Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австралиядағы Эбб-Вейл
the Ebbw Vale in Australia
Эбб-Вейл ( /ɛb//uː//v//eɪ//l/; Глинебуи) – Уэльсте Эбб-Фор өзенінің саласы Эбб-Фоуэрдің құратын аңғардың басында орналасқан қала. Бұл Блену Гвент қауамының ең ірі қаласы және әкімшілік орталығы. Эбб-Вейл және Бринмауэр агломерациясының халқы шамамен 33 000 адамды құрайды. Қала екі бағытты A465 Heads of the Valleys негізгі тас жолына тікелей қол жеткізеді және Брекон-Биконс ұлттық паркімен шектеседі.
Ebbw Vale ('/ɛ//b//uː// //v//eɪ//l/; Glynebwy) is a town at the head of the valley formed by the Ebbw Fawr tributary of the Ebbw River in Wales. It is the largest town and the administrative centre of Blaenau Gwent county borough. The Ebbw Vale and Brynmawr conurbation has a population of roughly 33,000. It has direct access to the dualled A465 Heads of the Valleys trunk road and borders the Brecon Beacons National Park.
Уэльс тілі
2011 жылғы санақ бойынша, Эбб Вейл Солтүстіктің 4,561 (210 тұрғыны) тұрғынының 4,6 пайызы валлий тілінде сөйлей, оқи және жаза алады, ал Эбб Вейл Оңтүстіктің 4,274 (244 тұрғыны) тұрғынының 5,7 пайызы валлий тілінде сөйлей, оқи және жаза алады. Бұл көрсеткіш округ бойынша валлий тілінде сөйлей, оқи және жаза алатын 67,348 (3,705 тұрғын) тұрғындардың 5,5 пайызынан төмен.
According to the 2011 Census, 4.6% of Ebbw Vale North's 4,561 (210 residents) resident population can speak, read, and write Welsh, and 5.7% of Ebbw Vale South's 4,274 (244 residents) resident population can speak, read, and write Welsh. This is below the county's figure of 5.5% of 67,348 (3,705 residents) who can speak, read, and write Welsh.
Ерте тарих
Бұл аймақта өте ертедегі адам қызметінің іздері бар. Y Domen Fawr қаланың үстіндегі қола дәуіріне жататын жерлеу обасы, ал Cefn Manmoel-де неолит немесе орта ғасырлық деп саналатын шекаралық бекініс бар. Жақында ғана бұл аймақ Монмутширдің ауылдық аймағындағы тыныш таулы жер болды. 18 ғасырдың соңында шамамен 120 тұрғыны бар Эбб Вейл және айналасы Өнеркәсіптік революцияның нәтижесінде түбегейлі өзгерді.
There is evidence of very early human activity in the area. Y Domen Fawr is a Bronze Age burial cairn above the town and at Cefn Manmoel there is a demarcation dyke believed to be of neolithic or medieval origins. In relatively modern times the area was a quiet uplands spot in rural Monmouthshire. With only about 120 inhabitants at the end of the 18th century, Ebbw Vale and the whole area was transformed by the Industrial Revolution.
