Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағаштікендер түрі
Species of woodpecker
Аққарақай ағаштікен (Dryobates pubescens) – Солтүстік Америкадағы ең кішкентай ағаштікен. Оның ұзындығы шамамен ... дейін жетеді. Аққарақай ағаштікендер негізінен АҚШ және Канаданың орманды аймақтарында қоныстанады, оңтүстік-батыстағы шөлдер мен солтүстік тундрадан басқа. Бұл құс ағаш қуыстарында ұялайды және негізінен жәндіктермен қоректенеді, бірақ рационына тұқымдар мен жидектерді де қосады. Аққарақай ағаштікен сыртқы түрі жағынан қарақай ағаштікенге өте ұқсас, бірақ олар тығыз туыс емес.
The downy woodpecker (Dryobates pubescens) is a species of woodpecker, the smallest in North America. Length ranges from Downy woodpeckers primarily live in forested areas throughout the United States and Canada, with the exception of deserts in the southwest and the northern tundra. The bird nests in tree cavities and feeds primarily on insects, although it supplements its diet with seeds and berries. The downy woodpecker is very similar in appearance to the hairy woodpecker, although they are not closely related.
Таксономия
Жабықтікенді тоқылдақ ағылшын табиғат зерттеушісі Марк Кэйтсбинің 1729 және 1732 жылдар аралығында жарық көрген «Каролина, Флорида және Багама аралдарының табиғи тарихы» атты еңбегінде сипатталған және қолмен боялған суреті қосылған. 1766 жылы швед табиғат зерттеушісі Карл Линней «Systema Naturae» еңбегінің он екінші басылымын жаңартқанда, жабықтікенді тоқылдақты қосты, оған *Picus pubescens* есімді екі атау берді және Кэйтсбидің кітабына сілтеме жасады. *Pubescens* сөзі латын тілінде «жас», «түкті» немесе «жұмсақ» деген мағынаны білдіреді. Линней таралу аймағын Америка septentrionali (Солтүстік Америка) деп көрсетті, бірақ қазіргі кезде ол Оңтүстік Каролинамен шектеледі. Бұрын жабықтікенді тоқылдақ *Dendrocopos* немесе *Picoides* туыстарына жатқызылатын, бірақ 2015 жылы жарияланған молекулалық филогенетикалық зерттеу осы туыстардың монофилетикалық топтарды құрамайтынын анықтады. Тұқымдық жіктемеде жабықтікенді тоқылдақ 1826 жылы неміс табиғат зерттеушісі Фридрих Бойе құрған және жабықтікенді тоқылдақты типтік түр ретінде белгілеген *Dryobates* туысына, тағы төрт түрмен бірге қосылды. Туыс ішінде жабықтікенді тоқылдақ Натталл тоқылдағы (*Dryobates nuttalli*) және сатылы тоқылдақ (*Dryobates scalaris*) тобымен жақын туыс. Сыртқы ұқсастығына қарамастан, жабықтікенді және түкті тоқылдақтар тым жақын туыс емес; сыртқы ұқсастық конвергентті эволюцияның мысалы. Олардың осылай даму себептерін сенімді түрде түсіндіру қиын; мүмкін, түрлердің әртүрлі өлшемдегі азықтарды пайдалануы және экологиялық бәсекелеспеуі себеп болуы мүмкін. Жеті түрше танылады: Жабықтікенді тоқылдақтың жоғарғы жағы мен қанаттары көбінесе қара, ал арқасы, мойны және құрсағы ақ, қанаттарында ақ дақтар бар. Көздің үстінде және астында бір-бір ақ жолақ бар. Құйрығы қара, ал сыртқы қауырсындары ақ, сырты қара жолақты. Ересек еркектерінің басының артында қызыл дақ бар, ал жас құстардың басында қызыл тоқпақ бар. Жабықтікенді тоқылдақтың қауырсыны үлкен түкті тоқылдақтың қауырсынымен бірдей, бірақ оны түкті тоқылдақтан ақ құйрық қауырсындарындағы қара дақтар мен ұзын тұмсығының көмегімен ажыратуға болады. Жабықтікенді тоқылдақтың тұмсығы басынан қысқа, ал түкті тоқылдақтың тұмсығы басының ұзындығымен шамалас. Жабықтікенді тоқылдақ әртүрлі дыбыстар шығарады, оның ішінде қысқа «пик» дыбысы да бар. Тоқылдақты «пик» дыбысы арқылы анықтауға болады, дыбыстар арасында жарты секунд санай отырып (барлығы төрт дыбыс естілуі керек). «Шырылдау» дыбысы – секіріп бара жатқан допқа ұқсас қысқа дыбыс, ал түкті тоқылдақтың дыбысы – дәл осындай жиіліктегі қысқа дыбыс. Басқа тоқылдақтар сияқты, ол да ағаштарды тегістегенде, тұмсығымен төрт рет соққылағандай дыбыс шығарады. Оның барабандары Солтүстік Американың басқа түрлеріне қарағанда баяу.
