд пен Синклерді өз атынан әрекет етуге көндірудің жолын табады. Мысалы, "Энджи, Энджи" эпизодында ол жұптың біреуін оңай көндіреді. "Ортадағы адам" эпизодында ол өзінің агенттерін қауіпке тігеді, осылайша олар оның атынан әрекет етуге мәжбүр болады. Олар ақша таппағанда, ол оларды ақшамен сүйіншілейді. "Қуаттар алмасуы" эпизодында ол оқиғаларды көлеңкеден басқарады, ал Синклер мен Уайльд оның қатысы бар екенін білмейді. Кейбір эпизодтар Дэннидің басқа адамдармен жаңылысуына байланысты, көбінесе ерекше жағдайлардың салдарынан. "Тәуекел факторы" эпизодында оны Шейн Риммер сомдаған Ломакс атты қылмыскердің басшысы деп қате айтады. "Кім болса да ойнай алады" эпизодында ол Брайтон казиносында орыс тыңшысының ақшалай төлеушісі деп жаңылысады. 12-ші эпизодта "Міне, мен сол жақтамын" Синклердің қылмысқа қарсы күреске ұзақ уақыттан бері қызығушылық танытқаны көрінеді, өйткені ол бас қылмыскерге хабар беруші үшін арнайы телефон желісін орнатқан. 17-ші эпизодта "Түн ортасына дейін бес шақырым" Синклер Джоан Коллинздің кейіпкеріне ол судья үшін жұмыс істейтінін айтады, өйткені бұл оған автожарыстардағы сәтсіз мансабынан кейін мағыналы нәрсе жасауға мүмкіндік берді. Уайльд өзінің ниеттерін ешқашан ашпайды немесе түсіндірмейді.
Атау реті
"Қызықтырғыштар"! Джон Барридің тақырыптары мен синтезаторлық әуені, кейіпкерлердің өмірбаянын және қазіргі бейнесін екі экранды бөліп көрсету арқылы анықтайды: екі ісқак, бірі қызыл, бірі көк, Дани Уайльд пен Брет Синклердің өмірін бірдей бейнелейді. Тони Кертистің жас суреттері түпнұсқа, ал Роджер Мурдың суреттері (бір ерекшеліктен басқа) тізімдер үшін жасалған макеттер. Өмірбаяндар қазіргі жастарындағы жағдайға жақындағанда, төрт қысқа эпизод тірі түсірілімдерді жыртылған газет кескіштерімен біріктіреді, бұл олардың қызықты, көшпелі өмір салтын көрсетеді. Соңында олар спортпен, ішімдікпен, әйелдермен және құмар ойындарымен бірге өмір сүретінін көреміз. Тақырыптар арнайы екі актердің де басты рөлге ие болмайтындай етіп жасалған, Мур мен Кертис екеуі де бірге түсуге келіскенде осы талапты қойған. Тақырыптар тізбегі кәсіби киномонтажшылар арасында белгілі бір мәртебеге ие. 1995 жылы Peugeot компаниясы 306 машинасына жарнама шығарды, онда ашылу тізбегінің тақырыбы, екі экранды бөлу процесі және тіпті Мишель Рудың дауысы қолданылды, ол түпнұсқа серияның француз тіліндегі дубляжында Тони Кертистің даусын оздырған. 2007 жылы France 2 телеарнасы оны жаңа сайланған Франция президенті Николя Саркози мен оның бірінші премьер-министрі Франсуа Фийон арасындағы қарым-қатынас туралы репортажды сатиралық түрде енгізу үшін пайдаланды.