Темір және болат өндіру
1778 жылы ашылған Эбб Вейл темір зауыты кейіннен Эбб Вейл болат зауыты болып өзгерді, содан кейін 1790 жылдары бірнеше көмір шахталары ашылды. 1829 жылы Эбб Вейлде Стоктон және Дарлингтон темір жолы үшін рельстер жасалды. Сидней портының көпірін салуға Эбб Вейлдегі болат пайдаланылды. 1930-1940 жылдары Эбб Вейлдегі болат зауыты Еуропадағы ең ірісі болды, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс бомбалаушыларының назарына ілікпеді. 1960 жылдары зауытта шамамен 14 500 адам жұмыс істеді. 20 ғасырдың соңында Ұлыбританияның болат өнеркәсібі күрт құлдырады. Қазірде бірнеше өнеркәсіптік аймақтарда маңызды өндіріс орындары бар. 2003 жылы болат зауытын бұзу және жаңадан салу жұмыстары басталды. 2015 жылға қарай аумақ толығымен өзгеріп, жаңа аурухана, колледж кампусы, мектеп және демалыс орталығы салынды. Эбб Вейл 1958 жылы алғаш рет Ұлттық Эстеддфодты қабылдады. Уэльс тілі 19 ғасырдың соңғы тоқсанына дейін аймақта басым болды, ал тілдің іздері (уэльс әндері және жақын орналасқан Римниде уэльс тілінде сөйлейтін адамдар) 1970 жылдарға дейін сақталды. Ұлттық Эстеддфод 2010 жылы Эбб Вейлге қайта оралды. Анеурин Беван, Еңбек партиясының саясаткері және Ұлттық денсаулық сақтау жүйесінің (NHS) негізін қалаушы, 1929 жылғы жалпы сайлаудан 1960 жылы қайтыс болғанға дейін Эбб Вейл округінің парламент мүшесі болды, содан кейін оның орнын Майкл Фут басты. Округ көршілес Абертиллери округімен бірігіп, Бленау Гвентті құрады. 2010 жылы Эбб Вейл қауымдастығы таратылып, оның орнына Эбб Вейл Солтүстік және Эбб Вейл Оңтүстік округтері құрылды. Бүгінде Эбб Вейл агломерациясы солтүстіктегі Бофорттан оңтүстіктегі Кьюмге дейін шамамен 5 шақырымға созылып жатыр. Қаланың солтүстігі мен оңтүстігінде заманауи тұрғын үйлер көптеп салынған.
Ebbw Vale Iron Works, which later became the Ebbw Vale Steelworks, opened in 1778, followed by the opening of a number of coal mines around 1790. Rails for the Stockton and Darlington Railway were manufactured at Ebbw Vale in 1829. Steel from Ebbw Vale was used to construct the Sydney Harbour Bridge. At its height (1930s—40s), the steelworks in Ebbw Vale was the largest in Europe, although it attracted very little attention from German bombers during World War II. By the 1960s, around 14,500 people were employed at the steelworks. The end of the century witnessed a massive collapse of the UK steel industry. There are several industrial estates with some significant manufacturing facilities. In 2003, work began on demolishing and redeveloping the steelworks site. By 2015, the site was completely changed, with a new hospital, college campus, school and leisure centre. Ebbw Vale first hosted the National Eisteddfod in 1958. The Welsh language was dominant in the area until the last quarter of the 19th century and remnants of the language (Welsh hymns and pockets of Welsh being spoken in nearby Rhymney) persisted into the 1970s. The National Eisteddfod returned to Ebbw Vale in 2010. Aneurin Bevan, the Labour Party politician who was main architect of the National Health Service (NHS), was the Member of Parliament (MP) for Ebbw Vale from the 1929 general election until his death in 1960, when he was succeeded as MP by Michael Foot. The seat joined with the neighbouring Abertillery constituency to form Blaenau Gwent. In 2010, the former community of Ebbw Vale was abolished and replaced by Ebbw Vale North and Ebbw Vale South. The Ebbw Vale conurbation today runs in an almost unbroken housing street plan 3 miles or so from Beaufort in the North to Cwm in the South. There are significant areas of modern housing to the north and south of the town.
Уэльстің ұлттық бақ фестивалі
1992 жылы Эбб Вейл бақ фестивалі соңғы Ұлттық бақ фестивалі болды. Ол жақында бұзылған болат зауытының оңтүстік жағында орналасқан. 1992 жылдың мамыр және қазан айлары аралығында бес ай бойы өткен фестивальге екі миллионнан астам адам келді. Аталған жобаға шамамен 18 миллион фунт стерлинг жұмсалды. Одан бері бұл жер көптеп қайта жаңартылды, жаңа тұрғын үйлер, жеңіл өнеркәсіп кәсіпорындары және Festival Park Branded Outlet сауда орталығы – шамамен қырық дүкеннен тұратын бөлшек сауда орталығы салынды. Дегенмен, 2021 жылға қарай сауда орталығы қолданыстан шығып, 2021 жылдың тамызында жылжымайтын мүлік және инвестициялық компанияға сатылды. Компания бұл жерді "аралас мақсаттағы бизнес орталығына" айналдыруды жоспарлады. Соңғы дүкен 2022 жылдың басында жабылды.