The downy woodpecker was described and illustrated with a hand coloured plate by the English naturalist Mark Catesby in his The Natural History of Carolina, Florida and the Bahama Islands, which was published between 1729 and 1732. When in 1766 the Swedish naturalist Carl Linnaeus updated his Systema Naturae for the twelfth edition, he included the downy woodpecker, coined the binomial name Picus pubescens and cited Catesby's book. The specific epithet pubescens is the Latin for "pubescent" or "downy". Linnaeus specified the type locality as America septentrionali (North America) but the locality is now restricted to South Carolina. The downy woodpecker was usually placed in either Dendrocopos or Picoides, but a molecular phylogenetic study published in 2015 found that these genera did not form monophyletic groups. In the revised generic classification, the downy woodpecker was placed with four other species in the resurrected genus Dryobates, that had been erected in 1826 by the German naturalist Friedrich Boie with the downy woodpecker as the type species. Within the genus, the downy woodpecker is sister to a clade containing Nuttall's woodpecker (Dryobates nuttalli) and the ladder backed woodpecker (Dryobates scalaris). Despite their close resemblance, the downy and hairy woodpeckers are not very closely related; the outward similarity is an example of convergent evolution. Why they evolved this way cannot be explained with confidence; it may be relevant that the species exploit rather different sized foodstuffs and do not compete very much ecologically. Seven subspecies are recognized: The downy woodpecker is mainly black on the upperparts and wings, with a white back, throat and belly and white spotting on the wings. There is one white bar above the eye, and one below. They have a black tail with white outer feathers barred with black. Adult males have a red patch on the back of the head whereas juvenile birds display a red cap. The downy woodpecker is virtually identical in plumage pattern to the larger hairy woodpecker, but it can be distinguished from the hairy by the presence of black spots on its white tail feathers and the length of its bill. The downy woodpecker's bill is shorter than its head, whereas the hairy woodpecker's bill is approximately equal to head length. The downy woodpecker gives a number of vocalizations, including a short pik call. One may identify the woodpecker by the pik call, counting half a second between piks (a total of four must be heard). The rattle call is a short burst that sounds similar to a bouncing ball, while that of the hairy woodpecker is a shorter burst of the same amplitude. Like other woodpeckers, it also produces a drumming sound (sounds like four taps ) with its beak as it pecks into trees. Its drums are slower compared to other North American species.
Егемендік және экология
Дауни woodpeckers Солтүстік Американың орманды аймақтарында, негізінен жапырақты орманды жерлерде таралған. Олардың ареалы АҚШ пен Канаданың көп бөлігін қамтиды, оңтүстік-батыстағы шөлдер мен солтүстіктегі тундрадан басқа. Көбінесе қоныс аудармайтын құстар, бірақ солтүстіктегі құстар қысқа қарай көшіп кетуі мүмкін, ал таулы аймақтардағы құстар төменгі қабатқа түсуі мүмкін. Дауни woodpeckers жұптасқан кезде өлі ағаш немесе бұтаққа ұя салады. Қыста олар ағаш қуыстарында түнеп жатады. Олар көбінесе жұмсақ шірік ағаштардың жанында ұялайды, себебі ондағы ағаш жұмсақ болып, ағаштың ішкі қабатына оңай жетеді. Woodpecker жұмсақ ағаш қабатында ұя жасап, ағаштың сыртқы қабатымен қорғайды. Бұл қабат қатты қабықтан тұрады, ол ауа райы мен жыртқыштардан қорғауға мүмкіндік береді. Өлі немесе шіріген ағаштардағы жүрек ағашы көбінесе жұмсақ болады, сондықтан ормандағы өлі ағаштардың саны мен дауни woodpeckers-тің мекендеу орындары арасындағы байланыс зерттеулерде анықталған. Дауни woodpeckers ағаштарда азықтанады, жазда қабықты теріп, қыста тереңірек қазып жәндіктерді іздейді. Олар негізінен жәндіктермен қоректенеді, сонымен қатар тұқымдар мен жидектерді де жейді. Олар еуропалық жүгері бұрғышының табиғи жойғышы, бұл шыбын-шіркей АҚШ ауыл шаруашылығына жыл сайын 1 миллиард доллардан астам шығын келтіреді. Қыста, әсіресе, дауни woodpeckers қалалық бақшалардағы ересектеген ағаштардың арасында кездеседі, онда олар торлы құс таратқыштардан берілетін майлы азық пен қабықтан тазартылған жер жемістерімен қоректенеді.