Көліктер
Басты кейіпкерлер ерекше көліктермен жүреді. Дэнни Уайльд қызыл түсті Ferrari Dino 246 GT (шасси нөмірі 00810) сол жақ рульді машинамен жүреді. Брет Синклер Ұлыбританияда тіркелген Багам сары оң жақ рульді 6 цилиндрлі Aston Martin DBS (шасси нөмірі DBS/5636/R) V8 дөңгелектері мен белгілерімен жүреді. Екі автокөлік те шоудың продюсерлеріне тиісті автокөлік өндірушілерінің көмегімен берілді. Сұр түсті Rolls Royce Silver Shadow (шасси нөмірі SRH2971), «Бұл мен сол жерде» эпизодында көрсетілген, ең көп түсірілген жеке Rolls Royce машинасы ретінде танымал. Симон Темплер – Роджер Мурдың «The Saint» телесериалындағы кейіпкері сияқты, Синклердің машинасы да оның әріптерінен құралған жеке нөмірлерге ие: Симон Темплердің «ST 1», Брет Синклердің «BS 1» (бірақ «Алтын Наполеон» эпизодындағы бір көріністе автомобиль Ұлыбританияның PPP 6H тіркеу нөмірімен көрінеді). Синклер машинасының тіркеу нөмірінің нақты иесі Билли Смарт-күлкі, оны серияда пайдалануға рұқсат берді. Шоудағы Aston Martin, түсірілім аяқталғаннан кейін зауыттан HR Owen арқылы Лондонға алғашқы жеке меншік иесіне сатылды. Соңғы жылдары Aston Martin зауытында қалпына келтіріліп, қазіргі уақытта ажырасу заңгері және өнер жинаушы Джереми Левисонға тиесілі. Мур да, Кертис те машинаның багаж бөлімінің астына қол қойған: Мур 2003 жылдың мамырында Пайнвуд студиясында, ал Кертис 2008 жылдың қазан айында Челтенхэм жарыс жолында. 2013 жылы Aston Martin DBS Еуропаның ең эксклюзивті автокөлік көрмелерінің екеуіне шақырылды: Комо көліндегі Concorso d'Eleganza Villa d'Este және Лондондағы Salon Privé Concours. Дэнни Уайльдтың Dino-сы MO 221400 итальяндық тіркеу нөміріне ие («MO» компоненті Ferrari штаб-пәтері мен өндіріс орталығы болып табылатын Модена провинциясын білдіреді). Dino қазір қайда екені белгісіз, бірақ ол Италияда жеке меншікте деп есептеледі.
Өндіріс
"Келтірушілер!" концепциясы "The Saint" сериалының соңғы эпизодтарының бірінде пайда болды, "Балталардың бұрынғы патшасы" атты эпизодта Саймон Темплер (Мур) Монте-Карлодағы құмар ойынына Техас мұнайшысымен (Стюарт Деймон) серіктес болады. Осы комбинациядан ләззат алған Роберт С. Бейкер мен Лью Грейд жаңа сериалды қаржыландырды. Ерекше жағдай, сериалдың өндірісі продюсерлер мен Мур арасында келісім-шарттарсыз басталды және жалғасты. Сонымен қатар, Мурдың продюсерлік рөлі сериалды көру арқылы анық көрінбейді, бірақ Кертис бұл фактіні растады: "Роджер шоудың иесі сияқты еді, өйткені оны оның компаниясы өндірді. Мен оның ең ірі тәуелсіз иесі болды деймін; Роджер және оның компаниясы Боб Бейкермен бірге иеленді, ал сэр Лью қалғанын иеленді." Кертис сериалға қатысты, себебі ITC сериалды АҚШ телеарналары қабылдауы үшін американдық серіктес қажет екенін білді. Бастапқыда рөл Рок Хадсон мен Гленн Фордқа ұсынылды, бірақ олар екеуі де рөлден бас тартты. Содан кейін ITC Америкалық хабар тарату компаниясынан Тони Кертисті қоса алғанда, лайықты актерлердің тізімін сұрады. Ол ақыры келісіп, 1970 жылдың сәуірінде Ұлыбританияға аттанып, түсірілімдерді бастады. Түсірілімдер Еуропаның әртүрлі елдерінде (Франция, Испания, Швеция және Италия сияқты) және Букингемширдегі Айвер-Хитте орналасқан Пайнвуд студиясында жүргізілді. Барлығы "Келтірушілер!" сериалының 24 эпизоды аяқталды; әрқайсысының құны 100 000 фунт стерлинг (немесе шамамен 2007 жылы 1 800 000 фунт стерлинг) болды. "Келтірушілер!" сериалының тек бір ғана маусымы түсірілді, себебі Мур 007 франшизасындағы Джеймс Бонд рөлін қабылдады. DVD құжалық фильмінде "The Morning After" Бейкер Грейдтің Америкадағы сәтсіздігіне қарамастан, екінші маусымды қаржыландыруға дайын екенін, Мурдың орнына Рекс Харрисонның ұлы Ноэл Харрисонды қосып, қайта түсіруге болатынын айтты. Бейкер Грейдті Мур мен Кертистің арасындағы динамика ерекше екеніне көндірді және сериалды өзгеріссіз қалдыру дұрыс екенін мәлімдеді. "Келтірушілер!" сериалы кезінде Мур ресми және практикалық түрде өзінің стилисі ретінде жұмыс істеді. Бұл оның шын ниетте киімге деген қызығушылығынан және ол Pearson and Foster тоқыма фирмасының директоры болғандықтан туындады. Әр эпизодтың соңында "Лорд Синклердің киімдерін Роджер Мур жасады" деген тізім болды, "Роджер Мур" есімi үлкен қолтаңба түрінде жазылған.