In 1992, the Ebbw Vale Garden Festival was the last National Garden Festival. It was sited on the south side of the recently demolished steel works. The festival ran for five months between May and October 1992 attracting over two million visitors. The development cost around £18 million. Since then the site has been considerably redeveloped, with new housing, some light industry, and the Festival Park Branded Outlet, a retail outlet comprising approximately forty shops. However, by 2021, the shopping park had fallen into disuse and, in August 2021, it was sold to a real estate and investment company which planned to redevelop the site into a "mixed use business centre". The last store closed in early 2022.
Болат зауыттарын дамыту
"The Works" деп аталатын Эббу Вейл болат зауыты Бленау Гвент кеңесі мен Уэльс үкіметінің 350 миллион фунт стерлингтік қайта жаңарту жобасы арқасында жаңадан салынды. Онда тұрғын үйлер, сауда және кеңсе кеңістіктері, батпақты жерлер, білім беру кампусы және тағы да басқа мүмкіндіктер қарастырылған. Уэльстегі алғашқы, әр бөлмесінде жеке кереуеті бар Ysbyty Aneurin Bevan ауруханасы 2010 жылы есігін ашты.
The Ebbw Vale Steelworks site known as "The Works" has been re developed with a £350 million regeneration project by Blaenau Gwent Council and Welsh Government using EU redevelopment funding. It provides scope for housing, retail and office space, wetlands, a learning campus and more. Wales' first all individual bed hospital, Ysbyty Aneurin Bevan, opened in 2010.
Уэльстің болашақ үйлері
Бұл жерде кеңінен тұрғын үйлер салуға дайындық ретінде төрт прототип үйден тұратын шағын құрылыс салынды. Кеңес ұйымдастырған байқаудан кейін, бірнеше учаске 2010 жылы темір-құрылыс зауытында өткен Эистеддфода көрсету үшін уақытында дайын болды. 2010 жылы Бленау Гвент кеңесі мен Біріккен Уэльс Тұрғын үй Қауымдастығы екі экологиялық таза прототип ғимарат салды. Bere Architects компаниясы жобалаған Larch House және Lime House үйлері жоғары энергия тиімділігіне ие болды, олар Passivhaus стандартына және Тұрақты Тұрғын Үйлер Кодексінің 6-шы және 5-ші деңгейлеріне сәйкес келді. Ғимараттар 2010 жылғы Эистеддфода демонстрация үшін ашық болды. Ty Unnos – Кардифф университетінің Дизайн Зерттеу бөлімімен жобаланған екі бөлмелі үй. Ол Тұрақты Тұрғын Үйлер Кодексінің 5-ші деңгейіне сәйкес келеді және ғимараттың құрылысында Уэльстің жұмсақ ағашын пайдалануға мүмкіндік беретін құрылыс технологияларын қолданады.
A small development of four prototype houses have been built on the site as a precursor a wider residential development. Following a competition run by the council, several plots were developed in time to be demonstrated at the 2010 Eisteddfod, which was held on the steelworks site. In 2010, Blaenau Gwent council and the United Welsh Housing Association built two eco friendly prototype buildings. The Larch House and the Lime House, designed by Bere Architects, were both highly energy efficient houses, meeting both Passivhaus and Code for Sustainable Homes Level 6 and Level 5 respectively. The buildings were open for demonstration at the 2010 Eisteddfod. Ty Unnos is a two bed property designed by Cardiff University's Design Research Unit. It meets Code for Sustainable Homes Level 5 and utilises construction techniques that allow Welsh softwood to be used in the fabric of the building.
Қоршаған орта ресурстары орталығы
Экологиялық ресурстар орталығы (ЭРЦ) – Гвент жабайы табиғат қоры басқаратын білім беру мекемесі. Кардифф университетінің Дизайн зерттеу бөлімімен жобаланған және Хотмилл үстіртінде орналасқан, бұл Эбб Вейлдегі бұрынғы болат зауытының жаңартылуының аясында аяқталған алғашқы ғимарат болды. Орталық экологиялық байлығымен көзге түсетін жерде, темір зауыты жабылғаннан кейін жануарлар мен құстарға пана болған "Пампахаус" салқындату тоғандарының қасында орналасқан. 2010 жылдың 21 мамырында Иоло Уильямс пен Джейн Дэвидсон АМ ресми түрде ашты.