Downy woodpeckers are native to forested areas, mainly deciduous, of North America. Their range consists of most of the United States and Canada, except for the deserts of the southwest and the tundra of the north. Mostly permanent residents, northern birds may migrate further south; birds in mountainous areas may move to lower elevations. Downy woodpeckers nest in a tree cavity excavated by the nesting pair in a dead tree or limb. In the winter, they roost in tree cavities. They tend to nest near soft snags, where the wood is softer and the inner heartwood of the tree can be accessed more easily. The woodpecker will form a nest cavity in the softer heartwood, and its nest will be protected by the outer portion of the tree. This portion is made up of harder sapwood, which serves as protection from the elements and predators. Heartwood is often softer in dead or decayed trees, as a result, the number of dead trees in a forest and downy woodpeckers habitats are positively correlated in studies. Downy woodpeckers forage on trees, picking the bark surface in summer and digging deeper in winter. They mainly eat insects, but they also feed on seeds and berries. They are a natural predator of the European corn borer, a moth that costs the US agriculture industry more than $1 billion annually in crop losses and population control. In winter, especially, downy woodpeckers can often be found in suburban backyards with mature trees where they feed on suet and shelled peanuts provided by mesh birdfeeders.
Өсіру
Дауни шыршалары алғашқы мүмкін маусымда көбейе бастайды және туған жерінен 2 гектар радиустағы жерге қайта оралады. Олар ересек өмірінің әр жылында көбейеді, және бұрынғы жылдары қолданған ұяларына қайта оралуы мүмкін. Егер дайын ойық болмаса, дауни шыршалары ағашта жерден шамамен 2,4 - 15,3 метр (8 - 50 фут) биіктікте қуыс жасап алады, аталық шырша күннің жарық сағаттарының жартысына жуығында, 20 минуттық сеанстармен ойықты қазып шығарады. Ұя жасауға шамамен екі-үш апта уақыт кетеді, әдетте оның ені 12-15 см, ал тереңдігі 20-30 см болады. Ана шырша әдетте 4-5 ақ жұмыртқа туады, бірақ 7-ге дейін де тууы мүмкін. Олар оянғанда, екі құс та жұмыртқаларды 15 минуттық кезеңдермен алма-кезек күтеді, кезекпен ауысады. Түнде аталық шырша әдетте жұмыртқалардың жылуын сақтау үшін олардың үстінде демалады. Инкубация кезеңі шамамен 12 күнге созылады. Жұмыртқадан шыққан бала шыршалардың салмағы шамамен 1,6 грамм болады, ал өмірінің бірінші күнінде шамамен 3,2 граммға жетеді. Олар 17-18-ші күні толыққанды жетіледі. Бұл жас құстардың басында еркектерде қызыл түсті, ал аналықтарда жолақты немесе ақ нүктелі бас киімдері болады. Жыл соңында бұл бас киімдер қара түске айналады. Жас аталықтар ересек болғаннан кейін бастарының артында жарқыраған қызыл нүкте пайда болады. Ересек құстар жас құстардан бұрын қауырсындарын ауыстыра бастайды. Бұл процесс олардың балапандары әлі ұяда тұрған кезде басталады, нәтижесінде ең мықты екі орталық қауырсын ауыстырылады. Бұл қауырсындар құстың екі айлық ауысу кезеңінде көтерілу қабілетін сақтап тұруға көмектеседі. Қыркүйекте қауырсын ауысқаннан кейін, олардың қауырсынында аздап сары түс пайда болады.
Downy woodpeckers will start breeding in their first possible season and will return to a site within 2 hectares of where they were born. They breed every year of their mature life, possibly returning to the same nest holes that they used in years prior. Barring the presence of an existing hole, downy woodpeckers will create a cavity in a tree roughly 2.4 to 15.3 m (8 to 50 ft) above the ground, with the male woodpecker pecking the hole for roughly half of the daylight hours, in 20 minute work sessions. The nest hole takes about two or three weeks to create, and normally measures 12 to 15 cm wide and about 20 to 30 cm deep. A female will typically lay 4 5 white eggs, but can lay up to 7. During waking hours, both birds will incubate, or warm the eggs for 15 minute periods, taking turns in alternating shifts. At night, the male woodpecker typically will rest on the eggs for their continued warmth. This incubation period lasts for about 12 days. When the eggs hatch, the infant woodpeckers weigh about 1.6 grams, which will rise to around 3.2 grams over the course of its first day of life. They will appear fully grown by the 17th or 18th day. These younger birds are demarcated by tinted red crowns for the males, and striped or white dotted crowns for the females. Eventually, these crowns will turn jet black after they finish moulting in summer. The young males will also gain a bright red dot on the back of their head once they reach adulthood. The adult birds will begin to moult earlier than their young. This process starts when their young still occupy the nest, ultimately culminating with replacement of the two strongest, central feathers. These feathers are maintained to retain the bird's climbing power during the two month moult period. When the moulting ends in September, their plumage will have a slight yellow tinge.