Кертис пен Мур арасындағы қарым-қатынас
Мур мен Кертистің түсірілім алаңында да, одан тыс жерде де кәсіби қарым-қатынасы туралы көптеген әңгімелер бар. Джоан Коллинз өзінің «Екінші акт» атты автобиографиясында, ол қонақ ролінде ойнаған кезде олардың қалай келіспегенін егжей-тегжейлі айтып берді. Оның айтуынша, Кертистің шаршағыштық танытуы «Бес шақырым түнгі ортасына» атты эпизодтың түсірілімін кернеуге толы еткен. 2005 жылы Британдық кино институтына берген сұхбатында режиссер Вал Гест Коллинздің Кертисті бағалауын растады: «Иә, Тони Кертиске қарамастан, «Алдаушылар» фильмінде ойнау қатты қызықты болды». [күлкі] «Сізге бір қызықты оқиға айтайын»:
«Тони сол кезде марихуана қолданып жүрген, мен оған "Барып, бір темекі тарт" деуге тура келді, себебі ол әрқашан қандай да бір шағым айтатын. Бір күні Канн қаласындағы Круазетте түсірілім жүргізіп жатқанда, бізді қоршап алған, көрермендер бізді фильмге түсіріп жатқанда, Тони Кертис сахнаға келді де, гардеробта "Сен мұны дұрыс істемедің, мынаны істеуің керек еді, ал Голливудта сенді жұмыстан шығарар еді" деп айта берді. Сонда Роджер Мур жанына барып, оны жағасынан ұстап, тіке қарап: «Осы еріндердің бір кезде Пайпер Лориді сүйгенін ойласаң…» деді. [күлкі] Круазеттегілердің бәрі күлді, түсірілім тобы да, тіпті Тонидің өзі де күлді. Бірақ бізден тағы бір түсіруді сұрады, сол жылы ең жақсы телесериал үшін сыйлық алдық деп ойлаймын, және олар қайта түсіруді қалады. Мен Роджердің "Тони Кертиспен емес, өмірде де емес" дегенін есімде сақтаймын. Ол кейін Джеймс Бондқа айналды, сондықтан өте жақсы жетістіктерге қол жеткізді». |Вал Гест| режиссер
Лью Грейд өзінің «Әлі билеп жүрмін» атты автобиографиясында актерлердің «бір-бірімен аса жақын болмағанын» атап өтті, себебі олардың жұмыс этикасы әртүрлі болды. Мурдың автобиографиясына сәйкес, Кертис марихуананы соншалықты көп қолданған, тіпті 10 Даунинг-стритте түсірілім кезінде полиция қызметкерінің алдында темекі шеккен. Үшінші тараптың мәлімдемелеріне қарамастан, Кертис пен Мур олардың қарым-қатынасы достық болғанын үнемі айтып келді. Мур: «Тони екеуміздің экранда да, одан тыс жерде де жақсы қарым-қатынасымыз болды; біз екі өте әртүрлі адамбыз, бірақ бізде ортақ юмор сезімі болды».