The Environmental Resource Centre (ERC) is an educational facility run by Gwent Wildlife Trust. Designed by Cardiff University's Design Research Unit and Located on the Hotmill Plateau it was the first building to be completed as part of the redevelopment of the former steelworks site in Ebbw Vale. The centre is located on an ecologically rich site next to the Pumphouse cooling ponds, which have become a haven for wildlife since the closure of the steelworks. It was officially opened by Iolo Williams and Jane Davidson AM on 21 May 2010.
Бас кеңселер
Бас кеңселер ІІ* санаттағы ғимарат. 1913-1915 жылдары салынған және болат зауытының бір бөлігі болған. Жаңа, заманауи қосымша (алғашқы ғимараттан өзгеше) 2010 жылдың 24 қазанында ресми түрде ашылды және Гвент мұрағатында орналасқан. Бас ғимараттың бір бөлігі ашық, кіреберіс залы мен мерекелік залдары, сондай-ақ 4D кинотеатры бар. Королева 2012 жылдың 3 мамырында Эдинбург герцогымен бірге алмаз мерейтойлық туры аясында Бас кеңселерді ресми түрде ашты. 2012 жылғы Лондон Олимпиадасының Мәдени Олимпиадасы аясында Adain Avion – DC 9 ұшағының фюзеляжынан жасалған жылжымалы өнер кеңістігі 2012 жылдың 1-7 шілдесі аралығында Бас кеңселерге келді.
The General Offices is a Grade II* listed building. Built between 1913 and 1915 it formed part of the steelworks site. A brand new modern extension (contrasting with the original building) officially opened on 24 October 2010 and houses the Gwent Archives. The main building is partially opened, with an entrance hall and function rooms, together with a 4D cinema. The Queen officially opened the General Offices as part of her Diamond Jubilee Tour on 3 May 2012, accompanied by the Duke of Edinburgh. As part of the Cultural Olympiad for the London 2012 Olympics, Adain Avion, a mobile art space created from the fuselage of a DC 9 aircraft, visited the General Offices between 1 and 7 July 2012.
Білім
Қазіргі уақытта Эбб Вейлде бастауыш мектептер мен кішкентай балалар мектептері бар, сондай-ақ екі орта мектеп (Эбб Фавр оқу қауымдастығы және Бринмаур қоры мектебі) бар, олардың екеуі де кең аумақты қамтиды. Пенсквм арнайы мектебі де Эбб Вейлде орналасқан, ол Эбб Вейл оқу қауымдастығының бастауыш бөлімімен бірлескен ғимаратта. Бұған қоса, Coleg Gwent колледжінің Эбб Вейл кампусы да бар, ол механика, медиа зерттеулер, гуманитарлық ғылымдардан бастап шаштараздық және косметологияға дейін түрлі пәндерді оқытады. Негізінен ересектерге арналған курстарды ұсынатын оқу орыны да бар. 2012 жылы Уэльстегі алғашқы 3-16 білім беру мекемесі – Эбб Фавр оқу қауымдастығы ашылды, сонымен бірге жаңа Coleg Gwent ғимараты да ашылды, бұл 52 миллион фунт стерлинг инвестициясы болды. Нәтижесінде Глинкоэд толық орта мектебі мен Эбб Вейл толық орта мектебі, сондай-ақ Понтигоф бастауыш мектебі жабылды, ал Понтигоф мектебі қазір мінез-құлқы қиын балаларға арналған оқушыларды бағыттайтын бөлім ретінде жұмыс істейді, ал Бриэри Хилл бастауыш мектебі де жабылды.
Ebbw Vale currently is host to a selection of primary schools and infant schools, two secondary schools (Ebbw Fawr Learning Community and Brynmawr Foundation School) both covering a large catchment area. Penycwm Special School is also located in Ebbw Vale, in a joint building with the primary phase of Ebbw Vale Learning Community. Alongside this there is also the Ebbw Vale campus of Coleg Gwent, a Further Education college teaching a range of subjects from Mechanics, Media Studies, Humanities to Hairdressing and Beauty therapy. There is also an institute which provides a range of courses for mainly adult learners. A new Coleg Gwent building was opened in 2012 alongside Wales' first 3–16 educational establishment titled the Ebbw Fawr Learning Community, a £52m investment. This has resulted in the closure of both Glyncoed Comprehensive School and Ebbw Vale Comprehensive School along with Pontygof Primary School, which now functions as a Pupil Referral Unit for behaviourally challenged students, and Briery Hill Primary School.
