Кіріспе
Союз 22 (Союз 22, Union 22) – 1976 жылдың қыркүйегіндегі советтің пилотты ғарышқа ұшуы. Бұл Жер ғылымдарына арналған миссия болды, ол өзгертілген «Союз» ғарыш кемесін пайдаланды. Сондай-ақ, кейбір бақылаушылардың пікірінше, бұл Норвегия жанындағы НАТО жаттығуларын бақылау миссиясы да болуы мүмкін. Ғарыш кемесі өткен жылы «Аполлон-Союз» сынақ жобасының (ASTP) миссиясы үшін қосалқы ретінде пайдаланылған, жаңартылған «Союз» болды. Космонавттар Валерий Быковский мен Владимир Аксенов бір апта бойы орбитада Жер бетін арнайы құрастырылған камерамен суретке түсірді.
Soyuz 22 (Союз 22, Union 22) was a September 1976, Soviet crewed spaceflight. It was an Earth sciences mission using a modified Soyuz spacecraft, and was also, some observers speculated, a mission to observe NATO exercises near Norway. The spacecraft was a refurbished Soyuz that had served as a backup for the Apollo Soyuz Test Project (ASTP) mission the previous year. Cosmonauts Valery Bykovsky and Vladimir Aksyonov spent a week in orbit photographing the surface of the Earth with a specially built camera.
Миссияның басты оқиғалары
Союз 22 1976 жылдың 15 қыркүйегінде 64.75° еңіс бұрышындағы орбитаға шығарылды, бұл «Восход» бағдарламасынан бері қолданылмаған. Орбиталық «Салют-5» ғарыш станциясы стандартты 51.7° еңісте болды, бұл кейбір бақылаушыларды осы жеке «Союз» миссиясының басты мақсаты Норвегияда, 51.0° ендіктің үстінде және ғарыш станциясынан жақсы көріну қашықтығында өтіп жатқан НАТО-ның «Командалық жұмыс» жаттығуларын бақылау екеніне жетеледі. Дегенмен, қолданылған камера – MKF 6 көпспектральды Карл Цейсс камерасы, бір уақытта алты сурет түсіруге мүмкіндік берді, егер миссияның бір бөлігі болса, барлау оның шағын бөлігі ғана екенін басқаларға ұсынды. «Союз-22» орбиталық еңісі жер бетін, әсіресе бұрынғы Шығыс Германияны барынша қамтуға мүмкіндік берді. Ұшырылғаннан кейін 24 сағат ішінде екі орбиталық түзету жасалды. Біріншісі төртінші орбитада жасалып, орбитаны өзгертті. Екіншісі, он алтыншы орбитада, орбитаны дөңгелектеді. Миссияның жарияланған мақсаттары – «Кеңес Одағы мен Германия Демократиялық Республикасының ұлттық экономикасының мүддесі үшін Жер бетінің геологиялық ерекшеліктерін зерттеудің ғылыми және техникалық әдістері мен құралдарын тексеру және жетілдіру» болды. Көлік құралы ASTP резервтік кемесі болды. APAS 75 андрогиндік түйістіру жүйесінің орнына ол Шығыс Германияның MKF 6 камерасын, Карл Цейсс Йена жасаған көпспектральды камераны алып жүрді. Бір ғарышкер камераның жұмысын орбиталық модульден басқарды, ал екіншісі түсіру модульден бағытын өзгертті. Камерада алты линза болды: төрт көрінетін жарық және екі инфрақызыл, олар Жер бетінің алдын ала таңдалған кең жолағын түсірді. Бұл 10 минут ішінде суретке түсіруге мүмкіндік берді. Камерадан алынған алғашқы сынақ суреттері салынып жатқан Байкал-Амур темір жолына қатысты. Миссияның үшінші күні экипаж таңертең Охот теңізінде және КСРО-ның солтүстік-батысында Сібірдің суреттерін түсірді. Төртінші күні экипаж Жер атмосферасын зерттеу үшін Айдың көтерілуін және батуын түсірді. Бұл оларға ғарыш кемесінің терезелерінің қаншалықты таза екенін көруге мүмкіндік берді. Сонымен қатар, геологиялық құрылымдар мен ауыл шаруашылығының әсеріне назар аударған Орталық Азия, Қазақстан және Сібірді түсірді. Бесінші күні Әзірбайжан, Оңтүстік Урал, Байкал-Амур темір жолы және Батыс Сібірге назар аударылды. Суреттерді салыстыру үшін екінші камера ұшақта сол аймақтар үстінен ұшып өтті. Алтыншы күні Сібір, Солтүстік КСРО және Еуропалық КСРО суреттері көрсетілді, ТАСС-тың мәлімдемесіне сәйкес, бұл аймақтар бұрын-соңды «ғарыштан түсірілген суреттердің нысаны» болған емес. Соңғы күні экипажтың назары Шығыс Германияға аударылды, онда Антонов Ан-30 ұшағы «Союз-22» борттағы камераға ұқсас камерамен ұшып бара жатты. Сонымен қатар, олар Орталық Азия, Қазақстан, Шығыс Сібір және КСРО оңтүстік-батысын түсірді. Экипаждың міндеттерінің бірі – Жердегі суреттерді калибрлеу үшін қажетті түсті сүзгілерді алып тастау үшін камераны бөлшектеу болды. Бұл жұмысқа бірнеше сағат кетті. Экипаж сондай-ақ бірнеше биологиялық эксперименттер жүргізді. Олар жасанды гравитацияда өсімдіктердің қалай өсетінін көру үшін орбиталық модульде шағын центрифуганы іске қосты. Сонымен қатар, олар ғарыш сәулелерінің адамның көру қабілетіне әсерін зерттеді. Бұл әсерді алғаш рет Аполлон астронавттары байқаған, олар көздерін жапқанда жарқыраған жарық көргендерін айтқан. Бұл көзден өткен ғарыш сәулелерінің салдарынан болды. «Союз-22» кемесінде шағын аквариум да болды, соның арқасында экипаж балықтардың мінез-құлқын бақылай алды. Миссия аяқталғаннан кейін экипаж Жерге қайтаруға арналған пленка кассеталарын және басқа да заттарды алып, түсіру модульге орналастырды. 