Халықаралық тарату
Ұлыбритания мен АҚШ-тағы жалпы көңілі толмауына қарамастан, The Persuaders! басқа халықаралық нарықтарда, әсіресе Еуропа континентінде жақсы сатылды. Бұл табыс ITC-ге негізгі түсірілімдер аяқталғаннан кейін көп ұзамай өндіріс шығындарының көп бөлігін қайтаруға мүмкіндік берді. Сериал Германияда, Данияда, Францияда, Норвегияда, Финляндияда, Швецияда, Ресейде, Венгрияда және Италияда танымал болды; эпизодтар бүкіл Еуропа бойынша әлі күнге дейін үнемі қайталанып көрсетілуде. Диалог жиі төртінші қабырғаны бұзып, мысалы, «Junge, lass doch die Sprüche, die setzen ja die nächste Folge ab!» («Бала, көп сөйлеме, әйтпесе келесі бөлімді тоқтатып қояды!») (S01/E05 44:36) немесе «Du musst jetzt etwas schneller werden, sonst bist Du nicht synchron» («Енді жылдамдауың керек, әйтпесе синхронды болып қала алмайсың») сияқты сөздермен айтылатын. Гамбург университетінің зерттеулері Die Zwei мен The Persuaders! арасындағы жалғыз ортақ элементтер – суреттер екенін атап көрсетті. Аударма процесінің тілдік өзгерістерінен басқа, серияның басты кейіпкерлерінің мінездемесі түбірінен өзгеше болады. Аудармадағы тілдік қолданыс жоғары дәрежеде жыныстық ашықтық пен зорлық-зомбылықпен сипатталады, сондай-ақ бастапқы мәтіндерде кездеспейтін, американдыққа бейімді көзқарас білдіріледі. 2006 жылы CBS News телеарнасы Германиядағы дубляж индустриясы туралы хабарлағанда The Persuaders! туралы айтылды. Бұл есепте көптеген неміс дубляж шеберлері «нақты түпнұсқаға адал болу әрқашан ең маңызды мақсат емес» деп сенгені анықталды. The Persuaders! фильмінің неміс тіліндегі дубляжының үйлестірушісі және Кертистің дауыстық рөлін орындаған Райнер Брандт: «Бұл рухты бейімделуді қадағалаған және [Тони] Кертистің рөлін орындаған адам шақырып алды: егер компания коммерциялық сәттілікке жеткісі келсе, адамдарды күлдіргісі келсе, мен оған қуат беремін. Мен оларды бавариялық сыра бағындағыдай күлдіремін». Басқа зерттеушілер The Persuaders! ағылшын тіліндегі түпнұсқасы жергілікті көрермендерге түсініксіз болар еді деп санайды. Мысалы, Кертистің, Бруклиннің қарапайым аудандарынан шыққан, өзінің күшімен жеткен миллионер Дэнни Уайльдтың және Мурдың, ең мәдениетті британ лорды Синклердің акценттері мен мінез-құлқы арасындағы айырмашылықты шетелдік көрермендерге жеткізу қиын болар еді. Аргентиналық ғалым Серджо Виаджио: «Бұл испан тілінде қалай сақталды? Кертисті қарапайым қарақшыға, ал Мурды ақсүйек мадрильдікке айналдыру арқылы ба? Бұл жерде тіпті My Fair Lady тәсілі де көмектеспейді; бір тілдің әртүрлі әлеуметтік диалекттері субтитрде көп нәрсе істемейді, онда акценттердің барлық айырмашылықтары қайта келтірілмейді».
Эпизодтар тізімі
Эфирге шығу күндері Лондонның LWT телеарнасынан. ITV. Аймақтарда көрсетілу күні мен реті әртүрлі болды (мысалы, Гранада және Англия бір күн бұрын көрсетілді). Өндіріс нөмірі Network DVD-дегі реттілікке сәйкес келеді.
Үй медиасы
Бүкіл серия 2001 жылы Еуропада DVD форматында шығару үшін қайта өңделді. 2006 жылы Ұлыбританиядағы танымалдылығының арқасында, тоғыз дискілік DVD арнайы басылым жинағы шықты, онда толық, кесілмеген, қайта өңделген 24 эпизодтық серияға қосымша материалдар қосылды. 2011 жылдың қыркүйегінде «The Persuaders!» сериалының барлық қайта өңделген, жаңартылған эпизодтарын қамтитын B аймақтық Blu-ray жинағы сыншылардың жоғары бағасына ие болды. 1-ші аймақта A&E Home Video компаниясы, Carlton International Media Ltd лицензиясы бойынша, 70-ші жылдардағы британдық культты әрекет-қимыл сериалының барлық сериясын 2003/2004 жылдары екі томдық жинақта DVD форматында шығарды. 2014 жылдың 10 қыркүйегінде Visual Entertainment компаниясы 1-ші аймақтағы сериалдың құқықтарын сатып алғанын және 2014 жылдың 4 қарашасында барлық 24 эпизодты DVD форматында қайта шығаратынын хабарлады.
Қайта жасау
2005 жылы Стив Куган мен Бен Стиллер қатысатын фильм жарияланды. 2007 жылы Хью Грант пен Джордж Клуни де актерлер құрамына қосылды, ал Стиллер продюсер ретінде қалып қойды. Фильм 2008 жылдың желтоқсанында көрсетілуге жоспарланған, бірақ аяқталған жоқ.
Танымал мәдениетте
Джон Барридің танымал әні британдық Two Tone стилінің негізін қалаушылар The Specials тобының сахнаға шығу музыкасы ретінде де қолданылды. Сериалдың тақырып әні Снуп Догтың "Lavender" синглының бейнеклипінде үлгі ретінде пайдаланылды. Бұл ән, сонымен қатар, Бертран Бонеллоның режиссерлік еткен "Nocturama" фильмінде де дыбыстық эффект ретінде қолданылды.