Спорт және мәдениет
Ebbw Vale спорттық ұйымдарының ұзақ тарихы бар. Регби және крикет қаланың Евгений Кросс паркінде дамып, өркендеген. Эбб Вейл регби футбол клубының тамыры 1890 жылдарға дейін жетеді. Аймақтың бұрынғы өнеркәсіптік базасына байланысты "Стальмендер" деп аталған бұл клуб, көптеген ойыншыларының халықаралық деңгейде танылуымен сәтті рекордқа ие. 2015 жылға қарай, олар Уэльс премьер-лигасында жартылай кәсіби деңгейде, аймақтық регбиден бір деңгей төмен ойнады. Крикет осы аймақта регбиден бұрын пайда болды, алғашқы матч 1852 жылы тіркелген. Қаланың бұл ойынға деген ықыласы соншалықты артты ki, 2000 жылдардың басына дейін Гламорган округінің крикет матчтары Юджин паркінде тұрақты түрде өткізілді. Боулинг, жүзу және басқа да футбол және регби командалары әртүрлі деңгейде жергілікті жарыстарға қатысады. Қаланың демалыс орталығында 33 метрлік жүзу бассейні бар. Бленау Гвенттегі ең ірі Бофорт театры музыкалық қойылымдар, драмалық спектакльдер және басқа да мәдени шараларды үнемі өткізеді. 2009 жылы қала орталығында көптеген жақсартулар жасалды, соның ішінде орталық бульварларда 10,5 метрлік сағат түріндегі ірі көркем туынды орнатылды. 2015 жылға қарай, 830 акрлық автоспорт кешені мен технологиялық паркі, «Уэльс трассасы» ірі инвесторлардың қолдауымен жоспарлау кезеңінде болды. Эбб Вейлдің солтүстігіндегі жайылымдық жерге орналастырылатын бұл кешенде ірі мотоцикл жарыстары өткізілуі тиіс болды. 6000 жаңа жұмыс орны ашу мүмкіндігі (басқа бағалаулар 3300 көрсеткенмен) жобаға жергілікті және ұлттық үкімет тарапынан күшті қолдау көрсетілді, бірақ 2019 жылдан бастап жобаның қаржылық тұрақтылығына күмән туғандықтан және жоспарларға байланысты белгісіз мерзімге тоқтатылды. Оңтүстік-Шығыс Уэльсте уэльс тілінде сөйлейтіндердің саны көбінесе аз. Бұл әрқашан солай болған жоқ, 1800 жылдардың соңына дейін Эбб Вейл аймағы негізінен уэльс тілінде сөйлейтін болды, бірақ өнеркәсіп дамығаннан кейін аймақтан тыс жерлерден жұмысшылар келген соң жағдай өзгерді.
Ebbw Vale sporting organisations have a long history. Rugby and cricket have flourished with the town’s Eugene Cross Park as their home. Ebbw Vale Rugby Football Club can trace its roots back to the 1890s. Nicknamed the "Steelmen" after the area’s former industrial base they have a successful record with many players achieving international honours. By 2015 they were playing at a semi professional level in the Welsh Premiership just one level below regional rugby. Cricket predates rugby in the area with the first recorded match as far back as 1852. The town’s association with the game grew such that until the early 2000s Glamorgan County Cricket fixtures were regularly held at Eugene Park. Bowls, swimming and other football and rugby teams play locally at varying levels. The town’s leisure centre has facilities including a 33m long swimming pool. Beaufort Theatre, the largest in Blaenau Gwent, holds regular music, drama and other cultural events. In 2009 the town centre underwent a great deal of improvements, including the addition of a major art work in the form of a 10.5 metre high clock that cantilevers over the central boulevards. By 2015 an 830 acre motor sport complex and technology park, the Circuit of Wales was in the advance planning stage with commitments from major investors. To be located on moorland to the north of Ebbw Vale it was to host major motor bike racing events. With the potential for a claimed 6,000 new jobs (although other estimates put it at 3,300) the scheme had strong support from some local and national government, although as of 2019 the project has been cancelled indefinitely due to doubts over the financial viability of the project and plans. South East Wales does not generally have a high incidence of Welsh speakers in the population. That was not always the case and until the late 1800s, the Ebbw Vale area was largely Welsh speaking changing as industry brought workers in from outside the area.