1976 жылдың 23 қыркүйегінде ретрофирлеу, қайта кіру және қону оқиғасыз өтті. Экипаж 2400 суретте 30 географиялық аймақты түсірді. Кассеталардың ешқайсысы бұзылмаған жоқ және барлық суреттердің сапасы жақсы болды. Нәтижелер, делінгендей, ауыл шаруашылығы, картография, минералогия және гидрология салаларындағы мамандарға көмектесер болады.
The mission's stated objectives were to "check and improve scientific and technical methods and means of studying geological features of the Earth's surface in the interests of the national economies of the Soviet Union and the German Democratic Republic". The vehicle was the modified ASTP back up ship. In place of the APAS 75 androgynous docking system, it carried an East German MKF 6 camera, built by Carl Zeiss Jena MKF 6 multispectral camera. One cosmonaut would control the operations of the camera from inside the Orbital module while the second changed the orientation from the Descent module. The camera had six lenses, four visible light and two infrared, which imaged a preselected wide strip of the Earth's surface. This allowed over to be imaged in 10 minutes. The first test images from the camera were of Baikal Amur railway that was being constructed. On the third day of the mission the crew took photographs of Siberia to the sea of Okhotsk in the morning and the northwestern USSR. On the fourth day, the crew imaged the Moon rising and setting to investigate the Earth's atmosphere. This also allowed them to see how clean their spacecraft's windows were. They also imaged Central Asia, Kazakhstan, and Siberia, with attention to geological formations and agricultural effects. The fifth day focused on Azerbaijan, the southern Urals, the Baikal Amur railway again, and Western Siberia. At the same time a second camera was being flown on an aircraft over the same areas in order to compare the images. The sixth day saw images of Siberia, the Northern USSR, and European USSR which were, according to TASS, areas that had never before been "targets of space photography". The last full day had the crew focus on East Germany, where an Antonov An 30 aircraft was flying carrying an identical camera to the one aboard Soyuz 22. They also re photographed Central Asia, Kazakhstan, eastern Siberia, and the southwestern USSR in order to compare images with those taken earlier in the mission. One of the tasks the crew undertook was to dismantle the camera in order to remove its color filters needed to calibrate the images back on Earth. The task took them several hours to complete. The crew also performed several biological experiments. They ran a small centrifuge in the orbital module to see how plants grew in artificial gravity. They also investigated the effects of cosmic rays on human vision. This effect had first been reported by Apollo astronauts who described bright flashes when they closed their eyes. This was due to cosmic rays passing through the eye. Soyuz 22 also carried a small aquarium so that the crew could watch the behavior of fish. At the end of the mission, the crew took the film cassettes and other items they were returning to Earth and stowed them in the descent module. The retrofire, re entry, and landing took place without incident on 23 September 1976. The crew had photographed 30 geographic areas in 2400 photographs. None of the cassettes were found to be faulty and all the images were of good quality. The results, it was said, would aid experts in the fields of agriculture, cartography, mineralogy, and hydrology.