Фуникулерлер
1992 жылы бір шақырымдық фуникулер Бақ фестивалінің бөлігі болды, бірақ кейін жабылды. 2015 жылдың маусым айында жаңа көлбеу лифті, Эбб Вейл кабельдік жолы ашылды. Лифт ABS Transportbahnen (Doppelmayr Garaventa Group) компаниясымен салынды. Оның ұзындығы көрсетілмеген, ал тік көтерілуі де көрсетілмеген, бір вагоннан тұрады және дүйсенбіден жұмаға дейін, сағат 7:00-ден 19:00-ға дейін толық автоматты түрде, операторсыз жұмыс істейді. 20 секундтық қысқа саяхат тегін, және қаланың деңгейлері арасындағы қолжетімділікті жақсартуға арналған, атап айтқанда 'The Works' және Coleg Gwent-тен қала орталығына дейін. 'The Works' учаскесі – бұрынғы болат зауытының орны және қазіргі уақытта аймақты дамытуға бағытталған негізгі орталық. Фуникулерге қатысты пікірлер әртүрлі. Сарапшылар мен журналистер оны фуникулер, механикалық лифт, «кабельдік жол» деп сипаттады, ал кейбіреулері оны тіпті «Stannah баспалдақ лифті» деп қысыммен атады. Басым сын £2.3 миллиондық құнына қатысты, осы уақытта Бленау Гвент кеңесі £10 миллиондық дефицитпен және аймақтағы басқа да қызметтердің маңызды қысқаруымен күресіп жатыр. Жоба Уэльс Еуропалық Қаржыландыру Офисі (WEFO) арқылы қаржыландырылды, қаражаттың көп бөлігі Еуропадан келіп, жергілікті кеңес шамамен үштен бір бөлігін қосты. Жылдық операциялық шығындар £16,000 шамасында екені айтылды, бірақ олар да күмәнді, әсіресе алғашқы жылдағы қиындықтар немесе вандализмді жою шығындары туралы. Лифттің қажеттілігі денсаулық тұрғысынан да сұрақ тудырады, бірақ мүгедектікке байланысты қолжетімділік және дамуға ынталандыру мақсатында деңгейлер арасындағы қозғалысты ынталандыру үшін оны қолдауға болады. Ашылғаннан кейін бір апта өткен соң болған вандализм уақытша жабылуға әкеп соқты. 2023 жылдың сәуір айында кабельдік жолдың жабылатыны туралы хабарланды. Кеңес белгісіз көздерден қаржы алғаннан кейін бұл шешім қайта қарастырылды.
A kilometre long funicular was part of the Garden Festival in 1992, but closed afterwards. In June 2015 a new inclined elevator, the Ebbw Vale Cableway, was opened. The lift was built by ABS Transportbahnen (Doppelmayr Garaventa Group). Its length is and has a vertical lift is It has one car and operates from Monday to Friday, 7am to 7pm fully automatically, without attendants. The short, 20 second, journey is free to travel and it is intended to improve access between levels in the town, from 'The Works' site and Coleg Gwent, up to the town centre. The Works site is the site of the old steelworks and the current focus of much redevelopment for the area. Reception of the funicular has been mixed. Commentators and journalists have described it variously as a funicular, mechanical lift, 'cable car' and more derisively as a 'Stannah stairlift'. Most criticism has focussed on the £2.3 million cost, at a time when Blaenau Gwent council are facing a £10M deficit and other services in the area are facing substantial cuts. The project was funded through the Welsh European Funding Office (WEFO) with most of the money being European sourced and the local council providing around a third. Operating costs have been cited as £16,000 per year, and these too have been questioned – especially regarding any teething troubles in the first year, or the costs of the inevitable vandalism repair. The need for the lift has also been questioned on health grounds, although there is good justification for this on disability access grounds and also encouraging movement between levels as part of encouraging development. Vandalism a week after opening caused it to close temporarily. In April 2023 it was announced that the cableway was to close. This decision was reversed when the council obtained funding from undisclosed sources.